TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR HANEFİ TULGAR BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/24222) Karar Tarihi: 29/6/2021 Başvuru Numaras ı: 2018/24222 Karar Tarihi : 29/6/2021 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCIYıldız SEFERİNOĞLU Basri BAĞCI Raportör : Ayhan KILIÇ Başvurucu : Hanefi TULGAR Vekili : Av. Filiz DÜNDAR I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ateşli silahlar ın ve fişeklerin zapt edilmesinin mülkiyet hakk ını ihlal ettiği
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR HANEFİ TULGAR BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/24222) Karar Tarihi: 29/6/2021 Başvuru Numaras ı: 2018/24222 Karar Tarihi : 29/6/2021 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCIYıldız SEFERİNOĞLU Basri BAĞCI Raportör : Ayhan KILIÇ Başvurucu : Hanefi TULGAR Vekili : Av. Filiz DÜNDAR I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ateşli silahlar ın ve fişeklerin zapt edilmesinin mülkiyet hakk ını ihlal ettiği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 3/8/2018 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ında n yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüşünü bildirmi ştir. 6. Başvurucu, Bakanl ık görüşüne karşı beyanda bulunmam ıştır. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 8. Başvurucu 1954 do ğumlu olup İstanbul'da ikamet etmektedir. Ba şvurucu, polis emeklisi oldu ğunu belirtmektedir. Ba şvurucunun üç adet tabancas ı ve bir adet yivli av tüfe ği bulunmaktad ır. Başvuru Numaras ı: 2018/24222 Karar Tarihi : 29/6/2021 39. Başvurucunun o ğlu S.T. Deniz Kuvvetleri Komutanl ığı emrinde görevli ike n olağanüstü hâl döneminde ç ıkar ılan bir ola ğanüstü hâl kanun hükmünde kararnamesi ile kamu görevinden ç ıkar ılm ıştır. 10. Kâğıthane İlçe Emniyet Müdürlü ğünce (İdare) 2/6/2017 tarihli yaz ıyla tabancalar ını ve av tüfe ğini teslim etmesi ba şvurucuya ihtar edilmi ştir. (İstanbul 5. İdare Mahkemesinin a şağıda zikredilecek karar ından anla şıldığı kadar ıyla) İdare İçişleri Bakanl ığının 18/7/2016 tarihli ve 3532 say ılı yaz ısı ile yay ımlanan 2016/17 say ılı Genelge'ye dayanm ıştır. Söz konusu Genelge, darbeye te şebbüs ve Fetullahç ı Terör Örgütü/Parale l Devlet Yap ılanmas ı (FETÖ/PDY) ile ba ğlant ısı bulunmas ı nedeniyle haklar ında adli i şlem başlatılanlar ile görevden uzakla ştırma tedbiri uygulanan ki şilerin silah ve fi şeklerinin ruhsat birimince muhafaza alt ına al ınmak üzere teslim al ınmas ını düzenlemektedir. Genelge'ye göre bu kişilerin eş ve çocuklar ı ve bunlarla ayn ı çat ı alt ında yaşayan kişiler hakk ında da ayn ı tedbirlerin uygulanmas ı gerekmektedir. Ba şvurucunun silahlar ını teslim etmekle yükümlü kılınmas ının nedeni, FETÖ/PDY ile ba ğlant ılı olduğu gerekçesiyle kamu görevinden çıkar ılan oğlu ile ayn ı çat ı alt ında yaşamas ı olarak gösterilmi ştir. 11. Başvurucu, tabancalar ı ve üç şarjörü 5/6/2017 tarihinde, av tüfe ğini de 20/7/2017 tarihinde İdareye teslim etmi ştir. 12. Başvurucu 24/8/2017 tarihinde İdarenin zapt i şlemine kar şı İstanbul 5. İdare Mahkemesinde ( İdare Mahkemesi) iptal davas ı açm ıştır. Dava dilekçesinde ba şvurucu, o ğlu ile ayn ı çat ı alt ında yaşamad ığını, oğlunun tutuklu oldu ğunu ileri sürmü ştür. Başvurucu, oğlunun tutuklu olmas ı sebebiyle gelini ve torununun yaln ız kalmamak için ba şvurucunun evinde kald ığını belirtmiştir. Silahlar ın hangi ko şullarda zapt alt ına al ınacağının 10/7/1953 tarihli ve 6136 say ılı Ateşli Silahlar ve B ıçaklar ile Di ğer Aletler Hakk ında Kanun'da düzenledi ğini belirten ba şvurucu, İdarenin işleminin kanuna ayk ırı olduğunu ifade etmi ştir. Başvurucu ayr ıca zapt i şleminin suç ve cezalar ın şahsiliği ilkesini ihlal etti ğini de öne sürmüştür. 13.İdare Mahkemesi 30/1/2018 tarihli karar ıyla davay ı reddetmi ştir. Karar ın gerekçesinde, ba şvurucu ile o ğlunun nüfus kay ıt örneklerinden ayn ı adreste oturduklar ının anlaşıldığı vurgulanm ıştır. Kararda, FETÖ/PDY ile ba ğlant ılı olduğu gerekçesiyle kamu görevinden ç ıkar ılan oğlu ile ayn ı çat ı alt ında yaşayan başvurucunun ate şli silahlar ının zapt altına al ınmas ında mevzuata ayk ırılık bulunmad ığı sonucuna ula şılm ıştır. Kararda, İçişleri Bakanl ığının 2016/17 say ılı Genelgesi'ne yer verilmi ş, bunun d ışında herhangi bir kanuni dayanak gösterilmemi ştir. 14. Başvurucu bu karara kar şı İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Onuncu İdari Dava Dairesinde (Bölge İdare Mahkemesi) istinaf yoluna ba şvurmuştur. İstinaf dilekçesinde öz itibar ıyla dava dilekçesinde yer alan gerekçeler ileri sürülmü ş, ek olarak zapt i şleminin kanunlarda düzenlenmeyen fiilî bir müsadereye dönü ştüğü belirtilmi ştir. Bölge İdare Mahkemesi 16/5/2018 tarihli karar ıyla istinaf istemini reddetmi ştir. 15. Nihai karar 5/7/2018 tarihinde ba şvurucuya tebli ğ edilmiştir. 16. Başvurucu 3/8/2018 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. Başvuru Numaras ı: 2018/24222 Karar Tarihi : 29/6/2021 4IV.İNCELEME VE GEREKÇE 17. Mahkemenin 29/6/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 18. Başvurucu, Merkezî Nüfus İdaresi Sistemi kay ıtlar ına bak ıldığında oğlu ile ayn ı çat ı alt ında yaşamad ığının anlaşılacağını belirtmi ştir. Başvurucu, o ğlunun tutuklu olmas ı sebebiyle ceza infaz kurumunda bulundu ğu yolundaki itirazlar ını ileri sürmesine ra ğmen İdare Mahkemesince bunlar ın değerlendirilmedi ğini ifade etmi ştir. İdare Mahkemesince o ğlu ile ayn ı çat ı alt ında yaşayıp yaşamad ığının araştırılmad ığından yak ınan başvurucu, bağıms ızlık ve tarafs ızlık esaslar ına göre karar verilmedi ğini, bu nedenle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini iddia etmi ştir. Başvurucu ayr ıca derece mahkemesi kararlar ının gerekçesiz oldu ğunu da belirtmi ştir. 19. Başvurucu, somut olayda kanuni bir dayana ğı olmaks ızın Genelge'ye dayal ı olarak silahlar ına el konulmas ının mülkiyet hakk ını ihlal etti ğinden şikâyet etmi ştir. Başvurucu, kanuni dayana ğı olmadan ve bedeli ödenmeden silahlar ının müsadere edildi ği görüşünü aç ıklam ıştır. 20. Başvurucu ayr ıca İçişleri Bakanl ığı Genelgesi'ndeki "Söz konusu darbe girişiminde bulunan askerler ve bu giri şime destek veren ki şilerin terör örgütü FETÖ/PD Y ile iltisakl ı olduklar ı anlaşılmıştır." ibaresi nedeniyle masumiyet karinesinin zedelendi ğini ileri sürmü ştür. Polis emeklisi oldu ğunu ifade eden ba şvurucu, silahlar ının zapt edilmesinin can güvenli ğini tehlikeye dü şürdüğünü ifade etmi ştir. 21. Bakanl ık görüşünde, silahlar ın 10/5/2019 tarihinde ba şvurucuya iade edildi ği belirtilmiştir. Bakanl ık, başvurucunun uyu şmazl ığa konu i şlem nedeniyle ba şkaca bir zarar ının oluştuğu yönünde bir iddias ının da bulunmad ığı gözetildi ğinde mağdur statüsünün kalmad ığını iddia etmi ştir. 22. Bakanl ık, başvurucunun silah ına el konulmas ının 22/7/2016 tarihli ve 29779 say ılı Resmi Gazete'de yay ımlanan 667 say ılı Olağanüstü Hal Kapsam ında Al ınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname'nin 4. maddesine dayand ığını savunmu ştur. Bakanl ık, Genelge'nin yeni bir kalk ışma ihtimalinin bulundu ğu dönemde ç ıkar ıldığını vurgulam ıştır. Elkoyma i şleminin suç i şlenmesinin önlenmesi amac ına dayand ığını ifade eden Bakanl ık, müdahalenin ölçülü oldu ğu görüşünü aç ıklam ıştır. B. Değerlendirme 23. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun şikâyetinin özü, silahlar ına kanuni dayanağı olmaks ızın zapt edilmesinin mülkiyet hakk ını ihlal etti ğidir. Bu sebeple başvurucunun adil yarg ılanma hakk ıyla ilgili şikayetlerinin mülkiyet hakk ı kapsam ında incelenmesi uygun bulunmu ştur. 24. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü nün (İçtüzük) "Düşme karar ı" kenar ba şlıklı 80. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2018/24222 Karar Tarihi : 29/6/2021 5"(1) Bölümler ya da Komisyonlarca yarg ılaman ın her aşamas ında aşağıdaki hâllerde düşme karar ı verilebilir: ... c) ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kalkm ış olmas ı, ... (2) Bölümler ya da Komisyonlar; yukar ıdaki f ıkrada belirtilen nitelikteki bir ba şvuruyu, Anayasan ın uygulanmas ı ve yorumlanmas ı veya temel haklar ın kapsam ının ve s ınırlar ının belirlenmesi ya da insan haklar ına sayg ının gerekli k ıldığı hâllerde incelemeye devam edebilir." 25. İçtüzük'ün 80. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (c) bendine göre ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kalkm ış olmas ı durumunda Anayasa Mahkemesi ba şvurunun dü şmesine karar verebilir. Bununla birlikte İçtüzük'ün 80. maddesinin (2) numaral ı f ıkras ında Anayasa'n ın uygulanmas ı, yorumlanmas ı veya temel haklar ın kapsam ının ve s ınırlar ının belirlenmesi ya da insan haklar ına sayg ının gerekli k ıldığı hâllerde ba şvurunun incelenmesine devam edilebilece ği öngörülmü ştür. 26. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un "Bireysel ba şvuru hakk ına sahip olanlar" kenar ba şlıklı 46. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı uyar ınca bireysel ba şvuru ancak ihlale yol açt ığı ileri sürülen işlem, eylem ya da ihmal nedeniyle güncel ve ki şisel bir hakk ı doğrudan etkilenenler taraf ından yap ılabilir. 27. Buna göre bir ki şinin Anayasa Mahkemesine bireysel ba şvuruda bulunabilmesi için üç temel ön ko şulun birlikte bulunmas ı gerekmektedir. Bunlar, ba şvuruya konu edilen kamu gücü eylem veya i şleminden ya da ihmalinden ba şvurucunun güncel bir hakk ı nedeniyle kişisel olarak ve doğrudan etkilenmesidir. Bu çerçevede ortaya ç ıkan sonuç nedeniyle ba şvurucunun mağdur olduğunu ileri sürmesi gerekir ( Onur Do ğanay, B. No: 2013/1977, 9/1/2014, 42). 28. Öte yandan bireysel ba şvurunun yap ılmas ı sıras ında var olmas ı gereken ma ğdur statüsünün kural olarak bireysel ba şvuru karara ba ğlanana kadar devam etmesi gerekir. Bireysel ba şvuru derdest iken ma ğdur statüsünün ortadan kalkmas ı hâlinde Anayasa Mahkemesi somut olay ın koşullar ını gözeterek ba şvuru hakk ında düşme karar ı verebilir. 29. Başvurucunun 5/6/2017 ve 20/7/2017 tarihlerinde zapt alt ına al ınan silahlar ı Bakanl ık görüşünde belirtildi ği üzere 10/5/2019 tarihinde ba şvurucuya iade edilmi ştir. Bakanl ık görüşü başvurucuya tebli ğ edilmiş ancak ba şvurucu, Bakanl ık görüşündeki bu bilgiye yönelik herhangi bir itiraz ileri sürmemi ştir. Bu durumda ba şvurucunun mülkiyet hakk ına yap ılan müdahalenin 10/5/2019 tarihi itibar ıyla sona erdi ğinin kabulü gerekir. 30. Başvurucunun mülkiyet hakk ına yap ılan müdahalenin silahlar ının yaklaşık 1 y ıl 10 ay süreyle zapt alt ına al ınmas ından ibaret oldu ğu gözlemlenmektedir. Ba şvurucu bu süre boyunca silahlar ı kullanamamaktan dolay ı ciddi bir zarara u ğrad ığını da iddia etmemi ştir. Dolay ısıyla başvurucunun ma ğdur statüsünün 10/5/2019 tarihi itibar ıyla ortadan kalkt ığı sonucuna ula şılm ıştır. Somut olaydaki müdahalenin niteli ği gözetildi ğinde Anayasa'n ın Başvuru Numaras ı: 2018/24222 Karar Tarihi : 29/6/2021 6uygulanmas ı, yorumlanmas ı veya temel haklar ın kapsam ının ve s ınırlar ının belirlenmesi ya da insan haklar ına sayg ı yönünden ba şvurunun incelenmesini gerekli k ılan bir nedenin de bulunmad ığı değerlendirilmi ştir. 31. Bu durumda İçtüzük ün 80. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (c) bendine göre başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini hakl ı kılan bir nedenin kalmad ığı anlaşılm ıştır. 32. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun "düşmesine" karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. Başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini hakl ı kılan bir neden kalmamas ı sebebiyle DÜ ŞMESİNE, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 29/6/2021 tarihinde OYB İ RLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCI Üye Üye Y ıldız SEFERİNOĞLU Basri BA ĞCI