TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR FATiH TAYFAR BASVURUSU (Ba vuru Numaras1: 2016/13036) Karar Tarihi: 21/2/2019 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu Vekilleri : 2016/13036 : 21/2/2019 iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Recep KOMURC-0 M. EminKUZ R1dvan GULEC:: Yild1z SEFERiNOGLU YakupMACiT : Fatih TAYFAR 1. Av. Mehmet Reha AKAN 2. Av. MetinBALIOGLU I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, i ;ilik alacag1 nedeniyle a91lan davamn aym maddi olaya dayamlarak a9i
TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR FATiH TAYFAR BASVURUSU (Ba vuru Numaras1: 2016/13036) Karar Tarihi: 21/2/2019 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu Vekilleri : 2016/13036 : 21/2/2019 iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Recep KOMURC-0 M. EminKUZ R1dvan GULEC:: Yild1z SEFERiNOGLU YakupMACiT : Fatih TAYFAR 1. Av. Mehmet Reha AKAN 2. Av. MetinBALIOGLU I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, i ;ilik alacag1 nedeniyle a91lan davamn aym maddi olaya dayamlarak a9ilan ba ka davalarda verilen kararlann aksi bir sonuca ula 1larak reddedilmesi nedeniyle adil yargilanma hakkmm ihlal edildigi iddiasma ili kindir II. BASVURU SURECi 2. Ba vuru 12/7/2016 tarihinde yap1lm1 tlr. 3. Ba vuru, ba vuru formu ve eklerinin idari yonden yapilan on incelemesinden soma Komisyona sunulmu tur. 4. Komisyonca ba vurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bolum tarafmdan yapilmasma karar verilmi tir . 5. Boltim Ba kam tarafmdan ba vurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap1lmasma karar verilmi tir. 6. Ba vuru belgelerinin bir omegi bilgi i9in Adalet Bakanhgma (Bakanhk) gonderilmi tir. Anayasa Mahkemesi i9ttiztigti'ntin (i9ttiztik) 71. maddesinin (2) numarah fikras1 uyannca ba vurunun i9tihadm olu tugu alana ili kin oldugu degerlendirilerek Bakanhk cevab1 beklenmeden incelenmesine karar verilmi tir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Ba vuru formu ve eklerinde ifade edildigi ekliyle ilgili olaylar ozetle oyledir: 2 Ba$VUfll Numaras1 Karar Tarihi : 2016/13036 : 21/2/2019 8. Ba$vurucu, Elektrik -Oretim A.S.nin (EUAS/i$veren) Seyitomer Termik Santrali'nde i$ ;i olarak 9ah$maktayken 16/3/2010 tarihli dilek9e ile dayam$ma aidatI odeyerek 13. Donem Toplu i$ Sozle$mesi htiklimlerinden faydalanmak istemi$; I$veren, ba$vurucu ile aralannda i$ akdi bulunmad1g1 gerek9esiyle talebi reddetmi$tir. 9. Ba$vurucu bu defa hizmet kolunda faaliyette bulunan Ttirkiye Enerji, Su ve Gaz i$ ;ileri Sendikasma (TES-iS/Sendika) tiye olma talebinde bulunmu$, Sendikanm tiyelik talebini kabul edip tiyelik ba$vuru formunu ilgili i$verene gondermesi tizerine EUAS, ba$vurucunun kendi personeli olmad1gm1 belirterek belgeleri iade etmi$tir. 10. Ba$vurucu; kendisi ile birlikte EUAS'a ait i$yerinde 9ah$an Sendikaya tiye i$ ;ilerin asil i$verenin i$ ;isi oldugu halde muvazaah olarak alt i$veren i$ ;isi gibi gosterildigini, i$verenin daha az maliyetle i$ ;i 9ah$tirmak i9in bu yola ba$vurdugunu, bu a91dan bireysel ve kolektif haklannm kis1tland1gm1, Sendika tiyeligi nedeniyle halen ytirtirltikte bulunan toplu i$ sozle$mesi htiktimlerinden yararlanmas1 gerektigini ileri stirerek sozle$meden kaynaklanan i$ ;ilik alacaklannm tahsili istemiyle dava a9m1$tlf. 11. Ktitahya i$ Mahkemesi 6/6/2014 tarihli karannda -Yarg1tay denetiminden ge9erek kesinle$en aym mahiyetteki 90k say1da davay1 da emsal gostermek suretiyle ba$vurucunun EUAS btinyesinde degi$ik haz1rlanan tek tip sozle$meler ile ihaleyi alan firmalar degi$Se dahi 9ah$malanm kesintisiz devam ettirdigini, bu firmalar ile alt i$verenlik sozle$melerinin 22/5/2003 tarihli ve 4857 say1h i$ Kanunu'nun 2. maddesine aykm ve muvazaah oldugunu, alt i$verenlerin yaptiklan as1l i$in i$ ;i temini oldugunu belirterek davay1 kabul etmi$tir. 12. Mahkemenin benzer nitelikteki 90k say1da karan ile birlikte amlan htiktim temyiz edilmi$, Yarg1tay 22. Hukuk Dairesi (Daire) 12/11/2014 tarihinde 20/2/2001 tarihli ve 4628 say1h Enerji Piyasas1 Dtizenleme Kurumunun Te$kilat ve Gorevleri Hakkmda Kanun'un 15. maddesini ilk defa somut olay 9er9evesinde degerlendirdigini belirterek elektrik tiretimi yapan davah Sirketin bu madde kapsammda tanman imtiyazlara sahip olmas1 gerektigini, bu nedenle asil i$in tamamm1 veya bir k1smm1 alt i$verene devredebilecegini, bu a91dan muvazaah alt i$verenlik ili$kisinden bahsedilemeyecegini belirterek benzer nitelikteki bir9ok karar ile birlikte htikmti bozmu$tur. 13. Yarg1tay 22. Hukuk Dairesinin bozma kararlan tizerine aralannda ba$vurucunun da bulundugu baz1 i$ ;iler tarafmdan a91lan davalar Ktitahya 2. i$ Mahkemesine, baz1 davalar da Ktitahya 1. i$ Mahkemesine tevzi edilmi$tir. 14. Ktitahya 1. i$ Mahkemesi yeniden yaptlg1 yarg1lamada iki ytiz elliden fazla dosya ile ilgili direnme karan vermi$tir. Bu kararlann temyizi tizerine dosya Y arg1tay Hukuk Gene I Kuruluna (HOK) gonderilmi$; HGK 30/9/2015 tarihli karannda, davah kamu ttizel ki$iligi ile yap1lan hizmet ahm sozle$melerinin i9erigi, alt i$verenlerin degi$mesine ragmen 9ah$an i$ ;ilerin degi$memesi, almacak i$ ;ilerin unvanlannm $artnamede ayn ayn belirtilmesi, alt i$verenin ticret bordrolanm tutan bir i$ ;i d1$mda diger i$ ;ileri sevk ve idare eden i$ ;isinin bulunmamas1, puantaj kay1tlannm EUAS tarafmdan belirlenen ki$ilerce tutulmas1, i$e alan ve i$ten 91karamn EUAS olmas1, davac1 ve alt i$veren Sirket i$ ;ilerinin asil i$veren EUAS i$ ;ileri ile aym $ekilde ve tiretimin her boltimtinde 9ah$mas1, emir ve talimatlann EUAS tarafmdan verilmesi, 9ah$ma $artlannm ve y1lhk izinlerin EUAS tarafmdan belirlenmesi, alt i$veren i$ ;ilerinin yapilan i$ ve hizmette EUAS tarafmdan temin edilen ve yine davahya ait ara9lan kullanmas1 gibi nedenleri gozontinde tutarak davah Sirket 3 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2016/13036 : 21/2/2019 ile alt i veren arasmdaki hizmet ahm sozle mesinin muvazaah oldugunu ve ba vurucunun as1l i veren irketin i 9isi oldugunu belirterek yerel mahkemenin direnme karanm yerinde bulmu , Daire tarafmdan incelenmeyen diger temyiz itirazlannm incelenmesi i9in dosyalan Ozel Daireye gondermi tir. 15. Daire 24/2/2016 tarihli karannda, HOK tarafmdan davah i verenin imzalad1g1 alt i verenlik sozle mesinin muvazaa sebebiyle ge9ersiz ve davac1lann ba tan itibaren as1l i verenin i 9isi oldugu hususunun kabul edildigini, uygulama birligi ile hukuki belirlilik ve ongorlilebilirlik ilkelerini gozoniine ald1g1m belirterek kararlan onam1 t1r. 16. Aralannda ba vurucunun davasmm da bulundugu davalara bakan Kiitahya 2. i Mahkemesi ise bir9ok dosyada Yarg1tay 22. Hukuk Dairesinin 12/11/2014 tarihli bozma ilamma uyarak 1/6/2015 tarihinde davalann reddine karar vermi tir. 17. Temyiz tizerine Daire 16/3/2016 tarihli karannda , bozma ilamma uyularak karar verilen diger dosyalarla benzer ekilde degerlendirme yaparak HGK'nm 30/9/2015 tarihli karanyla olayda muvazaamn varhgmm kabul edildigini, bozma karanndaki gorli tinti korumasma ragmen hukuki istikrar adma HGK'dan ge9en kararlan onad1gm1, ancak ilk derece mahkemesince bozmaya uyulmas1 nedeniyle HGK'nm ontine 91kmayan somut olayda davah lehine usule ili kin mtiktesep hak olu tugunu belirterek htikmtin onanmasma karar vermi tir. 18. Bu arada aralannda ba vurucunun vekillerinin de bulundugu avukatlar tarafmdan 15/5/2015 tarihli dilek9eyle Yarg1tay 7. Hukuk Dairesi ve Yarg1tay 9. Hukuk Dairesi ile Y arg1tay 22. Hukuk Dairesi kararlan arasmda asil i veren ile alt i veren arasmdaki i ili kisinin muvazaah olup olmad1g1 hususunda i9tihat aykmhg1 bulundugu ileri stirlilerek i9tihadm birle tirilmesi talep edilmi tir. Y arg1tay Birinci Ba kanhk Kurulu 3/3/2016 tarihli ve 74 say1h karan ile muvazaa iddiasmm her somut olaym ozelligine gore 9oztimlenmesi gerektigini belirtmi , i9tihad1 birle tirme yoluna gidilmesine gerek olmad1gma karar vermi tir. 19. Onama karan 20/6/2016 tarihinde ba vurucuya teblig edilmi , 12/7/2016 tarihinde bireysel ba vuruda bulunulmu tur. IV. iLGiLi HUKUK 20. ilgili hukuk i9in bkz. Hakan Altmcan (GK), B. No: 2016/13021, 17/5/2018, 20-36. V. iNCELEME VE GEREK ;E 21. Mahkemenin 21/2/2019 tarihinde yapm1 oldugu toplantida ba vuru incelenip geregi dti tintildti: A. Ba vurucunun iddialan 22. Ba vurucu; yarg1sal stire9te kendisi ile aym durumda olan i 9ilerle ilgili davalann bir k1smmm i ;i lehine sonu9land1g1 halde kendisinin de dahil oldugu aym nitelikteki bir k1s1m davalar hakkmda ret kararlan verildigini, Y arg1tay 22. Hukuk Dairesinin onceki i9tihatlanndan aynlarak bozma karan vermesi tizerine dosyalann bir kismmm tevzi edildigi Ktitahya 1. i Mahkemesinin eski karannda direndigini, direnme karan verilen 4 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2016/13036 : 21/2/2019 dosyalarla ilgili olarak HGK'nm Dairenin bozma kararlanm kaldumas1 tizerine davalann i 9iler lehine sonu9land1gm1, aym nitelikteki baz1 dosyalann ise Ktitahya 2. i Mahkemesine tevzi edildigini, bu Mahkemenin bozma karanna uyarak davalan reddettigini, neticede aym i yerinde 9ah an aym durumdaki i 9ilerin bir kism1 ile ilgili davalar kabul edilirken bir kism1 hakkmda ret kararlan verildigini belirterek Anayasa'nm 10., 35. ve 36. maddelerindeki haklannm ihlal edildigini ileri stirmti ve yeniden yarg1lama karan verilmesini talep etmi tir. B. Degerlendirme 23. Anayasa'nm 36. maddesinin birinci fikras1 oyledir: "Herkes, meJru vaszta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargz mercileri onunde davacz veya davalz olarak iddia ve savunma ile adil yargzlanma hakkzna sahiptir. " 24. Anayasa Mahkemesi, olaylann ba vurucu tarafmdan yapilan hukuki nitelendirmesi ile bagh olmay1p olay ve olgulann hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba vurucu, Anayasa'nm 10. ve 35. maddelerinde gtivence altma alman haklannm da ihlal edildigini ileri stirmti se de iddialanmn oztintin adil yarg1lanma hakkmm gtivencelerinden biri olan hakkaniyete uygun yargilanma hakkma ili kin oldugu ve bu kapsamda bir inceleme yap1lmas1 gerektigi degerlendirilmi tir. 1. Kabul Edilebilirlik Yonilnden 25. A91k9a dayanaktan yoksun olmad1g1 ve kabul edilemezligine karar verilmesini gerektirecek ba ka bir neden de bulunmad1g1 anla 1lan hakkaniyete uygun yargilanma hakkmm ihlal edildigine ili kin iddianm kabul edilebilir olduguna karar verilmesi gerekir. 2. Esas Yonilnden 26. Ba vuru konusuna ili kin ilkelerin daha once ortaya konuldugu Hakan Altzncan karannda Anayasa Mahkemesi, Y arg1tay 22. Hukuk Dairesinin uyu mazhgm 9oztimtinde kullamlan yontemden aynlarak yeni bir yakla 1m benimsedigini, esas itibanyla Yarg1tay Dairesinin hukuk kurallanm yorumlama ve uygulama yetkisine sahip olarak i9tihat degi ikligine gitmi olmasmm tek ba ma adil yargilanma hakkmm ihlali sonucunu dogurmayacagm1, ancak amlan degi ikligin aym uyu mazhklan 9oztime baglayan diger Daire ve HGK tarafmdan benimsenmedigini, en tist dereceli mahkeme s1fatiyla Yarg1taym kendi i9inde tutarh ve yeknesak bir uygulamanm bulunmad1gm1 ifade etmi tir. Anayasa Mahkemesi aynca Y arg1tay 22. Hukuk Dairesinin daha sonra da bu yeni yakla 1m1yla 9eli kili sonrn;lar doguran kararlar verdigini, bu 9eli ki nedeniyle benzer durumda bulunan ki ilerin bir k1smmm talepleri dogrultusunda karar elde ederken bir k1smmm davalannm aksi yonde sonu9land1gm1, bu a91dan aym somut olaydan kaynaklanan uyu mazhklara konu davalann birbirine zit ekilde sonu9lanmasmm ve ba vurucunun davasmm da bu ekilde reddedilmesinin hukuki belirsizlige yol a9tigm1, bu durumun ba vurucu ve hukuk dtizeni a91smdan ongortilemez nitelikte oldugunu belirterek adil yargilanma hakkmm ihlal edildigi sonucuna ula m1 tu (Hakan Altzncan, 54, 55). 27. Somut olayda bu ilkelerden aynlmay1 gerektirir bir durum bulunmamaktadu. Buna gore birlikte aym i yerinde 9ah an ve aym mahkemede dava a9an i ;ilerle ilgili olarak benzer gerek9elerle verilen kararlann Y arg1tay 22. Hukuk Dairesince bozulmas1 tizerine bir kis1m dosyanm tevzi edildigi Ktitahya 1. i Mahkemesinin direnme kararlan vermesi ve 5 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2016/13036 : 21/2/2019 HGK'nm direnme kararlanm yerinde bularak neticede bu davalar hakkmda kabul kararlan verirken aralannda ba vurucunun davasmm da bulundugu baz1 davalann tevzi edildigi Kiitahya 2. i Mahkemesinin Y arg1tay Dairesinin bozma karanna uyarak davalann reddine karar vermesi ve bu kararlann Y arg1tay 22. Hukuk Dairesince onanarak kesinle mesi nedeniyle benzer durumda bulunan ki iler arasmda yarg1sal sistemin i leyi inden kaynaklanan nedenlerle farkh sonrn;lar dogmu tur. 28. Ba vurucunun davas1 ile ilgili hangi yarg1sal i9tihadm dogru olduguna yonelik 91kanmda bulunma yetkisi Anayasa Mahkemesinin gorev alanmda olmamakla birlikte nihai yargiiama makamm1 olu turan Yarg1tay Daireleri ve HGK arasmdaki yorum farkhhklannm benzer nitelikteki davalann karara baglanmas1 surecinde hukuki belirsizlige yol a9tig1, bu belirsizligin giderilmesine yonelik mekanizmanm da (bkz. 18) Y arg1tayca i letilmedigi ve bu durumun ba vurucu i9in ongorulemez nitelikte oldugu anla 1lm1 tir. 29. A91klanan gerek9elerle ba vurucunun Anayasa'mn 36. maddesinde guvence altma alman adil yarg1lanma hakkmm ihlal edildigine karar verilmesi gerekir. C. 6216 Say1h Kanun'un 50. Maddesi Yoniinden 30. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say1h Anayasa Mahkemesinin Kurulu u ve Yargilama Usulleri HakkmdaKanun'un 50. maddesinin (1) ve (2) numarah fikralan oyledir: "(1) Esas inceleme sonunda, ba$vurucunun hakkznzn ihlal edildigine ya da edilmedigine karar verilir. jh/al kararz verilmesi halinde ihlalin ve sonur;larznzn ortadan kaldmlmasz ir;in yapzlmasz gerekenlere hiikmedilir ... (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararzndan kaynaklanml$Sa, ihlali ve sonur;larznz ortadan kaldzrmak i ;in yeniden yargzlama yapmak uzere dosya ilgili mahkemeye gonderilir. Yeniden yargzlama yapzlmasznda hukuki yarar bulunmayan hallerde ba$vurucu lehine tazminata hukmedilebilir veya gene! mahkemelerde dava ar;zlmasz yolu gosterilebilir. Yeniden yargzlama yapmakla yukumlu mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararznda ar;zkladzgz ihlali ve sonur;larznz ortadan kaldzracak $ekilde mumkunse dosya uzerinden karar verir." 31. Ba vurucu, yeniden yarg1lama ve 100.000 TL maddi, 100.000 TL manev1 tazminata karar verilmesini talep etmi tir. 32. Adil yarg1lanma hakkmm ihlal edildigi sonucuna ula 1lm1 tu. 33. Adil yargilanma hakkmm ihlalinin sonu9lannm ortadan kaldmlmas1 i9in yeniden yargilama yap1lmasmda hukuki yarar bulunmaktadu. Buna gore yap1lacak yeniden yarg1lama ise 6216 say1h Kanun'un 50. maddesinin (2) numarah fikrasma gore ihlalin ve sonu9lannm ortadan kaldmlmasma yoneliktir. Bu kapsamda derece mahkemelerince yap1lmas1 gereken i , oncelikle ihlale yol a9an mahkeme karannm ortadan kaldmlmas1 ve nihayet ihlal sonucuna uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple karann bir omeginin yeniden yarg1lama yapilmak uzere Kutahya 2. i Mahkemesine gonderilmesine karar verilmesi gerekir. 34. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 239,50 TL har9 ve 2.475 TL vekalet ucretinden olu an toplam 2.714,50 TL yarg1lama giderinin ba vurucuya odenmesine karar verilmesi gerekir. 6 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2016/13036 : 21/2/2019 VI. HOKUM A91klanan gerek ;elerle; A. Adil yarg1lanma hakk1 kapsammdaki hakkaniyete uygun yarg1lanma hakkmm ihlal edildigine ili kin iddiamn KABUL EDiLEBiLiR OLDUGUNA, B. Anayasa'nm 36. maddesinde gtivence altma alman hakkaniyete uygun yargilanma hakkmm iHLAL EDiLDiGiNE , C. Karann bir omeginin hakkaniyete uygun yargilanma hakkmm ihlalinin sonu9lannm ortadan kaldmlmas1 i ;in yeniden yarg1lama yap1lmak tizere Ktitahya 2. i Mahkemesine (E.2015/858, K.2015/414) GONDERiLMESiNE , D. Ba vurucunun tazminat taleplerinin REDDiNE, E. 239,50 TL har ; ve 2.475 TL vekalet ticretinden olu an toplam 2.714,50 TL yarg1lama giderinin BASVURUCUY A ODENMESiNE, F. Odemenin , karann tebligini takiben ba vurucunun Hazine ve Maliye Bakanhgma ba vuru tarihinden itibaren dort ay i ;inde yap1lmasma , odemede gecikme olmas1 halinde bu stirenin sona erdigi tarihten odeme tarihine kadar ge ;en sure i ;in yasal F AiZ UYGULANMASINA , G. Karann bir omeginin bilgi i ;in Yarg1tay 22. Hukuk Dairesine (E.2015/23643, K.2016/8185) GONDERiLMESiNE, H. Karann bir omeginin Adalet Bakanhgma GONDERiLMESiNE 21/2/2019 tarihinde OYBiRLiGiYLE karar verildi. Ba kan Engin YILDIRIM Dye R1dvan GULE ; Dye Dye Recep KOMURC-0 M. EminKUZ Dye Y1ld1z SEFERiNOGLU 7