Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2020 -4-72 (Soruşturma/Taahhüt) Karar Sayısı : 21-42/614 -301 Karar Tarihi : 09.09.2021 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Birol KÜLE Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK, Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN, Cengiz ÇOLAK B. RAPORTÖRLER: Kerem TOMUR, Tuba YEŞİL, Yakup GÖKALP C. İLGİLİ TARAF : Singer Dikiş Makineleri Ticaret A.Ş. Temsilcileri: Av. Özge ATILGAN KARAKULAK, Av. Filiz TOPRAK ESİN Kore Şe
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2020 -4-72 (Soruşturma/Taahhüt) Karar Sayısı : 21-42/614 -301 Karar Tarihi : 09.09.2021 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Birol KÜLE Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK, Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN, Cengiz ÇOLAK B. RAPORTÖRLER: Kerem TOMUR, Tuba YEŞİL, Yakup GÖKALP C. İLGİLİ TARAF : Singer Dikiş Makineleri Ticaret A.Ş. Temsilcileri: Av. Özge ATILGAN KARAKULAK, Av. Filiz TOPRAK ESİN Kore Şehitleri Cad. No.17, 34394 Zincirlikuyu/ İstanbul D. ŞİKAYETÇİ : Uğur Tekstil Mak. San. Tic. A.Ş. Basınekspres Cad. No:5 Uğur Plaza Küçükçekmece/İstanbul (1) E. DOSYA KONUSU: Rekabet Kurulunun 04.03.2021 tarihli ve 21 -11/147 -M sayılı kararı ile açılan soruşturma kapsamında, Singer Dikiş Makineleri Ticaret A.Ş. tarafından yapılan uzlaşma ve taahhüt başvurularına istinaden Rekabet Kurulunun 03.06.2021 tarihli ve 2 1-29/370 -M sayılı kararı uyarınca gerçekleştirilen uzlaşma ve taahhüt görüşmeleri neticesinde hazırlanan bilgi notu . (2) F. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 21.10.2020 tarih ve 11320 sayı ile intikal eden ve Uğur Tekstil Makinaları San. ve Ti c. A.Ş. (UĞUR) tarafından yapılan başvuruda özetle; - UĞUR un, Brother Ev Tipi Dikiş ve Nakış Makineleri (BROTHER) ürünlerinin tek yetkili satıcısı olduğu, söz konusu ürünlerin elektrikli ev aletleri toptan satışını yapmakta olan firmalar ve bu firmalara bağ lı çevrim içi satış kanalları, internet siteleri ve fiziki satış noktaları vasıtasıyla satışının ve satış sonrası müşteri hizmetlerinin gerçekleştirildiği, - Distribütörlüğünü yaptıkları markanın sanayi tipi dikiş makineleri pazarında küresel çapta bir marka olduğu, söz konusu markanın ev tipi dikiş makineleri pazarında da faaliyete başladığı, - Ev tipi dikiş makineleri pazarında (ETDM) Singer Dikiş Makinaları Ticaret A.Ş. nin (SİNGER) hâkim durumda olduğu, ilgili firmanın piyasaya yeni giren diğer markalar ve özellikle söz konusu pazarda etkinliğini artıran BROTHER markası üzerinde haksız uygulamalarda bulunduğu, - SİNGER yöneticileri ve satış sorumluları tarafından satış kanallarını oluşturan ilgili yerel bayi ve firmalara sözlü olarak mal vermeme, satış koşullarının ağırlaştırılması, iskonto oranlarının düşürülmesi ve bayiliğin iptal edilmesi gibi tehditlerin yöneltildiği, - Tehdide maruz kalan toptan satış firmalarının S İNGER ile ilişkilerinin bozulmaması adına piyasada yer alan diğer firmaların ürünlerini satamadığı ve ekonomik açıdan zarar gördükleri, dolayısıyla UĞUR un hem mali kayıplar yaşadığı hem de istihdam etmek istediği personel sayısını düşürmek zorunda kaldığı, - SİNGER in satış kanalları üzerinde 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun a (4054 sayılı Kanun) aykırı uygulamaları ile yalnızca UĞUR un temsil ettiği 21-42/614 -301 2/9 BROTHER markalı ürünlere değil diğer markalara ve dolayısıyla ikame mal ve hizmet sunan diğer firmalara da mali kayıplar yaşattığı, - En nihayetinde, ürün satış kanallarına yönelik rak ip firma tehditleri neticesinde küçük esnaf denilebilecek birçok satış noktasının BROTHER marka ürünleri satmaktan vazgeçtiği, yakın zamanda ciddi oranda BROTHER marka ürün satışını gerçekleştiren bazı satıcıların bu ürünleri satış listesinden kaldırmak zo runda kaldığı, bu satıcıların söz konusu uygulamalardan bahsedemeyecek kadar SINGER den çekindikleri, - Son günlerde, önemli miktarda BROTHER marka ürün satışı yapan ( ..) isimli bayinin stoklarında ürün bulunmasına rağmen S İNGER in tehditleri nedeniyle söz konusu ürünleri satış listesinden kaldırdığı hususları ifade edilmiştir. (3) Ayrıca başvuru sahibi ile 30.10.2020 tarihinde tutanağa bağlanan telefonla görüş mesinde; - Kendilerinin BROTHER markalı ürünlerin Türkiye'deki ana ve tek distribütörü oldukları, - SİNGER in Türkiye'de yaklaşık olarak % ( ..) 'lik bir pazar payı ile hâkim durumda olduğu, - Dünya pazarında ise BROTHER'ın bir liderliğinin olduğu, - Türkiye'de S İNGER'in marka bilinirliğinin yüksek olması nedeniyle diğer markaların hâlihazırda dezavantajlı old uğu, - Bunun yanı sıra S İNGER in tüm bayilerine diğer markaların satışının yapılması durumunda ürün vermeme, vadeli satış yapmama, iskonto uygulamama gibi yaptırımlar uyguladığı, - ( ..) unvanlı bayi ile BROTHER markalı ürünlerin satışının tüm çevrim içi kanallarda yapabilmesi için anlaşma yapıldığı, hemen ardından çevrim içi kanallarda satışın durdurulduğu, bu durumun nedeni sorulduğunda ise S İNGER'den çok baskı geldiği, bir daha kendileriyle çalışmamakla tehdit ettiği yönünde karşılık alındığı hususları ifade edilmiştir . (4) İlaveten , şikâyetçi tarafından 02.11.2020 tarihinde e -posta ile gönderilen ve Kurum kayıtlarına 09.11.2020 tarih ve 11992 sayı ile giren belgede ; 06.10.2020 tarihinde UĞUR un bayisi ile olan yazışmasından, bazı ürünlerin bağlı bulunduklar ı e-ticaret platformlarında satıldığı anlaşıl makta, UĞUR un anılan yazışmadan bir gün sonra bayi yetkilileri ile SİNGER den baskı görmeleri nedeniyle ürünlerin satışa kapatılmak zorunda kaldı kları hususunu içeren bir telefon görüşmesi yaptığı, bayi yetkili lerinin durumu bir sürü olay oldu, singer tehdit etti mecburen ürünleri satışa kapatmak zorunda kaldık" sözleri ile açıkladığı hususları ifade edilmektedir. (5) Başvuruya ilişkin olarak hazırlanan 17.11.2020 tarihli ve 2020 -4-72/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu , Rekabet Kurulunun (Kurul) 26.11 .2020 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 20- 51/712 -M sayılı karar ile dosya konusu iddialara yönelik olarak SİNGER hakkında önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. (6) Söz konusu karar üzerine yapılan incelemeler sonucunda hazırlanan 24.02.2021 tarih ve 2020 -4-072/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu Kurulun 04.03.2021 tarihli toplantısında görüşülerek 4054 sayılı Kanun un 41. maddesi uyarınca, SİNGER hakkında soruşturma açılmasına 21 -11/147 -M sayıyla karar verilmiştir. 21-42/614 -301 3/9 (7) Soruşturma s üreci devam ederken SİNGER tarafından Kurum kayıtlarına 18.05.2021 tarih ve 17917 sayı ile intikal eden dilekçe ile uzlaşma başvurusu yapılmış akabinde taraf temsilcisiyle 25.05.2021 tarihinde bir görüşme gerçekleştirilmiş ve bunun üzerine SİNGER tarafından 27.05.2021 tarih ve 18139 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal eden yeni bir uzlaşma başvurusu ile Kurum kayıtlarına 28.05.2021 tarih ve 18171 sayı ile intikal eden taahhüt başvurusu yapılmıştır. (8) SİNGER tarafından yapılan uzlaşma ve taahhüt başvuruları , 03.06 .2021 tarihli Kurul gündeminde görüşülmüş olup Kurulun 03.06.2021 tarih ve 21 -29/370 -M sayılı kararı ile SİNGER in uzlaşma ve taahhüt başvuruları kabul edi lerek uzlaşma ve taahhüt görüşmelerine başlanılmasına karar verilmiştir. (9) 23.06.2021 tarihinde SİNGER vekilleri ve temsilcileriyle çevrim içi olarak uzlaşma ve taahhüt görüşmeleri gerçekleştirilmiş tir. SİNGER in bayilerinin yeniden satış fiyatını tespit etmek suretiyle 4054 sayılı Kanun un 4. maddesini ihlal ettiğine ilişkin uzlaşma görüşmeleri neticesinde SİNGER in uzlaşma sürecinin devam etmesi yönündeki beyanları doğrultusunda uzlaşma tarafı teşebbüs hakkında hazırlanan 03.09.2021 tarih ve 31113 sayılı Bilgi Notu, Kurulun 09.09.2021 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 21- 42/614 -MUA sayılı uzlaşma ara kararı alınmıştır. (10) Diğer taraftan SİNGER tarafından sunulan bayilik sözleşmesinin 13. maddesinde yer alan rekabet etmeme yükümlülüğüne ilişkin hükmün sözleşmeden çıkarılmasına yönelik taahhütler üzerine hazırlanan 03.09.2021 tarih ve 2020 -4-72/BN -03 sayılı Bilgi Notu , Kurulun 09.09.2021 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 21-42/614 -301 sayılı işbu karar alınmıştır. (11) G. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Bilgi Notu nda; SİNGER in bayilik sözleşmesinin 13. maddesinde yer alan rekabet etmeme yükümlülüğü ve bu kapsamda sunulan taahhüte ilişkin olarak; - SİNGER in bayilik sözleşmesinin 13. maddesinde yer alan rekabet etmem e yükümlülüğüne ilişkin hükmün çıkarılmasına yönelik sunulan taahhüdün tespit edilen rekabet sorunlarıyla orantılı, bu sorunları gidermeye elverişli, kısa sürede yerine getirilebilir ve etkili şekilde uygulanabilir olduğu gerekçesiyle kabul edilebileceği, - Taahhüt kapsamında, sözleşmede yapılan değişikliklerin Kurul kısa kararının tarafa tebliğinden itibaren 90 gün içerisinde Kuruma tevsik edilmesi gerektiği, - 4054 sayılı Kanun un 43. maddesi uyarınca, sunulan taahhütün bağlayıcı hale getirilerek taraf hakkın da başlatılmış olan soruşturmanın sonlandırılabileceği ifade edilmiştir. H. YAPILAN İNCELEME ve TESPİTLER H.1. Taraf Hakkında Bilgi (12) SİNGER, Türkiye deki ilk mağazasını 1904 yılında, fabrikasını ise 1959 yılında açmıştır. Ancak 2004 yılında fabrikasını kapatan SİNGER bu tarihten itibaren dağıtım faaliyetlerine Singer Dikiş Makinaları Ticaret A .Ş. aracılığıyla devam etmektedir. 2004 yılından bu yana SİNGER ürünlerinin tamamı yurt dışındaki fabrikalarından getirtilmektedir. SİNGER ürünleri, Çin, Taiwan, Vi etnam ve Brezilya daki fabrikalardan ithal edilmekte olup hâlihazırda Türkiye de üretim faaliyeti bulunmamaktadır. SİNGER ; Türkiye, Azerbaycan ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti nde ev tipi dikiş makinaları, dikiş makinası için iğne ayak, dikiş aksesuarlar ı (makas dikiş setleri makine aksesuarları), buharlı düzleştirici ve ütü grubu pazarlarında faaliyet göstermektedir. 21-42/614 -301 4/9 Daha çok ev tipi dikiş maki naları pazarı odaklı faaliyet yürüten SİNGER, 2019 yılına kadar sanayi tipi dikiş makinaları pazarında da fa aliyet göstermiş olup mevcut durumda bu alanda iştigal etmemektedir .1 (13) Kurulun yakın zamanda aldığı 14.07.2021 tarih li ve 21 -35/502 -245 sayılı kararıyla izin verilen işlem sonucunda SINGER IV B.V. tarafından kontrol edilen SİNGER in hissedarlık yapısı nda değişiklik yaşanmıştır. Anılan Kurul kararı ile Stitch Acquisition Corporation ın SVP-Singer Holdings, Inc. nin hisselerin tamamının üzerinde dolaylı kontrole sahip o lması ve bu hisselerin yaklaşık % ( ..) unun SVP-Singer Holdings e devredilmesi işlemine izin verilmiştir. Dolayısıyla nihai durumda Stitch Acquisition Corporation hisselerin % ( ..) ine; SVP-Singer Holdings ise % ( ..) una sahiptir. H.2. Sektöre İlişkin Genel Bilgi (14) Dikiş makinaları pazarı genel olarak sanayi tipi dikiş makinaları ve ev tipi dikiş makinaları olmak üzere iki farklı pazardan teşekkül etmektedir. Sanayi tipi dikiş makinaları pazarında çok çeşitli ürünler bulunmakta olup, başlıca ürün çeşitleri olarak düz dikiş makinaları, overlok makinaları, reçme, zigzag, ç iftiğne, ilik, düğme, ilik açma, düğme dikme, punteriz sayılabilir. Hâlihazırda sanayi tipi dikiş makinaları pazarında Juki, Brother, Siruba, Zoje, Typical markaları faaliyet göstermektedir. (15) ETDM pazarında da çok çeşitli ürünler bulunmakta olup, başlıca ü rün çeşitleri olarak bilgisayarlı nakış makinaları, elektronik dikiş makinaları, döküm makinalar, mekanik dikiş makinaları, overlok ve reçme makinası sayılabilir. ETDM pazarında Kiwi, Brother, Bernina, Janome, Bindallı, Juki başta olmak üzere çeşitli dikiş makinası markaları yer almaktadır. SİNGER dâhil bahsi geçen markaların ürünlerinin neredeyse tamamı ithal edilmektedir . (16) SİNGER , ETDM pazarında SİNGER ve PFAFF markaları altında faaliyet göstermektedir. Teşebbüs tarafından; SİNGER ve PFAFF markaları arası nda kalite ve fonksiyon farklılıkları bulun duğu, PFAFF markalı ürünler in daha üst segmentte yer aldığı ; ancak her iki markanın ürünleri nin de ev tipi dikiş makinaları kategorisine ait olduğu belirtilmiştir. (17) SİNGER , ETDM pazarında satış noktalarına ürün dağıtımını kendisi doğrudan yapabildiği gibi çalıştığı toptancılar aracılığıyla da yapabilmektedir. Toptancı grubu altında (i) makina toptancısı ve (ii) toptan tuhafiyeci olmak üzere iki farkl ı grup bulunmaktadır. (18) Beyaz eşya ve küçük ev aletleri toptancıla rından oluşan makina toptancıları, yalnızca dikiş makinası satın alan ve akabinde bu makinaları Türkiye genelinde çalıştığı pek çok farklı satış noktasına satan ve dağıtan toptancılardır. Tuhafiye toptancıları ise çoğunlukla dikiş makinası için iğne ayak , dikiş aksesuarları (makas dikiş setleri makine aksesuarları) ile buharlı düzleştirici ve ütü grubundaki ürünlerini satın almaktadır. Ancak istisna i olarak, tuhafiye toptancılarının da çalıştığı satış noktalarının talebine göre dikiş makinası aldığı d urumlar olabilmektedir. Sunulan bilgiler kapsamında SİNGER in dağıtım yapısının ; beyaz eşya bayileri ne, geleneksel bayiler e, zincir marketler e, internet üzerinden satış yapan bayiler e ve servisler e yapılan satışlar ile yurt dışı satışlar ve doğrudan satışlar şeklinde kategorize edilebileceği anlaşılmaktadır. Bu çerçevede SİNGER in farklı dağıtım kanalları aracılığıyla yaptığı 1 Önceki yıllarda SİNGER den sanayi tipi dikiş makinaları satın almış ve halen elinde sanayi tipi dikiş makinası stoğu bulunan satış noktaları olduğundan, SİNGER in web sitesinde halen sanayi tipi dikiş makinalarına ilişkin açıklamalara yer verilmektedir. Bkz. https://www.singer.com.tr/tr/kategori/sanayi -tipi- dikis-makinalari/duz -dikis (Erişim tarihi: 10.02.2020). 21-42/614 -301 5/9 satışlar şu şekildedir: Beyaz Eşya Bayi: Bu grupta dayanıklı tüketim malları satan beyaz eşya bayileri ve mobilya sektöründe fa aliyet gösteren bayiler bulunmaktadır. Geleneksel Bayi: Bu bayi grubu yalnızca dikiş makinası satan ve dikiş makinası servisi hizmeti veren satış noktalarıdır. Bu gruptaki bayiler, aynı zamanda kurs merkezleri olarak da hizmet vermekte olup, genellikle hob i malzemeleri de satmaktadırlar. Servis: Yedek parça ve sarf malzemelerinin satışını yapan ve ürünlerle ilgili servis hizmetlerini yerine getiren müşterilerdir. Zincir Marketler: Bu gruba Evkur, A101, BİM gibi çok şubeli zincir marketler girmektedir. İnternetten Satış Yapanlar: Genellikle e-ticaret platformlarında (örneğin Trendyol ) faaliyet gösteren ve yalnızca internet üzerinden satış yapan, fiziki mağazası bulunmayan bayileri kapsamaktadır. Singer Web: SİNGER resmi internet sitesi üzerinden yapılan doğrudan satış ları içermektedir. Yurt Dışına Satış: SİNGER in Azerbaycan ve KKTC ye yaptığı satışlar bu gruba girmektedir. Diğer: SİNGER in kurs merkezlerine yaptığı satışlar ve bağlı olduğu grup şirketleri (SVP Grubu) içerisinde yapılan şirket içi satışlar bu kapsama girmektedir. (19) ETDM Türkiye de başlangıçta ihtiyaç için kullanılmakta iken günümüzde hobi amaçlı olarak da kullanılabilmektedir. İnsanlar basit tadilatlarını yapmak, ev ekonomisine katkıda bulunmak, kıyafetlerini değiştirmek ve yenilemek amacıyla ye ni teknoloji makinaların konforundan yararlanıp kullanma arzusundadırlar. Ev tipi dikiş makinası pazarı son 15 yıldır teknolojinin de gelişimiyle ülkemizde tekrar büyüme arz etmektedir. Nitekim 2020 yılı tahmini ETDM pazar büyüklüğü yıllık ( ..) adet; tahm ini pazar ciro büyüklüğü ise ( ..) TL dir.2 H.3. Değerlendirme (20) Mevcut dosya kapsamında SİNGER e atfedilen eylemleri iki ana başlık altında incelemek mümkündür. Bunlar ; yeniden satış fiyatının belirlenmesi (YSFB) ve bu kapsamda internet satışlarına müdahale edilmesi ile SİNGER in bayilik sözleşmesinde yer bulan rekabet etmeme yükümlülüğünün süresine ilişkindir. Söz konusu eylemlerin açık ve ağır ihlal kapsamına giren ihlaller ve bu kapsama girmeyen ihlaller şeklin de ikili tasnife tabi tutulması mümkün olmaktadır. Dolayısıyla bahsi geçen eylemlerin doğru kategorize edilmesi değerlendirme bakımından önem arz etmektedir. Zira açık ve ağır ihlal kapsamına giren uygulamalar uzlaşma süreci nde değerlendirilebilmekte iken bu kapsama girmeyen rekabetçi endişelerin taahhüt mekanizması ile giderilmesi olanağı bulunmaktadır. 2 Kurum kayıtlarına intikal eden cevabi yazıda, pazar büyüklüğü ve pazar cirosu hesaplanırken rakip firmaların satmış olduğu tahmini ürün adedi ve ortalama satış fiyatının dikkate alındığı, rakip firmaların satmış olduğu tahmini ürün adedinin tamamen SİNGER in piyasadaki gözlemlerine dayandığı, rakip firmaların ortalama satış fiyatının ise rakip firmaların kamuya açık fiyat bilgilerinden (kendi internet sitelerinde yayınlanan fiyatlar gibi) hareketle hazırlandığı ifade edilmektedi r. 21-42/614 -301 6/9 (21) Nitekim 2021/2 sayılı Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar İle Hâkim Durumun Kötüye Kullanılmasına Yönelik Önaraştırmalarda ve Soruşturm alarda Sunulacak Taahhütlere İlişkin Tebliğ in (Taahhüt Tebliği) Kapsam başlıklı 2. maddesinde Bu Tebliğ; açık ve ağır ihlaller hariç olmak üzere, 4054 sayılı Kanunun 4 üncü veya 6 ncı maddesi kapsamında ortaya çıkan rekabet sorunlarının giderilmesine yönelik olarak ilgili teşebbüslerce ya da teşebbüs birliklerince sunulan taahhütleri kapsamaktadır. hükmü bulunmaktadır. Aynı Tebliğ in Tanımlar başlıklı 4 . maddesinde ise (1) Bu Tebliğin uygulanmasında; a) Açık ve ağır ihlaller: Bir mal veya hizmet piy asasındaki rekabet i doğrudan ya da dolaylı olarak engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan; 1) Rakip teşebbüsler arasında fiyat tespti, müşterilerin, sağlayıcıların, bölgelerin ya da ticaret kanallarının payla şılması, arz miktarının kısıtlanması veya kotalar konması, ihalelerde danışıklı hareket, gelecekte uygulanması planlanan fiyat, üretim ya da satış miktarı gibi rekabete duyarlı bilgilerin paylaşılması, 2) Üretim veya dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet gösteren teşebbüsler arası ilişkide alıcının sabit veya asgari satış fiyatının belirlenmesi, konularında gerçekleşen anlaşma ve/veya uyumlu eylemler ile bu konulara ilişkin teşebbüs birliği karar ve eylemlerini ( ) ifade eder. hükümleri ile açık ve ağır ihlallere dair tanım getirilmektedir. (22) Öte yandan; Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hâkim Durumun Kötüye Kullanılmasına Yönelik Soruşturmalarda Uygulanabilecek Uzlaşma Usulüne İlişkin Yönetmeliği nin (Uzlaşma Yönetmeliği) Amaç ve Kapsam başlıklı 1. maddesi (1) Bu Yönetmeliğin amacı, 7/12/1994 tarihli ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanunun 4 üncü ve 6 ncı maddelerinde yasaklanmış davranışlara ilişkin olarak haklarında soruşturma başlatılan teşebbüs veya teşe bbüs birliklerinden, ihlalin varlığını ve kapsamını kabul edenlere, 4054 sayılı Kanunun 43 üncü maddesi uyarınca uygulanabilecek uzlaşma sürecine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir. hükmünü haizdir. Uzlaşma Yönetmeliği nde Taahhüt Tebliği nden farklı olarak açık ve ağır ihlal tanımına yer verilmemiş ve kategorik bir ayrıma gidilmemiştir. Ancak Taahhüt Tebliğ inde Üretim veya dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet gösteren teşebbüsler arası ilişkide alıcının sabit veya asgari satış fiyatının belirlenmesi ifadesine yer vermek suretiyle YSFB ye atıfta bulunulmuş ve YSFB uygulaması açık ve ağır ihlal olarak tanımlanmıştır. Dolayısıyla somut olay bakımından YSFB uygulamasının uzlaşma kapsamında değerlendirilmesi gerekmiştir. Nitekim SİNGER in bay ilerinin yeniden satış fiyatını tespit etmek suretiyle 4054 sayılı Kanun un 4. maddesini ihlal ettiğine ilişkin uzlaşma görüşmeleri neticesinde, SİNGER in uzlaşma sürecinin devam etmesi yönündeki beyanları doğrultusunda Kurulun 09.09.2021 tarih ve 21-42/61 4- MUA sayılı kararı ile uzlaşma ara kararı alınmıştır. (23) Diğer taraftan dosya kapsamında SİNGER in bayilik sözleşmesinde yer bulan rekabet etmeme yükümlülüğü düzenlemesi ise taahhüt kapsamında ele alın mıştır . Zira söz konusu eylemler ilgili mevzuatta tahdidi olarak sayılan açık ve ağır ihlal kapsamına girmemektedir. (24) Sağlayıcı ve nihai satış noktaları arasında yapılan ve dikey anlaşma olarak nitelenen anlaşmalar 2002/2 sayılı Tebliğ de düzenlenmektedir. Tebliğin Kapsam başlıklı 2. maddesi üretim veya dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet gösteren iki ya da daha fazla teşebbüs arasında belirli mal veya hizmetlerin alımı, satımı veya yeniden satımı amacıyla yapılan anlaşmalar ın anılan Tebliğ bağlamında değerlendirilebileceğini ifade etmiştir. 21-42/614 -301 7/9 (25) SİNGE R tarafından; Singer ve Pfaff markalı ev tipi dikiş makinelerinin satış ve dağıtımı hususunda bayiler ve toptancılarla çalışıldığı ve her iki kanalla da aynı tip bayilik sözleşmesi akdedildiği, öte yandan internet üzerinden satış yapan firmaların sözleşmel erinde İnternet Üzerinden Yapılacak Satışlara Dair Genel Esaslar başlıklı ek bir bölüme yer verildiği belirtilmiştir. Buna göre SİNGER tarafından çeşitli satış noktalarıyla yapılan; SİNGER in sözleşme süresince ilgili noktaya mal tedarik etmeyi taahhüt ettiği, alıcının da sözleşme konusu ürünlerin satışından sorumlu olduğu yazılı bayilik anlaşmalarının 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında bir dikey anlaşma olduğu anlaşılmaktadır. (26) 2002/2 sayılı Tebliğ in Anlaşmaları Grup Muafiyeti Kapsamı Dışına Çıkaran Sınırlamalar başlıklı 4. maddesinde yer verilen rekabet sınırlamalarını içermeyen anlaşmalar grup olarak Kanun un 4. maddesindeki yasaklamadan muaftır. Diğer yandan Tebliğ in rekabet etmeme başlıklı 5. maddesinin (a) bendine göre, bu Tebliğ tarafından sağla nan muafiyet Alıcıya getirilen belirsiz süreli veya süresi beş yılı aşan rekabet etmeme yükümlülüğüne uygulanmaz. Bir başka ifade ile teşebbüs belirsiz süreli olmayan ve/veya süresi beş yılı aşmayan münhasır tedarik anlaşmaları yapabilecektir. (27) Rekabet etmeme yükümlülüğü ise Tebliğ in Tanımlar başlıklı 2. maddesinde şöyle tanımlanmaktadır: Alıcının anlaşma konusu mal veya hizmetlerle rekabet eden mal veya hizmetleri üretmesini, satın almasını, satmasını ya da yeniden satmasını engelleyen doğruda n veya dolaylı her türlü yükümlülüktür. Ayrıca alıcının bir önceki takvim yılındaki alımları esas alınarak, ilgili pazardaki anlaşma konusu mal veya hizmetlerin ya da onları ikame eden mal veya hizmetlerin %80 inden fazlasının sağlayıcıdan veya sağlayıcını n göstereceği başka bir teşebbüsten satın alınmasına yönelik olarak alıcıya doğrudan veya dolaylı biçimde getirilen herhangi bir yükümlülük de rekabet etmeme yükümlülüğü olarak kabul edilir. Bu tanım çerçevesinde satış noktalarıyla yapılan anlaşmalarda ye r alan münhasırlık düzenlemeleri rekabet etmeme yükümlülüğüdür. (28) Rekabet etmeme yükümlülüğü içeren anlaşmaların doğrudan sonucu, anlaşmanın tarafı olan sağlayıcının rakibi konumundaki teşebbüslerin o anlaşmanın diğer tarafı olan müşteriye mal tedarik etmesi nin engellenmesidir. Böylece anlaşmanın tarafı olan müşteriler rakip teşebbüslere kapanmakta olup bu durum, markalar arası rekabeti etkileyebilecek nitelikte önemli bir rekabet sınırlandırması olarak kabul edilmektedir. Anılan nedenle pazarın rakipler için kapanması sonucunu doğuran bu nevi anlaşmaların pazarda ortaya koyduğu olumsuz etki bağlamında gerçek veya potansiyel rakiplerin pazardaki faaliyetlerini ne derece zorlaştırdığının belirlenmesi esas olarak münhasır anlaşmayı tesis eden sağlayıcının ilgili pazardaki gücüne bağlıdır. Diğer bir deyişle t eşebbüsün ilgili pazardaki gücüne paralel olarak münhasır ilişkilerin pazar üzerindeki olumsuzlukları da artmaktadır. (29) Bu çerçevede SİNGER in taraf olduğu bayilik sözleşmeleri incelendiğinde; rekabet sınırlandı rması olarak değerlendirilebilecek hususlardan birinin, anlaşmalardaki rekabet yasağı olarak adlandırılan kısıtlama olduğu tespit edilmiştir. ( ..) başlıklı 13. madde de; BAYİ, sözleşme nin yürürlüğü süresince ve Rekabetin Korunmasına dair mevzuatın cevaz verdiği süre boyunca ( ..) denilmektedir. (30) ( ..) başlıklı 19. maddede ise; ( ..) denilmektedir. 21-42/614 -301 8/9 (31) Söz konusu anlaşma maddesi, taraflardan en az bir taraf aksini belirtilmediği müddetçe sözleşmenin zımnen yenilenmiş sayılacağını hüküm altına aldığından , incelemeye konu anlaşma 2002/2 sayılı Tebliğ in 5. maddesi uyarınca niteliği itibarıyla belirsiz süreli bir dikey anlaşma sayılmaktadır. Bununla birlikte; Sözleşme nin belirsiz süreli rekabet yasaklarının grup muafiyetinden faydalanamayacağını düzenleyen Tebliğ hükmüyle ilişkilendirilebilecek olan 19. madde sinin, Sözleşmenin 13. madde sinde geçen ( ..) birlikte ele alın abilmesi de mümkün olabilecektir. Bayilik sözleşm esinin 13. maddesinde; anılan rekabet etmeme yükümlülüğü hükmünün geçerli olduğu azami süre bakımından teorik olarak rekabet hukuku mevzuatının emredici norm olarak esas alındığı, bu bağlamda rekabet etmeme yükümlülüğünün 2002/2 sayılı Tebliğ in cevaz verdiği beş yılı aşmayacak şekilde uygulandığı çıkarımına ulaşmak mümkündür. Nitekim taahhüt ve uzlaşma görüşmeleri sürecinde tel efon görüşmesi gerçekleştirilen sözleşmeli bayiler, SİNGER ile akdedilen bayilik sözleşmesinin beş yılı aşmayacak şekilde uygulandığını beyan etmiştir . (32) Dosya konu su şikâyet çerçevesinde; SİNGER in satış noktalarını yalnızca Singer marka ev tipi dikiş makineleri satma hususunda baskılamak ve yaptır ım uygulamak suretiyle fiili münhasırlık uygulamakta olduğu da iddia edilmektedir. SİNGER in yazılı anlaşmalar dışındaki davranışlarla kurmaya çalıştığı iddia olunan münhasırlık sisteminin araştırılmasına yönelik olarak muhtelif satış noktalarında yerinde incelemeler gerçekleştirilmiş, ancak anılan iddiaları destekleyecek herhangi bir bilgi ve bulguya ulaşılmamıştır. Nitekim ilgili satış noktalarıyla inceleme sonrası yapılan görüşmelerde de; - ( ..) tarafından; herhangi bir marka dikiş makinesinin satılmasın ın yasaklanması durumunun söz konusu olmadığı, ( ..) 'in ( ..) olduğu ve ( ..) tedarik ettiği, SİNGER'in katiyen başka marka dikiş makinelerinin satılmaması konusunda herhangi bir telkinde bulunmadığı, halihazırda hem ( ..) hem de SİNGER marka ev tipi dikiş makinelerinin sipariş edildiği, - ( ..) tarafından; dikiş makinelerinde sadece SİNGER markasının satışını yaptıkları, servisinin ve parça alımlarının kolaylığından dolayı SİNGER markasını tercih ettikleri, tüketicinin genel tercihinin de SİNGER yönünde oldu gu, başka marka dikiş makinesinin satışı konusunda SİNGER'den herhangi bir baskı görmedikleri, rakip marka daha yüksek kâr marjı verseydi dahi rakip markayi tercih etmeyi düşünmedikleri, bunun da servis hizmetlerinin kaliteli olmamasından kaynaklandığı, dikiş makinelerinde SİNGER markasının tüketici nezdinde daha tercih edilir olduğu, rakip markayı zamanında sattıkları ancak servis hizmetinin zayıf olduğu, bu nedenle tercih etmedikleri, rakip markanın satışının yapılmaması konusunda SİNGER'den herhangi bir baskı görmedikleri , - ( ..) tarafından; aile olarak 60 yıldır mağazalarında farklı markadan dikiş makineleri sattıkları, başka marka dikiş makinesi satılmamasına yönelik SİNGER den yazılı veya sözlü herhangi bir baskı görmedikleri, halihazırda SİNGER, BROTHE R, ZETINA, BERNINA marka dikiş makinesi sattıkları, yedek parça temini ve servis hizmetinden dolayı tüketicinin daha çok SİNGER'i tercih ettiği ifade edilmiştir. (33) İnceleme sürecinde telefon görüşmesi ger çekleştirilen bağımsız bayiler de rakip marka satışı k onusunda SİNGER den herhangi bir baskı görmediklerini beyan etm iş olup inceleme kapsamında SİNGER in fiili olarak rekabet etmeme yükümlülüğü uyguladığı iddialarına vücut verecek herhangi bir emareye rastlanmamıştır. (34) Yukarıda yer verilen bilgi ve belgeler n eticesinde, t eşebbüsle yapılan uzlaşma ve 21-42/614 -301 9/9 taahhüt görüşmeler inde Soruşturma Heyetince, yukarıda yer verilen ilgili bayilik sözleşmesi hükümlerinin süre bakımından kaleme alınış usulünün u ygulamada rekabet hukuku açısından belirsizliğe yol açmaya müsait olduğu belirtilmiş, buna istinaden SİNGER tarafından olası tüm rekabetçi sorunları bertaraf etmeye yönelik taahhüt başvurusu yapılmış tır. Bu doğrultuda söz konusu başvuruda bayilik sözleşmesinin 13. maddesinin dördüncü fıkrasında yer verilen madde hükmünün bayilik sözleşmesinden çıkarılması taahhüt edilmiş tir. Buna ek olarak, Singer ve Pfaff markaları için toplam bayi sayısı nın ( ..) olduğu, ayrıca zincir kanalındaki ( ..) merkeze ilişkin sözleşme nin de bu çerçevede yenileneceği, pandemi koşulları sebebiyle yaşanacak gecikmeler de dikkate alındığında bayi lerden ıslak imzaların toplanması sürecinin Kurulun taahhüt için vereceği onayın ardından üç aylık sürede tamamlanmasının öngörüldüğü, söz konusu sürenin pandeminin etkisi ve pandemiyle mücadele kapsamında alınacak ve şu an öngörülemeyen önlemler sebebiyle en fazla beş aya kadar uzamasının öngörüldüğü ifade edilmektedir. (35) Mevcut dosya kapsamında taahhüdün konusunu, SİNGER in bayileri ile akdettiği sözleşmen in bayilere rekabet etmeme yükümlülüğü getirilmesine ilişkin maddesinin kaldırılması oluşturmaktadır. Bu kapsamda SİNGER in bayileriyle akdettiği sözleşmede tespit edilen rekabet sorunlarının giderilmesi ve taahhüt sürecinin sonlandırılması amacıyla sunula n bayilik sözleşmesinin 13. maddesinin dördüncü fıkrasında yer verilen madde hükmünün bayilik sözleşmesinden çıkarılması taahhüdünün yeterli olduğu sonucuna ulaşılmıştır. J. SONUÇ (36) Singer Dikiş Makineleri Tic. A.Ş. nin bayilik sözleşmesinin 13. maddesinde yer alan rekabet etmeme yükümlülüğü ve bu kapsamda 28.05.2021 tarih ve 18171 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal eden taahhü de ilişkin olarak - Singer Dikiş Makineleri Tic. A.Ş. nin bayilik sözleşmesinin 13. maddesinde yer alan rekabet etmeme yükümlülüğüne ilişkin hükmün çıkarılmasına yönelik sunulan taahhüdün rekabet sorunlarını giderebilecek olması nedeniyle kabulüne ve teşebbüs açısından bağlayıcı hale getirilmesine, - Taraf hakkında başlatılmış olan soruşturmanın sonlandırılabilmesi için taah hüt kapsamında sözleşmede yapılan değişikliklerin Kurul kısa kararının tarafa tebliğinden itibaren 90 gün içerisinde Kuruma tevsik edilmesine, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere OYBİ RLİĞİ ile karar verilmiştir.