T.C. D A N I Ş T A Y ONÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No:2025/1380 Karar No:2025/2605 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Tur Oto Kiralama Turizm Taşımacılık Ticaret Ltd. Şti. VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediyesi VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ...İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezinin ...ta…
Danıştay 13. Daire Başkanlığı 2025/1380 E. , 2025/2605 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No:2025/1380 Karar No:2025/2605 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Tur Oto Kiralama Turizm Taşımacılık Ticaret Ltd. Şti. VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediyesi VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ...İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezinin ...tarih ve ... sayılı kararı ile ... tarih ve... sayılı kararlarının ve bu kararlar kapsamında 16/12/2024-17/12/2024 tarihlerinde gerçekleştirilen "Antalya Büyükşehir Belediyesi Sınırları İçerisinde Bulunan Beş Merkez İlçede Toplam 1000 adet Tahditli (C) Plaka" dağıtımı ihalelerinin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; uyuşmazlıkta, tahditli C plaka dağıtımı için belirlenen muhammen bedellerin, davalı idarece Antalya Servis Araçları İşletmeleri Esnaf Odası ile Antalya Ticaret ve Sanayi Odasından sorulan görüşe cevaben verilen tutarlar dikkate alınarak ve 02/04/1986 tarih ve 86/10553 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulmuş olan Ticari Plakaların Verilmesinde Uyulacak Usul ve Esaslar Hakkında Kararın 5/a maddesindeki ticari plakanın serbest piyasadaki tahmini bedelinin %80’i oranı uygulanmak suretiyle belirlendiği, yine dava konusu işlemlerde belirtilen dağıtıma ilişkin hususların dağıtım tarihinden en az 15 gün önce yerel gazetede (... Lider Gazetesi) ve ulusal gazetelerde (... Gazetesi ve ... Gazetesi) 30/11/2024 ve 01/12/2024 tarihlerinde ilan edildiği ve söz konusu dağıtıma ilişkin ihalelerin 02/04/1986 tarih ve 86/10553 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulmuş olan Ticari Plakaların Verilmesinde Uyulacak Usul ve Esaslar Hakkında Karar'ın 5. maddesinde belirtildiği üzere kapalı teklif usulü ile gerçekleştirildiği görülmekle beraber, tahditli umum servis araçları plakalarının dağıtılması, plaka alacaklarda aranılacak şartlar ve bunlardan istenilecek belgelerin belirlenmesi ile plaka muhammen bedelinin yukarıda belirtilen tutarlarda belirlenmesinin UKOME'ye verilen yetkiler kapsamında olduğu anlaşıldığından, dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, Antalya ili Serik ilçesi merkezli, Antalya ili merkez ve diğer ilçeler arasında taşımacılık hizmeti verdiği, servis taşımacılığı yapabilmesi için tahditli C plaka sahibi olmasının gerektiği, dava konusu ... tarih ve ... sayılı karar ile Serik ilçesi sınırları içerisinde tahditli C plaka dağıtımı için muhammen bedel olarak KDV hariç 1.450.000,00-TL muhammen bedel, dava konusu ...tarih ve ... sayılı karar ile ise Antalya 5 merkez ilçe (Muratpaşa, Kepez, Konyaaltı, Döşemealtı, Aksu) sınırları içerisinde tahditli C plaka dağıtımı için muhammen bedel olarak KDV hariç 1.650.000,00-TL muhammen bedel belirlendiği, dağıtımı yapılacak C plaka bedellerinin fahiş olduğu, hangi hesaplamaya dayanılarak belirlendiğinin belli olmadığı, dört ay önce belirlenen bedel ile arasında yüksek fiyat farkı olduğu ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, temyize konu kararın hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ...'UN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: ESAS YÖNÜNDEN: MADDİ OLAY: Antalya Servis Araçları İşletmecileri Esnaf Odasının ... tarih ve ... sayılı yazısı ile ihtiyaca binaen Antalya'nın 5 Merkez (Muratpaşa, Konyaaltı, Kepez, Döşemealtı, Aksu) ilçesinde 1.000 adet tahditli C plaka dağıtımı yapılması; Serik Ulaştırma Hizmetleri Esnaf Odasının ...tarih ve ... sayılı yazısı ile de Serik ilçesinde 1.000 adet tahditli C plaka dağıtımı yapılması Antalya Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Planlama ve Raylı Sistem Dairesi Başkanlığıdan talep edilmiştir. Söz konusu talepler Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı UKOME Genel Kurulunun... tarih ve ... ile ...tarih ve ... sayılı kararları ile değerlendirilerek söz konusu 1.000'er adet tahditli C plaka dağıtımı yapılması uygun bulunmuştur. Daha sonra muhammen bedelin belirlenmesi amacıyla idarece Antalya Servis Araçları İşletmeleri Esnaf Odası ile Antalya Ticaret ve Sanayi Odasından görüş sorulmuştur. Verilen görüşler dikkate alınarak 02/04/1986 tarih ve 86/10553 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulmuş olan Ticari Plakaların Verilmesinde Uyulacak Usul ve Esaslar Hakkında Kararın 5. maddesindeki %80'i esas alınarak muhammen bedel belirlenmiştir. Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezinin ... tarih ve ...sayılı kararı ile Antalya'nın 5 Merkez (Muratpaşa, Konyaaltı, Kepez, Döşemealtı, Aksu) ilçesinde tahditli C plaka dağıtımı için muhammen bedelin 1.650.000,00-TL (Kdv hariç) olduğu belirtilerek plaka dağıtımına ilişkin ihalenin kapalı teklif usulü ile 16/12/2024 tarihinde saat 14.00'te yapılacağı; ... tarih ve... sayılı kararı ile Antalya'nın Serik ilçesinde tahditli C plaka dağıtımı için muhammen bedelin 1.450.000,00-TL (Kdv hariç) olduğu belirtilerek plaka dağıtımına ilişkin ihalenin kapalı teklif usulü ile 17/12/2024 tarihi saat 14.00'te yapılacağı belirtilmiştir. Anılan UKOME kararları ile bunlara bağlı olarak gerçekleştirilen ihalelerin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun, "Kapsam" başlıklı 1. maddesinin 1. fıkrasında, ''Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işleri bu Kanunda yazılı hükümlere göre yürütülür.''; "İlkeler" başlıklı 2. maddesinin birinci fıkrasında, "Bu Kanunun yürütülmesinde, ihtiyaçların en iyi şekilde, uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve ihalede açıklık ve rekabetin sağlanması esastır."; "Şartnameler" başlıklı 7. maddesinin birinci fırkasında, "İhale konusu işlerin her türlü özelliğini belirten şartname ve varsa ekleri idarelerce hazırlanır."; "Tahmin edilen bedelin tespiti" başlıklı 9. maddesinin birinci fıkrasında, "Tahmin edilen bedel, idarelerce tespit edilir veya ettirilir. İşin özelliğine göre gerektiğinde bu bedel veya bu bedelin hesabında kullanılacak fiyatlar belediye, ticaret odası, sanayi odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulur. Tahmin edilen bedel, bunun dayanaklarının da eklendiği bir hesap tutanağında gösterilir ve asıl evrak arasında saklanır. Bu bedel gerektiğinde ihale komisyonlarınca tahkik ettirilir."; "İhale komisyonları" başlıklı 13. maddesinin beşinci fıkrasında, "İl özel idarelerine ait ihaleler, il daimi encümenince, belediyelere ait ihaleler belediye encümenince bu Kanun hükümlerine güre yürütülür."; "İsteklilerde aranacak nitelikler ve istenecek belgeler" başlıklı 16. maddesinin birinci fıkrasında, "İdarece ihalelerin en elverişli koşullarla sonuçlandırılmasını sağlamak amacıyla, isteklilerde belirli mali ve teknik yeterlik ve nitelikler aranabilir. Bunları tespite yarayan belgelerin neler olduğu, şartnamelerde gösterilir."; "Uygun bedelin tespiti" başlıklı 28. maddesinin birinci fıkrasında, "Artırmalarda uygun bedel; tahmin edilen bedelden aşağı olmamak üzere teklif edilen bedellerin en yükseğidir"; "İhale usullerinin neler olduğu" başlıklı 35. maddesinde, "Bu Kanunun 1. maddesinde yazılı işlerin ihalelerinde aşağıdaki usuller uygulanır: a) Kapalı teklif usulü, b) Belli istekliler arasında kapalı teklif usulü, c) Açık teklif usulü, d) Pazarlık usulü, e) Yarışma usulü. İşin gereğine göre bu usullerden hangisinin uygulanacağı, bu Kanun hükümlerine uyularak idarelerince tespit edilir." kurallarına yer verilmiştir. 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Kanun'un amacı, belediyenin kuruluşunu, organlarını, yönetimini, görev, yetki ve sorumlulukları ile çalışma usûl ve esaslarını düzenlemektir."; "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde, "Bu Kanun belediyeleri kapsar."; "Belediyenin görev ve sorumlulukları" başlıklı 14. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, "Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla; a) İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ... hizmetlerini yapar veya yaptırır. ..."; "Belediyenin yetkileri ve imtiyazları" başlıklı 15. maddesinde, "Belediyenin yetkileri ve imtiyazları şunlardır: ... f) Toplu taşıma yapmak; bu amaçla otobüs, deniz ve su ulaşım araçları, tünel, raylı sistem dâhil her türlü toplu taşıma sistemlerini kurmak, kurdurmak, işletmek ve işlettirmek. ... p) Kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek. ... Belediye, (e), (f) ve (g) bentlerinde belirtilen hizmetleri Danıştay'ın görüşü ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nın kararıyla süresi kırkdokuz yılı geçmemek üzere imtiyaz yoluyla devredebilir; toplu taşıma hizmetlerini imtiyaz veya tekel oluşturmayacak şekilde ruhsat vermek suretiyle yerine getirebileceği gibi toplu taşıma hatlarını kiraya verme veya 67. maddedeki esaslara göre hizmet satın alma yoluyla yerine getirebilir."; "Meclisin görev ve yetkileri" başlıklı 18. maddesinde ise, "Belediye meclisinin görev ve yetkileri şunlardır: ... j) Belediye adına imtiyaz verilmesine ve belediye yatırımlarının yap-işlet veya yap-işlet-devret modeli ile yapılmasına; belediyeye ait şirket, işletme ve iştiraklerin özelleştirilmesine karar vermek..."; kuralları yer almıştır. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun "Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlıklı 7. maddesinde, "Büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları şunlardır: ... f) Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek. ... p) Büyükşehir içindeki toplu taşıma hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek, büyükşehir sınırları içindeki kara ve denizde taksi ve servis araçları dahil toplu taşıma araçlarına ruhsat vermek. Büyükşehir içindeki toplu taşıma hatlarıyla ilgili olarak; şehir merkezine olan uzaklık, nüfus ve hattı kullanan sayısı kriterleri esas alınarak tespit edilecek hatlarla ilgili toplu taşıma hizmetlerinin işlettirilmesine karar vermek."; "Ulaşım hizmetleri " başlıklı 9. maddesinde, “Büyükşehir içindeki kara, deniz, su, göl ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla, büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluşları ile, Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonu'nun görevlendireceği ilgili odanın temsilcisinin katılacağı Ulaşım Koordinasyon Merkezi kurulur. İlçe belediye başkanları kendi belediyesini ilgilendiren konuların görüşülmesinde koordinasyon merkezlerine üye olarak katılırlar. Ulaşım Koordinasyon Merkezi toplantılarına ayrıca gündemdeki konularla ilgili üye olarak belirlenmeyen ulaşım sektörü ile ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından ihtisas meslek odalarının temsilcileri de davet edilerek görüşleri alınır. Bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dahilinde il trafik komisyonunun yetkileri ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılır. Ulaşım koordinasyon merkezi kararları, büyükşehir belediye başkanının onayı ile yürürlüğe girer. Ulaşım koordinasyon merkezi tarafından toplu taşıma ile ilgili alınan kararlar, belediyeler ve bütün kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilgililer için bağlayıcıdır. ..." kurallarına yer verilmiştir. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Kanun'un amacı, karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlamak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemektir."; "İl ve ilçe trafik komisyonları" başlıklı 12. maddesinde, "İl ve İlçe Trafik Komisyonlarının kuruluşu ile görev ve yetkileri: ... b) Görev ve yetkiler: 1. İl sınırları içinde mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almak, 2. Trafiğin düzenli bir şekilde akımını sağlamak bakımından alt yapı hizmetleri ile ilgili tedbirleri almak, trafikle ilgili sorunları çözümlemek, bütün ülkeyi ilgilendiren Trafik Güvenliği Yüksek Kurulu'nun müdahalesini gerektiren hususları İçişleri Bakanlığına iletmek. 3. Karayolu taşımacılığına ait mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartları, çalıştırılabileceği yerler ile güzergâhlarını tespit etmek ve sayılarını belirlemek. ..." kuralları yer almıştır. 15/06/2006 tarih ve 26199 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği'nin (Yönetmelik) "Görev ve yetkileri" başlıklı 18. maddesinde, (1) UKOME, büyükşehir içindeki kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesini sağlamak üzere; ulaşım, trafik ve toplu taşıma konularında üst düzeyde yönlendirici karar alma, uygulama, uygulatma ve ilgili mevzuattaki usulüne göre gereken tesisleri kurma, kurdurma ve işletme hak ve yetkilerine haizdir. Bu amaçla; a) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, mevzuatla yetkili kılındığı durumlarda mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almakla, b) Büyükşehir belediye ve mücavir alan sınırları içinde nazım plan çerçevesinde, arazi kullanım ve ulaşım planlama çalışmalarıyla büyükşehir ulaşım planını yapmak, yaptırmak, uygulamak ve uygulatmak için gereken karar ve tedbirleri almakla, c) Trafiğin düzenli bir şekilde akımını sağlamak bakımından alt yapı hizmetleri ile ilgili tedbirleri almak, trafikle ilgili sorunları çözümlemek, trafikle ilgili olarak ülkeyi ilgilendiren veya mevzuat değişikliği gerektiren hususları İçişleri (Ek ibare: RG-23/5/2019-30782) ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'na iletmekle, ç) Kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; otobüs, taksi, dolmuş ve servis durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek, gerçek ve tüzel kişiler ile resmi ve özel kurum ve kuruluşlara ait otopark olmaya müsait boş alan, arazi ve arsaları geçici otopark yeri olarak ilan etmek ve bunların sahiplerine veya üçüncü şahıslara işletilmesi için izin vermek, izin verilen otoparklar ile karayolu üzerindeki diğer park yerlerinde (Değişik ibare: RG-25/4/2014-28982) engelliler için işaretlerle belirlenmiş bölümler ayrılmasını sağlamakla, d) Karayolu taşımacılığına ait mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartları ile bu taşıtların teknik özelliklerini tespit etmek, çalıştırılabileceği yerler ile güzergâhlarını tespit etmek ve sayılarını belirlemek, bunlara izin ve çalışma ruhsatı vermekle, e) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, ulaşım, toplu taşıma ve trafik mevzuatının büyükşehir belediyesine verdiği yetki doğrultusunda uygulamaya yönelik yönlendirici karar almak ve görüş oluşturmakla, f) İlçe (Ek ibare: RG-25/4/2014-28982) belediyelerince (Mülga ibare: RG-25/4/2014-28982) (…) düzenlenen yol ve kavşaklar ile büyükşehir belediyesince yapılan sinyalizasyon sistemlerinde aksaklık tespit edildiği takdirde uyarıda bulunmak ve düzeltilmesini sağlamakla, g) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde kalan karayollarının bir kısmının veya tamamının yoldan faydalananların bir kısmına veya tamamına kapatılmasına, park edilecek yerler ile zaman ve süresinin ve araçların geliş ve gidiş yollarının ve yollara konulacak trafik işaretlerinin yerlerinin belirlenmesine karar vermekle, ğ) Büyükşehir belediyesi sınırları içerisinde, 13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunun belirlediği sınırlar içinde araçların kullanacağı şeritleri ve yol kullanım esaslarını tespit etmek ve gerekli yasakları koymak, gerekli hal ve yerlerde en çok ve en az hız limitlerini belirlemekle, görevli ve yetkilidir."; "Ulaşım hizmetlerine ilişkin işlemler" başlıklı 28. maddesinde, (1) Nüfus artışı ve şehrin ulaşım planı dikkate alınmak suretiyle büyükşehir sınırları dâhilinde taşıma ihtiyacı, UKOME tarafından düzenlenecek bir raporla İçişleri (Ek ibare: RG-23/5/2019-30782) ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'na bildirilir. (2) Taksi, dolmuş, minibüs ve umum servis araçları ile toplu taşım araçlarının tahsis süreleri, ticari plaka sayıları ile bu plakaların verilmesine ilişkin usul, esas ve devir ücretleri UKOME’ce tespit edilir." kurallarına yer verilmiştir. 02/04/1986 tarih ve 86/10553 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile yürürlüğe konulmuş olan Ticari Plakaların Verilmesinde Uyulacak Usul ve Esaslar Hakkında Karar'ın "Ticari Plakaların Verilme Usul ve Esasları" başlıklı 5. maddesinde, "Ticari plaka, kapalı teklif usulü ile aşağıdaki şartlar dikkate alınarak, trafik komisyonunun tespit edeceği esaslara göre verilir. a) İlin ihtiyacı dikkate alınarak dağıtılacak ticari plaka sayısı trafik komisyonunca tespit edilecek ticari plakanın serbest piyasadaki tahmini bedelinin % 80’ine tekabül eden muhammen bedeli, müracaat şekli, süresi, ihale zamanı ve diğer hususlar mahalli vasıta ve/veya en az iki gazete ile kamuoyuna duyurulur. b) Tespit edilen ticari plakalar ikişer aylık dönemlerde bir yılda altı defa verilebilir. c) Kapalı teklif zarfları trafik komisyonları huzurunda açılır ve en yüksek bedeli teklif edenlerden başlamak üzere o dönem için tespit edilen miktarda ticari plaka verilir. Eşit ücret teklif edenler arasında trafik komisyonu huzurunda kura çekilir. d) Müracaat edenlerden, trafik komisyonunun tespit edeceği muhammen bedelin l/5’i teminat olarak peşin alınır. Plaka bedelinin kalan kısmı ödenmedikçe plaka almaya hak kazananlara ticari plaka verilmez, kazanamayanların teminatları iade edilir." kuralları yer almıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Aktarılan kurallardan, belediyelerin satım, hizmet, kira, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerinin 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu uyarınca yürütüleceği, ihale konusu işlerin her türlü özelliğini belirten şartname ve varsa eklerinin idarelerce hazırlanacağı, tahmin edilen (muhammen) bedelin idarelerce tespit edileceği veya ettirileceği, bu bedelin gerektiğinde ihale komisyonlarınca tahkik ettirileceği, belediyelere ait ihalelerin belediye encümenince yürütüleceği, idarece isteklilerde belirli mali ve teknik yeterlik ve niteliklerin aranabileceği, bunları tespite yarayan belgelerin neler olduğunun şartnamelerde gösterileceği, işin gereğine göre uygulanacak ihale usulünün idarelerce tespit edileceği anlaşılmaktadır. Belediye Kanunu uyarınca, belediyenin, mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla ulaşım gibi kentsel alt yapı hizmetlerini yapacağı veya yaptıracağı, toplu taşıma yapmanın, her türlü toplu taşıma sistemlerini kurmak, kurdurmak, işletmek ve işlettirmenin, her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergahlarını belirlemek ile toplu taşıma hizmetlerini imtiyaz veya tekel oluşturmayacak şekilde ruhsat vermek suretiyle yerine getirmenin, toplu taşıma hatlarını kiraya vermenin veya hizmet satın alma yoluyla yerine getirmenin belediyenin yetki ve imtiyazları arasında olduğu, belediye adına imtiyaz verilmesinin ise belediye meclisinin görev ve yetkileri arasında sayıldığı görülmektedir. Büyükşehir Belediyesi Kanunu'na göre, büyükşehir ulaşım ana planını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak, ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini planlamak ve koordinasyonu sağlamak, her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını ve güzergahlarını belirlemek, büyükşehir içindeki toplu taşıma hizmetlerini yürütmek, taksi ve servis araçları dahil toplu taşıma araçlarına ruhsat vermek, toplu taşıma hizmetlerinin işlettirilmesine karar vermek büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayılmıştır. Büyükşehir içindeki her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla, büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluşları ile Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonu'nun görevlendireceği ilgili odanın temsilcisinin katılacağı Ulaşım Koordinasyon Merkezi kurulacaktır. Bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini planlama, koordinasyon ve güzergah belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dahilinde il trafik komisyonunun yetkileri ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılacaktır. Ulaşım koordinasyon merkezi kararları, büyükşehir belediye başkanının onayı ile yürürlüğe girecektir. Karayolları Trafik Kanunu ile il ve ilçe trafik komisyonları, karayolu taşımacılığına ait mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartları, çalıştırılabileceği yerler ile güzergahlarını tespit etmek ve sayılarını belirlemek ile görevli ve yetkili kılınmıştır. Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği uyarınca UKOME, büyükşehir içinde her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergahlarını belirlemek, karayolu taşımacılığına ait mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartları ile bu taşıtların teknik özelliklerini tespit etmek, çalıştırılabileceği yerler ile güzergahlarını tespit etmek ve sayılarını belirlemek, bu doğrultuda uygulamaya yönelik yönlendirici karar almak ve görüş oluşturmakla görevli ve yetkili kılınmıştır. Ayrıca nüfus artışı ve şehrin ulaşım planı dikkate alınmak suretiyle büyükşehirdeki taşıma ihtiyacı UKOME tarafından düzenlenecek bir raporla İçişleri ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığına bildirilecek olup, taksi, dolmuş, minibüs ve umum servis araçları ile toplu taşıma araçlarının tahsis süreleri, ticari plaka sayıları ile bu plakaların verilmesine ilişkin usul, esas ve devir ücretleri UKOME tarafından tespit edilecektir. Bir hiyerarşik kurallar sistemi olan hukuk düzeninde alt düzeydeki kuralların, yürürlüklerini üst düzeydeki kurallardan aldıkları kuşkusuzdur. Kurallar hiyerarşisinin en üstünde genel hukuk ilkeleri ve Anayasa bulunmakta ve daha sonra gelen kanunlar yürürlüğünü Anayasadan, yönetmelikler ise yürürlüğünü kanunlardan almaktadır. Dolayısıyla, bir kuralın, kendisinden daha üst konumda bulunan ve dayanağını oluşturan bir kurala aykırı veya bunu değiştirici nitelikte bir hüküm getirmesi mümkün bulunmamaktadır. Bu itibarla, Yönetmelik ile UKOME'ye verilen, toplu taşıma araçlarının tahsis süreleri, ticarî plaka sayıları ile bu plakaların verilmesine ilişkin usûl, esas ve devir ücretlerinin tespit edilmesi görev ve yetkisinin, aktarılan Kanun hükümleri ile birlikte değerlendirilerek yorumlanması gerekmektedir. Toplu taşıma hizmetlerinin belediye tarafından yerine getirilmesinden vazgeçilerek üçüncü kişilere gördürülmesine karar verme yetkisi belediye meclisine ait olduğundan belediye meclisince alınacak bu karara dayanak olmak üzere UKOME tarafından ticari plakaların verilmesine ilişkin usul ve esaslar tespit edilebilir. Bu bağlamda, ticari plaka verilmesi için yapılacak ihaleye ilişkin şartnameye dayanak oluşturacak nitelikte araştırma ve incelemeler yapılarak, görüşler alınması, ihaleye katılacak olanlarda ve araçlarda aranacak şartların ve istenilecek belgelerin ve nihayet ticarî plakaların muhammen bedelinin UKOME tarafından belirlenmesi mümkündür. Büyükşehir Belediyesi Kanunu uyarınca, trafik hizmetlerini planlama, koordinasyon ve güzergah belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dahilinde il trafik komisyonunun yetkilerinin (örneğin, trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartları, çalıştırılabileceği yerler ile güzergâhlarını tespit etmek ve sayılarını belirlemek) UKOME'ye verildiği, toplu taşıma hizmetinin özel hukuk kişileri eliyle sağlanmak istenmesi halinde, büyükşehir belediyesi kanunla kendisine verilen ulaşım hizmetlerine ilişkin imtiyazdan vazgeçmiş sayılacağından, vazgeçme iradesinin belediye adına belediye meclisince ortaya konulması gerektiği, ancak belediye meclisince alınacak karara dayanak teşkil edecek nitelikte her türlü şartı ihtiva eden şartname ve bununla ilgili çalışmaların belediye idaresinin bir parçası olan UKOME tarafından yapılabileceği, tahmin edilen (muhammen) bedelin UKOME tarafından tespit edilebileceği veya ettirilebileceği, isteklilerde aranacak mali ve teknik yeterlik ve niteliklere ilişkin belgelerin neler olduğunun da bu kapsamda UKOME tarafından belirlenebileceği açıktır. UKOME kararları kural olarak büyükşehir belediye başkanı onayıyla yürürlüğe gireceğinden, toplu ulaşım hizmetlerine ilişkin olarak büyükşehir belediye başkanınca, UKOME kararı ile belirlenen taşıma ihtiyacının Belediye tarafından mı yoksa üçüncü kişilerce mi karşılanacağı hususunda karar alınmak üzere konunun belediye meclisinin gündemine taşınması gerekmektedir. Dairemizin 19/06/2025 tarih ve E:2025/1380 sayılı ara kararıyla davalı idareden, "1- Dava konusu ihalelerin hangi mevzuat kapsamında gerçekleştirildiğinin sorulmasına, gerçekleştirilen ihalelere ilişkin olarak (plakaların belirli bir süreyle mi yoksa süresiz olarak mı devredildiği hususu dahil olmak üzere) tüm bilgi ve belgelerin onaylı ve okunaklı birer örneğinin gönderilmesinin istenilmesine, 2- Dava konusu UKOME kararlarından önce veya sonra anılan plakaların üçüncü kişilere ihale edilmesine ilişkin olarak büyükşehir belediye meclisi tarafından alınmış bir karar olup olmadığının sorulmasına, anılan hususa ilişkin açıklama yapılmasının ve ilgili tüm bilgi ve belgelerin onaylı ve okunaklı birer örneğinin gönderilmesinin istenilmesine, 3- Anılan plakaların ihale edilmesine ilişkin olarak, ihtiyaç bulunup bulunmadığı hususunda herhangi bir araştırma ve tespit yapılıp yapılmadığının sorulmasına, bu hususa ilişkin tüm bilgi ve belgelerin gönderilmesinin istenilmesine," karar verilmiştir. Davalı idarece verilen ve 01/08/2025 tarihinde kayda giren cevabi yazıda özetle, dava konusu plaka dağıtım işleminin 86/10553 sayılı Bakanlar Kurulu kararı gereği gerçekleştirildiği, dağıtım işleminin ihale usulü ile yapılmadığı, anılan Bakanlar Kurulu kararı kapsamında yapıldığı, esnaf odalarınca yapılan plaka dağıtım taleplerine istinaden gerekçe raporu hazırlandığı belirtilmiştir. Büyükşehir belediyesi sınırları dahilinde toplu taşıma hizmetlerini yürütmenin ve bu amaçla toplu taşıma vasıtalarının işletilmesi ve işlettirilmesinin kamu hizmeti olarak münhasıran büyükşehir belediyelerine imtiyaz olarak verilmiş olduğu, toplu taşıma vasıtalarını işlettirmenin imtiyaz sözleşmesi, ruhsat verme, kiralama veya hizmet satın alma yoluyla gördürülebileceği, belirtilen usullerden herhangi birinin seçilmesi yoluyla toplu taşıma hizmetinin özel hukuk kişileri eliyle sağlanması halinde büyükşehir belediyesinin kanunlarla kendisine verilen ulaşım hizmetlerine ilişkin imtiyazdan vazgeçmiş sayılacağı, vazgeçme iradesinin ise, ancak, belediye adına imtiyaz verilmesinde görevli ve yetkili kılınan belediye meclisince ortaya konulması halinde geçerli olacağı açıktır. Her ne kadar davalı idarece dava konusu işlemin ihale olmadığı, 86/10553 sayılı Bakanlar Kurulu kararına istinaden tesis edildiği belirtilmişse de, 86/10553 sayılı Bakanlar Kurulu kararının 5. maddesinin (a) bendinde "ihale zamanı"ndan bahsetmek suretiyle plaka verme işleminin ihale usulü ile yapılacağının belirtildiği, nitekim dava konusu UKOME kararlarının birer ihale şartnamesi niteliğinde olduğu ve plakaların muhammen bedelinin belirlendiği, bu kararlara bağlı olarak UKOME Genel kurulu huzurunda "tahditli C plaka satışı" adı altında kapalı zarflar içerisinde teklifler alınmak suretiyle gerçekleştirildiği anlaşılmıştır. Bu itibarla, ihtiyaca ilişkin olarak ayrıntılı bir araştırma yapmak yerine yalnızca meslek odası talepleri ile nüfus artışı dikkate alınarak gerekçe oluşturulduğu, ayrıca davalı idarece aksi iddia edilse de dava konusu UKOME kararlarının birer ihale şartnamesi niteliğinde olduğu, bunlara bağlı olarak tesis edilen işlemlerin de "dağıtım-satış" adı altında yapıldığı, büyükşehir belediyesi sınırları içerisindeki "C" plakalı araç ihtiyacı bulunduğuna ilişkin kararı alma yetkisi UKOME'ye ait olmakla birlikte bu ihtiyacın bizzat belediye tarafından mı karşılanacağı yoksa üçüncü kişilere mi gördürüleceği konusunda karar alma yetkisinin büyükşehir belediye meclisine ait olduğu dikkate alındığında, dava konusu ihaleye ilişkin olarak Antalya Büyükşehir Belediye Meclisince herhangi bir karar alınmaksızın doğrudan UKOME tarafından tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka uygunluk, davanın reddi yolundaki temyize konu Mahkeme kararında ise hukuki isabet bulunmamaktadır. Öte yandan, Dairemizin 16/09/2015 tarih ve E:2015/985, K:2015/3164 sayılı kararında, toplu taşıma ihalelerinin 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine göre yapılması gerektiği, toplu taşıma hizmetlerinin gördürülmesinde ruhsat verme yönteminin seçilmesi halinde verilecek olan ruhsatın süresiz bir şekilde verilemeyeceği, belli bir süre dahilinde verilmesi gerektiği; Danıştay Sekizinci Dairesinin 20/06/2016 tarih ve E:2011/4063, K:2016/7020 sayılı kararında ise, toplu taşıma hizmetinin yürütülmesi usulü olarak belirlenen usullerin tamamının belli bir süreye tabi olduğu ve belediyeye imtiyaz olarak tanınan bu hakkın mülkiyet hakkına konu edilerek ve süresiz olarak 3. kişilere devredilmesine imkan bulunmadığı, diğer bir ifade ile anılan usuller arasında toplu taşıma hatlarının satılması usulünün bulunmadığı açıkça belirtilmiştir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının temyiz isteminin kabulüne; 2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca ... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. DAVA KONUSU İŞLEMİN İPTALİNE, 4. Ayrıntısı aşağıda gösterilen ilk derece ve temyiz yargılama giderleri toplamı ...-TL ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca...-TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, 5. Posta giderleri avansından artan tutarın ve istemi halinde ilk derece aşamasında kullanılmayan...-TL ve temyiz aşamasında kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcının davacıya iadesine, 6. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine, 7. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 11/09/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. ruhsat //begin::Page Scripts var options = {}; $(document).ready(function() { options["separateWordSearch"] = false; options["accuracy"] = "complementary"; options["diacritics"] = false; $("#content").append(stringToHTML($("#hiddencontent").text())); var arananKelime = $("#hiddenArananKelime").text(); const kelimeListesi = arananKelime.split(/\s*,\s*/).filter(k => k); // Virgüle göre ayır, boşlukları temizle // Aynı kelimenin büyük/küçük varyasyonlarını da ekle const tumKelimeler = kelimeListesi.flatMap(kelime => [ kelime, kelime.toLocaleUpperCase('tr-TR'), kelime.toLocaleLowerCase('tr-TR') ]); highlighter(tumKelimeler); // arananKelime.split(/\s*,\s*/).filter(k => k).forEach(function(each) { // if (each != undefined && each != "") { // highlighter(each); // highlighter(each.toLocaleUpperCase('tr-TR')); // highlighter(each.toLocaleLowerCase('tr-TR')); // } // }); }); var highlighter = function(arananKelime) { try { highlight(arananKelime); } catch (err) { } try { //unsuzyumusamasi(arananKelime); } catch (err) { } try { //unsuzBenzesmesi(arananKelime); } catch (err) { } try { //cogulEki(arananKelime); } catch (err) { } try { //iyelikEki(arananKelime); } catch (err) { } }; var stringToHTML = function(str) { var parser = new DOMParser(); var doc = parser.parseFromString(str, 'text/html'); return doc.body; }; var highlight = function(text) { $(".context").mark(text, options); } var unsuzyumusamasi = function(arananKelime) { var lastChar = arananKelime.substr(arananKelime.length - 1); if (lastChar === "p") { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 1); highlight(ara + "b"); } if (lastChar === "ç") { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 1); highlight(ara + "c"); } if (lastChar === "t") { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 1); highlight(ara + "d"); } if (lastChar === "k") { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 1); highlight(ara + "g"); highlight(ara + "ğ"); } } var unsuzBenzesmesi = function(arananKelime) { var sertSessiz = [ 'f', 's', 't', 'k', 'ç', 'ş', 'h', 'p' ]; var yumusakSessiz = [ 'ç', 't', 'k' ]; for (var i = 0; i < sertSessiz.length; i++) { let sertSessizPosition = arananKelime.indexOf(sertSessiz[i]); while (sertSessizPosition !== -1) { for (var j = 0; j < yumusakSessiz.length; j++) { let yumusakSessizPosition = arananKelime .indexOf(yumusakSessiz[j]); while (yumusakSessizPosition !== -1) { if (sertSessizPosition + 1 === yumusakSessizPosition) { highlight(arananKelime.substr(0, sertSessizPosition + 1)); } yumusakSessizPosition = arananKelime .indexOf(yumusakSessiz[j], yumusakSessizPosition + 1); } } sertSessizPosition = arananKelime.indexOf(sertSessiz[i], sertSessizPosition + 1); } } } var cogulEki = function(arananKelime) { var last3Char = arananKelime.substr(arananKelime.length - 3); if (last3Char === "lar" || last3Char === "ler") { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 3); highlight(ara); } } var iyelikEki = function(arananKelime) { var iyelikEkleri = [ "ım", "im", "um", "üm", "ın", "in", "un", "ün", "ı", "i", "u", "ü", "mız", "miz", "muz", "müz", "nız", "niz", "nuz", "nüz", "ları", "leri" ]; if (arananKelime.length > 2) { var last2Char = arananKelime.substr(arananKelime.length - 2); if (iyelikEkleri.includes(last2Char)) { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 2); highlight(ara); } } if (arananKelime.length > 2) { var lastChar = arananKelime.substr(arananKelime.length - 1); if (iyelikEkleri.includes(lastChar)) { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 1); highlight(ara); } } if (arananKelime.length > 3) { var last3Char = arananKelime.substr(arananKelime.length - 3); if (iyelikEkleri.includes(last3Char)) { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 3); highlight(ara); } } if (arananKelime.length > 4) { var last4Char = arananKelime.substr(arananKelime.length - 4); if (iyelikEkleri.includes(last4Char)) { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 4); highlight(ara); } } } // begin:: Global Config(global config for global JS scripts) var KTAppSettings = { "breakpoints" : { "sm" : 576, "md" : 768, "lg" : 992, "xl" : 1200, "xxl" : 1200 }, "colors" : { "theme" : { "base" : { "white" : "#ffffff", "primary" : "#1BC5BD", "secondary" : "#E5EAEE", "success" : "#1BC5BD", "info" : "#6993FF", "warning" : "#FFA800", "danger" : "#F64E60", "light" : "#F3F6F9", "dark" : "#212121" }, "light" : { "white" : "#ffffff", "primary" : "#1BC5BD", "secondary" : "#ECF0F3", "success" : "#C9F7F5", "info" : "#E1E9FF", "warning" : "#FFF4DE", "danger" : "#FFE2E5", "light" : "#F3F6F9", "dark" : "#D6D6E0" }, "inverse" : { "white" : "#ffffff", "primary" : "#ffffff", "secondary" : "#212121", "success" : "#ffffff", "info" : "#ffffff", "warning" : "#ffffff", "danger" : "#ffffff", "light" : "#464E5F", "dark" : "#ffffff" } }, "gray" : { "gray-100" : "#F3F6F9", "gray-200" : "#ECF0F3", "gray-300" : "#E5EAEE", "gray-400" : "#D6D6E0", "gray-500" : "#B5B5C3", "gray-600" : "#80808F", "gray-700" : "#464E5F", "gray-800" : "#1B283F", "gray-900" : "#212121" } }, "font-family" : "Poppins" };