Anayasa Mahkemesi

Atıf Grafiği

Özet

Bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı değildir.

Tam metin

TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMESİ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR NİHAT KAYA BAŞVURUSU (Başvuru Numarası: 2019/17932) Karar Tarihi: 18/11/2020 Başvuru Numarası : 2019/17932 Karar Tarihi : 18/11/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Yusuf Şevki HAKYEMEZSelahaddin MENTEŞ Raportör : Pınar ARMAĞAN YILDIRIM Başvurucu : Nihat KAYA Vekili : Av. Ahmet ERKUL I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, hizmet tespiti talebiyle açılan davada yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle adil yargılanma ve mülkiyet haklarının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜRECİ 2. Başvuru 20/5/2019 tarihinde yapılmıştır.3. Başvurucuya ait başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapıl an ön incelemesinden sonra başvuru Komisyona sunulmuştur. 4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafında n yapılmasına karar verilmiştir. 5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve es as incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 71. maddesinin ( 2) numaralı fıkrası uyarınca başvurunun içtihadın oluştuğu alana ilişkin olduğu değ erlendirilerek Bakanlık cevabı beklenmeden incelenmesine karar verilmiştir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili ola ylar özetle şöyledir: Başvuru Numarası : 2019/17932 Karar Tarihi : 18/11/2020 38. Başvurucunun 9/12/2010 tarihinde açtığı davada yargısal süreç Yargıtay 21. Hukuk Dairesinin 30/4/2019 tarihli onama kararıyla sona ermişti r. 9. Başvurucu; yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle bir kısım işçi lik alacağının zamanaşımına uğradığını, paranın değer kaybettiğini belirterek adil yargılanma ve mülkiyet haklarının ihlal edildiği iddiasıyla 20/5/2019 tarihinde Anayas a Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmuştur. IV. İNCELEME VE GEREKÇE10. Mahkemenin 18/11/2020 tarihinde yapmış olduğu toplantıda baş vuru incelenip gereği düşünüldü: A. Adli Yardım Talebi Yönünden11. Başvurucu, bireysel başvuru harç ve masraflarını karşılayaca k geliri olmadığını beyan ederek adli yardım talebinde bulunmuştur. 12. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Şerif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013) kararında belirtilen ilkeler dikkate alınarak geçimini önemli ö lçüde güçleştirmeksizi n yargılama giderlerini ödeme gücünden yoksun olduğu anlaşılan ba şvurucunun açıkç a dayanaktan yoksun olmayan adli yardım taleplerinin kabulüne kar ar verilmesi gerekir. B. Makul Sürede Yargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İdd ia 1. Başvurucunun İddiaları 13. Başvurucu, uzun süren yargılama nedeniyle makul sürede yargı lanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür. 2. Değerlendirme a. Kabul Edilebilirlik Yönünden14. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine ka rar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makul sür ede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna kar ar verilmesi gerekir. b. Esas Yönünden 15. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra aşamasını da kapsayacak şe kilde- yargılamanın sona erdiği tarih, yargılaması devam eden davalar yönünden ise Anaya sa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle i lgili kararını verdiği tarih esas alınır ( Güher Ergun ve di ğerleri , B. No: 2012/13, 2/7/2013, 50, 52). 16. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın karmaşıklığ ı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki menfaatinin niteliği gibi hususl ar dikkate alınır ( Güher Ergun ve diğerleri , 41-45). Başvuru Numarası : 2019/17932 Karar Tarihi : 18/11/2020 417. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda v erdiği kararlar dikkate alındığında somut olaydaki 8 yıl 4 ay 21 günlük yargıla ma süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir. 18. Açıklanan gerekçelerle Anayasa nın 36. maddesinde güvence al tına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilme si gerekir. C. Diğer İhlal İddiaları 19. Başvurucu; yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle yıllık izin, ücret gibi işçilik alacaklarının bir kısmının zamanaşımına uğradığını, Türk lirası nın değer kaybetmesi nedeniyle maddi olarak zarar gördüğünü belirterek adil yargılan ma ve mülkiyet haklarını n ihlal edildiğini ileri sürmüştür. 20. Başvurucunun belirtilen şikâyetleri yönünden açık bir ihlali n bulunmadığı değerlendirildiğinden başvurunun bu kısmının diğer kabul edileb ilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin aç ıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekmektedir. D. 6216 Sayılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 21. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun un 50. maddesinin ilgili kısmı şöyledir : (1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir. (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. 22. Başvurucu ihlalin tespiti ile 100.000 TL maddi ve 100.000 TL manevi tazminata karar verilmesi talebinde bulunmuştur. 23. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği sonucuna varılmıştır. 24. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları karşı lığında başvurucuya net 16.000 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gereki r. 25. Anayasa Mahkemesinin maddi tazminata hükmedebilmesi için baş vurucunun uğradığını iddia ettiği maddi zarar ile tespit edilen ihlal ara sında illiyet bağı bulunmalıdır. Somut olayda tespit edilen ihlal ile ileri sürülen maddi zarar arasında illiyet bağı bulunmadığından maddi tazminat taleplerinin reddine karar veril mesi gerekir. Başvuru Numarası : 2019/17932 Karar Tarihi : 18/11/2020 526. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 3.000 TL vekâlet ücreti nin başvurucuy a ödenmesine karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜMAçıklanan gerekçelerle; A. Adli yardım talebinin KABULÜNE, B. 1. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişk in iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, 2. Diğer ihlal iddialarının açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA, C. Anayasa nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE, D. Başvurucuya net 16.000 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE, tazmina ta ilişkin diğer taleplerin REDDİNE, E. 3.000 TL vekâlet ücretinin başvurucuya ÖDENMESİNE,F. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmas ına, ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar ge çen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA, G. Kararın bir örneğinin bilgi için Batman 1. İş Mahkemesine (E. 2016/96) GÖNDERİLMESİNE, H. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 18/11 /2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Üye Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selaha ddin MENTEŞ

İlgili Kararlar

Anayasa Mahkemesi — aynı daireden son kararlar