TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR EREN ŞENŞAKRAK BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/32361) Karar Tarihi: 8/6/2021 Başvuru Numaras ı: 2018/32361 Karar Tarihi : 8/6/2021 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCIRıdvan GÜLEÇ Basri BAĞCI Raportör : Gökçe GÜLTEK İN YILMAZ Başvurucu : Eren ŞENŞAKRAK Vekili : Av. İbrahim AFACAN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; ceza infaz kurumunda kalabal ık odada tutulma nedeniyle kötü muamele yasa
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR EREN ŞENŞAKRAK BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/32361) Karar Tarihi: 8/6/2021 Başvuru Numaras ı: 2018/32361 Karar Tarihi : 8/6/2021 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCIRıdvan GÜLEÇ Basri BAĞCI Raportör : Gökçe GÜLTEK İN YILMAZ Başvurucu : Eren ŞENŞAKRAK Vekili : Av. İbrahim AFACAN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; ceza infaz kurumunda kalabal ık odada tutulma nedeniyle kötü muamele yasa ğının, kalabal ık odada tutulmaya ili şkin olarak yap ılan şikâyetin infaz hâkimliğince incelenmeksizin reddedilmesi nedeniyle de mahkemeye eri şim hakk ının ihlal edildiği iddialar ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 25/10/2018 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ı ndan yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüşünü bildirmi ştir. 6. Başvurucu, Bakanl ığın görüşüne karşı süresinde beyanda bulunmam ıştır. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği ve Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden tespit edilen şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2018/32361 Karar Tarihi : 8/6/2021 38. Başvurucu, kasten öldürme suçunu i şlediği iddias ıyla 21/3/2018 tarihinde tutuklanm ış ve Bak ırköy/Metris 1 No.lu T Tipi Kapal ı Ceza İnfaz Kurumuna yerle ştirilmiştir. 9. Başvurucu, 22/3/2018 tarihinde Silivri 3 No.lu L Tipi Kapal ı Ceza İnfaz Kurumuna ( İnfaz Kurumu) nakledilmi ştir. 10. Başvurucu İnfaz Kurumunda A-7 ve A-9 No.lu odalarda (ko ğuş) tutulmu ştur. Başvurucunun tutuldu ğu odan ın fiziki ko şullar ıyla ile ilgili olarak Bakanl ığın verdiği bilgiler şöyledir: "...Silivri Ceza İnfaz Kurumlar ı Kampüsünde bulunan L Tipi Kapal ı Ceza İnfaz Kurumlar ında birden fazla ki şinin bar ındırıldığı 61 koğuşun bulundu ğu, bu koğuşlar ın her birinin içinde 7 ayr ı odan ın bulundu ğu ve bireysel odalar ın 12,45 m², ortak ya şam ünitelerinin 56,59 m² oldu ğu, bir ünitenin toplam 208,93 m², aç ık havaland ırma bölümünün 65,19 m² oldu ğu, Başvurucunun, Kurumda bulundu ğu 22.03.2018 - 13.02.2019 tarihleri aras ında toplamda 2 farkl ı koğuşta bar ındırıldığı, ilk verildi ği A-7 koğuşunda 35 ki şi ile birlikte, idari nedenlerle verildi ği A-9 koğuşunda 49 ki şi ile birlikte bar ındırıldığı, ... Bu kapsamda, ad ı geçenin de bahse konu Kurumda bar ındırıldığı süre zarf ında farkl ı tarihlerde çe şitli rahats ızlıklar ı nedeniyle kurum revirine ç ıkar ılarak kurum aile hekimince 4 defa muayenesinin yap ıldığı, ayr ıca ileri derece tetkik ve tedavi gerektiren rahats ızlığı nedeniyle Silivri Ceza İnfaz Kurumlar ı Kampüsü içerisinde bulunan Kampüs Devlet Hastanesinde 1 defa gerekli tetkik, tedavi ve muayenesinin yap ıldığı, Bunun yan ı sıra, Silivri Ceza İnfaz Kurumlar ı Kampüsünde 8 adet l tipi kapal ı, 2 ade t kapal ı ve 1 adet aç ık ceza infaz kurumunun bulundu ğu, bütün ceza infaz kurumlar ına hizmet veren ısı merkezi, genel mutfak, ekmek f ırını, Kampüs Devlet Hastanesi, 112 acil servisi, su arıtma tesisi (24 saat kesintisiz s ıcak / so ğuk su), ziyarete gelen tutuklu/hükümlü yak ınlar ının yararlanabilece ği aç ık ceza infaz kurumu kantin ve kafeteryas ı, PTT şubesi, banka şubesi ve aç ık otopark ının da bulundu ğu, ceza infaz kurumu kampüsünün fiziki al t yap ısı ile son derece modern oldu ğu ve Türkiye şartlar ında kapasite bak ımından en büyük ceza infaz kurumu olmakla birlikte bu yo ğunluğa rağmen s ıkıntısız ve sorunsuz şekilde infa z rejimine uygun şekilde faaliyetlerin sürdürülmekte oldu ğu ..." 11. Başvurucu 25/6/2018 tarihinde Silivri 3. İnfaz Hâkimli ğine (İnfaz Hâkimli ği) başvurarak tutuldu ğu odan ın mevcudunun fazla oldu ğundan şikâyet etmi ş, odadaki şartlar ın düzeltilmesini talep etmi ştir. Bu ba ğlamda ba şvurucu; kalabal ıklık nedeniyle odan ın sağlık koşullar ına uygun olmad ığını, tuvalet ve banyonun yetersiz kald ığını, havaland ırmadan ve ayd ınlatmadan yeteri kadar yararlanamad ığını dile getirmi ştir. 12. İnfaz Hâkimli ğince 27/7/2018 tarihinde ba şvurucunun dilekçesinin esas ına girilmeksizin reddedilmesine karar verilmi ştir. Karar ın gerekçesi şöyledir: "...Tüm dosya kapsam ı ve talep içeri ği incelendi ğinde, Tutuklu/Hükümlü Eren ŞENŞAKRAK vekili AV. İbrahim AFACAN' ın cezaevi şartlar ının uygunsuzlu ğunun tespiti ile cezaevi şartlar ının Anayasaya ve kanunlara uygun hale getirlemsi hakk ında şikaye t başvurusunda bulunmu ş ise de cezaevi şartlar ının uygunsuzlu ğunun tespiti ile cezaevi şartlar ının Anayasaya ve kanunlara uygun hale getirlemsinin sa ğlanmas ı Ceza İnfaz Başvuru Numaras ı: 2018/32361 Karar Tarihi : 8/6/2021 4Kurumunun yetki ve sorumlulu ğunda olup bahsedilen fiziki yetersizli ğin Hakimli ğimizin görev ve yetki alan ı d ışında kald ığı anlaşılmakla Tutuklu/Hükümlü Eren ŞENŞAKRA K vekili AV. İbrahim AFACAN' ın başvuru dilekçesinin esasa girilmeden reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmi ştir..." 13. Başvurucunun an ılan karara itiraz ı Silivri A ğır Ceza Mahkemesinin 4/9/2018 tarihli karar ıyla reddedilmi ştir. 14. Silivri A ğır Ceza Mahkemesinin nihai karar olan 4/9/2018 tarihli karar ına ilişkin olarak UYAP evrak i şlem kütü ğü üzerinde yap ılan inceleme neticesinde şikâyet sürecinde vekil olarak görev yapan ve bireysel ba şvuruda da vekil olarak ba şvurucuyu temsil eden başvurucunun avukat ı İbrahim Afacan' ın ilgili karar ı 20/9/2018 tarihinde saat 00.38'de açarak okudu ğu tespit edilmi ştir. 15. Bununla birlikte ba şvurucunun vekili, nihai karar ın en erken 25/9/2018 tarihinde ö ğrenildiğini belirtmektedir. 16. 25/10/2018 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunulmu ştur. 17. Anayasa Mahkemesince yap ılan araştırma neticesinde ba şvurucunun 13/2/2019 tarihinde İnfaz Kurumundan tahliye edildi ği UYAP'taki kay ıtlardan anla şılm ıştır. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 18. Mahkemenin 8/6/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı 19. Başvurucu; İnfaz Kurumunda kalabal ık odada tutuldu ğunu, günlük hayat ını sürdürmekte ve haklar ını kullanmakta zorland ığını, İnfaz Hâkimli ğine başvurduğunu ancak şikâyetinin İnfaz Hâkimli ğince esasa girilmeksizin reddedildi ğini belirterek kötü muamele yasağının ve mahkemeye eri şim hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. B. Değerlendirme 1. Adli Yard ım Talebi Yönünden 20. Başvurucu, bireysel ba şvuru harç ve giderlerini ödeme gücünden yoksun olduğunu belirterek adli yard ım talebinde bulunmu ştur. 21. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Şerif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013) karar ında belirtilen ilkeler dikkate al ınarak geçimini önemli ölçüde güçle ştirmeksizi n yarg ılama giderlerini ödeme gücünden yoksun oldu ğu anlaşılan başvurucunun aç ıkça dayanaktan yoksun olmayan adli yard ım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir. 2. Kabul Edilebilirlik Yönünden 22. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un " Bireysel ba şvuru usulü " kenar ba şlıklı 47. maddesinin (5) numaral ı fıkras ı şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2018/32361 Karar Tarihi : 8/6/2021 5"Bireysel ba şvurunun, ba şvuru yollann ın tüketildi ği tarihten; ba şvuru yolu öngörülmemi şse ihlalin ö ğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yap ılmas ı gerekir. Hakl ı bir mazereti nedeniyle süresi içinde ba şvuramayanlar, mazeretin kalkt ığı tarihten itibaren onbe ş gün içinde ve mazeretlerini belgeleyen delillerle birlikte ba şvurabilirler ... " 23. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) " Başvuru süresi ve mazeret " kena r başlıklı 64. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı şöyledir: "Bireysel ba şvurunun, ba şvuru yollann ın tüketildi ği tarihten, ba şvuru yol u öngörülmemi şse ihlalin ö ğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yap ılmas ı gerekir. " 24. Anayasa Mahkemesi Hüseyin A şkan (B. No: 2017/15649, 21/7/2020) karar ında otuz günlük süre kural ının bireysel ba şvurunun ön şartlar ından biri oldu ğunu ve bu sürenin başlang ıç tarihinin tespitinde kanun hükmü gere ği öğrenme tarihinin esas al ınacağını belirtmiştir (Hüseyin A şkan, 20). An ılan kararda bireysel ba şvuru süresinin i şlemeye başlamas ı yönünden nihai karar ın gerekçesinin tebli ğinin öğrenme şekillerden biri oldu ğu, bununla birlikte ba şka şekillerde de ö ğrenmenin söz konusu olabilece ği ifade edilmi ştir (Hüseyin A şkan, 23). 25. Bu do ğrultuda Hüseyin A şkan karar ında; kullan ıcılar ın UYAP üzerinden yapt ıklar ı işlemlerin (doküman olu şturma, düzenleme, imzalama, açma, okuma ve yazd ırma vb.) kay ıt alt ına al ındığı evrak işlem kütüğünün Anayasa Mahkemesi taraf ından incelenmesi sonucunda nihai karar ın aç ılarak okundu ğuna ilişkin bir işlemin tespiti hâlinde bu i şlemi yapan ilgililerin i şlem s ıras ında nihai karar ın sonucunu ö ğrendiklerinin kabul edilece ği, böyle bir durumda bireysel ba şvuru süresinin de bu tarihten itibaren ba şlatılmas ı gerektiği belirtilmiştir (Hüseyin A şkan, 26-29). 26. Başvuru konusu olayda nihai karar olan Silivri A ğır Ceza Mahkemesinin 4/9/2018 tarihli karar ına ilişkin olarak UYAP evrak i şlem kütü ğü üzerinde yap ılan incelemede de ba şvurucunun avukat ı İbrahim Afacan' ın 20/9/2018 günü saat 00.38'de ilgili karar ı açarak okudu ğu tespit edilmi ştir. Buna göre Silivri A ğır Ceza Mahkemesinin 4/9/2018 tarihli karar ının başvurucunun avukat ı taraf ından 20/9/2018 tarihinde UYAP üzerinden okunduğunun, bu kapsamda en geç 20/9/2018 tarihinde bireysel ba şvuruya ili şkin nihai karardan haberdar olundu ğunun ve bu do ğrultuda bireysel ba şvuru süresinin 20/9/2018 tarihinden itibaren i şlemeye ba şlad ığının kabul edilmesi gerekir. Nitekim ilgili usul kurallar ı uyar ınca sürenin münhas ıran tebliğden itibaren i şlemeye ba şlayacağının kabul edildi ği uygulamalar ın aksine bireysel ba şvuru yolunda ba şvuru süresi, ihlalin ö ğrenilmesi esas ına bağlanm ıştır (benzer yöndeki karar için bkz. Mehmet Özcan, B. No: 2019/6266, 15/1/2020, 27). 27. Aç ıklanan gerekçelerle bireysel ba şvuru konusu yarg ılama sürecine ili şkin nihai karardan 20/9/2018 tarihinde haberdar oldu ğu anlaşılan başvurucunun otuz günlük bireysel başvuru süresinden sonra 25/10/2018 tarihinde gerçekle ştirdiği bireysel ba şvurusunun süre aşımı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; Başvuru Numaras ı: 2018/32361 Karar Tarihi : 8/6/2021 6A. Adli yard ım talebinin KABULÜNE, B. Başvurunun süre aşımı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, C. 12/1/2011 tarihli ve 6100 say ılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 339. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı uyar ınca tahsil edilmesi ma ğduriyetine neden olaca ğından adli yard ım talebi kabul edilen ba şvurucunun yarg ılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA 8/6/2021tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCI Üye Üye R ıdvan GÜLEÇ Basri BA ĞCI