Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2007-4-151 Karar Sayısı : 07-85/1046 -406 Karar Tarihi : 8.11.2007 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKI N, Mehmet Akif ERSİN, 10 Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖR : Evren SESLİ, Fatma ÇELİK C. ŞİKAYET EDEN : Utkan Denizcilik ve Ticaret Ltd. Şti. Üniversite Mh. Çınar Sk. No:2/2 D:6 Avcılar/İstanbul D. ŞİKAYET EDİLEN: Ambarlı Liman kompleksinde
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2007-4-151 Karar Sayısı : 07-85/1046 -406 Karar Tarihi : 8.11.2007 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKI N, Mehmet Akif ERSİN, 10 Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖR : Evren SESLİ, Fatma ÇELİK C. ŞİKAYET EDEN : Utkan Denizcilik ve Ticaret Ltd. Şti. Üniversite Mh. Çınar Sk. No:2/2 D:6 Avcılar/İstanbul D. ŞİKAYET EDİLEN: Ambarlı Liman kompleksinde hizmet veren Marport, Kumport, Mardaş ve Akçansa limanlarının işletmecileri E. DOSYA KONUSU: Ambarlı Limanı nda hizmet veren işletmecilerden biri olan Arkas Grubu nun liman kompleksinde hakim duruma geldiği ve ayrıca Marport, Kumport, Mardaş ve Akçansa liman işletmelerinin kendi yüklerine öncelik vermek ve genel kargo ile dökme yükler yerine konteyner yüklerini tercih etmek 20 suretiyle acentelerin faaliyetlerini zorlaştırdığı iddiası. F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayet dilekçesinde, şikayetçi firmanın Denizcilik Müsteşarlığı tarafından yetkilendirilmiş bir acente olduğu belirtilerek, Ambarlı Limanı nda Akçansa dışındaki liman işletici kuruluşların limanlardaki konteynır gemilerinin yoğunluğunu bahane ederek dökme yük/genel kargo taşımacı lığı yapan gemileri kabul etmek istemedikleri ve yüksek fiyat talep etmek suretiyle bu gemilerin limana girmelerini engelledi kleri iddia edilmiştir. Ayrıca, şikâyet dilekçesi ekinde şikâyetçi tarafından Denizcilik Müsteşarlığı na verilen ve aynı konuların daha ayrıntılı olarak aktarıldığı bir dilekçe bulunmaktadır . Bu dilekçede ise acentelerin sorunlarının Ambarlı Limanı nda rıhtımların toplam 30 uzunluğunun %75 ine sahip olduğu öne sürülen Arkas Grubu şirketlerinin yaklaşımından kaynaklandığı, söz konusu grub un üçüncü şahısların yüklerine hizmet vermeksizin sadece kendi yüklerini elleçlediği; diğer taraftan Arkas Grubu dışındaki Kumport ve Mardaş gibi limanların ise konteynır taşımacılığında uzmanlaşmış olmaları nedeniyle kendilerine genel kargo ve dökme yük h izmeti sunmalarının zorlaştığı ve son olarak Akçansa Limanı nın üçüncü şahıslara hizmet vermekle beraber önceliği kendi yüklerini taşıyan gemilere verdi ği ifade edilmiştir. Şikâyetçi başvuruda aktarılan problemlerin kendileri gibi küçük acentelerin yok olm asına ve ülke ekonomisinin olumsuz etkilenmesine yol açtığını belirterek rekabeti sınırlayan bu uygulamaların önlenmesi talebinde bulunmuştur. 40 07-85/1046 -406 2G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 10.9.2007 tarih, 6003 sayı ile giren başvuru üzerine düzenlenen 31.10.2007 tarih, 2007 -4-151/İİ-07-E.S. sayılı İlk İnceleme Raporu , 2.11.2007 tarih, REK.0.08.00.00 -110/326 sayılı Başkanlık önergesi ile 07-85 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda , şikâyet konusuna ilişkin o larak şu aşamada 4054 sayılı Rekabetin Korunmasın Hakkında Kanun kapsamında herhangi bir işlem yapılmasına gerek bulunmadığı görüş üne yer verilmiştir. I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 50 I.1. İlgili Pazar I.1.1. İlgili Ürün Pazarı Limanları bulundukları yer, med -cezir, faaliyet alanları, trafik tipleri, sahipleri, yük akımı ve gümrük formaliteleri gibi çeşitli kriterlere göre sınıflandırmak mümkündür. Trafik tiplerine göre yapılan ve taşınan yüklerin esas alındığı sınıflandırmada ise limanlar; genel amaçlı limanla r-muntazam hat limanları, genel yük limanları ve dökme yük limanları gibi kategorilere ayrılmaktadır. Genel amaçlı limanlar değişik yük ve gemi tipleri ile değişik transit yüklere hizmet verebilmektedir. Liman otoritelerinin başlıca amacının limana gelen tüm gemi ve yüklerine hizmet verebilmek olması nedeniyle dünyadaki limanların büyük bir 60 çoğunluğu bu kategoride yer almaktadır. Şikâyet konusu Ambarlı Liman kompleksinde yer alan limanlar da bu doğrultuda kurulmuş genel amaçlı bir liman özelliği arz etmekt edir. Ancak, şikâyetçinin başvurusunun konusunu genel kargo ve dökme yük taşıyan gemilere liman hizmetleri verilmesi ile ilgili hususlar oluşturduğundan ilgili ürün/hizmet pazarı genel kargo ve dökme yük elleçleme hizmetleri pazarı olarak belirlenm iştir. I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar Ambarlı Liman kompleksinin ağırlıklı olarak hinterlant trafiğine hizmet eden bir liman olduğu göz önüne alınarak, ilgili coğrafi pazar Marmara Bölgesi olarak tespit edilmiştir. 70 I.2. Tespit ler ve Değerlendirme Şikâyetin konus unu, Ambarlı Liman Kompleksi nde hizmet veren liman işletmecilerinden Arkas Grubu nun limandaki rıhtımların toplam %75 ine sahip olması ile başlayan süreçte üçüncü şahıs yüklerine hizmet vermeksizin sadece kendi yüklerini elleçlemek ve diğer liman işletmec ileri olan Kumport ile Mardaş ın ise konteynır taşımacılığında uzmanlaşmış olmaları nedeniyle şikâyetçiye genel kargo ve dökme yük hizmeti sunmamak suretiyle rekabeti kısıtladıkları iddiaları oluşturmaktadır. Ayrıca aynı dilekçede Akçansa Limanı nın üçüncü şahıslara hizmet vermekle b irlikte, önceliği kendi yüklerini taşıyan gemilere tanıdığı ifade edilmiştir. 07-85/1046 -406 34054 sayılı Kanun un 6. maddesi bakımından bir ihlalden söz edilebilmesi iç in iki 80 temel hususun tespiti gerekmektedir. Bu hususlardan ilki bir hakim durumun varlığı iken ikincisi kötüye kullanma sayılabilecek eylemin varlığıdır. Ambarlı Liman kompleksinde bulunan liman tesislerinden Akçansa, Kumport ve Mardaş limanları şikâyetçi nin talep ettiği genel kargo ve dökme yük hizmetlerini sunmaktadır. Şikayetin asıl konusunu oluşturan Arkas Grubu şirketlerinden Marport Liman İşletmeleri San ayi ve Ticaret A.Ş. tarafından işletilen Marport Limanı ise bir konteyner terminali olarak faaliye t göstermekte ve bu bakımdan şikâyete konu ilgili hizmet pazarına dahil edilememektedir. Kaldı ki; Ambarlı Limanı nda Arkas Grubu nun hakim duruma geldiği ve toplam rıhtım uzunluğu nun %75 ine sahip olduğu yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığı 90 Raportö rlerce belirlenmiştir. Buna göre, liman işletmecilerine ait rıhtım uzunlukları aşağıdaki şekildedir: Rıhtım Uzunlukları İskele Adı Akçansa Kumport Mardaş Marport Rıhtım Uzunluğu (m) 820 2.380 910 1.500 Söz konusu rıhtım uzunluğu hakim durumu işaret etme kten uzak tır. Diğer taraftan, liman hizmetlerine yönelik olarak yapılan değerlendirmelerde pazar payı hesaplanırken rıhtım uzunluğu gibi tesis özelliklerinden ziyade limanlarda elleçlenen yük miktarları nın esas alınm ası gerekir . Bu doğrultuda Marmara Bölg esi genel kargo ve dökme yük elleçleme hizmetleri pazarında herhangi bir faaliyeti bulunmayan Marport Limanı nın hakim durumda olduğundan söz etme k mümkün değildir. Ayrıca, hakim durum değerlendirmesinde dikkate alınan mevcut ve potansiyel 100 rakiplerin duru muna inceleme konusu olay açısından bakıldığında , Ambarlı Limanı na önemli bir alternatif olarak Akport Tekirdağ Liman ı nın bulunduğu görülmektedir . Marmara Bölgesi'nde yer alan söz konusu Limanı, 1997 yılında ilk olarak dökme yük ve genel kargo elleçlemel erine yönelik olarak hizmetlerine başlamış ve yapılan yatırımlar ile limanın yıllık kapasitesi 3.000.000 tona ulaşmıştır. Diğer yandan Marmara Bölgesi'nin ihtiyacı olan konteynır liman inşaatı yatırımına 1999 yılında başlanmış ve Akport Tekirdağ Limanı böy lece dökme yük ve genel kargo yüklerinin yanı sıra yıllık 180.000 TEU konteynır elleçleyebilecek kapasiteye sahip olmuştur. Sonuç olarak Akport Tekirdağ Limanı, Marmara Bölgesi nde ve özellikle Ambarlı Liman kompleksinin bulunduğu Kuzey Marmara da toplam 1 05.000 m2 alanı ve 2 .400 110 m rıhtım uzunluğu ile önemli bir alternatif olarak hizmet sunmaktadır. Genel kargo ve dökme yük elleçlemeleri açısından herhangi bir pazar payı bulunmayan Marport Limanı nın konteyner elleçlemeleri açısından liman içinde sahip olduğu % ( ) lik pazar payı ile güçlü bir konumda olduğu fakat hem Ambarlı Limanı nda hem de Akport Tekirdağ Limanı nda ciddi rakiplerinin bulunduğu ve dolayısıyla hakim durumda sayılmasının mümkün olmadığı dosya mevcudu bilgiler den anlaşılmaktadır. Öte yandan, Ambarlı Liman kompleksinde faaliyet gösteren diğer Liman işletmeleri ilgili pazarda hizmet vermekte olup, Liman toplam % ( ) lik pazar payı ile pazarın lideri konumundadır. Bu payın %( ) lük bölümüne Akçansa Limanı sahip olup, 120 07-85/1046 -406 4Akport Tekirdağ Limanı sahip olduğu 3.000.000 tonluk kapasite ile önemli bir alternatif teşkil etmektedir. Akçansa Limanı şikâyet dilekçesinde de ifade edildiği üzere aralarında şik âyetçinin de bulunduğu üçüncü şahıslara hizmet vermekte , ancak sıkışıklık olması halinde önceliği kendi yüklerini taşıyan gemilere vermektedir. Akçansa Limanı nın ve pazar payı nispeten düşük olan Kumport (% ) ve Mardaş (% ) limanlarının bu yöndeki tercihlerinin ticari hayatın normal akışı içerisinde değerlendirilmesi gerek mektedir . Kaldı ki; özellikle Kumpo rt Limanı nın yatırımlarını ve faaliyetlerini ağırlıklı olarak konteyner elleçleme hizmetlerine yönlendirmesinin , daha k ârlı olması nedeniyle konteyner taşımacılığına yönelik dünyadaki artış eğilimi ile paralel olduğu ve bu çerçevede makul kabul edilebilec eği değerlendirilmektedir. 130 Yukarıda yer verilen bilgiler ve değerlendirmeler in ışığında, Marport Limanı nı işleten Arkas Grubu nun ve Ambarlı Limanı nda faaliyette bulunan diğer liman işletmecilerinin genel kargo ve dökme yük gemilerine hizmet veren acen telerle olan ilişkilerinin 4054 sayılı Kanun un 6. maddesini ihlal etmediği kanaatine varılmıştır. J. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; dosya konusu şikâyet ile ilgili olarak 4054 sayılı Rekabetin Korunmasın Hakkında Kanun çerçeves inde önaraştırma yapılmasına ya da soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.