Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008 -3-135 (Devralma) Karar Sayısı : 08-49/69 0-266 Karar Tarihi : 31.7.2008 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Süreyya ÇA KIN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖRLER: Aydın ÇELEN, Aytül TOKATLI C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Bainbridge II Properties S.a.r.l. Temsilcisi: Av. M. Kemal MAMAK Hergüner Bilgin Özeke Hukuk Bürosu Süleyman Seba Cad. 20 Sıraevler
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008 -3-135 (Devralma) Karar Sayısı : 08-49/69 0-266 Karar Tarihi : 31.7.2008 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Süreyya ÇA KIN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖRLER: Aydın ÇELEN, Aytül TOKATLI C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Bainbridge II Properties S.a.r.l. Temsilcisi: Av. M. Kemal MAMAK Hergüner Bilgin Özeke Hukuk Bürosu Süleyman Seba Cad. 20 Sıraevler 55 34357 Akaretler Beşiktaş/İstanbul D. TARAFLAR : Bayrampaşa Center Gayrimenkul Ticaret Ltd. Şti. Mecidiyeköy Ortaklar Cad. Burak Apt. No:12/1 D:6 Şişli/İstanbul CarrefourSA Carrefour Sabancı Tica ret Merkezi A.Ş. Küçükbakkalköy Mah. Dudulu Asfaltı No:1 Kadıköy/İstanbul E. DOSYA KONUSU: Bayrampaşa Alışveriş Merkezi nin, Bainbridge II Properties S.a.r.l. tarafından Bayrampaşa Center Gayrimenkul Ticaret Ltd. Şti. 30 aracılığıyla CarrefourSA Carrefour Sabancı Ticaret Merkezi A.Ş. den devralınması işlemine izin verilmesi talebi. F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 1 0.7.2008 tarih, 43 95 sayı ile giren ve en son 21.7.2008 tarih ve 4626 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 25.7.2008 tarih ve 2008 3 135/Öİ 08-AÇ sayılı Birleşme/Devralma Raporu, 25.7.2008 tarih ve REK.0.07.00.00 - 120/14 0 sayılı Başkanlık Önergesi ile 08 -49 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek 40 karara bağlanmıştır. G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da; Dosya konusu işlemin, 4054 sayılı Kanun un 7. maddesine dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir devir işlemi olduğu, bununla birlikte devralma işlemi ile ilgili pazarda 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi çerçevesinde yeni bir hakim durumun yaratılmasının veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilerek, rekabetin önemli ölçüde sınırlandırılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilebileceği, sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmektedir. 50 08-49/690 -266 2 H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME H.1. İlgili Pazar H.1.1. Sektöre İlişki n Genel Bilgiler Türkiye de perakende sektörü enerji, eğitim ve sağlıktan sonra dördüncü büyük sektör olup, 2006 yılı toplam cirosu 136,9 milyar Dolar dır. Toplam 2,5 milyon kişiye istihdam sağlayan sektör, 16 milyon metrekare satış alanıyla hizmet vermek tedir. 60 "Türkiye'de Perakende Pazarı ve AVM'ler İçin Öngörüler 2015" raporunda perakende pazarının gelişimine bağlı olarak organize pazarın önemli bir kurumu olan alışveriş merkezlerinin ticari gayrimenkul yatırımı olarak hızla genişlediği bildirilmiştir. Raporda, inşaat ve planlama aşamasında olan alışveriş merkezlerinin (AVM), 2010 sonuna kadar tamamlanmasıyla Türkiye nin AVM kapasitesinin hızla genişleyeceğine işaret edilerek, 2010 sonunda AVM sayısının 288'e ulaşacağı öngörülmüştür. Alışveriş Merkezleri ve Perakendeciler Derneği (AMPD) verilerinde ise 3 yıl içerisinde AVM sayının 350 ye ulaşması beklenmektedir. AVM'lerde 2010 sonrasında genişlemenin daha sınırlı, istikrarlı ve seçici olacağı tahminine yer verilen raporda, 70 2015 yılında AVM'lerdeki kiralan abilir alanın 10 milyon metrekare olacağı kaydedilmiştir. Toplam AVM sayısını gösteren aşağıdaki grafikten anlaşıldığı üzere Türkiye de 1980 li yıllardan itibaren AVM sayısı hızlı bir şekilde artmıştır. AMPD verilerine göre 199 AVM bulunan sektörde, AVM l erin %32 si İstanbul da yer almaktadır. 1000 kişi başına düşen metrekare bazında AVM toplam kullanım alanı Türkiye de 49,8 m2 dir. Avrupa çapında bakıldığında ise bu oranın en yüksek olduğu ülkenin 734 m2 ile Norveç olduğu, Avrupa ortalamasının ise 200 m2 civarında olduğu görülmektedir. 80 Grafik 1: Türkiye de yıllar itibari ile AVM sayısı 330146 020406080100120140160 1980'ler 1990'lar 2000'ler H.1.2. İlgili Pazar 1997/1 sayılı Tebliğ in 4. maddesine göre, devralma işlemlerinde devre konu mal veya hizmetlerle tüketicinin gözünde fiyatı , kullanım amaçları ve nitelikleri 08-49/690 -266 3 bakımından aynı sayılan mal veya hizmetlerden oluşan pazar ilgili ürün pazarını oluşturmaktadır. Dolayısıyla belirli bir ürün ve onunla yüksek ikame edilebilirliği olan diğer ürünlerden oluşan pazar ilgili ürün pazarının tanımında temel alınmaktadır. 90 CarrefourSA Carrefour Sabancı Ticaret Merkezi A.Ş. (CarrefourSA) kontrolünde olan Bainbridge Gayrimenkul Yatırım Geliştirme ve İşletmecilik A.Ş. hisselerinin tamamının Bainbridge Holding A.Ş. ye devredilmesi işlemine ilişkin 8.12.2005 tarih ve 05-82/1137 -328 sayılı Kurul Kararı nda devralma işleminin konusunu oluşturan Bainbridge Gayrimenkul Yatırım Geliştirme ve İşletmecilik A.Ş. nin iştigal ettiği ürünlerin özellikleri ve bu ürünlere ilişkin talep esas alınarak, ilgili ürün pazarı ticari amaçlı taşınmaz kiralama pazarı olarak belirlenmiştir. Söz konusu kararda ilgili coğrafi pazar tam olarak tespit edilmemiş olup tarafların faaliyette bulundukları coğrafi alanın Türkiye geneline yaygın olması ve işlemden gerek Türkiye paza rının 100 tamamı gerekse bölgesel bazda belirlenebilecek pazarların etkileneceği ifade edilmiştir. Ancak Karar da işlemin niteliği dikkate alınarak coğrafi pazarın ulusal ya da bölgesel olarak belirlenmesinin nihai sonucu değiştirmeyeceği sonucuna ulaşılmıştır . 28.1.2008 tarih ve 06 -04/56 -M sayılı İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz un 20. maddesinde inceleme konusu işlem, gerek ürün gerekse de coğrafi açıdan olası alternatif pazar tanımları çerçevesinde rekabet açısından endişeler yaratmıyor ya da alternatif tüm tanımlar açısından rekabeti bozucu bir etki söz konusu oluyorsa pazar tanımı yapılmayabilir. denilerek rekabetçi endişe yaratmayan işlemlerde Kurul un ilgili pazar tanımlamayabileceği ifade edilmiştir. 110 Bildirime konu işlem bakımından pa zar tespitinin değerlendirme açısından bir farklılık yaratmayacak oluşu nedenleriyle dosya konusu işleme ilişkin ilgili ürün pazarı ve ilgili coğrafi pazar tanımı yapılmasına gerek olmadığı kanaatine varılmıştır. H.2. Taraflar H.2.1. Bayrampaşa Center Ga yrimenkul Ticaret Ltd. Şti. (Bayrampaşa Gayrimenkul) 120 Devralan taraf olan Bayrampaşa Gayrimenkul, Bainbridge II tarafından sadece Bayrampaşa AVM yi devralmak üzere kurulmuş bir şirket olup şirketin hissedarlık yapısı na Tablo 1 de yer verilmiştir. Tablo 1: Bayrampaşa Gayrimenkul ün Hissedarlık Yapısı Hissedar Pay (%) Bainbridge II ( .) LDV Management II Bainbridge II SCA ( .) Kaynak: Bildirim Formu LDV Management II Bainbridge II SCA, Bainbridge II nin % ( .) hissesini elinde bulundurmaktadır. LDV Management II Bainbridge II SCA da ana yatırımcı (Public Institution for Social Security of Kuwait) tarafından kontrol edilmektedir. Ana 130 yatırımcı ayrıca 8.12.2005 tarih ve 05 -82/1137 -328 sayılı Kurul Kararı ile izin veril en ve Carrefo urSA dan iktisap edilen 6 varlığın mülkiyetine sahip Bainbridge Holding A.Ş. yi de dolaylı olarak kontrol etmektedir. Zira Bainbridge Holding A.Ş. nin çoğunluk 08-49/690 -266 4 hissedarı ana yatırımcı tarafından kontrol edilen LDV Management Bainbridge Holding SCA dır. Bainbridge Holding A.Ş. tarafından yönetilen ve her biri alışveriş merkezlerinde bulunan dükkan ve hipermarket niteliğindeki perakende satış yerlerinden 2005 yılında CarrefourSA dan iktisap edilmiş mülkleri gösterir tablo aşağıda yer almaktadır: 140 Tablo 2: Bainbridge Holding A.Ş ye ait mülkler Konum Satış Alanı (m2) İçerenköy/İstanbul 54.769 Kocaeli 14.460 Bursa 42.876 Haramidere 23.860 Mersin 15.835 Ankara 25.067 Kaynak: Bildirim Formu Bainbridge Holding A.Ş. nin yönetim kuru lu üyeleri ; Frank Ruımy, Elly Michel Ruımy, Isaac Jacques Ruımy ve Betty Ruımy dir . Frank R uımy ayrıca Bayrampaşa Gayrimenkul de görevli tek müdürdür. Bayrampaşa Gayrimenkul, Bainbridge Holding A.Ş. ve sözü geçen şirketlerin ana şirketleri dodya kapsamın da Bainbridge Grubu olarak anılmakta olup, değerlendirme açısından Bainbridge Grubu ilgili ekonomik bütünlük olarak kabul edilecektir. 150 H.2.2. Bayrampaşa Alışveriş Merkezi (Bayrampaşa AVM) Devre konu Bayrampaşa AVM hipermarket alanı ve kiralanabilir ala n dahil toplam 25.000 m2 büyüklüğündedir. AVM nin içinde yer alan hipermarket alanı devir sonrası CarrefourSA ya kiralanacaktır. H.2.3. CarrefourSA Carrefour Sabancı Ticaret Merkezi A.Ş. (CarrefourSA) Devre konu Bayrampaşa AVM nin mülkiyetine sahip olan CarrefourSA nın ortaklık 160 yapısı aşağıda yer almaktadır: Tablo 3: CarrefourSA nın Ortaklık Yapısı Hissedar Pay (%) Carrefour Nederland B.V. 58,19 Hacı Ömer Sabancı Holding A.Ş. 38,79 Bilfer Madencilik ve Turizm A.Ş. 0,58 Afife Özel 0,17 Diğer 2,27 Toplam 100,00 Kaynak: Bildirim Formu Bayrampaşa AVM haricinde CarrefourSA bünyesinde yer alan 6 AVM yi ve toplam alanlarını gösteren tablo ya aşağıda yer verilmiştir. 170 08-49/690 -266 5 Tablo 4: CarrefourSA mülkiyetind eki AVM ler AVM Toplam Alan (m2) Maltepe 5.313 Maltepe Park 37.934 İzmir 37.911 Ümraniye 52.623 İstinye 5.938 Bağcılar 3.792 Kaynak: Bildirim Formu H.3.Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme Bildirimde bulunulan işlem bir tüzel kişiliğin hisse lerinin devrini değil, bir varlık 180 (gayrimenkul) satışını konu edinmektedir. Bayrampaşa AVM, Rekabet Kurulu nun işleme izin vermesi sonrası Bainbridge II tarafından CarreforSA dan Bayrampaşa Gayrimenkul aracılığıyla devralınacaktır. CarrefourSA ve Bainbri dge Holding A.Ş. 16 Aralık 2004 de bazı ticari mülk niteliği taşıyan varlıkların satışına ilişkin olarak bir Çerçeve Sözleşme imzalamışlardır. Daha sonra taraflar Ankara, Bursa, İzmit, Haramidere, İçerenköy ve Mersin de bulunan gayrimenkullerin devri amacı yla 17 Kasım 2005 tarihli Hisse Alım Sözleşmesi ve aynı tarihte bahse konu varlıkların içerisinde bulunan hipermarketlerin kiralanmasına ilişkin olarak kira sözleşmeleri akdetmişlerdir. Kurul bu işleme 8.12.2005 tarih ve 05 - 190 82/1137 -328 sayılı kararı ile iz in vermiştir. CarrefourSA Çerçeve Sözleşme nin 7.1. maddesi ve Hisse Alım Sözleşmesi nin 2.4. maddesine uygun olarak Bainbridge Holding A.Ş. ye Bayrampaşa AVM nin kısmi bölünme yoluyla devredileceği ya da ayni sermaye yoluyla taahhüt edileceği kendisi tarafından kurulacak yeni bir şirketin tüm hisselerini alma konusunda gayrikabili rücu bir opsiyon hakkı tanımayı taahhüt etmiştir. CarrefourSA ve Bainbridge Holding A.Ş. bahse konu opsiyon hakkının şart ve koşullarını belirlemek amacıyla 21 Aralık 2005 ta rihinde bir Satış Vaadi Sözleşmesi 200 imzalamışlardır. Bainbridge Grubu, yukarıda bahsedilen işlemlerin gerçekleşmesiyle Bayrampaşa AVM nin devralınması konusunda kendisine tanınmış olan opsiyon hakkını kullanmaya karar vermiş ve tek amacı gayrimenkulü devr almak olan Bayrampaşa Gayrimenkulü kurmuştur. Bainbridge Grubu, Türkiye gayrimenkul pazarında varlık portföyünü geliştirmek için bu devralma işlemini gerçekleştirmek istemektedir. İşlem varlık satışını içerdiğinden hiçbir tüzel kuruluşun hisse yapısını etkilemeyecektir. İşlem ertesinde CarrefourSA, Bayrampaşa AVM nin yeni sahibi 210 Bayrampaşa Gayrimenkul ile önceden mutabık kalınan formda akdedilecek bir kira sözleşmesi uyarınca Bayrampaşa AVM de bulunan hipermarketi kullanmaya devam edecektir. 08-49/690 -266 6 1997/1 sayı lı Tebliğ in 2. maddesinde herhangi bir teşebbüsün sahip olduğu malvarlığının tümünün veya bir kısmının devralınması birleşme devralma sayılan hallerden kabul edilmektedir. Ayrıca bir teşebbüsün malvarlığının tamamı veya bir kısmı üzerinde mülkiyetin sağla nması , kontrolün ele geçirilmesi anlamı taşımaktadır. Bu bakımdan, CarrefourSA nın sahip olduğu Bayrampaşa AVM nin Bayrampaşa Gayrimenkul tarafından devralınması ile ilgili dosya konusu işlem, 1997/1 sayılı 220 Tebliğ in 2. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca d evralma dır. 1997/1 sayılı Tebliğ in 4. maddesine göre %25 pazar payı sınırı veya 25 milyon YTL ciro eşiğini geçen birleşme/devralmaların Rekabet Kurulu na bildirilmesi zorunludur. Bayrampaşa AVM yi devralacak olan Bayrampaşa Gayrimenkul, işlemi gerçekl eştirmek amacıyla yakın zamanda kurulmuş olduğundan 2007 yılı için cirosu bulunmamaktadır. Ayrıca, Bainbridge II ve LDV Management II Bainbridge II SCA nın tüm faaliyetleri yavru şirketlerin hisselerini elinde bulundurmak olup bunlar 2008 yılında kurulmuş holding şirketleridir. İki şirket de yakın zamanda kurulmuş olması 230 dolayısıyla mal veya hizmet satışlarına ilişkin ciroları yoktur . Bainbridge Grubu na ait şirketler arasında Türkiye de cirosu bulunan tek şirket Bainbridge Holding A.Ş. dir. Bainbridge Hold ing A.Ş. nin kendine ait 6 mülkten elde ettiği kira geliri 2007 yılı için ( .) ( .. ) YTL dir. Dosya mevcudu bilgi ve belgeden, CarrefourSA nın 2007 yılı kira sözleşmeleri kapsamında toplam ( .) ( ..) YTL gelir elde et tiği, bu toplam içerisinde Bayrampaşa AVM nin elde ettiği ( .) ( ..) YTL olduğu anlaşılmıştır. Devir işlemi sadece Bayrampaşa AVM yi kapsadığından eşikler açısından yapılan değerlendirmede 240 Bayrampaşa AVM den 2007 yılında elde edilmiş olan kira geliri esas alınacaktır. Dosya konusu işlemin tarafları olan şirketlerin 2007 yılında elde ettikleri kira gelirlerin den oluşan cirolarının 1997/1 sayılı Tebliğ de belirtilen 25 milyon YTL eşiğini aştığından, söz konusu işlem izne tabidir. 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi ile Bir ya da birden fazla teşebbüsün hâkim durum yaratmaya veya hâkim durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucu nu doğuracak şekilde birleşmeleri ( ) 250 yasaklanmaktadır. Bu nedenle taraf teşebbüslerin birleşmelerinin hakim duruma veya hakim durumun güçlenmesine yol açıp açmadıkları nı incelemek gerekmek tedir. İlgili coğrafi pazarın İstanbul olarak belirlenmesi halind e, Bainbridge Grubu nun toplam AVM alanı bazında pazar payının % ( ) olacağı tahmin edilmekte olup pazardaki teşebbüslerin pazar paylarını gösterir tablo aşağıda yer almaktadır: Tablo 5: İstanbul ilinde pazar payları (%) Şirket Adı Alan (m2) Gayrimenkul Geliştiricisi Pay (%) Cevahir İstanbul 106.000 Cevahir Holding/İstanbul BB ( .) İstinye Park 90.000 Orjin Grubu ve Doğuş Grubu ( .) İçerenköy+Haramidere 78.449 Bainbridge Holding ( .) Tepe Nautilus 51.775 Tepe Emlak Yatırm ( .) 08-49/690 -266 7 Havalimanı 50.000 Londra Dış Tic. Turizm A.Ş. ( .) Diğer Şirketler 1.523.961 ( .) Toplam 1.900.185 100,00 İlgili coğrafi pazarın Türkiye olarak belirlenmesi halinde ise Bainbridge Grubu nun toplam AVM alanı bazında tahmini pazar payı %( ) seviyesinde gerçekleşmekte 260 olup pazardaki teşebbüslerin pazar paylarını gösterir tablo aşağıda yer almaktadır: Tablo 6: Türkiye genelinde pazar payları (%) Şirket Adı Alan (m2) Gayrimenkul Geliştiricisi Pay (%) Bainbridge Holding A.Ş. 176.6 86 Bainbridge Grubu (...) Antares 112.100 Dolunay Ormancılık Tic. Ltd. Şti. (...) Ankamall 107.804 Gimat (...) Cevahir İstanbul 106.000 Cevahir Holding/İstanbul BB (...) İstinye Park 90.000 Orjin Grubu ve Doğuş Grubu (...) Panora 78.000 Merk ez Müteahhitlik Tur. İşl. A.Ş. (...) Diğer Şirketler 3.286.477 (...) Toplam 3.957.067 100,00 Kaynak: Bildirim Formu Bayrampaşa AVM nin toplam alanı 25.000 m ² olup toplam AVM alanı bazında sırasıyla İstanbul ve Türkiye genelinde pazar payları %( ) ve %( ) tür. Dolayısıyla Bainbridge Grubu nun işlem sonrası İstanbul ilinde pazar payı %( ) e, Türkiye genelinde pazar payı %( ) ulaşmaktadır. 270 Bainbridge Grubu nun işlem sonrası sahip olduğu pazar payı teşebbüsün hakim duruma gelmesine neden olmaktan çok uzaktır. Ayrıca alışveriş merkezleri pazarı hızla büyüyen ve çok sayıda AVM nin yer aldığı rekabetçi bir yapı sergilemektedir. AMPD den elde edilen verilere göre Türkiye genelinde mevcut durumda faaliyet gösteren, inşaat aşamasında olan ve yapılması p lanlanan AVM sayısını gösterir Tablo 8 bu durumu destekle mektedir. Ayrıca devre konu Bayrampaşa AVM nin çok yakınında 3 tane aktif halde AVM faaliyet göstermekte olup bir adet AVM inşaatı da devam etmektedir. Tablo 7: Türkiye deki AVM ler 280 Aktif İnşaat Planlanan İstanbul 64 47 42 Anadolu 135 78 109 Türkiye Geneli 199 125 151 Kaynak: AMPD Bu bilgiler ışığında, devralma sonrası teşebbüsün ulaştığı pazar payı ve pazarın rekabetçi yapısı dolayısıyla bildirime konu işlemin hâkim d urum yaratmak yahut mevcut bir hâkim durumu güçlendirmek gibi bir etkisinin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. I. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; 290 08-49/690 -266 8 Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hâkim durum yaratılmasının veya mevcut bir hâkim durumun gü çlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına, bu nedenle bildirim konusu işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.