TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR YASİN YILMAZ BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/5107) Karar Tarihi:17/6/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/5107 Karar Tarihi : 17/6/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCIRıdvan GÜLEÇ Recai AKYEL Raportör : Fatma Burcu NACAR YÜCE Başvurucu : Yasin YILMAZ Vekili : Av. İbrahim Metin YILDIZHAN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, haks ız fiilden kaynaklanan tazminat davas ında dava konusu alacak tal
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR YASİN YILMAZ BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/5107) Karar Tarihi:17/6/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/5107 Karar Tarihi : 17/6/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCIRıdvan GÜLEÇ Recai AKYEL Raportör : Fatma Burcu NACAR YÜCE Başvurucu : Yasin YILMAZ Vekili : Av. İbrahim Metin YILDIZHAN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, haks ız fiilden kaynaklanan tazminat davas ında dava konusu alacak talebinin ıslahla art ırılan k ısm ının zamana şımından reddedilmesi nedeniyle mahkemeye erişim hakk ının; yarg ılaman ın uzun sürmesi nedeniyle de makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddialar ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 25/1/2017 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle olaylar özetle şöyledir: A. Bireysel Ba şvuru Öncesine İlişkin Süreç 6. Başvurucu, A. Elektrik Makine İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.nin taşeronu olan Y. Elektrik Ltd. Şti.nin işçisi iken M. Hidroelektrik Santral ı-Konaktepe Hidroelektrik Santral ı-Tunceli Trafo Merkezi aras ında 154 KWA gücündeki yüksek gerilim enerji hatt ının yap ılmas ı sıras ında 30/6/2002 tarihinde geçirdi ği iş kazas ı sonucu yaralanm ıştır. Başvuru Numaras ı: 2017/5107 Karar Tarihi : 17/6/2020 37. Başvurucu hakk ında Sosyal Sigortalar Kurumu (SSK) Mersin Hastanesinde 14/12/2002 tarihinde geçici sa ğlık raporu düzenlenmi ş, yine Türk Silahl ı Kuvvetleri Rehabilatisyon ve Bak ım Merkezinde gördü ğü tedavi sonucunda ba şvurucuya 4/3/2003 tarihli geçici rapor verilmi ştir. 8. Başvurucuya SSK Mersin Hastanesinde düzenlenen 6/2/2004 tarihli sa ğlık kurulu raporu esas al ınarak ayn ı tarihte sürekli i ş göremezlik geliri ba ğlanm ıştır. 10. Başvurucu 1/8/2006 tarihinde Ankara 2. İş Mahkemesinde (Mahkeme) açt ığı davada 1.000 TL maddi, 25.000 TL manevi tazminat talebinde bulunmu ştur. 11. Dosyada bulunan SSK müfetti ş raporunda, olay ın iş kazas ı olduğu belirtilmi ştir. Mahkemece kusur tespiti ile ilgili al ınan raporda, olayda as ıl işverenin %30, alt i şverenin %40, başvurucunun ise %30 oran ında kusurlu oldu ğu tespit edilmi ştir. Hesap bilirkişisi, başvurucunun kusuruna ve maluliyet oran ına göre talep edebilece ği tazminat miktar ının 292.649,42 TL oldu ğunu belirtmi ştir. 12. Mahkeme 9/7/2008 tarihli karar ı ile daval ı Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Genel Müdürlüğü (TEİAŞ) yönünden pasif dava ehliyeti bulunmamas ı ve anahtar teslimli ihale makam ı olmas ı nedeniyle davan ın reddine, di ğer daval ılar Yiğit Elektrik Ltd. Şti. ve AK PE Elektrik Makine İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şirketine kar şı aç ılan davan ın kusur ve maluliyet durumu dikkate al ınarak 1.000 TL maddi tazminat ile 25.000 TL manevi tazminat ın olay tarihi olan 30/6/2002 tarihinden itibaren i şletilecek yasal faiziyle birlikte daval ılardan müteselsilen al ınıp başvurucuya verilmesine karar vermi ştir. 13. Temyiz üzerine karar Yarg ıtay 21. Hukuk Dairesinin (Daire) 10/3/2011 tarihli karar ıyla bozulmu ştur. Karar gerekçesinde; enerji iletim hatlar ının yap ımı işinden daval ı TEİAŞ'ın sorumlu oldu ğu, as ıl işveren olarak ta şeron şirketle birlikte mü ştereken ve müteselsilen sorumlulu ğunun devam etti ği, bu daval ı aç ısından verilen ret karar ının usul ve kanuna ayk ırı olduğu belirtilmi ştir. 14. Mahkeme 25/10/2011 tarihli karar ıyla eski karar ında direnmi ştir. 15. Yarg ıtay Hukuk Genel Kurulu 6/6/2012 tarihli karar ile TE İAŞ'ın (as ıl işveren) iş kazas ından doğan zararlardan daval ılar ile birlikte i şçiye karşı sorumlu oldu ğunu ve Dairenin bozma ilam ına uyulmas ı gerektiğini belirterek Mahkemenin direnme karar ını bozmuştur. 16. Başvurucu 25/6/2012 tarihinde Ankara 12. İş Mahkemesine açt ığı davada, 425.000 TL maddi tazminat ın daval ı TEİAŞ'tan tahsilini talep etmi ştir. Bu dosya Ankara 2. İş Mahkemesinin ba şvuru konusu dava dosyas ı ile birleştirilmiştir. 17. Mahkemece dosya kapsam ına al ınan 21/1/2013 tarihli hesap bilirki şi raporunda, başvurucunun kar şılanmam ış zarar ının 623.092,87 TL oldu ğu belirtilmi ştir. 18. Başvurucu 13/2/2013 tarihli ıslah dilekçesi ile daval ı TEİAŞ bak ımından maddi tazminat talebini 623.092,87 TL'ye yükseltmi ş, daval ı TEİAŞ ıslahla art ırılan maddi tazminat için 11/3/2013 tarihinde zamana şımı definde bulunmu ştur. Başvuru Numaras ı: 2017/5107 Karar Tarihi : 17/6/2020 419. Mahkeme 2/4/2013 tarihli karar ında 623.092,87 TL maddi tazminata hükmetmi ştir. 20. Temyiz üzerine karar, Dairenin 9/2/2015 tarihli karar ıyla bozulmu ştur. Daire bozma karar ında; infaza elveri şli ve ayr ıca tüm talepleri kar şılar mahiyette hüküm kurulmad ığını, iş kazas ından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davalar ındaki on y ıllık zamanaşımı süresi ile daval ının bu konudaki itiraz ının dikkate al ınmad ığını belirtmiştir. 21. Mahkemece bozma ilam ına uyularak yap ılan yarg ılama sonucu 3/11/2015 tarihinde verilen kararda 1.000 TL maddi, 25.000 TL manevi tazminata hükmedilmi ş; birleşen dosyada 425.000 TL maddi tazminat ın daval ı TEİAŞ tan tahsiline ve ıslaha konu talebin ise zamana şımı nedeniyle reddine karar verilmi ştir. 22. Karar, Dairenin 12/12/2016 tarihli ilam ı ile onanarak ayn ı tarihte kesinle şmiştir. 23. Onama karar ı 9/1/2017 tarihinde ba şvurucuya tebli ğ edilmiş ve 25/1/2017 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunulmu ştur. B. Bireysel Ba şvuru Sonras ına İlişkin Süreç 24. Karar düzeltme talebi Dairenin 25/6/2018 tarihli karar ıyla reddedilmi ştir. IV. İLGİLİ HUKUK A. Ulusal Hukuk 1. Kanun Hükümleri25. 22/4/1926 tarihli ve 818 say ılı mülga Borçlar Kanunu'nun dava tarihi itibar ıyla yürürlükte olan ''On senelik müruru zaman'' kenar ba şlıklı 125. maddesi şu şekildedir: ''Bu kanunda ba şka suretle hüküm mevcut olmad ığı takdirde, her dava on seneli k müruru zamana tabidir.'' 26. Karar tarihinde yürürlükte bulunan 11/1/2011 tarihli ve 6098 say ılı Türk Borçlar Kanunu'nun ''On y ıllık zamana şımı'' kenar başlıklı 146. maddesi şu şekildedir: ''6- Kanunda aksine bir hüküm bulunmad ıkça, her alacak on y ıllık zamana şımına tabidir. ...'' 2. Yarg ıtay Kararlar ı 27. Yarg ıtay Hukuk Genel Kurulunun 4/5/2011 tarihli ve E.2011/13-161, K.2011/276 say ılı karar ının ilgili k ısm ı şöyledir: ''Borçlar Kanunu, haks ız fiilde ve sebepsiz zenginle şmede 10 y ıllık ve 1 y ıllık zamanaşımı süresini kabul etmi ştir. Haks ız fiilde 10 y ıllık süre haks ız fiilin vuku bulmas ıyla sebepsiz zenginle şmede hakk ın doğduğu tarihte ba şlar.'' Başvuru Numaras ı: 2017/5107 Karar Tarihi : 17/6/2020 528. Dairenin 25/12/2012 tarihli ve E.2012/2315, K.2012/24421 say ılı karar ının ilgili kısm ı şöyledir: ''Uygulama ve ö ğretide kabul edildi ği üzere, zamana şımı failin ve zarar ın öğrenildiği tarihten ba şlat ılmal ıdır. Zarar görenin zarar ı öğrenmesi demek, zarar ın varl ığı, mahiyeti ve esasl ı unsurlar ı hakk ında bir dava açma ve davan ın gerekçelerini göstermeye elveri şli bütü n hal ve şartlar ı öğrenmiş olmas ı demektir. Vücut bütünlü ğünün ihlalinden do ğan zarar, ancak bak ım ve tedavi sonucunda düzenlenen hekim raporuyla belirli bir aç ıklığa kavuşur. Bedensel zarar ın gelişim, gösterdi ği durumlarda zamana şımına başlang ıç olarak hastal ık seyrinin yani geli şimin tamamland ığı tarihin esas al ınmas ı gerekir. Somut olayda de ğişen ve gelişen bir durumun söz konusu olmad ığı, yap ılan tespitlerin 09.07.1997 tarihli kaza gününe ilişkin olduğu ortadad ır.'' 29. Dairenin 10/4/2017 tarihli ve E.2016/185, K.2017/2949 say ılı karar ının ilgili kısm ı şöyledir: ''Dosya kapsam ındaki kay ıt ve belgelerden; davac ı sigortal ı Ç.T. nin 29.07.2001 tarihinde gerçekle şen iş kazas ı nedeniyle % 100 oran ında malul oldu ğu, iş kazas ı nedeniyle sigortal ının % 25 oran ında müterafik kusurunun bulundu ğunun kabul edildi ği, davac ı vekilinin 04.10.2004 tarihli dava dilekçesi ile, sigortal ı için 1.000 TL maddi tazminat talep ettiği, hesap raporu sonras ı davac ı vekilinin sigortal ı için maddi tazminat istemini 30.04.2015 tarihli dilekçesiyle 510.000,00 TL ye artt ırdığı, talep art ırım dilekçesinin daval ıya tebliğinden itibaren daval ının 14.05.2015 tarihinde süresinde zamana şımı def'inde bulunduğu anlaşılmaktad ır. U y uşmazl ık bu tür davalarda T.B.K' n ın 146.maddesi (B.K. nun 125.md) gere ğince uygulanmakta olan 10 y ıllık zamana şımı süresinin hangi tarihte ba şlat ılmas ı gerektiği noktas ında toplanmaktad ır. Uygulama ve ö ğretide kabul edildi ği üzere, zamana şımı failin ve zarar ın öğrenildiği tarihten ba şlat ılmal ıdır. Zarar görenin zarar ı öğrenmesi demek, zarar ın varl ığı, mahiyeti ve esasl ı unsurlar ı hakk ında bir dava açma ve davan ın gerekçelerini göstermeye elveri şli bütü n hal ve şartlar ı öğrenmiş olmas ı demektir. Vücut bütünlü ğünün ihlalinden do ğan zarar, ancak bak ım ve tedavi sonucunda düzenlenen hekim raporuyla belirli bir aç ıklığa kavuşur. Bedensel zarar ın gelişim gösterdi ği durumlarda zamana şımına başlang ıç olarak hastal ık seyrinin yani geli şimin tamamland ığı tarihin esas al ınmas ı gerekir. Davaya konu olayda davac ının iş kazas ı neticesinde gerçekle şen maluliyetinde de ğişen durum olmad ığı aç ıktır. Somut olayda maddi tazminat ın 04.10.2004 tarihli dava dilekçesinde fazlaya ili şkin talep haklar ı sakl ı tutularak k ısmi dava olarak talep edildi ği ortadad ır. Bu duruma göre zamanaşımı süresi dava dilekçesi ile talep edilen maddi tazminat yönünden dava tarih i itibariyle kesilerek, bakiye alacak miktar ı yönünden i şlemeye devam edecektir. Hal böyle olunca, davac ı vekilince sunulan 30.04.2015 tarihli ıslah dilekçes i niteliğindeki talep art ırım dilekçesine kar şı daval ı vekilince süresi içinde sunulan zamanaşımı def'inin de ğerlendirilerek, maddi tazminat istemine ili şkin dava dilekçesinde talep edilen miktarla s ınırlı olarak bir karar verilmesi gerekirken; ıslah edilen k ısm ı da kapsayacak şekilde maddi tazminat isteminin kabulüne karar verilmesi do ğru olmam ıştır.'' ..." Başvuru Numaras ı: 2017/5107 Karar Tarihi : 17/6/2020 6B. Uluslararas ı Hukuk 1. Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi 30. Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi nin (Sözle şme) 6. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının ilgili k ısm ı şöyledir: "Herkes medeni hak ve yükümlülükleri ile ilgili uyu şmazl ıklar ... konusunda kara r verecek olan,... bir mahkeme taraf ından davas ının ... görülmesini istemek hakk ına sahiptir..." 2. Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesi İçtihad ı 31. Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesi (A İHM), Sözle şme'nin 6. maddesinin 1. fıkras ında aç ık bir biçimde mahkeme veya yarg ı merciine eri şim hakk ından söz edilmese de maddede kullan ılan terimler bir bütün olarak dikkate al ındığında mahkemeye eri şim hakk ının da garanti alt ına al ındığı sonucuna ula şıldığını belirtmiştir (Golder/Birle şik Krall ık [GK], B. No: 4451/70, 21/2/1975, 28-36). A İHM'e göre mahkemeye eri şim hakk ı Sözleşme'nin 6. maddesinin birinci f ıkras ında mündemiçtir. Bu ç ıkarsama, Sözle şmeci devletlere yeni yükümlülük yükleyen geni şletici bir yorum olmay ıp 6. maddenin birinci f ıkras ının birinci cümlesinin lafz ının Sözleşme'nin amaç ve hedefleri ile hukukun genel prensiplerinin gözetilerek birlikte okunmas ına dayanmaktad ır. Sonuç olarak Sözle şme'nin 6. maddesinin birinci f ıkras ı, herkesin medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili iddialar ını mahkeme önüne getirme hakk ına sahip olmas ını kapsamaktad ır (Golder/Birle şik Krall ık, 36). 32. AİHM; adil yarg ılanman ın bir unsurunu te şkil eden mahkemeye eri şim hakk ının mutlak olmad ığını, doğası gereği devletin düzenleme yapmas ını gerektiren bu hakk ın belli ölçüde s ınırlanabilece ğini kabul etmektedir. Ancak A İHM; bu s ınırlamalar ın kişinin mahkemeye eri şimini hakk ın özünü zedeleyecek şekilde ve geni şlikte k ısıtlamamas ı, zay ıflatmamas ı gerektiğini ifade etmektedir. A İHM'e göre me şru bir amaç ta şımayan ya da uygulanan araç ile ula şılmak istenen amaç aras ında makul bir orant ılılık ilişkisi kurmayan sınırlamalar Sözle şme'nin 6. maddenin birinci f ıkras ıyla uyumlu olmaz ( Sefer Y ılmaz ve Meryem Y ılmaz/Türkiye, B. No: 611/12, 17/11/2015, 59; Eşim/Türkiye, B. No: 59601/09, 17/9/2013, 19; Edificaciones March Gallego S.A./ İspanya, B. No: 28028/95, 19/2/1998, 34). 33. AİHM, dava hakk ını süre s ınırına bağlayan iç hukuk hükümlerini n yorumlanmas ının öncelikli olarak kamu otoritelerinin ve özellikle mahkemelerin görevi olduğunu belirtmekte; rolünün bu yorumun etkilerinin Sözle şme'yle uyumlu olup olmad ığının tespitiyle s ınırlı olduğunu ifade etmektedir. Süre s ınırı getiren kurallar ın uygun adalet yönetiminin güvence alt ına al ınmas ı amac ına dayand ığına işaret eden A İHM, bu kurallar ın veya bunlar ın uygulanmas ının ilgililerin ula şılabilir ba şvuru yollar ına müracaatlar ını engelleyecek mahiyette olmamas ı gerektiğini değerlendirmektedir. A İHM, bu bağlamda her bir olay ın somut ba şvuru yolunun özellikleri ışığında ve Sözle şme'nin 6. maddesinin birinci f ıkras ının amaç ve hedefleri çerçevesinde de ğerlendirilmesi gerekti ğinin altını çizmektedir ( Eşim/Türkiye, 20). 34. AİHM, bu ilkeler uyar ınca mahkemelerin dava aç ılabilmesi için öngörülen yasal yükümlülükleri uygularken hem yarg ılama adaletinin zay ıflamas ına yol açacak düzeyde a şırı şekilcilikten hem de kanunlarda öngörülen usule ili şkin gereklilikleri abes hâle getirecek seviyede a şırı esneklikten kaç ınmas ı gerektiğini belirtmektedir. A İHM, kurallar ın belirliliği Başvuru Numaras ı: 2017/5107 Karar Tarihi : 17/6/2020 7ve iyi adalet yönetimini sa ğlama amac ına hizmet etme i şlevlerini yitirmesi hâlinde ve davalar ın esas ının yetkili mahkeme taraf ından karara ba ğlanmas ını önleyecek birtak ım bariyerler olu şturma fonksiyonu görmeleri durumunda mahkemeye eri şim hakk ının zedelenece ğini ifade etmektedir ( Eşim/Türkiye, 21). V.İNCELEME VE GEREKÇE 35. Mahkemenin 17/6/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Mahkemeye Eri şim Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 36. Başvurucu; dava açarken dava konusu tazminat alaca ğı miktar ını net olarak tespit etmesinin mümkün olmad ığını, as ıl ve birle şen davada ıslah ile art ırılan talebin zamanaşımı ile reddedilmesinin hak kayb ına yol açt ığını, yarg ılamalar ın uzun sürmesini n sorumlulu ğunun kendisine yüklenemeyece ğini, derece mahkemelerinin zamana şımı konusunda gerekçesiz karar verdi ğini, bu konudaki itirazlar ın Mahkeme ve Yarg ıtay kararlar ında karşılanmad ığını belirterek Anayasa'n ın 2., 36. ve 48. maddelerinde güvence altına al ınan haklar ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme 37. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucu, Mahkemenin tazminat ın tespiti için gerekli işlemleri yapmamas ı nedeniyle alaca ğının bir k ısm ının zamana şımına uğrad ığını, zamanaşımı süresinin yanl ış hesapland ığını, bu konudaki itirazlar ının gerekçesiz olarak reddedildi ğini belirterek adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. Başvurucunun bu kapsamda dile getirdi ği iddialar netice olarak tazminat talebinin ıslahla art ırılan k ısm ının zamana şımından dolay ı reddedilmesine yönelik oldu ğundan şikâyet mahkemeye eri şim hakk ı kapsam ında incelenmi ştir. 38. Anayasa'n ın 36. maddesinin birinci f ıkras ında, herkesin yarg ı mercileri önünde davac ı veya daval ı olarak iddiada bulunma ve savunma hakk ına sahip oldu ğu belirtilmi ştir. Dolay ısıyla mahkemeye eri şim hakk ı, Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan hak arama özgürlü ğünün bir unsurudur. Di ğer yandan Anayasa'n ın 36. maddesine adil yarg ılanma ibaresinin eklenmesine ili şkin gerekçede, Türkiye nin taraf oldu ğu uluslararas ı sözleşmelerce de güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ının madde metnine dâhil edildiği vurgulanm ıştır. Sözleşme'yi yorumlayan A İHM, Sözle şme'nin 6. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının mahkemeye eri şim hakk ını içerdiğini belirtmektedir ( Özbak ım Özel Sağlık Hiz. İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti., B. No: 2014/13156, 20/4/2017, 34). 39. Anayasa Mahkemesi bireysel ba şvuru kapsam ında yapt ığı değerlendirmelerde mahkemeye eri şim hakk ının bir uyu şmazl ığı mahkeme önüne ta şıyabilmek ve uyu şmazl ığın etkili bir şekilde karara ba ğlanmas ını isteyebilmek anlam ına geldiğini, kişinin mahkemeye başvurmas ını engelleyen veya mahkeme karar ını anlams ız hâle getiren, bir ba şka anlat ımla mahkeme karar ını önemli ölçüde etkisizle ştiren s ınırlamalar ın mahkemeye eri şim hakk ını ihlal edebilece ğini ifade etmi ştir (Özkan Şen, B. No: 2012/791, 7/11/2013, 52). Başvuru Numaras ı: 2017/5107 Karar Tarihi : 17/6/2020 840. Dava açmay ı imkâns ız k ılacak ya da a şırı zorlaştıracak ölçüde k ısa olmad ıkça dava açma ya da kanun yollar ına başvurma için belli sürelerin öngörülmesi, hukuki belirlilik ilkesinin bir gere ğidir ve tek ba şına bu durum mahkemeye eri şim hakk ına ayk ırılık oluşturmaz ( Remzi Durmaz , B. No: 2013/1718, 2/10/2013, 27). Bu nedenle usul kurallar ını uygularken mahkemelerin yarg ılaman ın hakkaniyetine zarar getirecek ölçüde kat ı şekilcilikten ve kanunla öngörülmü ş usul şartlar ının ortadan kalkmas ına neden olacak a şırı esneklikten kaç ınmalar ı gerekir ( Kamil Koç , B. No: 2012/660, 7/11/2013, 65). 41. Anayasa Mahkemesine yap ılan -somut ba şvuruya benzer nitelikte olan- Gülhan Dursun (B. No: 2016/9312, 27/11/2019) ba şvurusunda, ba şvurucunun murisinin i ş kazas ında hayat ını kaybetmesi üzerine açt ığı tazminat davas ında davac ı tarafça dava de ğeri ıslah edilmiş; mahkeme neticede davan ın ıslah ile art ırılan k ısm ın zamana şımına uğrad ığını belirterek buna yönelik talebi reddetmi ştir. Anayasa Mahkemesi, bu ba şvuruda davan ın ıslah ile art ırılan k ısm ının reddedilmesini mahkemeye eri şim hakk ı kapsam ında incelemi ştir. An ılan kararda, ıslaha konu alaca ğın zamana şımı nedeniyle reddedilmesinin ba şvurucunun mahkemeye eri şim hakk ına yönelik bir müdahale te şkil ettiği, 818 say ılı mülga Kanun'un 125. ve 6098 say ılı Kanun un 146. maddelerine göre verilen ret karar ıyla başvurucunun mahkemeye eri şim hakk ına yap ılan müdahalenin kanuni dayana ğının bulundu ğu, dava hakk ının on y ıllık süre ko şuluyla s ınırland ırılmas ının meşru bir amaca yönelik oldu ğu ifade edilmiştir. 42. An ılan kararda, müteveffan ın ölümüyle davac ı aç ısından zarar ın gelişim göstermedi ği, bu nedenle dava zamana şımı süresinin olay tarihinden itibaren on y ıl içinde sona erece ği, ayr ıca ıslah talebine kar şı daval ı tarafça zamana şımı definin ileri sürülebilece ğinin öngörülebilir oldu ğu, tazminat miktar ı tam olarak belirlenebilir olmasa da başvurucunun zarar ını yaklaşık olarak hesaplamak suretiyle zamana şımı süresi içinde ıslah talebinde bulunmas ının -somut olay ın koşullar ı gözetildi ğinde- mümkün oldu ğu belirtilmi ştir. Anayasa Mahkemesi, somut olay ko şullar ında başvurucunun tazminat davas ıyla eş zamanl ı olarak yürütülen ceza yarg ılamas ındaki belge ve raporlara dayanarak u ğrad ığı maddi zarar ın yaklaşık tutar ını haricen uzman ki şilere hesaplatt ırarak ıslah talebinde bulunmas ının mümkün oldu ğunu ifade etmi ştir. 43. Anayasa Mahkemesi sonuç olarak ıslah talebinin zamana şımı süresi içinde yap ılmas ı gerektiğine ilişkin kural ın belirli ve öngörülebilir oldu ğunu, Mahkemenin özensizliğinden kaynakl ı olarak bilirki şi raporu zaman ında elde edilememi ş ise de başvurucunun yakla şık zarar ını haricen hesaplayarak zamana şımı süresi içinde ıslah imkân ına sahip oldu ğunu ancak kendi kusuruyla bundan yararlanmad ığını belirtmi ş, bu kapsamda ıslah ile art ırılan miktara yönelik tazminat talebinin on y ıllık zamana şımı süresi nedeniyle reddedilmesinin ba şvurucuya a şırı bir külfet yüklemedi ği sonucuna ula şarak mahkemeye erişim hakk ının ihlal edilmedi ğine karar vermi ştir (Gülhan Dursun , 68) 44. Somut olayda ba şvurucu 30/6/2002 tarihinde gerçekle şen iş kazas ından sonra 1/8/2006 tarihinde fazlaya ili şkin haklar ı sakl ı tutulmak kayd ıyla 1.000 TL maddi tazminat talepli dava açm ış, birleşen 25/6/2012 tarihli dava ile de 425.000 TL maddi tazminat ın daval ı TEİAŞ'tan tahsilini talep etmi ş ve 13/2/2013 tarihli dilekçe ile bu talebini 197.092 TL dah a art ırarak talebini 623.092,87 TL olarak ıslah etmi ştir. Mahkeme, i ş kazas ından kaynaklana n tazminat davalar ında zamana şımı süresinin on y ıl olduğu ve daval ı TEİAŞ'ın ıslahen art ırılan maddi tazminat k ısm ı için süresinde zamana şımı definde bulundu ğunun anla şıldığı gerekçesiyle ıslahla art ırılan k ısımla ilgili talebin reddine karar vermi ştir (bkz. 16, 17 ve 18). Başvuru Numaras ı: 2017/5107 Karar Tarihi : 17/6/2020 945. Somut ba şvuruda Gülhan Dursun karar ında var ılan sonuçtan ayr ılmay ı gerektiren bir durum bulunmamaktad ır. 46. Sonuç olarak yukar ıda yer verilen tespitler ışığında başvuruya konu somut olayda ba şvurucunun ıslaha konu dava de ğerinin art ırılan k ısm ı yönünden davan ın zamanaşımından reddedilmesine ili şkin uygulaman ın kanuni bir dayana ğının ve me şru amac ının bulundu ğu, yap ılan müdahalenin hukuki güvenlik ve belirlilik ilkeleri ba ğlam ında, öngörülebilirlik s ınırlar ı içinde ve gözetilen me şru amaç ile korunmak istenen hak aç ısından orant ılı olduğu, dolay ısıyla başvurucunun mahkemeye eri şim hakk ına yönelik bir ihlalin bulunmad ığının aç ık olduğu sonucuna ula şılm ıştır. 47. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. B. Makul Sürede Yarg ılanma Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 48. Başvurucu, ba şvuru konusu yarg ılaman ın uzun sürdü ğünü belirterek makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme 49. Bireysel ba şvuru sonras ında 25/7/2018 tarihli ve 7145 say ılı Kanun'un 20. maddesiyle 9/1/2013 tarihli ve 6384 say ılı Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesine Yap ılm ış Baz ı Başvurular ın Tazminat Ödenmek Suretiyle Çözümüne Dair Kanun'a geçici madde eklenmiştir. 50. 6384 say ılı Kanun'a eklenen geçici maddeye göre yarg ılamalar ın uzun sürmesi ve yarg ı kararlar ının geç veya eksik icra edilmesi ya da icra edilmemesi şikâyetiyle Anayasa Mahkemesine yap ılan ve bu maddenin yürürlü ğe girdiği tarih itibar ıyla Anayasa Mahkemesi önünde derdest olan bireysel ba şvurular ın başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle verilen kabul edilemezlik karar ının tebliğinden itibaren üç ay içinde yap ılacak müracaat üzerine Adalet Bakanl ığı İnsan Haklar ı Tazminat Komisyonu Ba şkanl ığı (Tazminat Komisyonu) taraf ından incelenmesi öngörülmü ştür. 51.Ferat Yüksel (B. No: 2014/13828, 12/9/2018) karar ında Anayasa Mahkemesi; yarg ılamalar ın makul sürede sonuçland ırılmad ığı ya da yarg ı kararlar ının geç veya eksik icra edildiği ya da hiç icra edilmedi ği iddias ıyla 31/7/2018 tarihinden önce gerçekle ştirilen bireysel ba şvurulara ili şkin olarak Tazminat Komisyonuna ba şvuru imkân ının getirilmesine ilişkin yolu ula şılabilir olma, ba şarı şans ı sunma ve yeterli giderim sa ğlama kapasitesinin bulunup bulunmad ığı yönlerinden inceleyerek bu yolun etkilili ğini tart ışmıştır. 52. Ferat Yüksel karar ında özetle an ılan başvuru yolunun ki şileri mali külfet alt ına sokmamas ı ve başvuruda kolayl ık sağlamas ı nedenleriyle ula şılabilir oldu ğu, düzenleni ş şekli itibar ıyla ihlal iddialar ına makul bir ba şarı şans ı sunma kapasitesinden mahrum olmad ığı ve tazminat ödenmesine imkân tan ımas ı ve/veya bu mümkün olmad ığında başka türlü telafi olanaklar ı sunmas ı nedenleriyle potansiyel olarak yeterli giderim sa ğlama imkân ına sahip Başvuru Numaras ı: 2017/5107 Karar Tarihi : 17/6/2020 10olduğu hususunda de ğerlendirmelerde bulunulmu ştur (Ferat Yüksel , 27-34). Bu gerekçeler doğrultusunda Anayasa Mahkemesi, ilk bak ışta ulaşılabilir olan ve ihlal iddialar ıyla ilgili başarı şans ı sunma ve yeterli giderim sa ğlama kapasitesi oldu ğu görülen Tazminat Komisyonuna ba şvuru yolu tüketilmeden yap ılan başvurunun incelenmesinin bireysel başvurunun ikincil niteli ği ile ba ğdaşmayacağı sonucuna vararak ba şvuru yollar ının tüketilmemi ş olmas ı nedeniyle kabul edilemezlik karar ı vermiştir (Ferat Yüksel, 35, 36). 53. Somut ba şvuru yönünden de söz konusu karardan ayr ılmay ı gerektiren bir durum bulunmamaktad ır. 54. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının diğer kabul edilebilirlik koşullar ı yönünden incelenmeksizin başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduklar ına karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. 1. Mahkemeye eri şim hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, 2. Makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 17/6/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCI Üye Üye R ıdvan GÜLEÇ Recai AKYEL