Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2010 -3-238 (Devralma) Karar Sayısı : 10-69/1452-552 Karar Tarihi : 4.11.2010 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER: Şahin YAVUZ, Zeynep MADAN C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Agrium Inc. Temsilcisi: Gülnisa COŞKUN 20 10 Lamartine Caddesi, 344 37 Taksim /
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2010 -3-238 (Devralma) Karar Sayısı : 10-69/1452-552 Karar Tarihi : 4.11.2010 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER: Şahin YAVUZ, Zeynep MADAN C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Agrium Inc. Temsilcisi: Gülnisa COŞKUN 20 10 Lamartine Caddesi, 344 37 Taksim / İstanbul D. TARAFLAR :- AWB Limited 380 La Trobe Street Melbourne VIC 3000 AVUSTRALYA - Agrium Inc. 13131 Lake Fraser Drive SE Calgary, Alberta T2J 7E8, KANADA E. DOSYA KONUSU: Agrium Inc. tarafından AWB Limited in tüm hisselerinin 30 devralınması işlemine izin verilmesi talebi. F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 14.10.2010 tarih ve 7884 sayı ile giren bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 27.10.2010 tarih ve 2010 -3-238/Öİ -10-125.Ş.YA sayılı Birleşme/Devralma Ön İnceleme Raporu, 1.11.2010 tarih ve REK.0.07.00.00 -120/48 6 sayılı Baş kanlık Önergesi ile 10 -69 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. 40 G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da; Agrium Inc. tarafından AWB Limited in tüm hisselerinin devralınması işleminin 1997/1 sayılı Tebliğ hükümleri çerçevesinde izne tabi olduğu, bununla birlikte 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi çerçevesinde bir hâkim durum yaratılması veya mevcut bir hâkim durumun kuvvetlendirilmesinin söz konusu olmaması nedeniyle inceleme konusu işleme izin verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine ulaş ıldığı ifade edilmektedir. 50 10-69/1452 -552 2 H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME H.1.Taraflar H.1.1. Agrium Inc. (Agrium) Agrium, Kanada da kurulmuş, hisselerinin tamamı Toronto Menkul Kıymetler Borsası 60 ve New York Menkul Kıymetler Borsası na kote edilmiş halka açık bir şirkettir. Agrium, hem Kuzey hem Güney Amerika da tarımsal ürün ve hizmetlerin belli başlı perakende tedarikçilerinden olup, aynı zamanda tarımsal besin ve endüstriyel ürünlerin küresel düzeyde üreticisi ve pazarlamacısıdır. Agrium un üç adet belli başlı stratejik iş ko lu bulunmakta olup, bunlara aşağıda yer verilmiştir: (i) Perakende: Agrium un perakende iş kolu, doğrudan çiftçi ve yetiştiricilere, ekin besinleri, ekin korumaları ve tohum sağlamakta ve bilimsel tarım hizmetleri sunmaktadır. Agrium, Kuzey ve Gü ney Amerika da dokuz yüzün üzerinde çiftlik tesisi işletmektedir. (ii) Toptan : Agrium un toptan iş kolu, nitrojen, fosfat ve potasyum tuzu gibi 70 birincil ekin besinlerini küresel çaptaki zirai ve sınaî müşterilere üretimini, pazarlanmasını ve dağıtımını gerçekl eştirmektedir. Agrium ayrıca Kuzey Amerika ve Avrupa nın çoğunda kendisine ait olan ürün dağıtım ve terminal depolama ağını işletmektedir. (iii) İleri Teknolojiler : Agrium dünya çapında geniş tabanlı tarım, uzman tarım, profesyonel çimlendirme ve süs bitkileri pazarlarına satılmak üzere çeşitli ürünler üretip pazarlamaktadır. Bu kapsamda teşebbüs Kuzey Amerika çapında faaliyet göstermektedir. Agrium un Türkiye de herhangi bir şirke tte doğrudan veya dolaylı hissedarlığı 80 bulunmamaktadır ve herhangi bir varlığa da sahip değildir. Bununla birlikte Agrium grup şirketlerinden Agrium Europe S.A.1 2009 yılında Türkiye ye gübre ihraç etmiştir. H.1.2. AWB Limited (AWB) AWB, Avustralya da kurulmuş ve hisselerinin tamamı Avustralya Menkul Kıymetler Borsası na kote edilmi ş tarımsal işletme şirketidir. AWB nin faaliyetleri genel olarak aşağıda belirtilen iş kollarına ayrılmıştır: (i) Kırsal Hizmetler: Avustralya ve Yeni Zelanda da ekin kimyasalları üretimi, gübre, hayvancılık acenteliği, hayvan ihracatı, yün pazarlaması, sigor ta 90 ürünleri, tarımsal işletme ve emlak acenteliği dâhil olmak üzere perakende kırsal hizmet ve ürünleri tedarik etmektedir. (ii) Emtia Yönetimi: Havuz yönetimi hizmetleri, hasat finansmanı, tahıl pazarlaması, tahıl depolaması, gemi kiralama ve demiryolu taşıma cılığı olmak üzere Avustralya menşeli tahıl emtialarının pazarlamasına ilişkin hizmet ve ürünler sunmaktadır. AWB Cenevre ve AWB Hindistan vasıtasıyla da uluslararası menşeli emtialara ilişkin olarak emtia yönetim 1 Eski ünvanı Common Market Fertilisers S.A.olan Agrium Europe S.A. nın %70 hissesi 2008 yılında ve % 30 hissesi ise 1 Temmuz 2010 tarihinde Agrium tarafından devralınmıştır. 10-69/1452 -552 3 hizmetleri vermektedir. Ayrıca AWB nin emt ia yönetim işini yurtdışında yürütebilmek adına pazarlama temsilcilik büroları da bulunmaktadır. 100 AWB nin Türkiye de herhangi bir şirke tte doğrudan veya dolaylı hissedarlığı bulunmamaktadır ve herhangi bir varlığa da sahip değildir. Bununla birlikte AWB grup şirketlerinden AWB (Cenevre) S.A., AWB (Avustralya) Limited ve AWB Harvest Finance Limited vasıtasıyla AWB, 2009 yılında Türkiye ye buğday ve kırmızı mercimek ihracatı yapmıştır. AWB nin ortaklık yapısı na Tablo -1 de yer verilmiştir: Tablo 1: AWB nin O rtaklık Yapısı Hissedarların Adı Hissedarlık Oranı (%) Credit Suisse Dimensional Fund advisors Centaurus Capital Aviva Investors UBS Securities UBS Alliance Bernstein Value Paradice Investment Mgt BT Investment Mgt ING Investment Mgt LSV Asset Management Macquarie Group DİĞER2 TOPLAM Kaynak : Bildirim Formu H.2. İlgili Pazar 110 H.2.1. İlgili Ürün Pazarı 1997/1 sayılı Tebliğ in 4. maddesinin son fıkrasında ilgili ürün pazarının belirlenmesinde birleşme veya devralma konusu olan mal veya hizmetlerle, tüketicinin gözünde fiyatı ve kullanım amaçları ve nitelikleri bakımından aynı sayılan mal veya hizmetlerden oluşan pazarın dikkate alınacağı ifade olunmuştur. İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz da, talep ve arz ikamesi ile potansiyel rekabetin de pazar tanımında göz önünde bulundurulacağı belirtilmiştir. 120 Hisseleri devre konu AWB nin faaliyetleri dosya mevcudu bilgi ve belgelerde kırsal hizmetler, emtia yönetimi olarak sınıflandırılmıştır. Bununla birlikte AWB nin iştiraklerinin Türkiye ye yapmış olduğu ihracatın buğday ve kırmızı mercimek satışı ile sınırlı olduğu belirtilmiştir. Genel olarak bakliyat ve hububat ürünleri o larak adlandırılan buğday ve kırmızı mercimek gibi ürünlerin her biri üretim koşulları ve tüketim alanları bakımından farklılaşmaktadır. Söz konusu tarım ürünlerin yetiştirilme koşulları da yine farklılık arz etmektedir. Anılan ürünlerin yemeklik kullanım için de genel olarak ikame edilebilir olmadığı söylenebilir. 130 2 15 Eylül 2010 tarihi itibar ıyla yukarıda sa yılan 12 en büyük hissedar dışında, AWB nin toplam 4.585.000 adet hissesinin bir kısmını elinde bulunduran yaklaşık 42.000 hissedarı bulunmaktadır. 10-69/1452 -552 4 AWB nin Türkiye ye gerçekleştirmiş olduğu ihracat ürünlerinin her biri ayrı ilgili ürün pazarları olarak tanımlanabilecek olmakla birlikte İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz un 20. m addesinde inceleme konusu işlem, gerek ürün gerekse de coğrafi açıdan olası alternatif pazar tanımları çerçevesinde rekabet açısından endişeler yaratmıyor ya da alternatif tüm tanımlar açısından rekabeti bozucu bir etki söz konusu oluyorsa pazar tanımı y apılmayabilir . denilerek, alternatif pazar tanımları çerçevesinde işlem rekabetçi endişe yaratmıyorsa ilgili pazar ın tanımlanmayabileceği ifade edilmektedir. İncelemeye konu işlemin devralan tarafı Agrium um, hisseleri devredilen AWB ile örtüşen herhangi bir faaliyeti bulunmayan 140 bir şirket olmasından hareketle işlemin alternatif pazar tanımları çerçevesinde rekabetçi bir endişe yaratmayacağı değerlendirildiğinden dosya kapsamında kesin pazar tanımları yapılmasına gerek olmadığı kanaatine varılmıştır. Bunun la birlikte, devredilen tarafın iştiraklerinin Türkiye ye yönelik faaliyetleri göz önünde tutularak değerlendirmeler bakliyat ve hububat pazarları üzerinden yapılmıştır. H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar İlgili ürün pazarı kısmında da belirtildiği üzere devral ma işlemi sonrası pazarın yapısında herhangi bir değişiklik olmayacağı dikkate alındığında, dosya konusu 150 işlem kapsamında kesin bir ilgili coğrafi pazar tanımı yapılmasına ihtiyaç duyulmam ıştır. H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme H.3.1. Devir İşlemi Bildirim konusu işlem, Agrium tarafından AWB in tüm hisselerinin devralınmasıdır. Bu işleme göre, Agrium ve AWB, 20 Ağustos 2010 tarihinde Plan Uygulama Sözleşmesi akdetmişlerdir. Bu sözleşme uyarınca ve söz konusu belgede belirtilen 160 ön koşulla rın tamamının yerine getirilmesi şartına bağlı olmak üzere, Agrium ve AWB, Agrium un, 2001 tarihli Avustralya Şirketler Kanunu nun 5.1 maddesi doğrultusunda bir plan yoluyla AWB tarafından ihraç edilmiş olan hisselerin tamamını AWB hissedarlarından devralm ası veya bağlı şirketlerinden herhangi birisinin devralmasını sağlaması konusunda mutabakata varmışlardır. Plan Uygulama Sözleşmesi çerçevesinde, Agrium, AWB nin hisselerinin %100 ünü satın almayı teklif etmektedir. Bildirime konu işlemin tamamlanmasında n sonra, hissedarların elinde AWB nin herhangi bir hissesi, herhangi bir oy hakkı veya herhangi bir yönetim hakkı kalmaması planlanmaktadır. 170 H.3.2. Hukuki Değerlendirme Bildirime konu işlem, 1997/1 sayılı Tebliğ in 2. maddesinin (b) bendinde Herhangi b ir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması veya kontrol etmesi şeklinde belirtilen türden bir devralma işlemid ir. 1997/1 sayılı Tebliğ in 4. maddesine göre bir birleşme veya devralma sonucunda birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir 180 bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının piyasanın %25 ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmi beş milyon Türk Lirası nı 10-69/1452 -552 5 aşması halinde Rekabet Kurulu ndan izin alınması zorunludur . Bu bağlamda AWB nin grup şirketlerinin 2009 yılında Türkiye ye yapmış oldukları buğday ve kırmızı mercimek olmak üzere hububat ihracatları sırasıyla .. TL ve TL dir. Bakliyat ve hububat pazarında sadece kırmızı mercimek satışından elde edilen ciro dikkate alın dığınd a bile 1997/1 sayılı Tebliğ in 4. maddesinde öngörülen ciro eşiklerinin aşıldığı anlaşıldı ğından, başvuruya konu devralma işlemi izne tabi bir işlem dir. 190 Taraflar Türkiye'de faaliyetlerini genel olarak yurt dışından doğrudan satış yoluyla gerçekleştirmektedir. Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden , devralma sonrası ilgili ürün pazarlarında yoğunla şma oranı ve rekabet koşullarında devralan teşebbüs Agrium um söz konusu pazarlarda hiçbir faaliyetinin olmadığı dikkate alındığında farklılık oluşmayaca ğı anlaşılmıştır. Anılan pazarlarda ithalat vasıtasıyla faaliyet gösteren diğer uluslar arası ve Türkiy e de yerleşik teşebbüslerin varlığı, ithalatın önünde engel bulunmaması gibi unsurlar göz önüne alındığında, dosya konusu devralma işlemi neticesinde Türkiye pazarında hâkim durumun oluşması ihtimalinin olmadığı kanaatine varılmıştır. 200 I. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi o lduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİĞ İ ile karar 210 verilmiştir.