Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2009-4-60 (Devralma) Karar Sayısı : 09-33/736-174 Karar Tarihi : 15.7.2009 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.) Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı 10 KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA B. RAPORTÖRLER : Hilal YILMAZ, Recep GÜNDÜZ C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Hannover Messe International İstanbul Uluslararası Fuarcılık Ltd. Şti. Temsilcisi Av.
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2009-4-60 (Devralma) Karar Sayısı : 09-33/736-174 Karar Tarihi : 15.7.2009 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.) Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı 10 KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA B. RAPORTÖRLER : Hilal YILMAZ, Recep GÜNDÜZ C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Hannover Messe International İstanbul Uluslararası Fuarcılık Ltd. Şti. Temsilcisi Av. Ümit HERGÜNER Süleyman Seba Cd. Sıraevler No:55 Akaretler 34357 20 Beşiktaş/İstanbul D. TARAFLAR : - Hannover Messe International İstanbul Uluslararası Fuarcılık Ltd. Şti. Büyükdere Cd. No:23 Cem İş Merkezi K:3 34361 Şişli/İstanbul - Deutsche Messe AG Messegel ände 30521 Hannover ALMANYA - Hannover Messe International GmbH Messegel ände 30521 Hannover ALMANYA 30 - Deutsche Messe Beteilingungsgesellschaft GmbH Messegel ände 30521 Hannover ALMANYA - Bileşim Yayıncılık Fuarcılık ve Tanıtım Hizmetleri A.Ş. Barbaros Cd. No:11 , 4. Levent/İstanbul - Mustafa ÜSTÜN Barbaros Cd. No:11 , 4. Levent/İstanbul - Zakire Gül ÜSTÜN Barbaros Cd. No:11 , 4. Levent/İstanbul - Melis ÜSTÜN Barbaros Cd. No:11 , 4. Levent/İstanbul 40 E. DOSYA KONUSU: Bileşim Yay. Fuarcılık ve Tan. Hizm. A.Ş. (Bileşim A.Ş.) , Mustafa ÜSTÜN, Zakire Gül ÜSTÜN ve Melis ÜSTÜN e ait, Hannover 09-33/736 -174 2 Messe Bileşim Fuarcılık A.Ş. (HM Bileşim) nin %40 ını temsil eden hisselerin, söz konusu şirketin % 50 hissesine sahip olan Hannover Messe International İstanbul Uluslararası Fuarcılık Ltd. Şti. (HTF) ve diğer grup şirketleri tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi. F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına en son 30.6.2009 tarih ve 4500 sayı ile giren bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 7. 50 maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ in ilgili hükümleri uyarınca düzenlenen 8.7.2009 tarih ve 200 9-4-60/Öİ-09-HY sayılı Devralma Ön İnceleme Ra poru, 10.7.2009 tarih ve REK.0.08.00.00 -120/224 sayılı Başkanlık Önergesi ile 09-33 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da, bildirimi yapılan devralma işleminin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında Rekabet Kurulu nun iznine tabi olduğu ; devir sonucunda ilgili pazarda hâkim durum yaratılması veya mevcut bir hâkim durumun güçlendirilmesi, böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz 60 konusu olmayacağı; bu çerçevede işleme izin verilmesi gerektiği , görüşü ifade edilmiştir. H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME H.1. İlgili Pazar Dosya konusu işlem kapsamında, dar veya geniş pazar tanımlarının tercih edilmesinin işlemin pazardaki rekabet üzerindeki etkisi, işlemin izne tabi olmasına karar verebilmek için bak ılan ciro ve pazar payı eşiklerini aşıp aşmadığının tespiti bakımından farklılık yaratmayacağı göz önünde bulundurularak pazar tanımı 70 yapılmamıştır. H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme H.2.1. İşlemin Niteliği Bildirim konusu devralma iş lemi, Hannover Messe International HFT nin, hâlihazırda hisselerinin % ( ) sine ve ortak kontrolüne sahip olduğu HM Bileşim deki hisse oranını, diğer ortaklardan hisse devralarak % ( ) a çıkarması ile tam kontrole sahip olmasına ilişkindir. Devir işleminin g erçekleştirilebilmesi adına HFT yi kontrol eden ve Alman Kanunlarına göre kurulmuş bulunan 80 Deutsche Messe A.G. (DMAG) ve aynı grup şirketlerinden olan HFT, Hannover Messe International GmbH (HMI), Deutsche Messe Beteilingungsgesellschaft GmbH (DMB) ın oluş turduğu Alıcılar ile; Bileşim Yay ıncılık Fuarcılık ve Tanıtım Hizmetleri A.Ş. (Bileşim A.Ş.), Mustafa ÜSTÜN, Zakire Gül Üstün ve Melis ÜSTÜN ün oluşturduğu Satıcılar arasında bir Hisse Devir Sözleşmesi imzalanması planlanmaktadır. Taraflar, bildirim sürecinde, üzerinde mutabakata varılan Hisse Devir Sözleşmesi nin nihai halini göndermekle beraber, bu sözleşmeyi imzalamamışlardır. Bununla birlikte, Rekabet Kurulu nun izin vermesi 09-33/736 -174 3 halinde sözleşmeyi aynen imzalayacaklarına ilişkin 10.6.2009 tarihinde düzenledikleri bir Taahhütname yi Kurum a tevdi etmişlerdir. 90 H.2.2. 1997/1 Sayılı Tebliğ Bakımından Değerlendirme 1997/1 sayılı Tebliğ'in Birleşme ve Devralma Sayılan Haller başlıklı 2. maddesinin (b) bendine göre, " herhangi bir teşebbüsün ya da kişini n diğer bir teşebbüsün malvarlığını ya da ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması veya kontrol etmesi " 4054 sayılı Kanun"un 7. maddesi çerçevesinde teşebbüsler arası birleşme v e devralma olarak kabul edilmektedir. Devralma öncesi mevcut durumda HM Bileşim hisselerinin % ( ) si HFT nin, %( ) Bileşim A.Ş. nin, % ( ) si de Bileşim A.Ş. nin kontrolünü elinde bulunduran 100 gerçek kişilerin (Mustafa ÜSTÜN, Zakire Gül ÜSTÜN ve Melis ÜSTÜN) mülkiyetindedir. Bildirim formu ve eklerinden, devralma öncesi , aynı iktisadi bütünlük içinde olan Bileşim A.Ş. ve gerçek pay sahibi gerçek kişiler ile HFT nin HM Bileşim üzerinde payları nispetinde kontrol hakkına sahip oldukları anlaşılmıştır. Devir son rasında HFT ve bağlı bulunduğu iktisadi bütünlük içindeki şirketler, devralınanın kontrol hakkına sahip olacak, dolayısıyla ortak kontrolden tam kontrole geçiş meydana gelecektir. Buna göre, bildirimi yapılan işlem Tebliğ in 2. maddesi çerçevesinde bir dev ralmadır. Öte yandan, anılan Tebliğ'in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesinde yer alan, ...birleşme veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin ülkenin 110 tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın %25 ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmibeş trilyon Türk Lirası nı a şması halinde Rekabet Kurulundan izin almaları zorunludur. hükmü ile izne tabi birleşme ve devralmalara pazar payı ve ciro eşiği getirilmiştir. Aynı maddenin ikinci fıkrasına ve bu fıkranın ilk iki bendine göre, teşebbüslere ait pazar payı ve ciro hesapla nmasında; birleşme veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin ilgili ürün pazarındaki kendi pazar payları veya ciroları ile birlikte birleşme ve devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin doğrudan veya dolaylı olarak sermayesinin veya ticari mal varlığının yarıdan fazlasına ya da doğrudan veya dolaylı olarak yönetimini kontrol etme hakkına sahip olduğu 120 teşebbüslerin ilgili ürün pazarlarındaki ciroları da esas alınmak durumundadır. Yukarıda yer verilen düzenleme kapsamında yapılan hesaplamaya göre, bağlı ortaklık ve iştirakleri ile birlikte HFT nin 2008 yılı cirosu ( .) YTL. olarak gerçekleşmiş olduğundan, anılan işlemin Kurul un iznine tabi olduğu anlaşılmıştır. Dosya mevcudu bilgilere göre, 2008 yılı içinde ülkemizde 13 ü genel, 418 i ihtisas fuarı olmak üzere 431 adet fuar düzenlenmiştir. Söz konusu fuarlardan 355 tanesi ulusal, geriye kalan 76 tanesi ise uluslararası niteliktedir. Bu fuar türlerinden hiçbirinde devralan ve aralarında devralınanın da bulunduğu iştirak ve bağlı ortaklıklarının pazar paylar ı toplamı % ( ) i geçmemektedir. Buna göre, ülkemizde düzenlenen ulusal ve uluslararası tüm ihtisas fuarlarını kapsayan 130 geniş bir pazar perspektifinden bakıldığında, tarafların pazar paylarının oldukça düşük olduğu, herhangi bir yoğunlaşma veya hâkim durum yaratma endişesi doğurmadığı görülmektedir. 09-33/736 -174 4 Bununla birlikte, düzenlenen fuarlarda fuarların niteliğini, tüketici perspektifinden talep ikamesini ve arz ikamesini de göz önüne alarak , daha dar pazar perspektifinden de kontrol değişikliğinin sektördeki yoğu nlaşma üzerine etkilerinin analiz edilmesi gerekmektedir. Bu noktada, T ürkiye Odalar ve Borsalar Birliği tarafından hazırlanan ve fuarları konu grup başlığına göre numaralandıran çalışmadan faydalanmak mümkündür. HFT ve iştiraki niteliğindeki teşebbüslerin düzenlediği fuarların konu kodları ve o alanda rakip teşebbüsler tarafından 140 düzenlenen fuar sayıları aşağıdaki t abloda gösterilmektedir : Tablo: HFT ve İştirakleri ile Rakipleri Tarafından Düzenlenen Fuarların Konu Gruplarına Göre Tasnifi. Firma Konu Kodu Türkiye de Düzenlenen Toplam Fuar Sayısı HFT ve İştiraklerinin Gerçekleştir diği Fuar Sayısı Rakip Sayısı HFT, Messe Frankfurt İstanbul Uluslararası Fuarcılık Ltd. Şti. 37 28 1 20 HM Bileşim, Bileşim A.Ş., HFT 34 18 5 10 HM Bileşim, Bileşim A.Ş., HFT 14 12 2 10 HM Bileşim, Bileşim A.Ş., HFT, Hannover Messe Sodeks Fuarcılık A.Ş. 23 46 4 29 Hannover Messe Sodeks Fuarcılık A.Ş. 9 9 1 8 HFT, Hannover Fairs Interpro Uluslararası Fuarcılık A.Ş. 8 8 2 5 HM Bileşim, Bileşim A.Ş., HFT 31 3 1 2 09-33/736 -174 5 Tablo ya g öre, düzenlenen fuarlar kendi konu grupları içerisinde daha dar bir pazar perspektifinde değerlendirilse bile, 31 numaralı konu grubu (lojistik, taşımacılık, depolama, istifleme) dışında, rekabetçi bir yapıdan bahsetmek 150 mümkün görünmektedir. 31 numaralı ko nu grubunda ise düzenlenen fuarlar bakımından oligopolistik bir yapının mevcut olduğu, hâlihazırda ülke çapında düzenlenen üç fuardan birini devralan ve hisseleri devredilen teşebbüsün ortak olarak düzenlediği, dolayısıyla kontrol değişikliği gerçekleştiği nde pazarın mevcut yapısında herhangi bir yoğunlaşma yaratmayacağı neticesine varılmıştır. H.2.3 . Rekabet Etmeme Yükümlülüğü nün Değerlendirilmesi Bildirime konu sözleşmenin rekabet yasağını düzenleyen 8. maddesinde aşağıdaki hükümlere yer verilmiştir: 8.1. Taahhüt: Satıcılar, Ek te belirtilen ve HM Bileşim ve/veya HFT tarafından düzenlenen WIN Fuarlarıyla doğrudan veya dolaylı olarak, kendilerinin 160 kontrolündeki bir tüzel kişilik aracılığıyla veya yatırım, istihdam, acentelik, dağıtıcılık, temsilcilik ve ya danışmanlık yollarıyla, imza tarihinden itibaren 3 (üç) yıl süreyle rekabet etmeyeceklerini gayrikabili rücu olarak kabul ve taahhüt ederler. 8.2. Çalışanlara Teklif: Taraflar, işbu sözleşme tarihinde tarafların çalışanı olan herhangi bir kişiye, Kapa nış tarihinden sonra üç yıl süreyle ilgili tarafın önceden yazılı izni olmaksızın doğrudan veya dolaylı olarak iş teklifi götürmeyeceğini ve bu çalışanları kendi bünyesine çekmeye çalışmayacağını gayrikabili rucü olarak kabul etmektedirler. Sözleşme nin i lgili hükümlerine göre, devreden taraf olan Bileşim A.Ş. ve diğer 170 gerçek kişilere, devre konu teşebbüsün faaliyet alanları ile sınırlı olmak kaydıyla 3 yıl boyunca rekabet etmeme yükümlülüğü getirilmiştir. Birleşme/devralma işlemine ilişkin bir rekabet yas ağının yan sınırlama olarak kabul edilmesi ve bu çerçevede işlemle birlikte değerlendirilmesi için söz konusu yasağın yoğunlaşma ile doğrudan ilgili ve gerekli olma , sadece taraflar açısından kısıtlayıcı olma ve orantılılık kriterlerini sağlaması ger ekmektedir. Yukarıda aktarılan rekabet yasakları , söz kon usu kriterleri yerine getirdiği için, yan sınırlama niteliğindedir. I. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; bildirim konusu işlemin 180 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hâkim durum yaratılmasının veya mevcut hâkim durumun güçlendirilmesinin ve böylece 09-33/736 -174 6 ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olma ması neden iyle bildirim konusu işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.