TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR TEYYAR CEBERUT BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/2934) Karar Tarihi: 4/5/2020 Başvuru Numaras ı: 2019/2934 Karar Tarihi : 4/5/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUNYusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Mehmet Sad ık YAMLI Başvurucu : Teyyar CEBERUT Vekili : Av. Eyüp ERASLAN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, tam yarg ı davas ında makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal ed
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR TEYYAR CEBERUT BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/2934) Karar Tarihi: 4/5/2020 Başvuru Numaras ı: 2019/2934 Karar Tarihi : 4/5/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUNYusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Mehmet Sad ık YAMLI Başvurucu : Teyyar CEBERUT Vekili : Av. Eyüp ERASLAN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, tam yarg ı davas ında makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 24/1/2019 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ında n yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 71. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı uyar ınca başvurunun içtihad ın oluştuğu alana ili şkin olduğu değerlendirilerek Bakanl ık cevab ı beklenmeden incelenmesine karar verilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2019/2934 Karar Tarihi : 4/5/2020 38. Başvurucu, Türkiye Emlak Bankas ı A.Ş.de çal ışmakta iken bu Bankan ın tasfiye edilmesi üzerine Türkiye Ziraat Bankas ına atanm ıştır. 9. Başvurucu hakk ında Emlak Bankas ında usulsüz kredi kulland ırdığı iddias ı ile zimmet suçlamas ıyla ceza davas ı aç ılm ıştır. Bunun üzerine ba şvurucu, Millî E ğitim Müdürlüğüne araştırmac ı olarak atanm ıştır. 10. Başvurucu hakk ındaki ceza davas ında suçun unsurlar ının oluşmad ığı gerekçesiyle 24/10/2002 tarihinde ba şvurucunun beraatine karar verilmi ştir. Karar Yarg ıtay 5. Ceza Dairesinin 24/2/2005 tarihli karar ıyla onanm ıştır. 11. Başvurucu, kar şılaştığı suçlama nedeniyle maddi ve manevi zarara u ğrad ığı iddias ıyla 31/5/2005 tarihinde İstanbul Asliye 13. Ticaret Mahkemesinde (Ticaret Mahkemesi) Emlak Bankas ı ve Hazine aleyhine maddi ve manevi tazminat davas ı açm ıştır. Ticaret Mahkemesi 6/12/2007 tarihli karar ıyla davada i ş mahkemelerinin görevli oldu ğu gerekçesiyle davay ı görev yönünden reddetmi ştir. Karar, Yarg ıtay 4. Hukuk Dairesinin 2/2/2009 tarihli karar ıyla bozulmu ştur. 12. Bozma karar ına uyan Ticaret Mahkemesi 27/5/2009 tarihli karar ıyla, Hazine aleyhine aç ılan davan ın görev yönünden reddine; Emlak Bankas ı yönünden ise esastan reddine karar vermi ştir. Gerekçede, ceza soru şturmas ı sürecinin Emlak Bankas ının şikâyeti ile değil Devlet Denetleme Kurulunca yap ılan inceleme sonucu düzenlenen rapora istinaden başlatıldığı ve başvurucunun bankac ılık görevine Emlak Bankas ı taraf ından değil Ziraa t Bankas ı taraf ından son verildi ği belirtilmi ştir. Karar Yarg ıtay 4. Hukuk Dairesi taraf ından 3/5/2010 tarihli kararla onanm ıştır. 13. Başvurucu, Hazine aleyhine İstanbul 4. İdare Mahkemesinde ( İdare Mahkemesi) 31/7/2009 tarihli dilekçesiyle tam yarg ı davas ı açm ıştır. 14. İdare Mahkemesi 15/4/2010 tarihli karar ıyla davay ı esastan reddetmi ştir. Gerekçede; ba şvurucu hakk ında yürütülen soru şturma ve kovu şturman ın yarg ısal faaliyet olduğu, başvurucunun bankadaki görevine son verilmesinde de daval ı idarenin herhangi bir kusurunun bulunmad ığı belirtilmi ştir. 15. Dan ıştay İkinci Dairesi 30/4/2018 tarihli karar ıyla İdare Mahkemesi karar ını onam ıştır. Başvurucunun karar düzeltme talebi ise ayn ı Dairenin 4/12/2018 tarihli karar ıyla reddedilmi ştir. 16. Başvurucu; bankadaki görevinden al ınmas ı nedeniyle maddi ve manevi zarara uğrad ığını belirterek mülkiyet hakk ı ile özel hayata sayg ı hakk ının, tam yarg ı davas ında hakkaniyete ayk ırı karar verilmesi ve yarg ılaman ın uzun sürmesi nedeniyle de adil yarg ılanma haklar ının ihlal edildi ği iddias ıyla 24/1/2019 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmuştur. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 17. Mahkemenin 4/5/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: Başvuru Numaras ı: 2019/2934 Karar Tarihi : 4/5/2020 4A. Makul Sürede Yarg ılanma Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 18. Başvurucu, uzun süren yarg ılama nedeniyle makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme a. Kabul Edilebilirlik Yönünden19. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. b. Esas Yönünden20. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyu şmazl ıklara ilişkin yarg ılaman ın süresi tespit edilirken sürenin ba şlang ıç tarihi olarak davan ın ikame edildi ği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -ço ğu zaman icra a şamas ını da kapsayacak şekilde- yarg ılaman ın sona erdiği, yarg ılamas ı devam eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin şikâyetle ilgili karar ını verdiği tarih esas al ınır (Selahattin Aky ıl, B. No: 2012/1198, 7/11/2013, 45, 47). 21. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyu şmazl ıklara ilişkin yarg ılama süresinin makul olup olmad ığı değerlendirilirken yarg ılaman ın karmaşıklığı ve kaç dereceli oldu ğu, taraflar ın ve ilgili makamlar ın yarg ılama sürecindeki tutumu ve ba şvurucunun yarg ılaman ın süratle sonuçland ırılmas ındaki menfaatinin niteli ği gibi hususlar dikkate al ınır (Selahattin Akyıl, 41). 22. An ılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer ba şvurularda verdi ği kararlar dikkate al ındığında yakla şık 14 y ıl süren yarg ılaman ın süresinin makul olmad ığı sonucuna varmak gerekir. 23. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. B. Diğer İhlal İddialar ı 24. Başvurucu; bankadaki görevinden al ınmas ı nedeniyle maddi ve manevi zarara uğrad ığını belirterek mülkiyet hakk ı ile özel hayata sayg ı hakk ının, tam yarg ı davas ında hakkaniyete ayk ırı karar verilmesi nedeniyle de adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmüştür. Başvurucunun belirtilen şikâyetleri yönünden aç ık bir ihlal bulunmad ığı değerlendirildi ğinden ba şvurunun di ğer kabul edilebilirlik ko şullar ı yönünden incelenmeksizin aç ıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekmektedir. C. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 25. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2019/2934 Karar Tarihi : 4/5/2020 5 (1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. 26. Başvurucu, özel hayata sayg ı hakk ının ihlal edildi ğinin tespitine ba ğlı olarak uğrad ığı 37.286,74 TL maddi zarar ı ile bu tutar ın alt ında olmayacak manevi zarar ın ödenmesini talep etmi ştir. Diğer taraftan ba şvurucu, makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildiğinin tespiti istemi ş ancak manevi tazminat talebinde bulunmam ıştır. 27. Somut olayda makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği sonucuna var ılm ış olduğundan ihlalin tespitiyle yetinilecektir. 28. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 364,60 TL harç ve 3.000 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.364,60 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. 1. Makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, 2. Diğer ihlal iddialar ının açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan makul sürede yarg ılanma hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, C. Tazminata ili şkin taleplerin REDD İNE, D. 364,60 TL harç ve 3.000 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.364,60 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ÖDENMES İNE, E. Ödemenin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, F. Karar ın bir örne ğinin bilgi için İstanbul 4. İdare Mahkemesine (E.2009/1259, K.2010/6651) GÖNDER İLMESİNE, Başvuru Numaras ı: 2019/2934 Karar Tarihi : 4/5/2020 6G. Karar ın bir örne ğinin bilgi için Dan ıştay İkinci Dairesine GÖNDER İLMESİNE, H. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 4/5/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Üye Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş