Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008-4-173 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 08-58/935-379 Karar Tarihi : 16.10.2008 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10 Üyeler : Tuncay SONGÖR, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖRLER : Hilal YILMAZ, Muhammed GÜNDOĞDU C. ŞİKAYET EDEN : Resen D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILANLAR : - Reis Lider Araç Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti . Fatih Sultan Mehmet Blv. No
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008-4-173 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 08-58/935-379 Karar Tarihi : 16.10.2008 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10 Üyeler : Tuncay SONGÖR, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖRLER : Hilal YILMAZ, Muhammed GÜNDOĞDU C. ŞİKAYET EDEN : Resen D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILANLAR : - Reis Lider Araç Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti . Fatih Sultan Mehmet Blv. No:336 Batıkent/Ankara 20 - Toyan Otomotiv Sanayi ve Ticaret A.Ş. Çetin Emeç Blv. No:75 Öveçler/Ankara - Akota Otomotiv Ticaret ve Sanayi A.Ş. Mustafa Kemal Mh. Adalararası Sk. No:5 Eskişehir Yolu /Ankara E. DOSYA KONUSU : Reis Lider Araç Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti (Reis Lider) , Toyan Otomotiv Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Toyan) ve Akota Otomotiv Ticaret ve Sanayi A.Ş. (Akota) nin Toyota markalı motorlu kara taşıtları satış pazarında fiyat belirleme ve miktar paylaşımı suretiyle 4054 sayılı Rekabetin 30 Korunması Hakkında Kanun un 4. maddesini ihlal ettikleri iddiası. F. İDDİALARIN ÖZETİ: Yapılan bir önaraştırm a kapsamında, görevli raportörlerin yerinde inceleme esnasında tespit ettikleri bir belgede, ince lemeye konu teşebbüslerin Toyota markalı motorlu kara taşıtları satış pazarında miktar paylaşımı ve fiyat anlaşması yaptıklarına ilişkin ifadeler yer almaktadır. G. DOSYA EVRELERİ: Kurul un 15.5.2008 tarih ve 08 33/426 -M sayılı kararı gereğince yapılan ön araştırma kapsamında, görevli raportörler tarafından gerçekleştirilen yerinde incelemelerde, Reis Lider, Toyan ve Akota nın Toyota 40 markalı motorlu kara taşıtları satış pazarında miktar paylaşımı ve fiyat anlaşması yaptıklarına ilişkin bir belge bulunmuş; s öz konusu durum hakkında hazırlanan 21.7.2008 tarih ve 2008 -4-173/İİ -08-HY sayılı İlk İnceleme Raporu Kurul un 24.7.2008 tarih ve 08 47 sayılı toplantısında görüşülerek 08 47/684 -M sayı ile 08-58/935 -379 24054 sayılı Kanun un 40. maddesinin birinci fıkrası uyarınca ön ar aştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca düzenlenen 8.10.2008 tarih 2008 -4-173/ÖA -08-HY sayılı Önaraştırma Raporu 10.10.2008 tarih, REK.0.08.00.00 -110/298 sayılı Başkanlık Önergesi ile 08-58 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karar a bağlanmıştır. 50 H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor da, Ankara Toyota markalı motorlu kara taşıtları satış pazarında 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi kapsamında bir rekabet ihlalinin oluşmadığı, dolayısıyla önaraştırmaya konu olan şirketler hakkında soruşturm a açılmasına gerek olmadığı ifadelerine yer verilmiştir. I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME I.1. İlgili Pazar I.1.1. İlgili Ürün Pazarı 60 Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde , ilgili ürün pazarı Toyota markalı motorlu kara taşıtları satış pazarı olarak belirle nmiştir. I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar Toyota markalı motorlu kara taşıtları satışı hizmetinin incelemeye konu olan teşebbüsler tarafından ülke çapında gerçekleştirilebilir olmasına rağmen, yapılan incelemelerde sadece Ankara ilinde satışlar yapıldığı tespi t edildiğinden, mevcut dosya için ilgili coğrafi pazar Ankara ili olarak tespit edilmiştir. I.2. Yapılan Tespitler ve Deliller 70 I.2.1. Bilgi Tutanakları I.2.1.1. Reis Lider Yetkilisi ile Yapılan Görüşme Reis Lider yetkilisi raportörlerle yaptığı görüş mede , ana şirket ToyotaSa nın tüm Türkiye yi dikkate alarak elde etmek istediği pazar payına göre bir hedef belirl ediğini; tespit edilen miktarı bayinin büyüklüğüne ve ön ceki yıllar daki satışlarına göre karşılıklı görüşmelerle dağıt tığını belir tmiştir. Yetkili, b akım malzemeleri, yağ, kaporta malzemeleri gibi kalem satışlarından yedek parça primi al dıklarını; araç satışından ise sabit bir rekabet primi (%1) ve 80 müşteri memnuniyeti hedefini gerçekleştirdi kleri takdirde %1 oranında prim aldıklarını; s tok maliy etinden kurtulmak için gerektiğinde k ârsız veya biraz zararla araç sat ışı yaptıklarını; kârlılık çok düşük olduğundan, araç satabilmek için müşteri memnuniyeti primi ve rekabet primi adı altında aldı kları primleri de müşteriye ver diklerini; kazançlarını da ha çok s igorta, servis ve yedek parça satışlarından elde e ttiklerini söylemiştir. Yetkili ayrıca, diğer bayilerle gazete ilanları konusunda işbirliği yaptıklarını, ancak diğer konularda anlaşma yapılmasının mümkün olmadığını; rakipleri durumunda 08-58/935 -379 3bulunan bayilerle anlaşarak fiyatı yükselt meleri halinde, tüketicilerin diğer markalar ı tercih edeceğini; bu tür bir uygulamaya önce likle ToyotaSa nın karşı 90 çıkacağını, zira ana şirketin Türkiye genelinde belli bir pazar payı elde etmeye çalıştığını; ayrıca hedefi tutturmak isteyen bayi lerin böyle bir anlaşma yapılsa dahi, sadık kalmayıp düşük fiyata araç sata cağını; ön araştırmaya kaynaklık eden hedeflere ilişkin belgede yer alan hususları düşünüp, Akota ve Toyan la telefonda görüştüklerini, ancak söz konusu uygul amanın kabul görmediğini; esasen aralarında hiçbir zaman uzlaşma olmadı ğını ifade etmiştir. Yetkili son olarak; ToyotaSa nın kurduğu özel bir yazılım olan TOYBİS sistemi sayesinde Toyota bayilerinin hangi tarihte kaç araç sattığı bilgisine ulaşabildiklerin i; satış fiyatını göreme mekle b irlikte, fatura kesildikten sonra satışı ve bayiye yap ılan araç sevkiyatını öğrenebildiklerini; Ankara dışına kârlı olmadığı 100 için satış larının bulunma dığını; ancak Ankara ya gelip kendilerinden araç almak isteyen olursa satış yaptıklarını söylemiştir. I.2.1.2. Toyan Yetkilisi ile Yapılan Görüşme Toyan yetkilisi konuya ilişkin olarak, Akota ile Toyan ın sahipleri nin aynı kişiler olduğunu; Toyota Sa nın kendilerine her ay tüm Türkiye deki bayiler hakkında ayrıntılı bir sirküler gönder diğini; ToyotaSa nın kurduğu özel bir yazılım olan TOYBİS sistemi sayesinde 61 Toyota bayisinin hangi tarihte kaç araç sattığı bilgisine ulaşabildiklerini; satış fiyatını göreme diklerini, ancak fatura kesildikten sonra satışı ve bayiye yapılan sevkiy atı öğrenebil diklerini; Toyota tarafından 110 getirilen bir yasak bulunmamakla birlikte sistem uzak bölgelere araç satışını cazip kılmadığı için Ankara dışına satış yapmadıklarını, ancak kendilerine gelip almak isteyen olursa satış yap tıklarını ifade etmiştir. Yetkili, ToyotaSa nın her bölge için bir satış hedefi belirle diğini; takiben hedefler in il ve bayi bazında belirlen diğini; bu uygulamada bayilerin önceki sene performansların ın önemli olduğunu; buna göre, önceki yılın satış miktarı üzerinden yüzdesel bir hedef belirlen diğini; hedefler in prim sistemine dayalı olduğunu; satış miktarına belirlenen hedefin aşılması halinde k aporta , mekanik yedek parça ve sarfiyat malzeme satışları ndan yaklaşık %2 oranında prim aldıklarını; ayrıca araç satışından %1 oranında performans primi , mutlak müşteri 120 memnuniyeti hedefini tutturma ları halinde ise %1 prim al dıklarını belirtmiştir. Yetkili ayrıca, b ayiler in pazardaki Toyota payını artırmak için bir araya geldiklerini; ancak bayiler arasında pazar paylarının belirlenmesi nin mümkün olmadığını; Haziran ayında ve diğer aylarda Akota ve Reis Lider le bir araya gelip, raportörlerin tespit ettiği , önaraştırmaya konu belgede yer alan hususlara benzer görüşmeler yap tıklarını; ancak bu hususlar ın asla uygulamaya geçmediğini; bunun uyg ulanması nın mümkün olmadığını; aynı kişilere ait olan Akota ile Toyan arasında dahi fiyat farklılıkları olduğunu; zira satıcılar ın ve bayi genel müdürleri nin satılan araç miktarı üzerinden prim al dıklarını, ayrıca hedefleri nin ancak yarısını tutturabildik lerini; bu şartlarda bayiler arasında 130 anlaşma yapılmasının ve müşt erinin diğer bayiye gönder ilmesinin mümkün olmadığını s öylemiştir. 08-58/935 -379 4Yetkili son olarak, müşterilerin çok fazla marka seçeneğine sahip olduğunu; bunun da müşterinin pazarlık gücünü artırdığın ı; bu nedenle markalar arası rekabet in çok arttı ğını; müşteri nin Toyota almakta karar kıldığı zaman ise bayiler arası rekabeti n başladığını; alıcıların bayiler arasında gidip gelerek fiyatı düşürdüklerini; kendilerinin en çok indirimi yaparak ürünü satmaya ve hedefi tutturmaya çalış tıklarını ifade etmiştir. Toyan ın otomobil satış miktarları yıllar itibar ıyla şu şekildedir: Perakende Filo 140 2005 1493 384 2006 890 294 2007 944 244 2008 (1.1 -10.9.2008) 474 102 I.2.1.3. Akota Yetkilisi ile Y apılan G örüşme Yetkili konu hakkında aşağıdaki bilgileri vermiştir: - Ankara da en çok Toyan, ikinci olarak Reis ve üçüncü olarak ise Akota satış yapmaktadır. - Toyan talep olursa Ankara dışına yedek parça ve oto mobil satışı yap maktadır. Ancak bu pasif satış olarak gerçekleş mekte olup, şirketin Ankara dışına aktif bir pazarlama strateji si bulunmamaktadır. - Reis Lider Genel Müdürü nün kişisel bilgisayarında tespit edilen belge hakkında kendisinin bilgisi bulunmamaktadır. Yerinde incelemeler sı rasında bilgi sahibi 150 olduğu bu belgede ileri sürülen hususlar uygulanabilir nitelikte değildir. Zira bayilerin aralarında yapacakları anlaşma ile diğer bayiye satış yapma demek ticari mantığa aykırı bir husustur. Buna rağmen, diğer bayi yetkilileri ile zaman zaman yap tıkları yüz yüze görüşmelerde farklı öneriler fikir olarak ortaya atılmaktadır . Tespit edilen de bu tür bir öneri olabilir. Fakat bu tür önerilerin rağbet görmesi mümkün değildir. Akota nın gerçekleştirdiği satışlara ait tüm bilgilerin rakipleri tara fından görülmesini istemesi mümkün değildir. Zaten, söz konusu belgede verilen rakamlar tarafların bir araya gelerek düzenle yebilecekleri rakamlar değildir. Zira bu rakamlar ToyotaSA tarafından verilen rakamlardır. Öte yandan bayiler tarafından gerçekleşti rilen satışlar bayilerin kullandığı ağ olan 160 TOYBİS üzerinden günlük olarak takip edilebilmektedir. Fakat bayiler nihai tüketiciye verdikleri satış rakamlarının rakip bayiler tarafından görülmesini istemez. Bu fiyatlar faturalama sistemi çerçevesinde fatura kesildi kten sonra sadece ToyotaSA tarafından görülebilir. Bu nedenle anılan belgede ifade edilen hususların akota tarafından uygulanması mümkün değildir. - Söz konusu belgede kayda değer tek husus ortak reklam önerisidir. Bu da zaten zaman zaman ToyotaS A nın önderliğinde Ankara bayileri nce gerçekleştir ilen bir husustur. 08-58/935 -379 5- ToyotaSA tarafından bayilere yıllık ve aylık olarak satış hedefleri verilmektedir. Zaman zaman aylık hedeflerin tutturulması parasal ödüllerle desteklenerek, 170 stokta birikmiş modellerin e ritilmesi amaçlanmaktadır. Bunun dışında yıllık hedefler e ulaşılması herhangi bir ödülle desteklenmemekt edir. Her yıl öncesinde ToyotaSA ile bir araya gelinerek o sene gerçekleştirilecek satış miktarı ortakla şa belirlenmektedir. Bu ToyotaSA nın üretim plan laması, bayinin de stok planlamamız için gerekli olan rakamlardır. Bu hedefin altında kal ındığında ToyotaS A tarafından bize bildirilen stok miktarını bulundurduğumuz sürece herhangi bir yaptırımla karşılaşmayız. Benzer şekilde hedefin üzerine çıktığımızda da sistematik bir ödüllendirme mekanizması yoktur. Sadece Rekabet Primi ve Müşteri Memnuniyeti Primi uygula malarından bahsetmek mümkündür. Rekabet Primi, Toyota marka lı arabaların fiyatlarının rekabetçi olması için alınan 180 araba fiyatı üzerinden %1 oranında indirim sağlanmasından ibarettir. Müşteri memnuniyeti primi ise, satış hizmetlerinin kaliteli yür ütülmesi için verilen primdir. I.2.2. Yerinde İncelemelerde Elde Edilen Belgeler I.2.2.1. Toyan dan Elde Edilen Belgeler Önaraştırma kapsamında raportörlerce Toyan da gerçekleştirilen yerinde incelemede elde edilen ve tarih bilgisi içermeyen Toyan Genel Müdürü n e ait el yazısı belgede aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: - Her bayi hedefi tutturana kadar tespit edile n araba fiyatı üzerinden satış 190 yapsın. Hedef yakalandıktan sonra fiyatı yukarı çeksin. 2. el araba fiyatlarına tek elden fiyatlama yapılsın (Ankara pazarı bizim çalıştığımız ..1 tarafından kontrol ediliyor fiyatları o versin). - İşe başlamadan evvel her bayi kullandığı fatura koçanını rakiplerine göstersin araba satışları bu koçanlardan başlasın . İptal olursa aynı koçandan tashih yapılsın. - Akse suar dışında müşterilere (sigorta, servis ve ne şekilde olursa olsun) hediye verilmesin. - 2008 model arabalar serbest fiyattan satılsın. 200 - Devir sırasında (1.9.2008 den) evvelki bağlantılar taraflara bildirilsin opsiyon kabul edilmesin. - Hatır için dü şük fiyatla araba satıldığında bu hak eşit şekilde her bayie tanınsın, bu ayda belli bir sayıyı geçmesin. Akota 687 %26 - 21 Lider 890 %34 - 35 Toyan 1035 %40 - 44 210 1 Okunamayan bir kelime . 08-58/935 -379 6 Toplam 2612 - 1 Eylül e kadar fiyatlar serbest. I.2.2.2. Akot a dan Elde Edilen Belgeler Yerinde incelemede elde edilen belgede , 01.01.2008 -10.09.2008 arası gerçekleşen satışlar başlığı altında aşağıdaki rakamlar yer almaktadır: Perakende Satışlar 220 Filo satışlar 230 21 Kasım 2007 tarihli belgede yer alan bazı bil giler aşağıdaki gibidir: 2007 Ocak -Ekim Perakende Hedef Gerçekleştirme Toplam Hedef Toplam Gerçekleşme 2007 Hedef Gerçekleşme % Akota 553 404 %73 Lider 762 647 %85 Toyan 779 715 %92 Ankara 2.094 1.766 %84 2006 Ocak -Aralık/2007 Ocak -Eylül Perakende Pazar Payı Gelişimi 2006 Perakende Pazar Payı (Ocak -Aralık) 2006 Perakende Pazar Payı (Ocak -Eylül) Fark Akota %1,5 %2,5 +1 Lider %3,5 %3,4 -0,1 Toyan %2,9 %3,4 +0,5 ... 240 J. GEREKÇE ve HUKUKİ DAYANAK Kurul un 15.5.2008 tar ih ve 08 33/426 -M sayılı kararı uyarınca Toyotasa Toyota Pazarlama ve Satış A.Ş. ve yetkili servislerine yönelik Toyota marka otomobillerin satış sonrası yedek parça, bakım ve onarım pazarında yapılan önaraştırma kapsamında, Ankara da Toyota yetkili satıcı sı olarak faaliyet gösteren Reis Lider de 18.6.2008 tarihinde şirket G enel Müdür ünün bilgisayarında yapılan incelemede Reis Lider ile Ankara da faaliyet gösteren diğer Toyota yetkili Pazar Payı Toplam Toyan 34,8122866 102 Akota 25,93 85665 76 Reis Lider 39,2491467 115 Bölge Toplam 100 293 Pazar Payı Toplam Toyan 42,7027027 474 Akota 20,9909909 233 Reis Lider 36,3063061 403 Bölge Toplam 100 1110 08-58/935 -379 7satıcıları Toyan ve Akota nın Toyota markalı motorlu kara taşıtları satı ş pazarında fiyat anlaşması ve miktar paylaşımı yaptıkları şüph esi uyandıran bir belgeye 250 rastlanmıştır. Söz konusu belgede2 aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: BAYİ YILLIK PERAKENDE HEDEF YÜZDE TUTULMASI GEREKEN STOK TOYAN 1.035 40% 69 LİDER 890 34% 59 AKOTA 687 26% 46 TOPLAM HEDEF 2.612 100% 174 SATIŞ: Toplam satışın %40 ını Toyan, %34 ünü Reis Lider, %26 sını Akota yapacaktır. Yukarıdaki verilen oranları satış müdürleri günlük bağlantı ve fatura adetlerini birbirlerine yollayarak takip edeceklerd ir. Öne geçen bayi anlaşma yapılan fiyatı yukarı çekerek, oranlar makul hale getirilecektir. FİLO: Filo satışlarında iskonto yapılmayacak, aynı oranlarda filo paylaşılacak. 260 Filo fiyatları verilirken, satış sırası gelen bayi indirimsiz, diğer bayiler 300 YTL yüksek fiyat verecek. REKLAM: Aylık 9.000 YTL reklam bütçemiz olacak (Her bayi 3.000 YTL). Ayda 3 kez alışveriş merkezlerinde 3 gün tanıtım aktivitesi yapılacak. Belirtilen oranları satış müdürleri sağlamakla yükümlüdür. Önaraştırma sürecinde rapor törlerce yapılan görüşmelerde, yukarıda yer verilen belgede miktar ve oran olara k yer verilen hedef in, ToyotaS A tarafından her yetkili satıcısı ile yapılan karşılıklı müzakerelerle belirlendiği ve söz konusu 270 hedeflerin 2008 yılına ait olduğu bilgisi edin ilmiştir. Dolayısıyla yetkili satıcıların söz konusu miktar ve oranları, aralarında uzlaşarak belirlemeleri mümkün görünmemektedir. Belgeden, söz konusu bilgiyi veri kabul ederek, Ankara daki tüm yetkili satıcıların bu hedeflere ulaşabilmeleri için, hedefe ulaşan yetkili satıcının fiyatları yükselterek alıcıları diğer yetkili satıcılara gönderilmesi öngörülmüştür. Buna ek olarak, filo satışlarında iskonto yapılmayacağı, aynı oranlarda filo paylaşılacağı belirtilmiş; filo satış sırası gelen yetkili satıcının indirim yapmayacağı, diğer satıcıların ise 300 YTL . daha yüksek fiyat teklif ederek satışı söz konusu satıcının yapması öngörülmüştür. Son olarak, bayilerin eşit oranlarda katkıda bulunacağı belirli bir reklam bütçesi ve ortak tanıtım 280 aktiviteleri belirle nmiştir. Belgede ayrıca, satış müdürlerinin bilgi alışverişinde bulunarak üzerinde anlaşmaya varılan fiyat ve miktarlarını sağlamakla yükümlü olacağı ifade edilmiştir. Yapılan yerinde incelemelerde Toyan da da benzer bir belge bulunmuştur. Toyan Genel Müd ürü nün el yazısıyla aldığı notlardan oluşan belgede, hedefi tutturan yetkili satıcının fiyatları yukarı çekmesi, 2. el araba fiyatlarının tek elden belirlenmesi gereği, anlaşmanın kontrolünün fatura koçanlarının kontrolüyle 2 Genel Müdür bilgisayarında b ulunan söz konusu belgenin 9.6.2008 tarihinde, saat 15:33:44 te oluşturulduğu belirlenmiştir. 08-58/935 -379 8sağlanması, hediyelerin kısıtla nması, 2008 model arabaların serbest fiyatlarla satılması gibi önerilere, Reis Lider de bulunan belgedeki hedef miktar ve 290 oranlarına yer verilmekte; 1 Eylül e kadar fiyatların serbest olduğu ifade edilmektedir. Hakkında önaraştırma yürütülen yetkili satıcı ların genel müdürleri , Reis Lider ve Toyan da bulunan belgelerdeki hususlar a ilişkin olarak bireysel çalışmalar yaptıklarını, rakipleriyle görüştüklerini kabul etmiş; ancak uzlaşamadıklarını vurgulamışlardır. Uzlaşamamanın gerekçesi olarak da k ârlılıkların ın çok düşük olmasını, satışlarının çok az olması nedeniyle hedeflere ulaşamamalarını göstermişlerdir. Söz konusu ifadeleri kontrol etmek için 1. 1.2008 -10.9.2008 dönemi satış hedefi 300 ve gerçekleşme verilerine bakıldığında aşağıdaki tablonun ortaya çıktığı görülmüştür: Tablo - 10.9.2008 tarihi itibariyle yıllık satış hedefleri ve gerçekleşmeler Toplam Hedef Gerçekleşme Gerçekleşme/Hedef Toyan 1.035 576 0,56 Reis Lider 890 518 0,58 Akota 687 309 0,45 Toplam 2.612 1.403 0,54 Tablodan da anlaşılacağı ü zere, yılın sonuna yaklaşılmasına rağmen yetkili satıcılar hedeflerinin ancak yarısını gerçekleştirebilmişlerdir. Böyle bir durumda, hedefi gerçekleştiren şirketin yeni alıcıları rakiplerine gönderme si konusunda anlaşamamaları son derece doğaldır. Buna rağ men anlaşmaya ilişkin çabaların ise, satışlardaki düşüklüğe çözüm arayışı olduğu kanaatine varılmıştır. 310 Yapılan incelemelerde, teşebbüslerin pazar paylaşımı konusunda uzlaştıklarına ilişkin herhangi bir bilgi, bulgu bulunamamıştır. Bunlara ilaveten, otomo bil pazarında alıcıların tercih genişliğinin, yani Toyota markalı araçların yakın ikamelerinin varlığının yetkili satıcıların yüksek fiyat vererek alıcıları geri çevirmesine engel olabilecek bir unsur olduğu görülmüştür. Zira, alıcıların diğer Toyota yetki li satıcısı yerine başka markalara yönelmesi d e olasıdır. Bu nedenle markalar arası rekabet baskısının marka içi rekabeti terbiye ettiği söylenebilir. Yetkili satıcılarının anlaşması, müşteri kaybına yol açacağından Toyota SA nın da çıkarlarına ters düşecek tir. Özellikle de ToyotaS A nın kurduğu yazılım sistemi ile yetkili satıcılarının satışlarını yakından takip edebildiği de göz önünde 320 bulundurulursa, bu yapı içerisinde yetkili satıcıların anlaşma ihtimallerinin düşük olduğu daha iyi anlaşılacaktır. Ayrıca Toyota SA nın yetkili satıcılarına bıraktığı oldukça düşük (% 6 -7) kar marjı da, yetkili satıcıların gelen müşteriyi geri çevirmelerine engel olacak bir diğer unsurdur. Bu nedenlerle, markalar arası rekabetin marka içi rekabeti düzenlediği Toyota markalı ar açlar pazarında, anlaşmanın uygulanabilirliği bulunmadığından rakipler arasından rekabetin engellenmesine ilişkin irade uyuşmasının gerçekleşmediği, dolayısıyla anlaşmaya ulaşılamadığı, önaraştırma konusu pazarda 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi kapsamında bir rekabet ihlalinin oluşmadığı sonucuna ulaşılmıştır. 330 Öte yandan, belgelerde yer alan ve Akota Genel Müdürü tarafından da varlığı kabul edilen reklam konusunda rakipler arasında yapıl an işbirliği anlaşması ise, 08-58/935 -379 9Ar-Ge veya standart geliştirme anlaşmaları gibi pazarda sinerji ve dolayısıyla etkinlik sağlayan anlaşmalardan olmakla birlikte, bazı durumlarda rekabeti sınırlayıcı etkiler doğurabilmektedir. Örneğin bir anlaşma ile teşebbüslerin reklam aktiviteleri kısıtlanarak, rekabette kullanılabilecek bir ol anak ortadan kaldırılıyorsa yahut tüm teşebbüsler tek bir reklam ajansına yönlendirilerek ya da bazı reklam ajansları ile çalışmak yasaklanarak reklamcılık pazarındaki rekabet bozulmak isteniyorsa veya ortak reklam yapılarak ürünün imajı tek tipleştirerek ürün farklılaştırması yoluyla pazarda gerçekleşecek olan rekabet engellenmek 340 isteniyorsa, bu tür anlaşmaların rekabeti kısıtlayan yahut engelleyen anlaşmalar olduğu söylenebilir. Ancak mevcut dosyada olduğu gibi sadece maliyetleri düşürmek için ortak rekla m faaliyeti gerçekleştirmenin, örneklenen durumları içermemesi durumunda rekabeti sınırlayıcı etkisinin olmadığı neticesine varılmıştır. K. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; 1. Dosya konusu iddialar ile ilgili olarak Reis Lider Ar aç Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti, Toyan Otomotiv Sanayi ve Ticaret A.Ş. ve Akota Otomotiv Tic aret ve Sanayi A.Ş. 350 hakkında 4054 sayılı Kanun un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı na, 2. Bununla birlikte, 4054 sayılı Kanun kapsamında rekab et ihlali oluşturabilecek davranışlardan kaçınmaları gerektiği yönünde adı geçen firmalara görüş yazısı gönderilmesi konusunda Başkanlığa yetki verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.