TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR M.S.S. BASVURUSU (Ba vuru Numaras1: 2014/19690) Karar Tarihi: 26/12/2018 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu Vekili : 2014/19690 : 26/12/2018 iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Celal Mumtaz AKINCI Muammer TOP AL M. EminKUZ R1dvan GULE ; Huseyin MECEK M.S.S. Av. UgurYILDIRIM I. BASVURUNUN KONUSU GiZLiLiK TALEBi KABUL 1. Ba vuru, idari gozetim altmda tutmanm hukuki olmamas1 nedeniyle ki i hurriyeti ve guvenligi hakkm
TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR M.S.S. BASVURUSU (Ba vuru Numaras1: 2014/19690) Karar Tarihi: 26/12/2018 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu Vekili : 2014/19690 : 26/12/2018 iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Celal Mumtaz AKINCI Muammer TOP AL M. EminKUZ R1dvan GULE ; Huseyin MECEK M.S.S. Av. UgurYILDIRIM I. BASVURUNUN KONUSU GiZLiLiK TALEBi KABUL 1. Ba vuru, idari gozetim altmda tutmanm hukuki olmamas1 nedeniyle ki i hurriyeti ve guvenligi hakkmm; uluslararas1 koruma talebinin reddedilmesinden dolay1 oldurulme veya kotti muameleye maruz kalma riski bulunan ulkeye smir d1 1 edilecegi gerek9esiyle de kolli muamele yasagmm ihlal edildigi iddiasma ili kindir. II. BASVURU SURECi 2. Ba vuru 17/12/2014 tarihinde yapilm1 tir . 3. Ba vurucu , Anayasa Mahkemesi i9tuzugu'nun (i9tuzuk) 73. maddesi uyannca smir d1 1 i leminin yurutmesinin tedbiren durdurulmasma karar verilmesini talep etmi tir. 4. Bolum tarafmdan i9tuzuk'un 73. maddesi uyannca smir d1 1 i leminin durdurulmasma ili kin tedbir talebinin reddine karar verilmi tir . 5. Komisyonca ba vurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bolum tarafmdan yapilmasma karar verilmi tir. 6. Bolum Ba kam tarafmdan ba vurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap1lmasma karar verilmi tir. 7. Ba vuru belgelerinin bir omeg1 bilgi 19m Adalet Bakanhgma (Bakanhk) gonderilmi tir. Bakanhk goru bildirmemi tir. 2 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2014/19690 : 26/12/2018 III. OLAY VE OLGULAR 8. Ba vuru formu ve eklerinde ifade edildigi ekliyle ve ilgili kurumlardan temin edilen bilgilere gore olaylar ozetle oyledir. 9. Pakistan kokenli, ingiltere vatanda 1 ve 1977 dogumlu olan ba vurucu, ingiltere kaynakh Children In Deen adh yard1m kurulu unun uyesidir. Ba vurucu , Suriye'deki c;ocuklara yap1lacak yard1mm sivil toplum kurulu lan arac1hg1yla dag1t1m1m saglamak uzere kurulu un gozlemcisi ve koordinatorti s1fat1yla -ilk kez 15/12/2009 tarihinde olmak uzere ytirtittugu faaliyet nedeniyle farkh tarihlerde Turkiye'ye giri yapm1 tlr. 10. 16/5/2013 tarihinde ba vurucu adma uc; yil gec;erlilik ta 1yan ikamet tezkeresi duzenlenmi tir. 11. Milli istihbarat Te kilat1 (MiT) ba vurucunun uluslararas1 terorizmle baglant1h oldugunu 17/8/2013 tarihinde Emniyet Genel Mudurlugune bildirmi tir. Bunun uzerine genel guvenlik yonunden tehlike arz ettigi gerekc;e gosterilerek ba vurucu , yurda girmesi yasaklanan yabanc1lar kapsamma ahnarak 10/9/2013 tarihinde hakkmda G-87 (genel guvenlik) tahdit kayd1 olu turulmu tur. 12. Ba vurucu 28/12/2013 tarihinde Hatay Cilvegozu kara hudut kap1smdan Suriye'ye gec;mek isterken hakkmdaki tahdit ve sm1r d1 1 karan nedeniyle yakalanarak Hatay Geri Gonderme Merkezine (GGM) yerle tirilmi ve ikamet tezkeresi iptal edilmi tir. Ancak dosyada ba vurucu hakkmda verilmi bir idari gozetim altzna alma kararz bulunmamaktad1r. 13. Ba vurucu 10/1/2014 tarihinde, ingiltere'ye gonderildigi takdirde Musluman oldugu ve Musluman tilkelere yard1m gottiren bir kurulu ta c;ah tig1 ic;in adil yarg1lanma ilkelerine aykm olarak yargilanacagm1 ileri surerek uluslararas1 koruma talebinde bulunmu tur. Bu talep dogrultusunda, 11/1/2014 tarihinde yapilan mtilakat sonucunda ba vurucunun uluslararas1 koruma ic;in gerekli artlan ta 1mad1g1 rapor edilmi ve talebinin reddine dair i lem 13/1/2014 tarihinde teblig edilmi tir. 14. Ba vurucu bu karara kar 1 Hatay iltica Buro Amirligine 16/1/2014 tarihinde itirazda bulunmu ve itirazm degerlendirilmesi surecinde Sakarya'ya sevk edilerek kendisine Sakarya Valiligi tarafmdan Szgznma Ba,Jvurusu Sahibi Tanztma Kartz verilmi tir. Ba vurucunun yapt1g1 itiraz, uluslararas1 terorizmle baglant1s1 oldugu gerekc;esiyle Goe; idaresi Genel Mudurlugunce (GiGM) 30/5/2014 tarihinde reddedilmi tir. 15. Mahkeme karan olmadan uzun sure GGM'de tutulmamasm1 saglamak ic;in tahdit kay1tlan sakh kalmak ko uluyla ba,Jvuru sahibi statiisiiyle Sakarya' da yerle mek uzere 4/2/2014 tarihinde GGM' den sahverilen ba vurucuya gec;ici ikamet tezkeresi verilmi tir. 16. Ba vurucunun uluslararas1 koruma talebinin reddine ili kin i leme kar 1 30/6/2014 tarihinde Ankara 1. idare Mahkemesinde ac;t1g1 iptal davas1 17/10/2014 tarihinde reddedilmi tir. 4/4/2013 tarihli ve 6458 say1h Yabancilar ve Uluslararas1 Koruma Kanunu'nun 80. maddesi uyannca kesin olarak verilen karann ilgili klsm1 oyledir: Davacz dava dilek9esinde , jngiltere'de hayatznzn 90k riskli ve tamamen korumaszz oldugunu, Suriye'ye yard1m eden miisliimanlann hapis cezas1 ile cezalandmld1g1, 2011 tarihinde Birmingham $ehrinde ger9ekle$en olaylarda iki kuzeni ve bir arkada$zntn 3 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2014/19690 : 26/12/2018 oldiiriildiigii bu yiizden iilkesi jngiltere'de giivende olmadzgznz belirterek iilkesine donmek istemedigini ileri siirmektedir. Davacznzn ileri siirdiigii hususlar yukanda yer a/an mevzuat uyannca zuliim korkusunda haklz sayzlabilecek herhangi bir unsura yer vermemi$tir. Akrabalarmz miinferit olayda kaybetmi$ olmasz ve kendisinin zrkz, dini, tabiiyeti, belli bir toplumsal gruba mensubiyeti veya siyasi dii$iincesi nedeniyle zulme ugrayacagz sonucunu dogurmamaktadzr. Kendisiyle yapzlan miilakatta da herhangi bir siyasi, dini veya sosyal gruba mensubiyetinin bulunmadzgz, hayatz boyunca hi ; bir kotii muameleye maruz kalmadzgznz, sadece iilkesine donmesi durumunda terorizmle su ;lanzp hapse atzlacagznz, Tiirkiye'ye kalmak, ;alz$mak ve daha rahat yardzm faaliyetinde bulunmak amaczyla geldigini beyan etmi$lir. Soz konusu beyanlar da dikkate alzndzgmda, davacmm iilkesine donmemesinin zuliim gorme ve baskz korkusundan kaynaklanmadzgz ve ba$vuru amacznzn Tiirkiye'de kalzcz olarak ikamet etmek oldugu anla$zlmaktadzr. Uluslararasz korumanzn amacz, ba$vuru sahibi ki$ilerin iilkede mevzuat uyannca belirlenen sebepler dz$znda kalmalarma izin verilmesi $eklinde degerlendirilemez. Bu statiiniin amacz, zulme ugrama korkusu i ;inde bulunan ve ger ;ekte bu riski la$zyan $ahzslann iilkede belirlenen statii i ;erisinde kalmalanna izin vermektir. Somut olayda, davacmm jngiltere'de dogup biiyiidiigii, jngiliz vatanda$lzgmzn bulundugu ve jngiltere'nin insan haklanna ili$kin uluslararasz sozle$melere taraf olan bir iilke de oldugu goz oniinde bulunduruldugunda , uluslararasz koruma ba$vurusunun kabuliine olanak saglayacak $artlar mevcut olmadzgmdan , ba$vurusunun reddedilmesi yolunda tesis edilen i$lemde hukuka aykznlzk bulunmamaktadzr. 17. Ba vurucu 17/11/2014 tarihinde teblig edilen karara kar 1 17/12/2014 tarihinde bireysel ba vuruda bulunmu tur. IV. iLGiLi HUKUK 18. ilgili hukuk i9in bkz. TT B. No: 2013/8810, 18/2/2016, 22-25; E.T. (GK), B. No: 2014/15769, 30/11/2017, 19-38); A.A. ve A.A. (GK), B. No: 2015/3941, 1/3/2017, 28-38. V. iNCELEME VE GEREK ;E 19. Mahkemenin 26/12/2018 tarihinde yapm1 oldugu toplant1da ba vuru incelenip geregi dti tiniildti: A. Ki i Hiirriyeti ve Giivenligi Hakkmm ihlal Edildigine ili kin iddia 20. Ba vurucu; hakim karan olmadan, hukuksuz bir ekilde GGM'de idari gozetim altmda tutuldugunu belirterek ki i htirriyeti ve gtivenligi hakkmm ihlal edildigini ileri stirmti llir. 21. Anayasa Mahkemesi 6458 say1h Kanun'un ytirtirltige girdigi 11/4/2014 tarihinden once ger9ekle en olaylar yontinden hukukumuzda Anayasa'nm 19. maddesinin ikinci fikrasmda say1lan istisnalar arasmda yer verilen usultine aykm ekilde tilkeye girmek isteyen, giren ya da hakkmda smir d1 1 etme yahut geri verme karan verilen bir ki inin yakalanmas1 veya tutuklanmas1 uygulamasmda tutma karan verme i leminin ko ullan, stiresi, 4 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2014/19690 : 26/12/2018 surenin uzatilmas1, ilgiliye bildirilmesi, idari gozetim karanna kar 1 ba vuru yollan, idari gozetim altma alman ki inin avukata eri imi, tercuman yard1mmdan yararlanmas1 gibi usul guvencelerini a91k bir ekilde ortaya koyan yasal bir duzenleme bulunmad1gma dayah olarak bu ba hk altmda yap1lan ikayetlerden oturu ihlal kararlan vermi tir (F.A. ve MA., B. No: 2013/655, 20/1/2016; A. V ve digerleri, B. No: 2013/1649, 20/1/2016; F.K. ve digerleri, B. No: 2013/8735, 17/2/2016; TT, B. No: 2013/8810, 18/2/2016; A.S., B. No: 2014/2841, 9/6/2016). 22. Ancak Anayasa Mahkemesi tarafmdan i9tihat degi ikligine gidilen B. T ba vurusunda, herhangi bir idari karar olmaks1zm idari gozetim altma almarak ozgurlugunden yoksun b1rakilan yabanc1lar bakimmdan dogan zararlar i9in dogrudan idari yarg1 mercilerinde tam yarg1 davas1 a91labilecegi belirtilmi tir (B.T, 74). Amlan kararda 2577 say1h Kanun'un 2. maddesinin idari i lem veya eylem turleri yonunden herhangi bir aynm yapilmad1gmdan idari fonksiyona giren her turlu i lem veya eylem sebebiyle olu an zarann tazmininin bu kurala dayamlarak idari yarg1da aplacak tam yarg1 davas1yla istenebilmesi i9in yeterli bir yasal zemin olu turdugu, -sirf bilgi eksikligi nedeniyle- fiiliyatta bu yolun i letilmemesinin etkisiz oldugu bi9iminde yorumlanamayacag1, hi9bir idari i lem ve eyleme dayanmadan hukuka aykm bi9imde tutulan yabanc1lar yonunden tam yarg1 davasmm etkili hukuk mekanizmas1 oldugu belirtilmi tir (B. T, 52, 54). 23. Bu durumda 2577 say1h Kanun'un 2. maddesi dikkate almd1gmda somut olayda ba vurucunun ugrad1gm1 one surdugu maddi ve manevi zararlann kar 1lanmas1 bak1mmdan ba an ans1 sunma, yeterli giderim saglama kapasitesini haiz ve ula ilabilir oldugu gorulen tam yargz davasz yolu tuketilmeden yapilan ba vurunun incelenmesinin bireysel ba vurunun ikincil niteligi ile bagda mad1g1 sonucuna vanlm1 tlf. 24. A91klanan gerek9elerle ba vurunun bu kismmm diger kabul edilebilirlik ko ullan yonunden incelenmeksizin ba vuru yollarznzn tuketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verilmesi gerekir. 25. Bununla birlikte bu a amada olu an durum nedeniyle eldeki ba vuru yonunden i bu karann ardmdan a9ilmas1 muhtemel idari davanm suresine ili kin olarak bir hususun a91khga kavu turulmas1 zorunlulugu hasil olmu tur . 26. idari yarg1 yerlerinde a91lacak davalann suresine ili kin ko ullan incelemek ve idari davalann suresinde a91hp a91lmad1gm1 degerlendirmek ilgili mahkemelerin takdirindedir. Ancak inceleme konusu ba vuruda oldugu gibi B. T karanndaki i9tihat degi ikliginin Resmi Gazete'de yay1mland1g1 16/2/2018 tarihinden once tam yarg1 davas1 yolu tuketilmeden, dogrudan Anayasa Mahkemesine yap1lan muracaatlann ba vuru yollannm tuketilmemesi nedeniyle kabul edilemez bulunmasm1 muteakiben a91lacak davalarda dava a9ma suresinin derece mahkemelerince bu ki ilerin mahkemeye eri im hakkmm ihlaline neden olmayacak bi9imde degerlendirilmesi gerektigine de i aret edilmelidir (B. T, 59). B. Kotii Muamele Y asagmm ihlal Edildigine ili kin iddia 27. Ba vurucu; Children In Deen isimli yard1m kurulu unun Turkiye koordinatoru olarak gorev yaptigm1, MiT'in gonderdigi bilgi sonrasmda genel guvenlik gerek9esiyle Turkiye'ye giri yasag1 konuldugunu ve hakkmda verilen ti ; y1lhk ikamet tezkeresinin iptal edildigini, Cilvegozu smir kap1smdan ge9erken yakaland1gmda durumdan haberdar oldugunu, vatanda 1 oldugu ingiltere'ye smir d1 1 edilmek uzere Hatay GGM'de bekletilirken 5 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2014/19690 : 26/12/2018 yapm1 oldugu uluslararas1 koruma talebinin idarece reddedildigini, buna kar 1 a9t1g1 davanm da olumsuz neticelendigini, karann gerek9eden yoksun oldugunu, kararda somut degerlendirme yap1lmad1g1m, smu d1 1 edildigi takdirde Mtisltiman kimligi ve 9ah tig1 kurulu un soru turma ge9irmesinden dolay1 ingiltere' de saatlerce sorgulanacagm1, daha once ingiltere'ye her giri inde sorguland1gm1, ingiltere'de islam kar 1thgmm olduk9a yaygm oldugunu, en az yirmi y1l ceza alacag1m belirterek ya am hakk1, kotii muamele yasag1 ve adil yarg1lanma hakkmm ihlal edilecegini ileri stirmti tiir. 28. Anayasa Mahkemesi, olaylann ba vurucu tarafmdan yap1lan hukuki nitelendirmesi ile bagh olmay1p olay ve olgulann hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba vurucunun smu d1 1 edilmesi halinde oldtirtilebilecegine ya da kotti muameleye maruz kalabilecegine, yargilama s1rasmda etkili bir denetim yap1lmad1gma ili kin iddialan ve diger ikayetleri kotii muamele yasag1 kapsammda degerlendirilmi tir . 29. Ba vurucu 2009 y1lmdan bu yana defalarca muhtelif tilkelere yard1m faaliyetinde bulunma amac1yla mensup oldugu kurulu arac1hg1yla ingiltere'ye girip 91ktigm1, ingiltere'ye donti lerinde saatlerce sorguland1gm1, smu d1 1 edilmesi durumunda en az yirmi y1l ceza alacagm1 ileri stirmti ise de uluslararasz koruma talebinin reddi kararmm verilmi bir smu d1 1 karan olmadan tek ba ma tilkesine geri gonderilmesine yol a9acak icrai bir nitelik ta 1d1gm1 ortaya koyamam1 tu . Y abanc1lann smu d1 1 edilmesi her haltikarda bu konuda verilmi bir karan gerektirmektedir. 30. 6458 say1h Kanun'un "Szmr dz:jl etme karan ahnacaklar" kenar ba hkh 54. maddesinin (1) numarah f1krasmm (i) bendinde uluslararasz koruma ba vurusu reddedilenler de say1lmaktad1r. Amlan maddeye gore ba vurucunun iddiasmda ilk baki ta hakhhk pay1 mevcut gibi gortinmekle birlikte aym Kanun'un "Szmr dl l etme karan almmayacaklar" kenar ba hkh 55. maddesinin (1) numarah fikrasmm (a) bendinde "smzr dz l edilecegi ulkede alum cezasma, i kenceye, insanhk dl l ya da onur kmcz ceza veya muameleye maruz kalacagz konusunda ciddi emare bulunanlar" gosterilmi tir . Her iki madde birlikte incelendiginde uluslararas1 koruma talebi reddi karannm kendiliginden smu d1 1 etme sonucunu dogurmad1g1 anla ilmaktad1r. 31. Ulkesine geri gonderilmesi durumunda kotii muameleye maruz kalabilecek yabanc1lann maddi ve manevi varhgma yonelik riske kar 1 korunmasmm devletin pozitif ytiktimltiltikleri arasmda yer ald1g1 konusunda ku ku bulunmamaktadu. Ancak devletin bu pozitif ytiktimltiltigtintin harekete ge9ebilmesi i9in smu d1 1 i lemlerine ba lanm1 olmas1 gerekir. Oysa uluslararas1 koruma talebinin reddine karar verilmesi smu d1 1 i lemlerine ba land1g1 anlamma gelmemektedir. Uluslararas1 koruma talebi reddedildigi halde yabancmm ilgili kanundaki gereklilikleri yerine getirmesi art1yla Ttirkiye'de kalmas1 mtimktindtir. Smu d1 1 stireci yabancmm smu d1 1 edilmesine ili kin idari karar ile ba lamaktadu. Dolay1s1yla devletin deginilen pozitif ytiktimltiltigti, yetkili otoritelerin yabancmm smu d1 1 edilmesine yonelik olarak karar alacaklan a amada devreye girmektedir. Bu itibarla ba vurucunun uluslararas1 koruma talebinin reddine ili kin i lemin tesis edilmesiyle kotii muamele yasag1m ihlal ettigine ili kin iddianm anayasal temelden yoksun oldugu sonucuna ula 1lm1 tlr. 32. A91klanan gerek9elerle kotii muamele yasagmm ihlal edildigi iddiasmm temellendirilemedigi sonucuna vanlan ba vurunun bu k1smmm diger kabul edilebilirlik ko ullan yontinden incelenmeksizin ar;zkr;a dayanaktan yoksun olmasz nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verilmesi gerekir. 6 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2014/19690 : 26/12/2018 VI. HOKUM A91klanan gerek ;elerle; A. Kamuya a91k belgelerde ba vurucunun kimliginin gizli tutulmas1 talebinin KABULUNE, B. 1. Ki i hiirriyeti ve gtivenligi hakkmm ihlal edildigine ili kin iddianm ba vuru yollarznzn tuketilmemesi nedeniyle KABUL EDiLEMEZ OLDUGUNA, 2. Kotii muamele yasagmm ihlal edildigine ili kin iddianm ar;1kr;a dayanaktan yoksun olmas1 nedeniyle KABUL EDiLEMEZ OLDUGUNA, C. Yarg1lama giderlerinin ba vurucu tizerinde BIRAKILMASINA , D. Karann bir omeginin i ;i leri Bakanhg1 Go ; idaresi Genel Mtidtirltigtine GONDERiLMESiNE 26/12/2018 tarihinde OYBiRLiGiYLE karar verildi. Ba kan Engin YILDIRIM Dye Celal Mtimtaz AKINCI Dye Muammer TOP AL Dye M. EminKUZ Dye R1dvan GDLE ; 7