TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR İSMAİL ERÖZTEK İN VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/17610) Karar Tarihi: 16/12/2020 Başvuru Numaras ı: 2019/17610 Karar Tarihi : 16/12/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCIRıdvan GÜLEÇ Yıldız SEFERİNOĞLU Raportör : Pınar ARMA ĞAN YILDIRIM Başvurucular : 1. İsmail ERÖZTEK İN 2. Saime SALTI 3. Saliha BURGU 4. Samiye SALTI 5. Naime D İLSİZOĞLU I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR İSMAİL ERÖZTEK İN VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/17610) Karar Tarihi: 16/12/2020 Başvuru Numaras ı: 2019/17610 Karar Tarihi : 16/12/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCIRıdvan GÜLEÇ Yıldız SEFERİNOĞLU Raportör : Pınar ARMA ĞAN YILDIRIM Başvurucular : 1. İsmail ERÖZTEK İN 2. Saime SALTI 3. Saliha BURGU 4. Samiye SALTI 5. Naime D İLSİZOĞLU I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, tapu iptal tescil talebiyle aç ılan davada yarg ılaman ın uzun sürmesi nedeniyle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 3. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ında n yap ılmas ına karar verilmi ştir. 4. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüş bildirmemi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2019/17610 Karar Tarihi : 16/12/2020 37. Başvurucular murisi 22/9/2005 tarihinde dava açm ıştır. Yarg ıtay 16. Hukuk Dairesi 1/4/2019 tarihinde hükmü onam ıştır. Taraflar ın karar düzeltme talebinde bulunmamalar ı üzerine hüküm kesinle şmiştir. 8. Başvurucular, yarg ılaman ın uzun sürmesi nedeniyle adil yarg ılanma haklar ının ihlal edildi ği iddias ıyla 20/5/2019 tarihinde Anayasa Mahkemesine bireysel ba şvuruda bulunmuştur. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 9. Mahkemenin 16/12/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucu İsmail Eröztekin Yönünden 10. Başvurunun incelemesi devam ederken ba şvurucunun 1/5/2020 tarihinde vefat ettiği, Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) arac ılığıyla incelenen nüfus kay ıtlar ından anlaşılm ıştır. 11. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 80. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (ç) bendine göre ba şvurunun incelenmesinin sürdürülmesini hakl ı kılan bir sebebi n olmad ığı kanaatine var ılmas ı hâlinde ba şvurunun dü şmesine karar verilebilir. Bununla birlikte İçtüzük'ün 80. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı gereği Anayasa'n ın uygulanmas ı ve yorumlanmas ı, temel haklar ın kapsam ının ve s ınırlar ının belirlenmesi ya da insan haklar ına sayg ının gerekli k ıldığı hâllerde ba şvurunun incelenmesine devam edilebilece ği öngörülmü ştür. 12. Başvuru tarihinden sonra ölen ba şvurucunun mirasç ılar ının makul bir süre içinde ba şvuruyu devam ettirme yönünde iradelerini Anayasa Mahkemesine bildirmemeleri hâlinde, an ılan İçtüzük hükümleri uyar ınca başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini hakl ı kılan bir sebebin olmad ığı kanaatine var ılabilir ( Asya Oktay ve di ğerleri, B. No: 2014/3549, 22/3/2017, 18-21). Somut olayda ba şvuruculardan İsmail Eröztekin, ba şvuru tarihinden sonra 1/5/2020 tarihinde vefat etmi ş ancak mirasç ılar ı makul bir süre içinde ba şvuruya devam etme yönünde iradelerini bildirmemi ştir. Başvurunun incelenmesine devam etmeyi gerekli kılan ve İçtüzük'ün 80. maddesinin (2) numaral ı fıkras ında öngörülen nedenlerden biri de bulunmamaktad ır. 13. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurucu İsmail Eröztekin yönünden ba şvurunun düşmesine karar verilmesi gerekir. B. Diğer Başvurucular Yönünden 1. Başvurucular ın İddialar ı 14. Başvurucular, uzun süren yarg ılama nedeniyle makul sürede yarg ılanma haklar ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. Başvuru Numaras ı: 2019/17610 Karar Tarihi : 16/12/2020 42. Değerlendirme a. Kabul Edilebilirlik Yönünden 15. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. b. Esas Yönünden 16. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyu şmazl ıklara ilişkin yarg ılaman ın süresi tespit edilirken sürenin ba şlang ıç tarihi olarak davan ın ikame edildi ği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -ço ğu zaman icra a şamas ını da kapsayacak şekilde- yarg ılaman ın sona erdiği tarih, yarg ılamas ı devam eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin şikâyetle ilgili karar ını verdiği tarih esas alınır (Güher Ergun ve di ğerleri, B. No: 2012/13, 2/7/2013, 50, 52). 17. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyu şmazl ıklara ilişkin yarg ılama süresinin makul olup olmad ığı değerlendirilirken yarg ılaman ın karmaşıklığı ve kaç dereceli oldu ğu, taraflar ın ve ilgili makamlar ın yarg ılama sürecindeki tutumu ve ba şvurucunun yarg ılaman ın süratle sonuçland ırılmas ındaki menfaatinin niteli ği gibi hususlar dikkate al ınır (Güher Ergun ve diğerleri , 41, 45). 18. An ılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer ba şvurularda verdi ği kararlar dikkate al ındığında somut olayda, ba şvuru konusu davada 13 y ıl 7 ay 7 günlük yarg ılama süresinin makul olmad ığı sonucuna varmak gerekir. 19. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. 3. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 20. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: (1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. 21. Başvurucular, ihlalin tespiti ile 30.000TL manevi tazminata karar verilmesi talebinde bulunmu ştur. Başvuru Numaras ı: 2019/17610 Karar Tarihi : 16/12/2020 522. Somut olayda makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği sonucuna var ılm ıştır. 23.İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlar ı karşılığında net 21.600 TL manevi tazminat ın İsmail Eröztekin hariç di ğer başvuruculara mü ştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir. 24. Başvurucular avukatla temsil edilerek bireysel ba şvuruda bulunmu ş ancak başvurudan sonra vekilleri görevinden ayr ılm ış olsa da ba şvuruculara 364,60 TL harç ve 3.600 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.964,60 TL yarg ılama giderinin mü ştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A.İsmail Eröztekin yönünden ba şvurunun DÜ ŞMESİNE, B. Diğer başvurucular yönünden makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildiğine ilişkin iddian ın KABUL ED İLEBİLİ R OLDUĞUNA, C. Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan makul sürede yarg ılanma hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, D.İsmail Eröztekin hariç di ğer başvuruculara net 21.600 TL manevi tazminat ın MÜŞTEREKEN ÖDENMES İNE, tazminata ili şkin diğer taleplerin REDD İNE, E. 364,60 TL harç ve 3.600 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.964,60 TL yarg ılama giderinin ba şvuruculara MÜ ŞTEREKEN ÖDENMES İNE, F. Ödemelerin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucular ın Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihlerinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA, G. Karar ın bir örne ğinin bilgi için Kumru Asliye Hukuk Mahkemesine (E.2005/107, K.2014/133) GÖNDER İLMESİNE, H. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 16/12/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCI Üye Üye R ıdvan GÜLEÇ Y ıldız SEFERİNOĞLU