TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR ZÜHTÜ ÖZDEM İR BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2016/23940) Karar Tarihi: 26/2/2020 Başvuru Numaras ı: 2016/23940 Karar Tarihi : 26/2/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Recep KÖMÜRCÜ Üyeler : Celal Mümtaz AKINCI Muammer TOPALM. Emin KUZYıldız SEFERİNOĞLU Raportör : Mustafa ARI Başvurucu : Zühtü ÖZDEM İR Vekili : Av. Afife Ç İMEN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ölüm olay ını öğrenen kamu görevlisinin durumu yetkili makamlara bildirmemesi ve
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR ZÜHTÜ ÖZDEM İR BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2016/23940) Karar Tarihi: 26/2/2020 Başvuru Numaras ı: 2016/23940 Karar Tarihi : 26/2/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Recep KÖMÜRCÜ Üyeler : Celal Mümtaz AKINCI Muammer TOPALM. Emin KUZYıldız SEFERİNOĞLU Raportör : Mustafa ARI Başvurucu : Zühtü ÖZDEM İR Vekili : Av. Afife Ç İMEN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ölüm olay ını öğrenen kamu görevlisinin durumu yetkili makamlara bildirmemesi ve buna ili şkin soruşturman ın etkin bir şekilde yürütülmemesi nedeniyle ya şa m hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 3/10/2016 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ve Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden ula şılan bilgi ve belgelere göre ilgili olaylar özetle şöyledir: 7. Selçuk Üniversitesi (Üniversite) Çevre Mühendisli ği Fakültesinde doçent olarak görev yapan C.Ö. 2/6/2014 Pazartesi günü Fakültedeki odas ında b ıçaklanarak öldürülmü ştür. Başvuru Numaras ı: 2016/23940 Karar Tarihi : 26/2/2020 38. Olay ın ard ından yetkili makamlar durumdan hemen haberdar edilmemi ş, bu nedenle C.Ö.nün cesedine 5/6/2014 tarihinde ula şılm ış ve Konya Cumhuriyet Ba şsavc ılığı (Başsavc ılık) taraf ından derhâl soru şturmaya ba şlan ılm ıştır. 9. Yürütülen soru şturma kapsam ında 5/6/2014 tarihinde olay yeri inceleme, ölü muayene ve otopsi i şlemi gerçekle ştirilmiş olup işleme ilişkin tutakta; i. Ceset üzerinde on dört adet kesici ve delici alet yaras ı saptand ığı, saptanan bu yaralardan haricî muayenede 2, 3, 4, 5 ve 6 No.da tan ımlanan kesici ve delici alet yaralar ından her birinin ayr ı ayr ı öldürücü nitelikte oldu ğu, haricî muayenede 2, 3, 4, 5 ve 6 No.da tan ımlanan kesici ve delici alet yaralanmalar ı dışında kalan di ğer tüm yaralanmalar ın birlikte veya tek tek ki şinin ölümüne do ğrudan ya da dolayl ı olarak etkisinin bulunmad ığı, ii. Kenar ve aç ı özellikleri incelendi ğinde ceset üzerindeki tüm kesici ve delici alet yaralanmalar ının namlusunun bir kenar ı keskin, di ğer kenar ı künt bir cisim ile oluşturulmas ı ile t ıbben uyumlu oldu ğu, iii. Kişinin ölümünün sa ğ aç ık pnömotoraks, sol hemopnömotoraks, büyük damar aç ılmas ı, iç ve d ış kanama ve iç organ hasar ı neticesinde meydana geldi ği, iv. Ölümün otopsi bitim saati olan saat 18.00 itibar ı ile cesedin bulundu ğu ortam, iklim şartlar ı ve ölüm nedeni gibi tüm faktörler birlikte de ğerlendirildi ğinde üç dört günlük bir zaman dilimi öncesinde meydana gelmesi ile t ıbben uyumlu olduğu belirtilmiştir. 10.İstanbul Birinci Adli T ıp İhtisas Kurulunun (Adli T ıp Kurumu) 25/3/2015 tarihli raporunda; adli tahkikat dosyas ında kay ıtlı bilgiler, olay ın gelişimi, tan ık ifadeleri, olay yeri inceleme bulgular ı, tıbbi belgeler ile otopsisinde tespit edilen makroskopik ve histopatolojik bulgular birlikte de ğerlendirildi ğinde kişinin ölümünün kesici ve delici alet yaralanmas ına bağlı iç organ ve büyük damar yaralanmas ından geli şen iç ve d ış kanama sonucu meydana gelmiş olduğunun mütalaa edildi ği belirtilmi ştir. 11. Başsavc ılık yürüttü ğü soruşturma neticesinde Kimya Mühendisli ği Bölümünde öğretim üyesi olarak görev yapan A.G. hakk ında kasten öldürme ve şantaj, A.S. hakk ında ise kasten öldürmeye yard ım suçundan Konya 4. A ğır Ceza Mahkemesinde (Mahkeme) kam u davas ı açm ıştır. 12. Mahkeme yarg ılama neticesinde 26/6/2015 tarihli karar ıyla A.G.nin üzerine at ılı kasten öldürme suçundan neticeten 25 y ıl hapis ve şantaj suçundan neticeten 10 ay hapis cezas ı ile cezaland ırılmas ına, şantaj suçundan verilen cezan ın hükmünün aç ıklanmas ının geri bırak ılmas ına, A.S.nin ise üzerine at ılı kasten öldürmeye yard ım etme suçundan beraatine karar vermi ştir. 13. An ılan hükmün temyize tabi k ısımlar ı temyiz edilmi ş ve A.G. hakk ında verilen 25 y ıl hapis cezas ı ile A.S. hakk ında verilen beraat karar ı Yarg ıtay 1. Ceza Dairesinin 21/5/2019 tarihli ilam ıyla onanarak kesinle şmiştir. Başvuru Numaras ı: 2016/23940 Karar Tarihi : 26/2/2020 414. Başvurucu, vekili vas ıtas ıyla Başsavc ılığa 4/7/2014 tarihinde A.G.nin e şi olan H.G. (boşanma nedeniyle bundan sonra ismi H.K. olarak ifade edilecektir) hakk ında görevi kötüye kullanma, kamu görevlisinin suçu bildirmemesi ve suç delillerini yok etme, gizleme ve değiştirme suçlar ını işlediği iddias ıyla şikâyette bulunmu ştur. Başvurucunun şikâyet dilekçesinde şu iddialar yer almaktad ır: i. H.K. ölüm olay ını olaydan k ısa bir süre sonra ö ğrenmesine ra ğmen durumu yetkili makamlara bildirmemi ştir. ii. Olay ın H.K.n ın dekan ı olduğu Fakültede gerçekle şmesi nedeniyle H.K.n ın sorumlulu ğu söz konusudur. iii. H.K. ölüm olay ını yetkili makamlara bildirmeyerek e şinin delilleri değiştirmesine ve gizlemesine imkân sa ğlam ıştır. iv. H.K.n ın olay ı öğrendiği ilk anda durumu yetkili makamlara bildirmi ş olmas ı hâlinde C.Ö.nün kurtar ılabilmesi mümkünken cesede ancak üç gün sonra ulaşılabilmiştir. 15. Başsavc ılık 26/9/2014 tarihli karar ıyla H.K.n ın 4/11/1981 tarihli ve 2547 say ılı Yükseköğretim Kanunu'na tabi oldu ğunu, isnat edilen suçu görevi dolay ısıyla ya da görevini yapt ığı sırada işlediği iddia edildi ğinden at ılı suçla ilgili son soru şturma aç ılıp aç ılmamas ına Üniversite Rektörlü ğünce karar verilmesi gerekti ğini belirterek görevsizlik karar ı ile dosyan ın Üniversite Rektörlü ğüne gönderilmesine karar vermi ştir. 16. Üniversite Rektörlü ğü 5/5/2015 tarihli karar ıyla, olayda suç unsurlar ının oluşmad ığı sonuç ve kanaatine vararak H.K.n ın men-i muhakemesine karar vermi ştir. 17. An ılan karar ı resen inceleyen Dan ıştay Birinci Dairesi 24/12/2015 tarihli karar ıyla, suçun şüphelinin Üniversitedeki görevi dolay ısıyla ya da bu görevi s ıras ında işlenmediği, bu nedenle hakk ında 2547 say ılı Kanun'un 53. maddesi gere ğince ceza soruşturmas ı yap ılamayaca ğı ve men-i muhakeme yolunda bir karar al ınamayaca ğı, isna t edilen suç nedeniyle şüpheli hakk ında genel hükümlere göre i şlem yap ılmas ı gerektiği gerekçesiyle Üniversite Rektörlü ğünün verdi ği 5/5/2015 tarihli men-i muhakeme karar ının bozulmas ına, genel hükümlere göre soru şturma yap ılmak üzere dosyan ın Başsavc ılığa gönderilmesine karar vermi ştir. 18. Başsavc ılık yürüttü ğü soruşturma neticesinde 25/5/2016 tarihli karar ıyla olay tarihinde şüphelinin kasten öldürme suçunu i şleyen A.G.nin e şi olduğu, 26/9/2004 tarihli ve 5237 say ılı Türk Ceza Kanunu'nun 283. maddesinin (3) numaral ı fıkras ında tan ıklıktan çekilebilecek ki şilere şahsi cezas ızlık sebebi öngörüldü ğü, bu nedenle suçu bildirmeme ve suçluyu kay ırma suçlar ının yasal unsurlar ının oluşmad ığı, suç delillerini yok etme, gizleme ve değiştirme suçu yönünden ise şüphelinin bu anlama gelebilecek herhangi bir eyleminin saptanmad ığı, dolay ısıyla at ılı suçun yasal unsurlar ının da olu şmad ığı gerekçeleriyle kovuşturmaya yer olmad ığına (takipsizlik) karar vermi ştir. 19. Başvurucu 26/6/2016 tarihli itiraz dilekçesiyle; i. C.Ö.nün 2/6/2014 tarihinde görev ba şında iken odas ında öldürüldü ğünü, H.K.n ın olay mahallinin en yetkili amiri olmas ına ve olay ı hemen sonra ve/veya en Başvuru Numaras ı: 2016/23940 Karar Tarihi : 26/2/2020 5geç bir iki saat sonra ö ğrenmesine ra ğmen 112 Acil Servise, polise veya dekan ı olduğu Fakülte çal ışanlar ına ya da Rektörlük makam ına haber vermemesi nedeniyle cesede ancak 6/6/2014 tarihinde ula şılabildiğini, ii. H.K.n ın olay ı ilk öğrendiği anda yetkili makamlar ı bilgilendirmi ş olmas ı hâlinde C.Ö.nün kurtar ılabileceğini, H.K.n ın bu eylemi nedeniyle e şi A.G.nin olaydan sonra tekrar olay yerine giderek delilleri ortadan kald ırdığını, iii. Tüm bunlara ra ğmen Başsavc ılık taraf ından hukuka ayk ırı bir şekilde takipsizlik karar ı verildiğini belirterek karar ın itirazen kald ırılmas ını talep etmi ştir. 20. Başvurucunun itiraz ı Konya 1. Sulh Ceza Hâkimli ğinin 15/8/2016 tarihli karar ıyla kesin olarak reddedilmi ş ve bu karar 2/9/2016 tarihinde tebli ğ edilmiştir. 21. Başvurucu 3/10/2016 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK A. Ulusal Hukuk22.İlgili hukuk için bkz. Yasin Ağca, B. No: 2014/13163, 11/5/2017, 86, 87, 91-96. 23. 5237 say ılı Kanun'un Suçu bildirmeme kenar ba şlıklı 278. maddesinin (4) numaral ı fıkras ı şöyledir: "Tan ıklıktan çekinebilecek olan ki şiler bak ımından cezaya hükmolunmaz. Ancak, suçu önleme yükümlülü ğünün varl ığı dolay ısıyla ceza sorumlulu ğuna ilişkin hükümler sakl ıdır." 24. 5237 say ılı Kanun'un Kamu görevlisinin suçu bildirmemesi kenar başlıklı 279. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı şöyledir: Kamu ad ına soruşturma ve kovu şturmay ı gerektiren bir suçun i şlendiğini göreviyl e bağlant ılı olarak ö ğrenip de yetkili makamlara bildirimde bulunmay ı ihmal eden veya bu hususta gecikme gösteren kamu görevlisi, alt ı aydan iki y ıla kadar hapis cezas ı ile cezaland ırılır. 25. 5237 say ılı Kanun'un Suç delillerini yok etme, gizleme veya de ğiştirme kena r başlıklı 281. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı şöyledir: "Gerçeğin meydana ç ıkmas ını engellemek amac ıyla, bir suçun delillerini yok eden, silen, gizleyen, de ğiştiren veya bozan ki şi, alt ı aydan be ş yıla kadar hapis cezas ı ile cezaland ırılır. Kendi i şlediği veya işlenişine iştirak ettiği suçla ilgili olarak ki şiye bu fıkra hükmüne göre ceza verilmez." 26. 5237 say ılı Kanun'un Suçluyu kay ırma kenar başlıklı 283. maddesi şöyledir: "(1) Suç i şleyen bir ki şiye araştırma, yakalanma, tutuklanma veya hükmün infaz ından kurtulmas ı için imkan sa ğlayan kimse, alt ı aydan be ş y ıla kadar hapis cezas ı ile cezaland ırılır. Başvuru Numaras ı: 2016/23940 Karar Tarihi : 26/2/2020 6(2) Bu suçun kamu görevlisi taraf ından göreviyle ba ğlant ılı olarak işlenmesi halinde, verilecek ceza yar ı oran ında art ırılır. (3) Bu suçun üstsoy, altsoy, e ş, kardeş veya diğer suç orta ğı taraf ından işlenmes i halinde, cezaya hükmolunmaz." B. Uluslararas ı Hukuk 27. Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesi (A İHM); ölüm olay ı nedeniyle haklar ında kamu davas ı aç ılan, suç orta ğı olduğu iddia edilen ki şiler hakk ında kovu şturmas ızlık karar ı verilmesi nedeniyle ya şam hakk ının usul boyutunun ihlal edildi ğine ilişkin bir ba şvuruda (Şevket Güne ş ve diğerleri/Türkiye, B. No: 24494/06, 1/3/2016) ba şvuruya konu edilen soruşturmay ı, hakk ında kamu davas ı aç ılan kişiyle ilgili soru şturmay ı da kapsayacak şekilde bir bütün olarak incelemi ştir. Yapt ığı incelemede ba şvuruya konu soru şturman ın Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi nin (Sözle şme) 2. maddesinin usule ili şkin gerekliliklerini karşılad ığı ve suç orta ğı olduğu iddia edilen ki şilerin ölüm olay ı ile ilişkilendirilebilmeleri için yeterli unsur bulunmad ığına dair kovu şturmas ızlık karar ının keyfî olmad ığı sonucuna varan AİHM, başvurucular ın ya da avukatlar ının suç ortakl ığına ilişkin suçlamalar konusunda yetkili makamlara daha kuvvetli bir dayanak sunmadan daha derin bir soru şturma yap ılmas ını ümit edemeyecekleri kan ısına varm ıştır (Şevket Güne ş ve diğerleri, 19). AİHM söz konusu kan ıya Sözleşme'nin 3. maddesinin ihlal edildi ği iddialar ının konu edildi ği baz ı başvurular hakk ında verdi ği kararlar ı kaynak alarak ula şmıştır (an ılan kararlar için bkz. Ş.T./Türkiye (k.k.), B. No: 28310/95, 9/11/1999; Kaplan/Türkiye (k.k.), B. No: 24932/94, 19/9/2000; Mahsun Tekin/Türkiye , B. No: 52899/99, 20/12/2005, 29). Son olarak A İHM mezkûr Şevket Güne ş ve diğerleri başvurusu hakk ında verdi ği kararda, etkili soru şturma yükümlülü ğünün başvurucular ın suç ortakl ığına dair iddialar ının savunulabilir olmas ı hâlinde doğacağını belirtmiştir (Şevket Güne ş ve diğerleri , 20). V.İNCELEME VE GEREKÇE 28. Mahkemenin 26/2/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı 29. Başvurucu; C.Ö.nün Fakültede A.G. ve H.K.n ın içinde bulundu ğu birtak ım yolsuzluklar ı tespit etti ğini, bu hususla ilgili olarak Yüksekö ğretim Kuruluna ve Üniversiteye dilekçeler yazd ığının ve dosya haz ırlad ığının konuşulduğunu, bu ve di ğer başka sebeplerle olay ın gerçekle ştiği Fakültenin dekan ı olan H.K.n ın cinayeti ö ğrenmesine ra ğmen 112 Acil Servise, polise, Fakülteye veya Rektörlü ğe bildirmedi ğini, bu yolla da e şinin delilleri karartmas ına yard ımc ı olduğunu, tüm bunlara ra ğmen etkili bir soru şturma yap ılmadan takipsizlik karar ı verildiğini belirterek etkili ba şvuru hakk ı ve adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildiğini ileri sürmü ştür. Başvurucu ihlalin tespit edilerek takipsizlik karar ının kald ırılmas ını ve etkin bir soru şturma yap ılarak H.K.n ın cezaland ırılmas ına karar verilmesini talep etmi ştir. B. Değerlendirme 30. Anayasa n ın Kişinin dokunulmazl ığı, maddî ve manevî varl ığı kenar başlıklı 17. maddesinin birinci f ıkras ının ilgili k ısm ı şöyledir: "Herkes, ya şama,... hakk ına sahiptir." Başvuru Numaras ı: 2016/23940 Karar Tarihi : 26/2/2020 731. Anayasa'n ın Devletin temel amaç ve görevleri kenar ba şlıklı 5. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: Devletin temel amaç ve görevleri, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, ki şilerin ve toplumun refah, huzur ve mutlulu ğunu sağlamak; ki şinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle ba ğdaşmayacak surette s ınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kald ırmaya, insan ın maddî ve manevî varl ığının gelişmesi için gerekli şartlar ı haz ırlamaya çal ışmakt ır. 32. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucu, ölüm olay ı nedeniyle yürütülen soruşturma neticesinde verilen takipsizlik karar ıyla adil yarg ılanma hakk ı ve etkili ba şvuru hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ş ise de iddialar ın özü ölüm olay ını öğrenen kamu görevlisinin durumu yetkili makamlara bildirmemesi ve buna ili şkin soruşturman ın etkin bir şekilde yürütülememesi oldu ğundan başvuru yaşam hakk ı kapsam ında incelenmi ştir. 1.İncelemenin Kapsam ı Yönünden 33. Başvuru formu ve eklerine göre ba şvurucu, H.K.n ın ölüm olay ını öğrenmesine rağmen durumu yetkili makamlara bildirmeyerek yetkililerin durumdan hemen haberdar olmalar ını engelledi ğini, bu hususun o ğlunun ya şam ını etkilemi ş olabilece ğini, ayr ıca bu yolla delillerin karart ılmas ına da imkân sa ğlad ığını ileri sürmü ştür. Ancak ba şvurucu olay öncesinde o ğlunun yaşam ına yönelik gerçek ve yak ın bir tehlikenin bulundu ğunun H.K. taraf ından bilindi ğini ileri sürmedi ği için olay öncesi a şamaya ili şkin herhangi bir inceleme yap ılmam ıştır. 34. Ayr ıca başvurucu, C.Ö.nün Üniversitede birtak ım yolsuzluklar ı tespit etti ğini, bununla ilgili dosyalar haz ırlad ığını, bu dosyalar ın doğrudan H.K.y ı ilgilendirmesine ra ğmen Başsavc ılık taraf ından bu husus ara ştırılmadan takipsizlik karar ı verildiğini belirtmiştir. Ancak ba şvurucu bu iddias ını ne H.K. hakk ında Başsavc ılığa yapt ığı suç duyurusuna ili şkin dilekçesinde ne de takipsizlik karar ına yapt ığı itiraza ili şkin dilekçesinde ileri sürmü ştür. Anayasa Mahkemesine ba şvurulabilmesi için ola ğan kanun yollar ının tüketilmi ş olmas ı gerekir. Temel hak ve özgürlüklere sayg ı, devletin tüm organlar ının anayasal ödevi olup bu ödevin ihmal edilmesi nedeniyle ortaya ç ıkan hak ihlallerinin düzeltilmesi idari ve yarg ısal makamlar ın görevidir. Bu nedenle temel hak ve özgürlüklerin ihlal edildi ğine ilişkin iddialar ın öncelikle derece mahkemeleri önünde ileri sürülmesi, bu makamlar taraf ından değerlendirilmesi ve bir çözüme kavu şturulmas ı esast ır (Ayşe Z ıraman ve Cennet Ye şilyurt, B. No: 2012/403, 26/3/2013, 16). Dolay ısıyla başvurucu taraf ından ilk kez bireysel ba şvuru aşamas ında dile getirilen şikâyetler bireysel ba şvurunun ikincilli ği ilkesi gere ğince incelenmemi ştir. İnceleme ölüm olay ının gerçekle ştiği andan sonraki dönem ile s ınırlı olarak yap ılm ıştır. 2. Kabul edilebilirlik Yönünden 35. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 46. maddesinin (1) numaral ı fıkras ında; ancak ihlale yol açt ığı ileri sürülen i şlem, eylem ya da ihmal nedeniyle güncel ve ki şisel bir hakk ı doğrudan etkilenenlerin bireysel ba şvuru hakk ına sahip olduklar ı kurala ba ğlanm ıştır. Yaşam hakk ının doğal niteliği gereği bu hakka yönelik bir ba şvuru, ancak ölen ki şinin mağdur olan yak ınlar ı Başvuru Numaras ı: 2016/23940 Karar Tarihi : 26/2/2020 8taraf ından yap ılabilecektir ( Serpil Kerimo ğlu ve diğerleri , B. No: 2012/752, 17/9/2013, 41). Somut olayda ba şvurucu, ölen C.Ö.nün babas ıdır. Bu nedenle ba şvuru ehliyeti aç ısından bir eksiklik bulunmamaktad ır. 36. Bununla birlikte ba şvurunun di ğer kabul edilebilirlik kriterleri yönünden de incelenmesi gerekir. 37. Anayasa'n ın 17. maddesinde düzenlenen ya şam hakk ı, Anayasa'n ın 5. maddesiyle birlikte de ğerlendirildi ğinde devlete negatif yükümlülükler yan ında poziti f yükümlülükler de yükler ( Serpil Kerimo ğlu ve diğerleri , 50). 38. Pozitif yükümlülükler kapsam ında devletin yetki alan ında bulunan tüm bireylerin ya şam hakk ını kamu görevlilerinin, di ğer bireylerin ve hatta ki şinin kendi eylemlerinden kaynaklanabilecek risklere kar şı koruma ödevi vard ır. Devlet, öncelikle yaşama hakk ına yönelen tehdit ve risklere kar şı cayd ırıcı ve koruyucu yasal düzenlemeler yapmal ı ve bununla da yetinmeyerek gerekli idari tedbirleri almal ıdır. Bu ödev ayr ıca bireyin yaşam ını her türlü tehlike, tehdit ve şiddetten koruma yükümlülü ğünü de içerir ( Serpil Kerimoğlu ve diğerleri , 51). 39. Devletin sorumlulu ğunu gerektirebilecek şartlar alt ında can kayb ının gerçekleştiği durumlarda kamu makamlar ının Anayasa'n ın 17. maddesi gere ğince öncelikle yetkileri dâhilinde tüm imkânlar ı kullanarak ya şama hakk ına yönelen tehdit ve risklere kar şı etkili yasal ve idari tedbirleri olu şturmalar ı gerektiği ifade edilmelidir. Bu kapsamda an ılan yasal ve idari tedbirler, ya şama hakk ına yönelik ihlalleri durdurmay ı ve gerekti ğinde faillerin cezaland ırılmas ını sağlayacak nitelikte olmal ıdır. Bu yükümlülük, ya şama hakk ının tehlikeye girebilece ği her durum bak ımından geçerlidir ( Serpil Kerimo ğlu ve diğerleri , 52). 40. Devletin kontrolü alt ında bulunan di ğer alanlarda gerçekle şen ölüm olaylar ı için de geçerli olabilecek bu yükümlülü ğün ortaya ç ıkmas ı için yetkililerin kendi kontrolleri altındaki bir ki şinin öldürülece ği konusunda gerçek bir risk oldu ğunu bilip bilmediklerini ya da bilmeleri gerekip gerekmedi ğini tespit etmek, böyle bir durum söz konusu ise bu riski ortadan kald ırmak için makul ölçüler çerçevesinde ve sahip olduklar ı yetkiler kapsam ında kendilerinden beklenen her şeyi yap ıp yapmad ıklar ını incelemek gerekmektedir ( Mehme t Kaya ve diğerleri , B. No: 2013/6979, 20/5/2015, 72). 41. Bir ki şinin yaşam ına yönelik gerçek ve yak ın bir tehlikenin bulundu ğunun kamu makamlar ınca bilindi ği ya da bilinmesi gereken durumlarda makul ölçüler çerçevesinde kamu makamlar ının bu tehlikenin gerçekle şmesini önleyebilecek şekilde önlem almas ı gerekir. Ancak özellikle insan davran ışlar ının öngörülemezli ği, öncelikler ve kaynaklar değerlendirilerek yap ılacak işlem veya yürütülecek faaliyet tercihi dikkate al ındığında poziti f yükümlülük kamu makamlar ı üzerinde a şırı yük oluşturacak şekilde yorumlanamaz ( Serpi l Kerimoğlu ve diğerleri , 53). 42. Somut olay incelendi ğinde C.Ö.nün ölümünün failinin tespit edildi ği, yap ılan yarg ılaman ın ard ından failin cezaland ırıldığı ve Mahkeme taraf ından verilen hükmün Yarg ıtay 1. Ceza Dairesi taraf ından onanarak kesinle ştiği görülmü ştür. Başvuru formu ve ekindeki belgeler ile UYAP'tan yap ılan araştırmada ba şvurunun incelenme tarihi itibar ıyla anılan yarg ılama (ana dosya) yönünden Anayasa Mahkemesine yap ılm ış bir bireysel başvuruya rastlanmam ış, başvurucu taraf ından da bu konuda herhangi bir ihlal iddias ı ileri sürülmemi ştir. Başvuru Numaras ı: 2016/23940 Karar Tarihi : 26/2/2020 943. Başvurucunun iddias ının temelinde kasten öldürme suçunun failinin e şi ve olay ın gerçekle ştiği Fakültenin dekan ı olan H.K.n ın ölüm olay ından haberdar olmas ına rağmen durumu yetkili makamlara bildirmedi ği iddias ı vard ır. Başvurucu, H.K.n ın olay ı öğrendiği s ırada C.Ö.nün ölmemi ş olabilece ğini dile getirmi ş ancak bu ihtimale dayal ı düşüncesini destekleyen herhangi bir delil sunmam ıştır. Otopsi raporunda C.Ö.nün cesedi üzerinde on dört adet kesici ve delici alet yaralanmas ının saptand ığı, bu yaralardan be şinin ayr ı ayr ı öldürücü nitelikte oldu ğu ve kişinin ölüm sebebinin kesici ve delici alet yaralanmas ına bağlı iç organ ve büyük damar yaralanmas ı sonucu geli şen iç ve d ış kanama olduğu belirtilmi ş; yaşanan gecikme nedeniyle ölümün gerçekle ştiği hususunda herhangi bir tespite yer verilmemi ştir (bkz. 9, 10). 44. H.K.n ın eyleminin ceza hukuku sisteminde bir suça vücut verip vermeyece ği ya da ceza politikas ı gereği şahsi cezas ızlık sebepleri kapsam ında kal ıp kalmayaca ğı hususlar ını tart ışmaks ızın yaşam hakk ı bağlam ında devletin pozitif yükümlülü ğünün kişinin yaşam ını tehdit eden gerçek bir riskin varl ığının yetkililer taraf ından bilinmesi veya bilinmesinin gerekmesi durumunda ortaya ç ıkacağını belirtmek gerekir. Tam da bu noktada ölüm olay ının gerçekleştiği bir olayda ölümden sonra ya şam ın korunmas ı (ölümün önlenmesi) yönündeki pozitif yükümlülükten bahsedilemeyecektir. 45. Yarg ı mercilerinin olaylara ili şkin tespitleri Anayasa Mahkemesi aç ısından bağlay ıcı olmamakla birlikte Anayasa Mahkemesinin söz konusu makamlar ın tespitlerinden farkl ı bir tespitte bulunabilmesi için bu hususta ikna edici unsurlar ın mevcut olmas ı gerekmektedir. Bu şekilde gerek dosyada yer alan ifadelerde gerekse de Mahkemenin vard ığı sonuçta failin, e şi H.K.ya C.Ö.yü odas ında yaral ı olarak b ırakt ığını söylediğine ilişkin bir tespite rastlanmam ış; başvurucu da H.K.n ın olay ı öğrendiği s ırada C.Ö.nün ölmemi ş olduğunu bildi ğine dair savunulabilir bir iddia ya da delil sunmam ıştır. Böyle bir tespit soruşturma makamlar ı taraf ından yap ılmam ış ve başvurucu taraf ından da bu durumun aksini ortaya koyan delil sunulmam ışken yarg ı mercileri taraf ından yap ılan bu de ğerlendirmelerden ayr ılmak mümkün görünmemektedir. 46. Sonuç olarak C.Ö.nün ölüm zaman ı kesin bir şekilde ortaya konulamam ışken H.K.n ın olay ı öğrendiği esnada C.Ö.nün ölmemi ş olabilece ği ihtimalinden hareketle C.Ö.ye geç ulaşıldığı sonucuna varmak mümkün görünmemektedir. Bu durumda somut ola y bağlam ında suçu bildirmeme yönündeki pasif eylemin ya şam ı koruma yönünde poziti f yükümlülü ğü ortaya ç ıkard ığı söylenemeyece ğinden, ya şam hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın aç ıkça dayanaktan yoksun oldu ğu sonucuna varmak gerekir. 47. Öte yandan C.Ö.nün öldürülmesi konusunda gerçek bir riskin oldu ğunun yetkililer taraf ından bilindi ği yönünde bir tespit yap ılamad ığından etkili soru şturma yükümlüğü bağlam ında ayr ı bir inceleme yap ılmam ıştır. 48. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun, di ğer kabul edilebilirlik şartlar ı yönünden ayr ıca incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir VI. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; Başvuru Numaras ı: 2016/23940 Karar Tarihi : 26/2/2020 10A. Yaşam hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın diğer kabul edilebilirlik koşullar ı yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 26/2/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Recep KÖMÜRCÜ Celal Mümtaz AKINCI Muammer TOPAL Üye Üye M.Emin KUZ Y ıldız SEFERİNOĞLU