TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ŞÜKRÜ GÜNDÜZ BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2016/29297) Karar Tarihi: 8/9/2020 Başvuru Numaras ı: 2016/29297 Karar Tarihi : 8/9/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜN Muammer TOPAL Selahaddin MENTE Ş Raportör : Fatma Gülbin ÖZCÜRE Başvurucu : Şükrü GÜNDÜZ Vekili : Av. Murat SADAK I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, gazetecilik faaliyeti yürüten ba şvurucunun bir gazetede yay ımlad ığı h
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ŞÜKRÜ GÜNDÜZ BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2016/29297) Karar Tarihi: 8/9/2020 Başvuru Numaras ı: 2016/29297 Karar Tarihi : 8/9/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜN Muammer TOPAL Selahaddin MENTE Ş Raportör : Fatma Gülbin ÖZCÜRE Başvurucu : Şükrü GÜNDÜZ Vekili : Av. Murat SADAK I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, gazetecilik faaliyeti yürüten ba şvurucunun bir gazetede yay ımlad ığı haber dolay ısıyla cezaland ırılmas ının ifade ve bas ın özgürlüklerini ihlal etti ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 1/11/2016 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüş bildirmemi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2016/29297 Karar Tarihi : 8/9/2020 38. Muhabirlik görevi yürüten ba şvurucunun Denizli'nin Buldan ilçesinde kaymakam olarak görev yapan A.E. (mü şteki) hakk ında yapt ığı bir haber, ulusal yay ın yapan bir gazetenin 19/7/2013 tarihli say ısında ve ayn ı gazetenin internet haber sitesinde yay ımlanm ıştır. 9. Başvurucu taraf ından söz konusu haberin kayna ğı olarak gösterilen A.Y. isimli kişi ile müşteki, Batman' ın Hasankeyf ilçesinde ayn ı zaman diliminde görev yapm ışlard ır. Tıp doktoru olarak görev yapan A.Y., kaymakam olarak görev yapan mü ştekinin kendisini 28 Şubat döneminde ba şörtüsü takan iki ö ğretmene sa ğlık raporu verdi ği gerekçesiyle i şten atılmas ı talebi ile şikâyet etti ğini ve bu sebeple i şten at ıldığını ileri sürmü ştür. A.Y.nin bu iddias ı www.hurseda.net isimli internet adresinde 28/2/2010 tarihinde haberle ştirilmiştir. Müşteki; haberle ştirilen bu iddian ın as ılsız olduğu, yap ılan as ılsız isnatlarla kendisinin şeref ve haysiyetine sald ırılarak sayg ınlığının zedelendi ği gerekçesi ile A.Y. aleyhine 8/10/2012 tarihinde Buldan Asliye Hukuk Mahkemesinde tazminat davas ı açm ıştır. 10. Yap ılan yarg ılama sonucunda Buldan Asliye Hukuk Mahkemesinin 12/7/2013 tarihli karar ı ile davan ın kabulüne, daval ı A.Y.nin 20.000 TL manevi tazminat ödemeye mahkûm edilmesine karar verilmi ş; karar daval ı A.Y. taraf ından temyiz edilmi ştir. Yarg ıtay 4. Hukuk Dairesi taraf ından yap ılan temyiz incelemesi neticesinde ilk derece mahkemesinin karar ı manevi tazminat miktar ı fazla bulunarak bozulmu ştur. Bozma sonras ında ilk derece mahkemesinde yap ılan yarg ılama neticesinde daval ı A.Y.nin ödeyece ği tazminat tutar ının 10.000 TL'ye dü şürülmesi üzerine karar daval ı A.Y. taraf ından ikinci kez temyiz edilmi ştir. Yarg ıtay 4. Hukuk Dairesi taraf ından yap ılan temyiz incelemesinde Mahkemece hükmedilen 10.000 TL'lik tazminat miktar ı da çok bulunarak karar ın bozulmas ına karar verilmi ştir. Bozma sonras ı derece mahkemesinde yap ılan yarg ılama sonras ında davac ı taraf lehine 4.000 TL tutar ında manevi tazminata hükmedilmi ş, karar taraflarca istinaf edilmemesi sebebi ile kesinleşmiştir. 11. Başvuruya konu haber A.Y. ile mü şteki aras ındaki tazminat davas ının devam ettiği, A.Y.nin 20.000 TL manevi tazminat ödemeye mahkûm edildi ği 12/7/2013 tarihinden hemen sonra 19/7/2013 tarihinde yap ılm ıştır. Habere gazetenin birinci ve on ikinci sayfalar ında yer verilmi ş olup birinci sayfada haberin ba şlığı ve özeti, on ikinci sayfada ise detaylar ı bulunmaktad ır. Haberin yer ald ığı her iki sayfada da isimleriyle birlikte mü ştekinin ve A.Y.nin vesikal ık fotoğraf ına, Batman Sa ğlık Müdürlü ğüne yaz ılan 20/2/2001 tarihli ve 1111/57 say ılı yaz ının ilk ve son sayfalar ının baz ı sat ırlar ına yer verildi ği görülmektedir. Haberde mü ştekiden 28 Şubat kaymakam ı şeklinde bahsedilmektedir. Haber, konu yönünden iki ayr ı kısımdan olu şmaktad ır. İlk k ısımda müştekinin 28 Şubat döneminde Batman' ın Hasankeyf ilçesinde kaymakam olarak görev yapt ığı dönemde içlerinde A.Y.nin de bulunduğu dinî hassasiyetleri yüksek baz ı kamu görevlilerine kar şı bask ı ve ayr ımc ılık yapt ığı ileri sürülmekte olup söz konusu iddia bir k ısım olay bazl ı örneklerle desteklenmeye çal ışılm ıştır. Haberin ikinci k ısm ı ise müştekinin Denizli'nin Buldan ilçesinde kaymakaml ık yapt ığı döneme ili şkindir. Bu k ısımda da mü ştekinin Buldan kaymakam ı iken öğrencilere içki servisi yapt ırdığı, lojman i şleri için kendisine ayr ılan ödene ği aşacak şekilde harcamalard a bulunduğu, iptal edilen bir içki ruhsat ını verdiği ve Kaymakaml ık taraf ından sağlanan hayvanc ılık teşviklerinde sol görü şlü kişileri gözetti ği gibi iddialara yer verilmi ştir. Haberin ilgili k ısm ı şöyledir: "Hem Görevden Uzakla ştırdı... Hem Tazminata Mahkum Ettirdi 28 Şubat Kaymakam ı Başvuru Numaras ı: 2016/29297 Karar Tarihi : 8/9/2020 4'28 Şubat' ın Kahraman Kaymakam ı olarak Denizli Buldan'da nam salan Kaymakam [A.E.] , iddialara göre geçmi şte başörtülülere rapor verdi ği ve İslami hassasiyetli olmas ı gerekçesiyle görevden att ırma süreci ba şlatt ığı doktoru, şimdi de tazminat davas ıyla mahkum etme yoluna gitti. Kaymakam [E.], 'Görevden at ılmamdan sorumlu bu kaymakamd ır.' diyen doktor için tazminat davas ı açt ı. Doktora 20 bin TL para cezas ı verildi. Kaymakam - Yarg ı İşbirliği: Sen Misin Konu şan?! Kaymakam [E.], kendisine yönelik yap ılan hukuksuzlu ğu gündeme ta şıyan Dr. [A.Y.] e yönelik adeta 'Sen misin konu şan' diyerek tazminat davas ı açt ı. Dava sürecindeki a şamala r ise dikkatlerden kaçmad ı. Buldan Mülki Amiri Kaymakam [E.], Dr. [Y.] hakk ında soruşturma ba şlat ılmas ını istedi. Bunun üzerine Buldan Cumhuriyet Ba şsavc ısı [Ç.D.] soruşturma ba şlatt ı. Savc ı [Ç.D.] nin eşi olan dava hakimesi [D.D.] ye cezay ı bast ı. Bu yaşananlar 'kaymakam, savc ı ve hakim i şbirliği' yorumlar ına sebep oldu. ... Tam 28 Şubat Kaymakam ı "Hem Görevden uzakla ştırdı Hem de tazminata mahkum ettirdiİşte 28 Şubat Kaymakam ı! 28 Şubat' ın kahraman kaymakam ı olarak Denizli/Buldan'da nam salan Kaymakam [A.E.] , iddialara göre geçmi şte başörtülülere rapor verdi ği gerekçesiyle görevden att ırdığı doktoru şimdi de tazminat davas ı ile mağdur etme yoluna gitti. Kaymakam [E.], 'Beni bu kaymakam att ırdı' diyen doktor için mülki amiri oldu ğu ilçe mahkemesi nezdinde tazmina t davas ı açt ı. Dava, doktorun 20 bin TL para cezas ı almas ı gibi ilginç ve korkunç bir rakaml a sonuçland ı. Kaymakamla ilgili iddialar sadece bununla s ınırlı değil. ... Bu Kaymakam Kim? Dr. [A.Y.] , 28 Şubat kararlar ının en ac ımas ız şekilde uyguland ığı 1998 ile 2000 y ıllar ı aras ında Batman/Hasankeyf'te görev yapan Kaymakam [A.E.] taraf ından başörtülü iki öğretmene rapor verdi ği gerekçesiyle hedefe konuldu. Daha sonra İslami hassasiyet i gerekçesiyle Dr. [A.Y.] cezaevine at ıldı. Gerek ba şörtülülere verdi ği raporlar gerekse de İslami hassasiyeti gerekçesiyle Dr. [A.Y.] hakk ında başlat ılan mahkeme sürec, iddialar a göre Kaymakam [E]nin [A.Y.] yi işten att ırma sürecinin ilk ad ımı oldu. Dr. [A.Y.] , Kas ım 2001'de bir daha dönmemek üzere görevden at ıldı. Bu at ılma süreci her ne kadar süreci başlatan Kaymakam [E.] döneminde de ğil de kendisinden sonraki kaymakam dönemind e gerçekleşmiş olsa da süreç Kaymakam [E.] döneminde ba şlat ıldı ve sonraki geli şmelerde onun haz ırlatt ığı dosya üzerine bina edildi. Kendisine yap ılan hukuksuzlu ğu gündeme ta şıdı diye [A.Y.] e ayn ı kaymakam taraf ından 2012 Nisan ay ında yeniden dava aç ıldı. Şu an Denizli Buldan'da görev yapan Kaymakam [A.E.] yap ılan haberlerden sonra adeta 'Se n misin konu şan' diyerek [A.Y.] hakk ında 20 bin TL para cezas ı ile sonuçlanan tazminat davs ını açt ı. Kaymakam [E.]nin isteği ile Buldan Asliye Hukuk Ceza Mahkemesi'nde davaya bakan hakim de Savc ı [Ç.D.] nin eşi [D.D] idi. Başvuru Numaras ı: 2016/29297 Karar Tarihi : 8/9/2020 5... 28 Şubat Kahraman ı (!) Kaymakam Buldan'da 28 Şubat döneminde Hasankeyf'te yapt ığı keyfi uygulamalarla birçok ma ğduriyete sebep olan [E.]nin şu anda görev yapt ığı Buldan'da da hakk ında çok çarp ıcı iddialar var. İşte 28 Şubat' ın kahraman(!) kaymakam ı olarak nam salan Kaymakam [A.E.] nin 200 9 yılında Buldan'a geldi ği tarihten bugüne kadar ya şanan baz ı olaylar, geli şmeler ve hakk ındaki iddialardan baz ılar ı! ... İptal Edilen İçki Ruhsat ını Kendisi Verdi Yenicekent Belediye Ba şkan ı [N.S.] nin iptal etti ği içki ruhsat ının kaymakam taraf ından verilmesi üzerine ç ıkan kavgada [N.S.] bıçaklanarak öldürüldü. İddialara göre özellikle dindar ve muhafazakar görü şlü memurlar hakk ındaki şikayetler hemen soru şturma konusu yap ılarak bask ılar yap ılmakta. ..." 12. An ılan haber üzerine mü şteki, başvurucu hakk ında iftira ve hakaret suçlamas ı ile 29/7/2013 tarihinde suç duyurusunda bulunmu ştur. Buldan Cumhuriyet Ba şsavc ılığı taraf ından yap ılan soruşturma sonucunda haz ırlanan 8/10/2013 tarihli iddianamenin ba şvuru ile ilgili k ısm ında özetle; i. Habere konu edilen A.Y. isimli doktorun devlet memurlu ğundan dinî hassasiyetleri dolay ısıyla ç ıkar ılmas ına ilişkin bilginin Batman Sa ğlık Müdürlü ğü taraf ından düzenlenen 26/2/2001 havale tarihli yaz ının baştan birkaç sat ırının ve sondan birkaç sat ırının aktar ılmak sureti ile çarp ıtılarak verildi ği, ii. Ayn ı yaz ının orta k ısm ında yer alan Dr. A.Y.nin Hizbullah terör örgütüne üye olmas ı ve örgüt ad ına çal ışmalar yürütmesi sebebi ile devlet memurlu ğundan çıkar ılmas ına neden gösterilen eylemlere kasti olarak yer verilmedi ği, iii. Daha önceden Belediye Ba şkan ı N.S. taraf ından iptal edilen içki ruhsat ının müşteki taraf ından verilmesi sebebi ile ç ıkan kavgada N.S.nin bıçaklanarak öldürüldü ğü şeklindeki habere konu bilginin ise yap ılan yaz ışmalar sonucunda gerçeği yans ıtmad ığının anlaşıldığı ve bir gazeteci olan ba şvurucu taraf ından gerçe ğe çok basit bir ara ştırma ile ula şılabilmesi mümkün iken söz konusu yükümlülü ğün yerine getirilmedi ği, müşteki hakk ında adli ve idari soru şturma başlatılmas ını sağlama kast ı ile habercilik yap ıldığı iddia edilmi ş ve başvurucunun iftira suçundan cezaland ırılmas ı talep olunmu ştur. 13. Başvurucu savunmas ında söz konusu haberi A.Y. isimli ki şinin beyanlar ına dayal ı olarak haz ırlad ığını ifade etmi ştir. Haks ızlığa uğrad ığını dile getiren bir ki şinin mağduriyetini haberle ştirmenin do ğrudan gazetecilik faaliyeti oldu ğunu, haberin yap ıldığı tarihte mü şteki taraf ından A.Y.ye aç ılan tazminat davas ının kesinle şmemesi sebebi ile iddialar ın yay ım tarihi itibari ile geçerlili ğini korudu ğunu belirten ba şvurucu, mü ştekinin haber içeri ğinde işlediği iddia olunan haks ız eylemleri ika etmedi ğini kendisinin bilmedi ğini ve haberi yaparken kötü niyeti olmad ığını belirtmiştir. Başvuru Numaras ı: 2016/29297 Karar Tarihi : 8/9/2020 614. Küçükçekmece 2. Asliye Ceza Mahkemesinin (Mahkeme) 12/7/2016 tarihli karar ıyla başvurucunun hakaret suçu yönünden beraatine, iftira suçundan 10 ay hapis cezas ı ile cezaland ırılmas ına ve hükmün aç ıklanmas ının geri b ırak ılmas ına (HAGB) karar verilmiştir. Söz konusu karar ın gerekçesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "İftira suçu yönünden; Bu ilkeler do ğrultusunda, iddia konusu yaz ı içeriği incelendi ğinde; kat ılan ın Batman ili Hasankeyf ilçesinde kaymakam oldu ğu dönemde, dava d ışı Dr. [A.Y.] ye 28 Şubat sürecinde islami hassasiyeti oldu ğu ve baş örtülü ö ğretmenlere rapor verdi ği gerekçesi ile hedef e koyduğu, bu nedenle Dr. [A.Y.] yi işten att ırdığı, yine iptal edilen içki ruhsat ını kat ılan ın usulsüz olarak verdi ğinden bahisle bir tak ım iddialarda bulundu ğu görülmektedir. Buna kar şın, Yarg ıtay 4. Hukuk Dairesi taraf ından onanarak kesinle şen Buldan Asliye Hukuk Mahkemesinin 23/10/2015 tarih ve 2015/231- 292 E, K say ılı ilam ı ile sanığın yaz ısına konu olan Dr. [A.Y.] ın usulsüz olarak i şten att ırıldığı yönündeki iddialar ı nedeni ile tazminata mahkum edildi ği, ayr ıca sağlık Bakanl ığı Yüksek Disiplin Kurulunun 01/06/2011 tarih, 2001/2-1 say ılı karar ından 2000 y ılında [A.Y.] ın hizbullah terör örgütüne üye olmak suçundan yarg ılanmas ı nedeni ile ayn ı zamanda hakk ında disiplin soruşturmas ı başlat ıldığı ve neticesinde bu Yüksek Disiplin kurulunca söz konusu eylemin 657 say ılı Kanunun 125/4 maddesi gere ğince devlet memurlu ğundan ç ıkar ılmas ına karar verildi ği, dolay ısıyla kat ılan ın kaymakam oldu ğu dönemde Dr. [A.Y.] a yönelik iddialar ının gerçeği yans ıtmad ığı, yine san ığın usulsüz olarak içki ruhsat ı verdiği şeklindeki iddialar ının da ispatlanamad ığı, san ığın savunmas ını destekleyecek herhangi bir delil sunmad ığı, san ığın bu kapsamda kat ılan ın kaymakaml ık yapt ığı dönemde i ş ve işlemlerini ele ştirmekten ziyade kat ılan ın görevini kötüye kulland ığını iddia etti ği, ayr ıca kat ılan hakk ında Batman v e Denizli valiliklerinin vermi ş olduğu yaz ı cevaplar ından da anla şılacağı üzere, kat ılan hakk ında herhangi bir soru şturma bulunmad ığının belirtilmesi kar şısında masumiyet karinesi ihlal edilmek sureti ile kat ılan hakk ında suç isnad ında bulunuldu ğu, gazeteci olan san ığın objektif özen yükümlülü ğüne uygun olarak iddia etti ği olaylar hakk ında idari birimlerden habere konu olay ın gerçekli ği konusunda herhangi bir ara ştırma yapmaks ızın soyut suçlamalarda bulundu ğu, bu nedenlerle san ığın iftira suçu bak ımından özel bir hukuka uygunluk nedeni olan bas ın özgürlü ğünden yararlanamayaca ğı kanaatine var ılmış ve san ığın iftira suçundan cezaland ırılmas ına karar verilmi ştir." 15. Başvurucunun bu karara itiraz ı Bak ırköy 9. A ğır Ceza Mahkemesince 25/8/2016 tarihinde reddedilmi ştir. Ret karar ı başvurucuya 3/10/2016 tarihinde tebli ğ edilmiştir. 16. Başvurucu 1/11/2016 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK A. Ulusal Hukuk 17. 6/9/2004 tarihli ve 5237 say ılı Türk Ceza Kanunu'nun "İftira" kenar başlıklı 267. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı şöyledir: "Yetkili makamlara ihbar veya şikayette bulunarak ya da bas ın ve yay ın yoluyla, işlemediğini bildiği halde, hakk ında soruşturma ve kovu şturma ba şlat ılmas ını ya da idari bir yapt ırım uygulanmas ını sağlamak için bir kimseye hukuka ayk ırı bir fiil isnat eden ki şi, bir y ıldan dört y ıla kadar hapis cezas ı ile cezaland ırılır." Başvuru Numaras ı: 2016/29297 Karar Tarihi : 8/9/2020 7B. Uluslararas ı Hukuk 18.İfade özgürlü ğünün demokratik toplumdaki önemi ile ifade özgürlü ğü ve itibar ın korunmas ını isteme hakk ı aras ındaki ilişkiyle ilgili uluslararas ı hukuk kaynaklar ı için bkz. Koray Çal ışkan, B. No: 2014/4548, 5/12/2017, 17-19; Mehmet Do ğan Uğurlu ve diğerleri, B. No: 2015/954, 12/9/2018, 21-23; Nihat Durmu ş ve Durmu ş Ofset Gaz. Bas. Yay. Mat. Kül. ve Spor Etk. ve Tic. Ltd. Şti., B. No: 2014/5761, 10/5/2018, 24-27. 19. Demokratik bir toplumda bas ının oynad ığı temel rol ile bas ının görev ve sorumluluklar ına ilişkin uluslararas ı hukuk kaynaklar ı için bkz. Çetin Do ğan [GK], B.No: 2014/3494, 27/2/2019, 31-44. V.İNCELEME VE GEREKÇE 20. Mahkemenin 8/9/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı 21. Başvurucu; i. Söz konusu haberi mü ştekinin işlediği fiiller nedeni ile ma ğdur olan tan ık A.Y.nin beyanlar ını esas alarak yapt ığını, bir mağdurun iddialar ını habere konu etmenin gazetecilik görevi oldu ğunu ifade ederek bas ın özgürlü ğünün ihlal edildi ğini, ii. Haberin yay ımland ığı tarihte mü şteki hakk ındaki iddialar ın as ılsız olduğunun henüz ispatlanmad ığını, başvuruya konu haberi mü ştekinin adli yahut idari bir soruşturma geçirerek cezaland ırılmas ı amac ı ile kaleme almad ığını ve iftira kast ının bulunmamas ı sebebi ile suçun olu şmayacağının gözetilmesi gerekirken hakk ında mahkûmiyet karar ı verilmesi dolay ısıyla suç ve cezalar ın kanunili ği ilkesinin ihlal edildiğini; iii. Hakk ında verilen mahkûmiyet karar ına karşı itiraz kanun yoluna ba şvuruda bulunduğunu, itiraz incelemesini yapan Bak ırköy 9. A ğır Ceza Mahkemesinin yaln ızca usule ili şkin inceleme yapt ığını, iftira suçunun manevi unsurunun oluşmamas ına rağmen itiraz mercii taraf ından işin esas ına girilmeyerek itiraz ın reddi karar ı verildiğini belirterek adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. B. Değerlendirme 22. Anayasa n ın iddian ın değerlendirilmesinde esas al ınacak Düşünceyi aç ıklama ve yayma hürriyeti kenar başlıklı 26. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: Herkes, dü şünce ve kanaatlerini söz, yaz ı, resim veya ba şka yollarla tek ba şına veya toplu olarak aç ıklama ve yayma hakk ına sahiptir. Bu hürriyet resmi makamlar ın müdahales i olmaks ızın haber veya fikir almak ya da vermek serbestli ğini de kapsar... Bu hürriyetlerin kullan ılmas ı,... başkalar ının şöhret veya haklar ının,... korunmas ı ... amaçlar ıyla s ınırlanabilir Başvuru Numaras ı: 2016/29297 Karar Tarihi : 8/9/2020 823. Anayasa n ın "Bas ın hürriyeti" kenar ba şlıklı 28. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: Bas ın hürdür, sansür edilemez Devlet, bas ın ve haber alma hürriyetlerini sa ğlayacak tedbirleri al ır. Bas ın hürriyetinin s ınırlanmas ında, Anayasan ın 26 ve 27 nci maddeleri hükümleri uygulan ır 24. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun iddialar ının Anayasa'n ın 26. ve 28. maddeleri kapsam ında incelenmesi gerekti ği değerlendirilmi ştir. 1. Kabul Edilebilirlik Yönünden 25. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan ifade ve bas ın özgürlüklerinin ihlal edildiğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. 2. Esas Yönünden a. Müdahalenin Varl ığı 26. Başvurucunun gazetede yay ımlanan haber nedeniyle 10 ay hapis cezas ı ile cezaland ırılmas ına ve HAGB'ye karar verilmi ştir. Söz konusu mahkeme karar ı ile başvurucunun ifade ve bas ın özgürlüklerine yönelik bir müdahale yap ılm ıştır. b. Müdahalenin İhlal Oluşturup Olu şturmad ığı 27. Anayasa n ın 13. maddesinde belirtilen ko şullar ı yerine getirmedi ği müddetçe Anayasa n ın 26. ve 28. maddelerinin ihlalini te şkil edecektir. Anayasa n ın 13. maddesi şöyledir: Temel hak ve hürriyetler, ... yaln ızca Anayasan ın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere ba ğlı olarak ve ancak kanunla s ınırlanabilir. Bu s ınırlamalar, ... demokrati k toplum düzeninin ... gereklerine ve ölçülülük ilkesine ayk ırı olamaz. 28. Yukar ıda an ılan müdahalenin Anayasa n ın 13. maddesinde öngörülen ve somut başvuruya uygun dü şen, kanunlar taraf ından öngörülme, Anayasa n ın ilgili maddesinde belirtilen nedenlere dayanma ve demokratik toplum düzeninin gereklerine uygunluk koşullar ını sağlay ıp sağlamad ığının belirlenmesi gerekir. i. Kanunilik 29. Yap ılan değerlendirmeler neticesinde 5237 say ılı Kanun'un "İftira" kenar başlıklı 267. maddesinin kanunla s ınırlama ölçütünü kar şılad ığı sonucuna var ılm ıştır. Başvuru Numaras ı: 2016/29297 Karar Tarihi : 8/9/2020 9ii. Meşru Amaç 30. Başvurucu hakk ında mahkûmiyet karar ı verilmesinin kamu düzeni ve başkalar ının şöhret veya haklar ının korunmas ına yönelik önlemlerin bir parças ı olduğu kabul edilerek me şru bir amaç ta şıdığı sonucuna var ılm ıştır. iii. Demokratik Toplum Düzeninin Gereklerine Uygunluk (1) Genel İlkeler (a) Demokratik Toplum Düzeninin Gerekleri Kavram ı 31. Anayasa Mahkemesi ifade özgürlü ğü bağlam ında demokratik toplum düzeninin gerekleri ifadesinden ne anla şılmas ı gerektiğini daha önce pek çok kez aç ıklam ıştır. İfade özgürlüğü; kişinin haber ve bilgilere, ba şkalar ının fikirlerine serbestçe ula şabilmesi, dü şünce ve kanaatlerinden dolay ı kınanamamas ı ve bunlar ı tek başına veya ba şkalar ıyla birlikte çe şitli yollarla serbestçe ifade edebilmesi, anlatabilmesi, savunabilmesi, ba şkalar ına aktarabilmesi ve yayabilmesi anlam ına gelir. Ço ğunluğa muhalif olanlar da dâhil olmak üzere dü şüncelerin her türlü araçla aç ıklanmas ı, aç ıklanan dü şünceye payda ş sağlanmas ı, düşünceyi gerçekleştirme ve gerçekle ştirme konusunda ba şkalar ını ikna etme çabalar ı ve bu çabalar ın hoşgörüyle kar şılanmas ı çoğulcu demokratik düzenin gereklerindendir. Dolay ısıyla toplumsal ve siyasal ço ğulculuğu sağlamak, her türlü dü şüncenin bar ışçıl bir şekilde ve serbestçe ifadesine ba ğlıdır. Bu itibarla dü şünceyi aç ıklama ve yayma özgürlü ğü demokrasinin i şleyişi için yaşamsal önemdedir ( Bekir Co şkun [GK], B. No: 2014/12151, 4/6/2015, 33-35; Mehmet Ali Ayd ın [GK], B. No: 2013/9343, 4/6/2015, 42-43; Tansel Çöla şan, B. No: 2014/6128, 7/7/2015, 35-38). 32. Temel hak ve özgürlüklere yönelik bir müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun kabul edilebilmesi için zorunlu bir toplumsal ihtiyac ı karşılamas ı ve orant ılı bir müdahale olmas ı gerekir ( Bekir Co şkun, 53-55; Mehmet Ali Aydın, 70-72; AYM, E.2007/4, K.2007/81, 18/10/2007). Müdahaleyi olu şturan tedbirin zorunlu bir toplumsal ihtiyac ı karşılad ığının kabul edilebilmesi için amaca ula şmaya elveri şli olmas ı, başvurulabilecek en son çare ve al ınabilecek en hafif önlem olarak kendisini göstermesi gerekmektedir (baz ı farkl ılıklarla birlikte bkz. Bekir Co şkun, 51; Mehmet Ali Aydın, 68; Tansel Çöla şan, 51). Orant ılılık ise bireyin hakk ı ile kamunun menfaatleri veya müdahalenin amac ı başkalar ının haklar ını korumak ise di ğer bireylerin hak ve menfaatleri aras ında adil bir dengenin kurulmas ına işaret etmektedir (baz ı farkl ılıklarla birlikte bkz. Bekir Co şkun, 57; Tansel Çöla şan, 46, 49, 50; Hakan Yi ğit, B. No: 2015/3378, 5/7/2017, 59, 68). (b)İfade ve Bas ın Özgürlü ğünün Demokratik Toplumdaki Önemi 33. Anayasa Mahkemesi; Anayasa'n ın 26. maddesinde yer alan ifade özgürlü ğü ile Anayasa'n ın 28. maddesinde yer alan bas ın özgürlü ğünün demokratik bir toplumun zorunlu temellerinden oldu ğunu, toplumun ilerlemesi ve her bireyin geli şmesi için gerekli temel şartlardan birini olu şturduğunu daha önce pek çok kez ifade etmi ştir (Mehmet Ali Ayd ın, 69; Bekir Coşkun, 34-36). Bas ın özgürlü ğünün kamuoyuna çe şitli fikir ve tutumlar ın iletilmesi ve bunlara ili şkin bir kanaat olu şturmas ı için en iyi araçlardan birini sa ğlad ığı aç ıktır (İlhan Cihaner (2), B. No: 2013/5574, 30/6/2014, 63). Başvuru Numaras ı: 2016/29297 Karar Tarihi : 8/9/2020 10(c) Başkalar ının Şöhret veya Haklar ının Korunmas ı 34. Anayasa n ın 26. maddesinin ikinci f ıkras ına göre ifade özgürlü ğünün sınırland ırılma nedenlerinden ve bu ba ğlamda ifade özgürlü ğünü kullananlar ın uymas ı gereken görev ve sorumluluklardan biri de ba şkalar ının şöhret veya haklar ının korunmas ıdır. Bireyin şeref ve itibar ı, kişisel kimli ğinin ve manevi bütünlü ğünün bir parças ını oluşturur ve Anayasa n ın 17. maddesinin birinci f ıkras ının korumas ından faydalan ır (İlhan Cihaner (2), 44). Devlet, bireyin şeref ve itibar ına keyfî olarak müdahale etmemek ve üçüncü ki şilerin sald ırılar ını önlemekle yükümlüdür ( Nilgün Halloran, B. No: 2012/1184, 16/7/2014, 41; Adnan Oktar (3), B. No: 2013/1123, 2/10/2013, 33; Bekir Coşkun, 45; Önder Bal ıkçı, B. No: 2014/6009, 15/2/2017, 44). (d) Bas ının Ödev ve Sorumluluklar ı 35. Anayasa Mahkemesi cezaland ırılmas ına neden olan yaz ıda bir gazeteci ola n başvurucunun ödev ve sorumluluklar ına uygun davran ıp davranmad ığını inceleyecektir. Gerçekten de Anayasa'n ın 26. ve 28. maddeleri s ınırsız bir ifade özgürlü ğünü garanti etmemiştir. Anayasa'n ın 12. maddesinin " Temel hak ve hürriyetler, ki şinin topluma, ailesine ve diğer kişilere karşı ödev ve sorumluluklar ını da ihtiva eder. " biçimindeki ikinci f ıkras ı, kişilerin sahip olduklar ı temel hak ve hürriyetleri kullan ırken ödev ve sorumluluklar ına da gönderme yapmaktad ır. 26. maddenin ikinci f ıkras ında yer alan s ınırlamalara uym a yükümlülü ğü, ifade özgürlü ğünün kullan ımına bas ın için de geçerli olan baz ı görev ve sorumluluklar getirmektedir (bas ının görev ve sorumluluklar ına ilişkin olarak bkz. Orhan Pala, B. No: 2014/2983, 15/2/2017, 46; Erdem Gül ve Can Dündar [GK], B. No: 2015/18567, 25/2/2016, 89; R.V.Y. A. Ş., B. No: 2013/1429, 14/10/2015, 35; Fatih Taş [GK], B. No: 2013/1461, 12/11/2014, 67; Önder Bal ıkçı, 43). Bu görev ve sorumluluklar başkalar ının şöhret ve haklar ının zarar görme ihtimalinin bulundu ğu ve özellikle ad ı verilen bir şahs ın itibar ının söz konusu oldu ğu durumlarda özel önem arz eder ( Orhan Pala , 47). (2) Somut Olay ın Değerlendirilmesi 36. Başvuruya konu gazete haberinde Kaymakam A.E. hakk ında çok say ıda iddiaya ve değerlendirmeye yer verilmi ş olmakla beraber somut olayda Anayasa Mahkemesi yaln ızca ilk derece mahkemesi taraf ından gerekçeli kararda gözetilen iki isnat üzerinden değerlendirme yapacakt ır. Bu isnatlardan ilki Kaymakam A.E.nin 28 Şubat sürecinde dinî hassasiyeti oldu ğu ve başörtülü öğretmenlere rapor verdi ği gerekçesiyle doktor A.Y.nin kamu hizmetinden ç ıkar ılmas ına sebebiyet verdi ğine ilişkindir. İkinci isnat ise 2013 y ılında Denizli'nin Buldan ilçesinde görev yapan Kaymakam A.E. taraf ından içki ruhsat ı iptal edilen bir müesseseye usulsüz içki ruhsat ı verildiğine dairdir. 37. Haber, kaymakam olarak görev yapan mü ştekinin 28 Şubat sürecinde ve sonras ında görevini ifa ederken toplumun muhafazakâr kesimlerince tepki çekti ği ileri sürülen baz ı işlem ve eylemleriyle ilgilidir. 28 Şubat sürecinin yaratm ış olduğu toplumsal etki dikkate al ındığında geniş yetkiler kullanan bir kamu otoritesinin bu döneme ve sonras ına ilişkin işlem ve eylemlerini konu alan haberin kamusal ilgi bar ındırmad ığı söylenemez. Bununla birlikte haberde mü şteki hakk ında ileri sürülen iddialar ın doğruluğuna ilişkin olarak başvurucunun hiçbir şüphesi bulunmad ığı alg ısı yaratacak şekilde kesin bir dil kullan ıldığı (bkz. 11) görülmektedir. Bu itibarla haberde mü ştekiye yöneltilen suçlamalar ın kullan ılan dil nazara al ındığında müştekinin ki şisel ve mesleki itibar ına ciddi ölçüde zarar verebilece ği açıktır. Başvuru Numaras ı: 2016/29297 Karar Tarihi : 8/9/2020 1138. Anayasa Mahkemesi ifade ve bas ın özgürlü ğünün demokratik bir toplumun zorunlu temellerinden oldu ğunu, toplumun ilerlemesi ve her bireyin geli şmesi için gerekli temel şartlardan birini olu şturduğunu daha önce pek çok kez ifade etmi ştir (Mehmet Ali Aydın, 69; Bekir Coşkun, 34-36). Bununla birlikte sosyal görevini yerine getirebilmesi için bas ının özgür olmas ı kadar sorumluluk bilinci ile hareket etmesi de şartt ır (Çetin Doğan, 56). Bas ın özgürlü ğünde belli ölçüde abart ıya hatta tahrik yoluna ba şvurmak mümkün olsa da bu özgürlük ayn ı zamanda ilgililerin meslek ahlak ına sayg ı göstererek do ğru ve güvenilir bilgi verecek şekilde ve iyi niyetli olarak hareket etmelerini de zorunlu k ılmaktad ır (İlhan Cihaner (2) , 60; Orhan Pala , 48; Medya Gündem Dijital Yay ıncılık Ticaret A. Ş. [GK], B. No: 2013/2623, 11/11/2015, 42; Kadir Sağdıç, B. No: 2013/6617, 8/4/2015, 53). 39. Başvurucunun cezaland ırılmas ına konu edilen ifadelerin ilk derece mahkemesi taraf ından olgusal isnat olarak nitelendirildi ği görülmektedir. Bu ba ğlamda olgusal isna t içeren ifadeler yönünden derece mahkemesi taraf ından bas ının gazetecilik etik ve ilkelerine uygun olarak ve iyi niyetle, topluma do ğru ve güvenilir bilgi sa ğlama ödev ve sorumlulu ğunu yerine getirip getirmedi ği belirlenirken ileri sürülen olgusal iddialar ın doğruluğu konusunda yeterli ara ştırmay ı yap ılıp yap ılmad ığı denetlenmelidir ( Çetin Doğan, 58). 40. Haberde Kaymakam A.E.ye yöneltilen isnatlardan ilki A.Y. isimli doktorun 28 Şubat sürecinde dinî hassasiyeti oldu ğu ve başörtülü öğretmenlere rapor verdi ği gerekçesiyle kamu hizmetinden ç ıkar ılmas ına A.E.nin sebep olmas ıdır. Söz konusu isnad ın genel itibari ile A.Y.nin beyanlar ına dayanarak haberle ştirildiği anlaşılmaktad ır. Bununla birlikte yaz ının bulunduğu sayfada, Sağlık Bakanl ığı ve Batman Valili ği aras ında yap ıldığı anlaşılan resmî yaz ışman ın bir k ısm ına yer verilerek ba şvurucu taraf ından habere konu edilen isnad ın desteklenmeye çal ışıldığı görülmektedir. Ancak Buldan Cumhuriyet Ba şsavc ılığının başvurucu hakk ında tanzim etti ği iddianameden anla şıldığı üzere söz konusu resm î yaz ışman ın habere konu edilmeyen bölümünde A.Y.nin Hizbullah terör örgütüne üyeli ğine ilişkin delil ve de ğerlendirmelere yer verildi ği ancak ba şvurucunun bu bilgilerden haberde özellikle söz etmedi ği anlaşılmaktad ır. Tüm bunlara ek olarak iddianamedeki anlat ımdan, Batman Valili ği ve Sağlık Bakanl ığı aras ında A.Y. hakk ında yap ılan yaz ışman ın haberde yer verilmeyen k ısm ında doktor A.Y.nin Hizbullah terör örgütüne üye olmas ı ve örgüt ad ına çal ışmalar yürütmesi sebebi ile devlet memurlu ğundan ç ıkar ıldığına ilişkin bilgi bulundu ğu anlaşılmaktad ır. Bu durumda A.Y.nin meslekten ç ıkar ılmas ına ilişkin gerçek gerekçeni n başvurucu taraf ından bilindi ği hususunda bir ihtilaf bulunmad ığı aç ıktır. 41. Bu ba ğlamda ilk isnat yönünden ba şvurucunun haberin do ğruluğunu araştırma yükümlülü ğünü yerine getirmedi ği ve iyi niyet çerçevesinde hareket etmedi ği (Orhan Pala , 47) sonucuna ula şılm ıştır. 42. İkinci isnat ise A.E.nin 2013 y ılında görev yapt ığı Denizli'nin Buldan ilçesinde içki ruhsat ı iptal edilen bir müesseseye usulsüz içki ruhsat ı verildiğine ilişkin olup ba şvurucu taraf ından söz konusu iddiaya ili şkin haber kayna ğına dair hiçbir aç ıklama yap ılmam ıştır. Şüphesiz ki haber kayna ğının gizliği ilkesi uyar ınca somut olayda gazeteci olan başvurucunun söz konusu bilgiye kimin vas ıtas ı ile ulaştığını aç ıklamaya zorlayacak şekilde bir denetleme yapmak mümkün de ğildir. Bununla birlikte haberinin kayna ğını aç ıklay ıp açıklamamak konusunda serbestî sahibi olan gazetecinin tercihini aç ıklamamaktan yana kullanmas ı hâlinde ileri sürdü ğü olgusal isnatlar ın doğruluğunu araştırma konusundaki sorumlulu ğu ağırlaşır (Çetin Do ğan, 66). Ba şvurucu taraf ından söz konusu iddian ın Başvuru Numaras ı: 2016/29297 Karar Tarihi : 8/9/2020 12gerçekliği konusunda yarg ılama s ıras ında hiçbir delil gösterilmedi ği ve iddiay ı doğrulamak adına gerekli ara ştırman ın yap ıldığı hususunun da ortaya konulamad ığı görülmektedir. Haberin güncel nitelik ta şımad ığı, gazeteci olan ba şvurucunun söz konusu iddiay ı araştırmak için geniş zaman ve imkânlara da sahip oldu ğu gözetildi ğinde başvurucunun bir gazeteci olarak ara ştırma yükümlülü ğünü kendisinden beklenildi ği şekilde yerine getirmedi ği anlaşılmaktad ır. 43.İlk derece mahkemesi taraf ından yap ılan yarg ılamada ba şvurucunun ileri sürdüğü deliller de ğerlendirilmi ş, ceza yarg ılamas ına konu edilen isnatlar etrafl ıca araştırılm ış ve ileri sürülen iddialar ın başvurucu taraf ından delillerle desteklenemedi ği sonucuna var ılarak başvurucunun mahkûmiyetine karar verilmi ştir. Anayasa Mahkemesi taraf ından yap ılan incelemede, gazeteci olan ba şvurucuya bas ının ödev ve sorumluluklar ını aşacak şekilde bir yükümlülük yüklenmedi ği tespit edilmi ş , başvurucunun ifade ve bas ın özgürlüklerine yap ılan müdahalenin başkalar ının şöhret ve haklar ının korunmas ı gibi zorunlu bir ihtiyac ı karşılad ığı kanaatine ula şılm ıştır. 44. Bununla birlikte bir gazeteci olan ba şvurucunun yapm ış olduğu haber sebebi ile hapis cezas ı biçiminde bir yapt ırıma maruz kalmas ı orant ılı görülemez. Bu itibarla ba şvurucu hakk ında 10 ay hapis cezas ı verilmesi -cezaya konu hüküm aç ıklanmam ış olsa dahi- orant ılı bir müdahale olarak kabul edilemeyece ğinden başvurucunun ifade ve bas ın özgürlüklerine yap ılan müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olmad ığı sonucuna ulaşılm ıştır. 45. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 26. ve 28. maddelerinde güvence alt ına alınan ifade ve bas ın özgürlüklerinin ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. 46. Başvurucunun adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin şikâyetini n başvuruda ifade ve bas ın özgürlükleri yönünden ihlal bulunmas ı nedeniyle ayr ıca incelenmesine gerek görülmemi ştir. Serdar ÖZGÜLDÜR bu sonuca farkl ı gerekçeyle kat ılm ıştır. 3. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 47. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: (1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. Başvuru Numaras ı: 2016/29297 Karar Tarihi : 8/9/2020 1348. Başvurucu ihlalin tespiti ve 10.000 TL manevi tazminat talebinde bulunmu ştur. 49. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Do ğan karar ında ihlal sonucuna var ıldığında ihlalin nas ıl ortadan kald ırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmi ştir (B. No: 2014/8875, 7/6/2018, [GK]). Mahkeme di ğer bir karar ında ise bu ilkelerle birlikte ihlal karar ının yerine getirilmemesinin sonuçlar ına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devam ı anlam ına gelece ği gibi ilgili hakk ın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanaca ğına da işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve diğerleri (2) , B.No: 2016/12506, 7/11/2019). 50. Bireysel ba şvuru kapsam ında bir temel hakk ın ihlal edildi ğine karar verildi ği takdirde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırıldığından söz edilebilmesi için temel kural mümkün oldu ğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmas ıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kayna ğı belirlenerek devam eden ihlali n durdurulmas ı, ihlale neden olan karar veya i şlemin ve bunlar ın yol açt ığı sonuçlar ın ortadan kald ırılmas ı, varsa ihlalin sebep oldu ğu maddi ve manevi zararlar ın giderilmesi, ayr ıca bu bağlamda uygun görülen di ğer tedbirlerin al ınmas ı gerekmektedir ( Mehmet Do ğan, 55, 57). 51.İhlalin mahkeme karar ından kaynakland ığı veya mahkemenin ihlali gideremedi ği durumlarda Anayasa Mahkemesi, 6216 say ılı Kanun un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı ile İçtüzük ün 79. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (a) bendi uyar ınca, ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere karar ın bir örneğinin ilgili mahkemeye gönderilmesine hükmeder. An ılan yasal düzenleme, usul hukukundaki benzer hukuki kurumlardan farkl ı olarak, ihlali ortadan kald ırmak amac ıyla yeniden yarg ılama sonucunu do ğuran ve bireysel ba şvuruya özgülenen bir giderim yolunu öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi taraf ından ihlal karar ına bağlı olarak yeniden yarg ılama karar ı verildiğinde, usul hukukundaki yarg ılaman ın yenilenmesi kurumundan farkl ı olarak ilgili mahkemenin yeniden yarg ılama sebebinin varl ığını kabul hususunda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktad ır. Dolay ısıyla böyle bir karar kendisine ulaşan mahkemenin yasal yükümlülü ğü, ilgilinin talebini beklemeksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ı nedeniyle yeniden yarg ılama karar ı vererek devam eden ihlali n sonuçlar ını gidermek üzere gereken i şlemleri yerine getirmektir ( Mehmet Do ğan, 58-59; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , 57-59, 66-67). 52.İncelenen ba şvuruda ba şvurucunun cezaland ırılmas ının orant ısız bir müdahale olmas ı nedeniyle ifade ve bas ın özgürlüklerinin ihlal edildi ği sonucuna ula şılm ıştır. Dolay ısıyla ihlalin mahkeme karar ından kaynakland ığı anlaşılmaktad ır. 53. Bu durumda ifade ve bas ın özgürlüklerinin ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Yap ılacak yeniden yarg ılama ise bireysel ba şvuruya özgü düzenleme içeren 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ına göre ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ına yöneliktir. Bu kapsamda yap ılmas ı gereken i ş yeniden yarg ılama karar ı verilerek Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple karar ın bir örne ğinin yeniden yarg ılama yap ılmak üzere Küçükçekmece 2. Asliye Ceza Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmektedir. Başvuru Numaras ı: 2016/29297 Karar Tarihi : 8/9/2020 1454. Diğer taraftan somut olay ba ğlam ında yeniden yarg ılama yap ılmas ına karar verilmesi ihlale yol açan yarg ılama sürecine muhatap olan ba şvurucunun bu sürede u ğrad ığı bütün zararlar ı gidermemektedir. Dolay ısıyla eski hâle getirme kural ı çerçevesinde ihlali n bütün sonuçlar ıyla ortadan kald ırılabilmesi için ifade ve bas ın özgürlüklerinin ihlali nedeniyle yaln ızca ihlal tespitiyle ve yeniden yarg ılama suretiyle giderilemeyecek ola n manevi zararlar ı karşılığında başvurucuya net 10.000 TL manevi tazminat ödenmesine kara r verilmesi gerekir. 55. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 239,50 TL harç ve 3.000 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.239,50 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A.İfade ve bas ın özgürlüklerinin ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, B. Anayasa n ın 26. ve 28. maddelerinde güvence alt ına al ınan ifade ve bas ın özgürlüklerinin İHLAL ED İLDİĞİNE, C. Karar ın bir örne ğinin ifade ve bas ın özgürlüklerinin ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere Küçükçekmece 2. Asliye Ceza Mahkemesine (E.2014/395, K.2016/410) GÖNDER İLMESİNE, D. Başvurucuya net 10.000 TL manevi tazminat ÖDENMES İNE, E. 239,50 TL harç ve 3.000 TL olu şan toplam 3.239,50 TL yarg ılama giderinin başvurucuya ÖDENMES İNE, F. Ödemelerin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, G. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 8/9/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜN Üye Üye Muammer TOPAL Selahaddin MENTE Ş Başvuru Numaras ı: 2016/29297 Karar Tarihi : 8/9/2020 15DEĞİŞİ K GEREKÇE Başvurucu, iftira suçundan 10 ay hapis cezas ına mahkûm edilmi ş ve bu cezas ı hakk ında Hükmün Aç ıklanmas ının Geri B ırak ılmas ı (HAGB) karar ı verilmiştir. 5237 Say ılı Türk Ceza Kanununun (TCK) 267. maddesi uyar ınca bu suçun cezas ı bir y ıldan dört y ıla kadar hapis cezas ı olup, derece mahkemesi alt s ınırdan ceza tayin etmi ştir. Çoğunluk gerekçesinde, ba şvurucu hakk ındaki bu karar ile ba şvurucunun ifade ve bas ın hürriyetine yap ılan müdahalenin ba şkalar ının şöhret ve haklar ının korunmas ı gibi zorunlu bir ihtiyac ı karşılad ığı sonucuna var ılm ış, ancak HAGB karar ına rağmen başvurucunun hapis cezas ına mahkûm edilmesinin (bu yolla bas ın özgürlü ğüne yap ılan müdahalenin) demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olmad ığı değerlendirilmi ştir. Diğer bir deyi şle, iftira gibi nitelikli bir suçtan mahkûmiyeti gerektiren nedenlerin varl ığı kabul edilmekle beraber, HAGB karar ı verilse bile ba şvurucunun hapis cezas ı tehdidi alt ında olmas ı hali bir ihlâl nedeni olarak kabul edilmi ştir. Yani bas ın mensubu olmak, iftira suçu bak ımından adeta cezay ı ortadan kald ıran bir hukuki neden olarak de ğerlendirilmi ştir. Oysa hapis cezas ı tehdidi altında olmak durumu, derece mahkemesince TCK. nun K ısa süreli hapis cezas ına seçenek yapt ırımlar ba şlıklı 50 nci maddesinin tatbiki suretiyle adli para cezas ına ya da an ılan maddenin (b-f) bentlerindeki hallerin uygulanmas ıyla zaten söz konusu olmayacakt ır. Dolay ısiyle AİHM nin bu konudaki içtihatlar ı da dikkate al ınarak, derece mahkemesinin başvurucu hakk ında temel cezay ı tayin ettikten sonra, ifade ve bas ın özgürlüklerini ve başvurucunun bas ın mensubu oldu ğunu dikkate alarak, TCK. 50. Maddesi uyar ınca bu cezay ı seçenek yapt ırımlardan birine çevirmesi ve ondan sonra HAGB karar ı vermesi gerekli ve yeterli bulunmaktad ır. Bu durumda ba şvurucu esasen hapis cezas ı tehdidi alt ında olmayacakt ır. Oysa, ço ğunluğun gerekçesine göre, hem suç sabit görülecek hem de derece mahkemesince hiç ceza verilmemesi gerekecektir. Aç ıklanan nedenlerle, böyle bir gerekçeye kat ılmam mümkün olmad ığından, ihlâl sonucuna belirtti ğim gerekçeyle kat ılıyorum. Üye Serdar ÖZGÜLDÜR