TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR GÜVEN KILINÇ BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2020/30501) Karar Tarihi: 15/3/2023 Başvuru Numaras ı: 2020/30501 Karar Tarihi : 15/3/2023 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYELYusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Raportör : Çağlar ÖNCEL Başvurucu : Güven KILINÇ Vekili : Av. Gül ALTAY I. BAŞVURUNUN ÖZET İ 1. Başvuru, aç ık ceza infaz kurumuna ayr ılma ve buna ba ğlı olarak denetimli serbestlik tedbi
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR GÜVEN KILINÇ BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2020/30501) Karar Tarihi: 15/3/2023 Başvuru Numaras ı: 2020/30501 Karar Tarihi : 15/3/2023 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYELYusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Raportör : Çağlar ÖNCEL Başvurucu : Güven KILINÇ Vekili : Av. Gül ALTAY I. BAŞVURUNUN ÖZET İ 1. Başvuru, aç ık ceza infaz kurumuna ayr ılma ve buna ba ğlı olarak denetimli serbestlik tedbirinden yararlanma talebinin reddedilmesi nedeniyle ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ği iddialar ına ilişkindir. 2. Başvurucunun silahl ı terör örgütüne üye olma suçundan verilen hapis cezas ının infaz ı Tekirdağ 1 No.lu F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapal ı Ceza İnfaz Kurumunda devam etmektedir. 3. Başvurucu infaz hâkimli ğine başvurarak ko şullu sal ıverilme tarihine bir y ıldan az bir süre kalmas ı nedeniyle yasal ko şullar ı nın oluştuğunu bildirerek denetimli serbestlik hükümlerinin uygulanmas ına karar verilmesini talep etmi ştir. 4.İnfaz hâkimli ği 7/8/2020 tarihinde ba şvurucunun talebinin reddine karar vermiştir. Gerekçede; terör ve örgütlü suçlardan hükümlü olanlar ın aç ık ceza infaz kurumlar ına ayr ılabilmeleri için mensup olduklar ı örgütten ayr ıldıklar ının idare ve gözlem kurulu karar ı ile tespit edilmesinin gerekti ği ancak somut olayda kurul taraf ından bu yönde bir karar al ınamad ığı belirtilmi ştir. Başvurucunun an ılan karara itiraz ı üzerine A ğır Ceza Mahkemesi 28/8/2020 tarihinde itiraz ın kesin olarak reddine karar vermi ştir. 5. Bu karar, ba şvurucuya 4/9/2020 tarihinde tebli ğ edilmiş, başvurucu ise 17/9/2020 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. 6. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2020/30501 Karar Tarihi : 15/3/2023 3II. DEĞERLEND İRME A. Adli Yard ım Talebi Yönünden 7. Ödeme gücünden yoksun oldu ğunu belirten ba şvurucunun adli yard ım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir ( Mehmet Şerif Ay , B. No: 2012/1181, 17/9/2013). B. Kişi Özgürlü ğü ve Güvenli ği Hakk ının İhlal Edildi ği İddias ı 8. Başvurucu; yasal ko şullar ı oluşmas ına rağmen denetimli serbestlik hükümlerinden faydalanma talebinin infaz hâkimli ği ve ağır ceza mahkemesi taraf ından soyut ve genel geçer ifadelerle reddedildi ğini belirterek ki şi özgürlüğü ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 9. Bakanl ık görüşünde; başvurucu aç ık ceza infaz kurumuna ayr ılm ış olsayd ı bile infaz kurumunca haz ırlanm ış iyi hâl raporu ve infaz hâkimli ğinin karar ı olmadan kendisine doğrudan denetimli serbestlik tedbiri uygulanamayaca ğının dikkate al ınmas ı gerektiği ifade edilmiştir. Başvurucu, Bakanl ığın görüşüne karşı beyanda bulunmam ıştır. 10. Başvuru, kişi özgürlüğü ve güvenli ği hakk ı kapsam ında incelenmi ştir. 11. Bir mahkûmiyet karar ının infaz ına ilişkin olarak Anayasa'n ın 19. maddesi aç ık bir hüküm içermemektedir. Bununla birlikte Anayasa'n ın 19. maddesinin amac ı kişileri keyfî bir şekilde hürriyetten yoksun b ırak ılmaya kar şı korumak olup maddede öngörülen istisnai hâllerde ki şi hürriyetine getirilecek s ınırlamalar ın da maddenin amac ına uygun olmas ı gerekir (Abdullah Ünal , B. No: 2012/1094, 7/3/2014, 38). Bu itibarla Anayasa Mahkemesince hükümlülerin ceza infaz kurumlar ında kalaca ğı süreyi do ğrudan veya dolayl ı olarak etkileyen durumlar ın Anayasa'n ın 19. maddesinde tan ımlanan ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ı kapsam ında değerlendirilmesi gerekti ği kabul edilmi ştir (İbrahim Uysal, B. No: 2014/1711, 23/7/2014, 26). Mahkeme taraf ından verilen bir mahkûmiyet karar ının infaz ının sağlanmas ı ve bu ba ğlamda ceza infaz kurumunda tutulma süresi bak ımından ceza mahkemesinin karar ına uygun hareket edilmesi ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının korunmas ı aç ısından zorunludur. Dolay ısıyla hükümlülerin ceza infaz kurumunda kalacaklar ı sürenin mahkûmiyet karar ına ve ilgili mevzuata uygun olmas ı Anayasa'n ın 19. maddesinin ikinci f ıkras ının birinci cümlesi kapsam ında güvence alt ına al ınm ıştır (İbrahim Uysal, 32). 12. Öte yandan 14/4/2020 tarihli ve 7242 say ılı Kanun'un 46. maddesiyle değiştirilen 13/12/2004 tarihli ve 5275 say ılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfaz ı Hakk ında Kanun'un 105/A maddesi hükümlerine göre hükümlülerin d ış dünyaya uyumlar ını sağlamak, aileleriyle ba ğlar ını sürdürmelerini ve güçlendirmelerini temin etmek amac ıyla, aç ık ceza infaz kurumunda veya çocuk e ğitimevinde bulunan ve ko şullu sal ıverilmesine bir y ıl vey a daha az süre kalan iyi hâlli hükümlülerin talebi hâlinde, cezalar ının koşullu sal ıverilme tarihine kadar olan k ısm ının denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle infaz ına, ceza infaz kurumu idaresince haz ırlanan de ğerlendirme raporu dikkate al ınarak hükmün infaz ına ilişkin işlemleri yapan Cumhuriyet ba şsavc ılığının bulundu ğu yer infaz hâkimi taraf ından karar verilebilece ği düzenlenmi ştir. An ılan maddenin hükümlülerin ceza infaz kurumunda geçirecekleri süreyi k ısaltt ığı aç ıktır (Mithat Bakiku şağı, 2013/4682, 17/9/2014, 35). 13. 5275 say ılı Kanun'un 105/A maddesi, infaz hâkiminin takdir yetkisi ve belirlenecek yükümlülükler çerçevesinde hükümlülerin infaz rejiminin şeklini belirleyip cezalar ının bir k ısm ının denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak ceza infaz kurumu d ışında geçirmelerini sa ğlamaktad ır. An ılan kural uyar ınca hükümlünün talebi ve kanuni şartlar Başvuru Numaras ı: 2020/30501 Karar Tarihi : 15/3/2023 4oluşmuş olsa dahi infaz hâkimi tedbirin uygulanmas ı talebini reddedebilecektir. Dolay ısıyla bütün hükümlüler için Anayasa'n ın 19. maddesi kapsam ında hapis cezas ının tamam ının veya bir k ısm ının denetimli serbestlik tedbirinin uygulanmas ı suretiyle infaz edilmesi zorunlulu ğu bulunmamaktad ır. Başka bir ifade ile denetimli serbestlik tedbiri karar ı, yetkili infaz hâkiminin takdir yetkisinde oldu ğu için tedbirin Anayasa'n ın 19. maddesinin ikinci f ıkras ının birinci cümlesi kapsam ında güvence alt ına al ındığından bahsetmek mümkün de ğildir. Öte yandan ba şvurucunun denetimli serbestlikten yararlanamamas ı, hakk ında verilen mahkûmiyet hükmünün süresini de uzatmamaktad ır (Mithat Bakiku şağı, 38). 14. Belirtilen bu düzenlemelere göre denetimli serbestlik tedbirinin uygulanmas ı için hapis cezas ının süresi ve aç ığa ayr ılm ış olma koşulu yerine getirildikten sonra ceza infaz kurumu idaresinin iyi hâl raporu düzenlemesinin ard ından başvurulan infaz hâkiminin tedbirin uygulanmas ı yönünde karar vermesi gerekmektedir. Dolay ısıyla denetimli serbestlik tedbiri karar ı, yetkili infaz hâkiminin takdir yetkisinde oldu ğundan Anayasa'n ın 19. maddesinin (2) numaral ı fıkras ının birinci cümlesi kapsam ında güvence alt ına al ınmam ıştır. 15. Somut olayda ba şvuruya konu kararlar -daha önce anlat ıldığı üzere- temel olarak aç ık ceza infaz kurumuna ay ırma talebinin reddine ili şkindir. Ba şvurucu aç ık ceza infaz kurumuna ayr ılm ış olsayd ı bile infaz kurumunca haz ırlanm ış iyi hâl raporu ve infaz hâkimliğinin karar ı olmadan kendisine do ğrudan denetimli serbestlik tedbiri uygulanamayaca ğı için kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ına yönelik aç ık ve görünür bir ihlalin bulunmad ığı sonucuna ula şılm ıştır. 16. Aç ıklanan gerekçelerle aç ık ve görünür bir ihlal olmad ığı anlaşılmakl a başvurunun bu k ısm ının açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir. III. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. Adli yard ım talebinin KABULÜNE, B. Kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, C. 12/1/2011 tarihli ve 6100 say ılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 339. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı uyar ınca tahsil edilmesi ma ğduriyetine neden olaca ğından adli yard ım talebi kabul edilen ba şvurucunun yarg ılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA 15/3/2023 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.