TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR SEVİL KARAASLAN BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/24006) Karar Tarihi: 15/9/2021 Başvuru Numaras ı: 2018/24006 Karar Tarihi : 15/9/2021 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Zehra GAYRETL İ Başvurucu : Sevil KARAASLAN Vekili : Av. Abdulmecit YILDIRIM I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ceza davas ında başvurucunun (san ığın) haz ır bulunma t
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR SEVİL KARAASLAN BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/24006) Karar Tarihi: 15/9/2021 Başvuru Numaras ı: 2018/24006 Karar Tarihi : 15/9/2021 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Zehra GAYRETL İ Başvurucu : Sevil KARAASLAN Vekili : Av. Abdulmecit YILDIRIM I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ceza davas ında başvurucunun (san ığın) haz ır bulunma talebi reddedilerek ses ve görüntü aktar ımı suretiyle duru şmaya kat ılımının sağlanmas ı nedeniyle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 30/7/2018 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından, başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüşünü bildirmi ştir. 7. Başvurucu, Bakanl ığın görüşüne karşı süresinde beyanda bulunmu ştur. III. OLAY VE OLGULAR 8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2018/24006 Karar Tarihi : 15/9/2021 39. 1992 do ğumlu olan ba şvurucu, bireysel ba şvuru konusu olaylar ın gerçekle ştiği tarihte İstanbul'da ikamet etmektedir. 10. Kimli ği belirtilmeyen bir ki şi taraf ından 16/3/2016 tarihinde Manisa Emniyet Müdürlüğüne ihbarda bulunularak ba şvurucunun PKK terör örgütünün dağ kadrosunda kay ıtlı olduğu iddia edilmi ştir. İhbar ı değerlendiren Salihli Cumhuriyet Ba şsavc ılığınca (Başsavc ılık) olayla ilgili soru şturma başlatılm ıştır. 11. Soru şturma kapsam ında başvurucu, silahl ı terör örgütü üyesi olma suçunu işlediği şüphesiyle 16/3/2016 tarihinde gözalt ına al ınm ıştır. 12. Başvurucu; müdafiinin de haz ır bulundu ğu 17/3/2016 tarihli savc ılık sorgusunda detayl ı aç ıklamalarda bulunarak PKK terör örgütüne kendi iste ğiyle kat ıldığını, bir dönem örgütün bas ın görevlisi olduğunu, örgüt ad ına herhangi bir silahl ı eylemde bulunmad ığını ifade etmi ştir. Başvurucu ayn ı tarihte tutuklanarak Salihli T Tipi Kapal ı Ceza İnfaz Kurumuna sevk edilmi ştir. 13. Bakanl ığın görüş yaz ısına göre ba şvurucu, 23/3/2016 tarihinde İzmir Kad ın Kapal ı Ceza İnfaz Kurumuna ( İnfaz Kurumu) sevk edilmi ştir. Ulusal Yarg ı Bilişim Sistemi (UYAP) arac ılığı ile erişilen bilgi ve belgelere göre ba şvurucunun nakil sebebinin örgütsel durumu nedeniyle nakil kapsam ında olduğu anlaşılm ıştır. 14. Soruşturma sonucunda Ba şsavc ılığın 16/6/2016 tarihli iddianamesi ile aralar ında başvurucunun da bulundu ğu bir k ısım şüpheli hakk ında silahl ı terör örgütüne üye olma ve sair suçlardan kamu davas ı aç ılm ıştır. İddianamede ba şvurucunun PKK terö r örgütünün gençlik yap ılanmas ı olan YDG-H Ege Bölgesi sorumlusu olduğu iddias ına yer verilmiştir. İddianamede ayr ıca Mardin Cumhuriyet Ba şsavc ılığınca PKK terör örgütüne yönelik olarak yürütülen ba şka bir soru şturma kapsam ında gözalt ına al ınan şüphelilerin üst aramalar ında bir adet harici belle ğin ele geçirildi ği ve söz konusu harici bellek içinde başvurucuya ait "PKK Komitesine Bireysel Yo ğunlaşma Raporumdur" isimli üç sayfada n oluşan bir öz geçmi ş ve faaliyet raporunun bulundu ğu iddia edilmi ştir. 15. Salihli A ğır Ceza Mahkemesinde (Mahkeme) görülen yarg ılamada 27/6/2016 tarihinde duru şma haz ırlığı işlemleri yap ılm ıştır. Tensip Tutana ğı'nda duru şman ın 21/10/2016 tarihinde yap ılmas ına ve ba şvurucunun duru şma tarihinde Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi (SEGB İS) arac ılığı ile duruşmaya kat ılımının sağlanmas ı hususunda tutuklu bulunduğu İnfaz Kurumuna müzekkere yaz ılmas ına karar verilmi ştir. 16. Başvurucu, yarg ılaman ın 21/10/2016 tarihli celsesine SEGB İS arac ılığı ile kat ılm ıştır. Mahkemece ba şvurucunun soru şturma aşamas ındaki ifadeleri okunarak bunlara ilişkin herhangi bir beyan ı olup olmad ığı kendisine sorulmu ştur. Duru şma Tutana ğı'na göre başvurucu; SEGB İS arac ılığı ile savunmak yapmak istemedi ğini, savunmas ını yüz yüze yapmak istedi ğini Mahkemeye bildirmi ştir. Talebi kabul eden Mahkeme, ba şvurucunun savunmas ının al ınmas ı amac ıyla bir sonraki celsede duru şma salonunda haz ır edilmesinin İnfaz Kurumundan istenilmesine karar vererek duru şmay ı 27/10/2016 tarihine ertelemi ştir. 17. 27/10/2016 tarihli celsede ba şvurucu, müdafiinin de haz ır bulunmas ıyla savunma yapm ıştır. Duruşma Tutana ğı'na göre ba şvurucu; tercüman arac ılığı ile al ınan savunmas ında özetle suçlamay ı kabul etmedi ğini, PKK terör örgütünün herhangi bir faaliyetine kat ılmad ığını ileri sürmü ştür. Mahkemece duru şma 22/11/2016 tarihine ertelenmi ş Başvuru Numaras ı: 2018/24006 Karar Tarihi : 15/9/2021 4ve duruşma tarihinde ba şvurucunun SEGB İS arac ılığı ile duruşmada haz ır edilmesine karar verilmiştir. 18. Yarg ılaman ın 22/11/2016 tarihli celsesinde Ba şsavc ılık esas hakk ındaki mütalaas ını sunmuştur. Duru şma Tutana ğı'na göre ba şvurucunun mütalaaya kar şı beyanlar ı kendisine sorulmu ş; başvurucu, SEGB İS arac ılığı ile duruşmaya kat ılmay ı kabul etmedi ği için mütalaaya kar şı beyanda bulunmayaca ğını ifade etmi ştir. Başvurucu müdafiinin esas hakk ında savunma haz ırlamak için süre talebinde bulunmas ı üzerine Mahkemece duru şma 20/12/2016 tarihine ertelenmi ştir. 19. Yarg ılaman ın 20/12/2016 tarihli celsesine SEGB İS arac ılığıyla kat ılan başvurucu, mütalaan ın kendisine bildirilmedi ğini ve mütalaaya kar şı beyanlar ını SEGBİS arac ılığı ifade edemeyece ğini belirterek duru şmada bizzat haz ır bulundurulmay ı talep etmiştir. Mahkemece duru şma 26/1/2017 tarihine ertelenmi ş ve duru şma tarihinde başvurucunun SEGB İS arac ılığı ile duruşmada haz ır edilmesine karar verilmi ştir. 20. 26/1/2017 tarihli son celseye de SEGB İS arac ılığı ile kat ılan başvurucu; SEGBİS arac ılığı ile ifade vermeyece ğini, duruşmada haz ır bulunmak istedi ğini belirtmiştir. Öte yandan Duru şma Tutana ğı'na göre iddia makam ının esasa ili şkin mütalaas ı başvurucuy a İnfaz Kurumunda tebli ğ edilmiştir. 21. Mahkeme, ba şvurucunun silahl ı terör örgütüne üye olma suçundan 9 y ıl hapis cezas ıyla cezaland ırılmas ına 26/1/2017 tarihinde karar vermi ştir. Gerekçeli kararda başvurucunun duru şma salonunda haz ır edilmeyerek SEGB İS arac ılığı ile duru şmalara kat ılımının sağlanmas ının gereklili ği hususunda aç ıklamalarda bulunulmu ştur. Bu bağlamd a kararda ba şvurucunun savunma hakk ının k ısıtlanmamas ı amac ıyla en az bir defa duru şma salonunda haz ır bulundurularak savunmas ının yüz yüze al ındığı ifade edilmi ştir. Karara göre san ığın savunmas ının al ınmas ı için en az bir defa duru şma salonunda bulundurulmas ı yönündeki uygulama Yarg ıtay 16. Ceza Dairesinin 21/6/2016 tarihli ve E.2016/2728, K. 2016/4152 say ılı içtihad ına da uygundur. 22. Başvurucu; -di ğerlerinin yan ı sıra- Yarg ıtay ın yerleşik içtihad ı uyar ınca ceza davalar ında ilk ve son savunman ın al ındığı veya esasa ili şkin delillerin tart ışıldığı oturumlara san ığın SEGBİS arac ılığı ile kat ılımının sağlanmas ının aç ık kabule ba ğlı olduğunu, buna rağmen esasa ili şkin mütalaaya kar şı savunmas ının al ınacağı son oturumda kabul etmedi ği hâlde SEGB İS bağlant ısı kurularak savunma yapmaya zorland ığını, bu durumun bozmay ı gerektirdi ğini ileri sürerek karara kar şı istinaf talebinde bulunmu ştur. 23. Başvurucunun istinaf talebi, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesinin 14/4/2017 tarihli karar ı ile esastan reddedilmi ştir. 24. Başvurucu, istinaf dilekçesindeki hususlar ı tekrar ederek 9/5/2017 tarihinde temyiz kanun yoluna müracaat etmi ştir. 25. Yarg ıtay 16. Ceza Dairesinin 22/2/2018 tarihli karar ı ile hüküm onanm ıştır. Başvurucu, müddetnamenin tebli ğ edildiği 3/7/2018 tarihinde karardan haberdar oldu ğunu beyan etmi ştir. 26. Başvurucu 30/7/2018 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. Başvuru Numaras ı: 2018/24006 Karar Tarihi : 15/9/2021 5IV.İLGİLİ HUKUK 27.İlgili hukuk kaynaklar ı için bkz. Şehrivan Çoban [GK], B. No: 2017/22672, 6/2/2020, 38-60. V.İNCELEME VE GEREKÇE 28. Mahkemenin 15/9/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Duru şmada Haz ır Bulunma Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 29. Başvurucu, duru şmalarda haz ır bulundurulmay ı talep etti ği hâlde talebinin kabul edilmeyerek SEGB İS arac ılığı ile duruşma yap ılarak adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 30. Bakanl ık görüşünde; SEGB İS ile ilgili mevzuat hakk ında aç ıklamalarda bulunularak SEGB İS yönteminin hangi durumlarda uygulanabilece ğinin, hangi mercinin bu yöntemin kullan ılmas ına karar verme yetkisine sahip oldu ğunun ve ses-görüntü ba ğlant ısı için gerekli olan teknik altyap ıya ilişkin koşullar ın ilgili mevzuatta aç ık bir şekilde düzenlendi ği belirtilmi ştir. Görü ş yaz ısında; SEGB İS ile ifadesi al ınanlar ın duruşma salonundakileri görebilme ve söylenenleri duyabilme imkân ı bulundu ğu, yarg ılama makam ının ve duru şmada haz ır bulunan di ğer kişilerin de ayn ı şekilde ifade alma, beyanda bulunma ve soru yöneltme gibi yarg ısal işlemleri kar şılıklı olarak gerçekle ştirebilme imkân ına sahip olduklar ı, başka bir ifadeyle SEGB İS'in içerdi ği bu özellikler sayesinde yarg ılaman ın unsurlar ından biri olan yüz yüzelik ilkesinin gerçekle ştiği belirtilmi ştir. 31. Bakanl ık görüşünde ayr ıca; yarg ılaman ın bir bütün olarak ele al ınmas ı gerektiği, SEGBİS arac ılığı ile yap ılan duruşmada başvurucuya duru şma salonundakileri net bir biçimde görebilme, söylenenleri duyabilme imkân ı sunuldu ğu, başvurucunun avukat yard ımından da yararlanmak suretiyle herhangi bir s ınırlamaya maruz kalmadan ve teknik bir bağlant ı sorunu ya şamadan etkili bir şekilde savunma yapma imkân ı bulduğu ifade edilmi ştir. 32. Başvurucu, Bakanl ık görüşüne karşı beyan ında yarg ılaman ın yap ıldığı Mahkemede haz ır bulundurulmamas ının herhangi bir zorlay ıcı nedene dayanmad ığını ifade etmiştir. Başvurucu, İnfaz Kurumunun yarg ılaman ın görüldü ğü Mahkemeye yak ın bir mesafede bulundu ğunu, ayr ıca Manisa ile Salihli aras ındaki güzergâh üzerinde güvenlik açısından tehlikeli bir durumun da mevcut olmad ığını belirtmiştir. 2. Değerlendirme 33. Anayasa n ın Hak arama hürriyeti kenar ba şlıklı 36. maddesinin birinci f ıkras ı şöyledir: Herkes, me şrû vas ıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yarg ı mercileri önünd e davac ı veya daval ı olarak iddia ve savunma ile adil yarg ılanma hakk ına sahiptir. Başvuru Numaras ı: 2018/24006 Karar Tarihi : 15/9/2021 634. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun iddialar ı adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki duru şmada haz ır bulunma hakk ı yönünden incelenmi ştir. a. Kabul Edilebilirlik Yönünden 35. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan duruşmada haz ır bulunma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. b. Esas Yönünden 36. Anayasa Mahkemesi ayn ı mahiyetteki şikâyetleri Şehrivan Çoban (ayn ı kararda bkz. 72-104) karar ında incelemi ş olup an ılan karardaki ilkelerden ayr ılmay ı gerektirir bir durumun bulunmad ığı anlaşılmaktad ır. Anayasa Mahkemesi Şehrivan Çoban karar ında Anayasa'n ın 36. maddesinde düzenlenen adil yarg ılanma hakk ının duruşmada haz ır bulunma hakk ını da kapsad ığını belirterek ceza adaletinin hakkaniyete uygun şekilde gerçekleşebilmesi için san ığın mahkemenin huzuruna ç ıkar ılmas ının büyük önem arz etti ğini vurgulam ıştır (Şehrivan Çoban, 73, 74). Anayasa Mahkemesi an ılan kararda san ığın ses ve görüntü aktar ımı suretiyle duru şmaya kat ılımının sağlanmaya çal ışılmas ının duruşmada haz ır bulunma hakk ına yönelik bir müdahale te şkil ettiğini tespit ederek bu müdahalenin Anayasa'n ın 36. maddesini ihlal edip etmedi ğine ilişkin değerlendirmenin ise kanun taraf ından öngörülme, hakl ı bir sebebe dayanma ve ölçülülük ilkesine ayk ırı olmama koşullar ı yönünden yap ılacak inceleme sonucunda belirlenebilece ğini ifade etmi ştir (Şehrivan Çoban, 78-81). Buna göre san ığın SEGBİS arac ılığıyla duruşmaya kat ılımının sağlanmas ı şeklindeki müdahalenin Anayasa'ya uygun olabilmesi için kanuni bir temelinin bulunmas ı, meşru bir amaca dayal ı ve ölçülü olmas ı gerekmektedir ( Şehrivan Çoban, 82-88). 37. Anayasa Mahkemesi Şehrivan Çoban (ayn ı kararda bkz. 89-95) karar ında söz konusu müdahalenin ölçülü bir müdahale olarak kabul edilebilmesi için gerekli olan genel ilkeleri de ortaya koymu ştur. Bu genel ilkelere göre san ığın duruşmada haz ır bulunma hakk ına yap ılan müdahalenin ölçülü bir müdahale olup olmad ığı ölçülülük ilkesinin alt ilkeleri olan elverişlilik, gereklilik ve orant ılılık ilkeleri yönünden yap ılacak değerlendirmenin sonucuna göre belirlenebilecektir. Buna göre duru şmada haz ır bulunma hakk ına yap ılan müdahalenin ula şılmak istenen amac ı gerçekle ştirmeye elverişli olmas ı, ulaşılmak istenen amaç bak ımından gerekli olduğunun gösterilmesi ve orant ılılık yönünden bireyin hakk ına yap ılan müdahale ile ula şılmak istenen amaç aras ında makul bir dengenin gözetilmesi gerekmektedir. Bu çerçevede özellikle gereklilik ilkesi uyar ınca suç isnad ına ilişkin yarg ılamalarda duru şmada haz ır bulunma hakk ını sınırlayan herhangi bir tedbirin öncelikle gerekli olduğunun gösterilmesi gerekir. Bu çerçevede san ığın duruşmada haz ır bulunmamas ını zorunlu k ılan bir olgunun varl ığı derece mahkemelerince somut ve olaya uygun bir gerekçeyle ortaya konulmal ıdır (Şehrivan Çoban, 89-93). 38. Müdahalenin gerekli olduğunun ortaya konuldu ğu hâllerde ise san ığın duruşmada haz ır bulunmamas ının yarg ılaman ın adilliğine bir bütün hâlinde zarar verip vermediği orant ılılık aç ısından incelenmelidir. Bu kapsamda duru şmada bizzat haz ır bulundurulmayan taraf ın diğer tarafça ileri sürülen görü şler ve kan ıtlar hakk ında bilgi sahibi olup olamad ığı veya bunlara yorum yap ıp yapamad ığı, dezavantajl ı duruma dü şürülmeksizin davaya etkili kat ılımının sağlanmas ında makul bir f ırsata sahip olup olmad ığı hususlar ı Başvuru Numaras ı: 2018/24006 Karar Tarihi : 15/9/2021 7detayl ı bir incelemeye tabi tutulmal ıdır. Orant ılılık aç ısından yap ılacak değerlendirmede, yokluğunda gerçekle ştirilen işlemin san ığın duruşmada fiziken haz ır bulunmas ını gerektiren (esasl ı) nitelikte bir i şlem olup olmad ığına da bak ılmal ıdır (Şehrivan Çoban, 94). 39. Somut olayda ba şvurucunun duru şmada bizzat haz ır bulunma talebinin Mahkemece reddedilmesi 4/12/2004 tarihli ve 5271 say ılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 196. maddesinin (4) numaral ı fıkras ına dayand ığından an ılan müdahale kanunilik ölçütünü karşılamaktad ır. 40. Ölçülülük ilkesi aç ısından ilk olarak müdahalenin elverişli olup olmad ığı incelenmelidir. Somut olayda ba şvurucunun SEGB İS yoluyla duru şmaya kat ılımının sağlanmak istenmesinin amac ı ceza infaz kurumundan duru şma salonuna transferi nedeniyle oluşan gecikmelerin azalt ılmas ı ve yarg ılamalar ın h ızland ırılmas ı amac ına dayanmaktad ır. Buna göre duru şmada haz ır bulunma hakk ına yap ılan müdahalenin usul ekonomisinin gerçekleştirilmesine yönelik me şru bir amaca dayand ığı anlaşılmaktad ır. Başvurucunun duruşmada haz ır bulunma hakk ına yap ılan müdahalenin makul sürede yarg ılama yap ılmas ı amac ına ulaşılmas ı bak ımından elverişli bir araç oldu ğu söylenebilir. 41.İkinci olarak müdahalenin gerekli olup olmad ığı incelenmelidir. Ölçülülük denetiminde gereklilik ölçütü, müdahalede bulunulurken en hafif arac ın seçilmesi anlam ına gelmektedir ( Şehrivan Çoban, 90). Gereklilik ölçütü yönünden duru şmada haz ır bulunma hakk ı ancak olay ın koşullar ının zorunlu k ıldığı durumlarda s ınırlanabilecektir ( Şehrivan Çoban, 91). Bu çerçevede san ığın duruşmada haz ır bulunmamas ını zorunlu k ılan bir olgunun varl ığı derece mahkemelerince somut ve olaya uygun bir gerekçeyle ortaya konulmal ıdır. Başvuru konusu olayda Mahkeme san ığın savunmas ının al ınmas ı için en az bir defa duru şma salonunda bulundurulmas ının savunma hakk ının k ısıtlanmamas ı aç ısından yeterli güvence olu şturduğu yönündeki Yarg ıtay karar ına at ıf yaparak ba şvurucunun yarg ılama safahat ında bir kez duru şma salonunda haz ır bulunduruldu ğu gerekçesiyle devam eden celselere SEGB İS arac ılığı ile kat ılımını uygun görmü ştür. Mahkemece ba şvurucunun duruşmada haz ır bulunma talebinin yarg ılama aşamas ında en az bir defa duru şma salonunda bulunarak savunma yap ılm ış olunmas ının savunma hakk ının k ısıtlanmamas ı için yeterli güvence olu şturduğu yönünde de ğerlendirme içeren Yarg ıtay karar ına dayan ılarak reddedilmesinin genel ve kategorik bir yakla şıma dayand ığı not edilmelidir. Nitekim Mahkeme, san ığın duruşmada haz ır bulunmamas ını zorunlu k ılan nedenleri somut bir şekilde açıklamam ıştır. Diğer bir ifadeyle hangi zorlay ıcı nedene dayal ı olarak ba şvurucunun duruşmada haz ır bulundurulmad ığı karar gerekçesinden anla şılmamaktad ır. Dahas ı başvurucu, yarg ılaman ın görüldü ğü ildeki Salihli T Tipi Kapal ı Ceza İnfaz Kurumunda tutuklu olarak bulunmakta iken yarg ılama başlamadan örgütsel durumu nedeniyle nakil kapsam ında başka bir ildeki İnfaz Kurumuna sevk edilmi ştir. Bununla birlikte an ılan nedenler kararda gösterilmemi ştir. Buna göre yarg ı organlar ı ile ceza infaz kurumu idaresinin başvurucunun duru şmada haz ır bulunma hakk ının gerekliliklerinin sa ğlanmas ına uygun şekilde planlama yapt ığına dair bir veriye ula şılamam ıştır. Diğer taraftan yarg ılaman ın görüldüğü Mahkeme ile ba şvurucunun nakledildi ği İnfaz Kurumunun ayn ı yarg ı çevresi içinde yer ald ıklar ı ve Mahkeme ile İnfaz Kurumu aras ındaki yol mesafesinin de k ısa olduğu anlaşılmaktad ır. 42. Başvurucunun SEGB İS arac ılığıyla kat ıldığı duruşmada Cumhuriyet savc ısı esas hakk ındaki görü şünü bildirmi ş ve Mahkemece hüküm verilmi ştir. Cumhuriyet savc ısının esasa ilişkin mütalaas ı başvurucuya yaz ılı olarak İnfaz Kurumunda tebli ğ edilmiş ise de başvurucunun duru şma salonunda haz ır bulundurularak esasa ili şkin savunma yapma talebi Başvuru Numaras ı: 2018/24006 Karar Tarihi : 15/9/2021 8reddedilmi ştir. Diğer bir ifadeyle esas hakk ındaki mütalaan ın okundu ğu ve başvurucu hakk ında hüküm verildi ği yani esasl ı işlemlerin yap ıldığı oturumlarda ba şvurucu duru şmada haz ır bulunamam ıştır. Buna göre terör örgütü üyeli ği suçundan yarg ılanan başvurucunun esasl ı işlemlerin yap ıldığı oturumlarda haz ır bulundurulmamas ı yarg ılaman ın adilliğine zarar vermiştir. 43. Bu çerçevede derece mahkemelerince di ğer alternatifler de ğerlendirilmeden ve olaya özgü somut gerekçeler sunulmadan do ğrudan başvurucunun duru şmada haz ır bulunma talebinin reddedilmesi, en uygun arac ın seçilmemesi sebebiyle müdahalenin gerekli olmad ığı sonucuna yol açmaktad ır. Dolay ısıyla başvurucunun esas hakk ında işlemlerin yap ıldığı duruşmada haz ır bulunma talebinin reddedilmesinin zorunlu olduğu derece mahkemelerince somut bir biçimde ortaya konulamad ığı için müdahalenin gerekli olmad ığı sonucuna var ılm ıştır. 44. Müdahalenin gerekli olmad ığı sonucuna var ıldığından ölçülülük aç ısından ayr ıca orant ılılık incelemesi yap ılmam ıştır. 45. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki duru şmada haz ır bulunma hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. Selahaddin MENTE Ş bu görüşe kat ılmam ıştır. B. Diğer İhlal İddialar ı 46. Başvurucu, dosyadaki tek delil olan harici bellek üzerinde hiçbir ara ştırma yap ılmadan hukuka ayk ırı delillere dayanarak mahkûmiyet hükmü kuruldu ğunu ileri sürmüştür. 47. Başvurucunun duru şmada haz ır bulunma hakk ının ihlal edildi ğine karar verildiğinden adil yarg ılanma hakk ı kapsam ında ileri sürdü ğü şikâyetleri hakk ında kabul edilebilirlik ve esas yönünden ayr ıca bir inceleme yap ılmas ına gerek görülmemi ştir. C. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 48. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "(1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir." 49. Başvurucu, ihlalin tespit edilmesi ve tazminat talebinde bulunmu ştur. Başvuru Numaras ı: 2018/24006 Karar Tarihi : 15/9/2021 950. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Do ğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018) karar ında ihlal sonucuna var ıldığında ihlalin nas ıl ortadan kald ırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmi ştir. Anayasa Mahkemesi di ğer bir karar ında ise bu ilkelerle birlikte ihlal karar ının yerine getirilmemesinin sonuçlar ına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devam ı anlam ına gelece ği gibi ilgili hakk ın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanaca ğına da işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019). 51. Bireysel ba şvuru kapsam ında bir temel hakk ın ihlal edildi ğine karar verildi ği takdirde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırıldığından söz edilebilmesi için temel kural, mümkün oldu ğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmas ıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kayna ğı belirlenerek devam eden ihlali n durdurulmas ı, ihlale neden olan karar veya i şlemin ve bunlar ın yol açt ığı sonuçlar ın ortadan kald ırılmas ı, varsa ihlalin sebep oldu ğu maddi ve manevi zararlar ın giderilmesi, ayr ıca bu bağlamda uygun görülen di ğer tedbirlerin al ınmas ı gerekmektedir ( Mehmet Do ğan, 55, 57). 52.İhlalin mahkeme karar ından kaynakland ığı veya mahkemenin ihlali gideremedi ği durumlarda Anayasa Mahkemesi, 6216 say ılı Kanun un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü nün 79. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (a) bendi uyar ınca ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere karar ın bir örne ğinin ilgili mahkemeye gönderilmesine hükmeder. An ılan yasal düzenleme, usul hukukundaki benzer hukuki kurumlardan farkl ı olarak, ihlali ortadan kald ırmak amac ıyla yeniden yarg ılama sonucunu do ğuran ve bireysel ba şvuruya özgülenen bir giderim yolunu öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi taraf ından ihlal karar ına bağlı olarak yeniden yarg ılama karar ı verildiğinde usul hukukundaki yarg ılaman ın yenilenmesi kurumundan farkl ı olarak ilgili mahkemenin yeniden yarg ılama sebebinin varl ığını kabul hususunda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktad ır. Dolay ısıyla böyle bir karar kendisine ula şan mahkemenin yasal yükümlülü ğü, ilgilinin talebini beklemeksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ı nedeniyle yeniden yarg ılama karar ı vererek devam eden ihlalin sonuçlar ını gidermek üzere gereken i şlemleri yerine getirmektir ( Mehmet Do ğan, 58, 59; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , 57-59, 66, 67). 53.İncelenen ba şvuruda duru şmada haz ır bulunma hakk ının ihlal edildi ği sonucuna ulaşılm ıştır. Dolay ısıyla ihlalin mahkeme karar ından kaynakland ığı anlaşılmaktad ır. 54. Bu durumda duru şmada haz ır bulunma hakk ının ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Yap ılacak yeniden yarg ılama ise bireysel ba şvuruya özgü düzenleme içeren 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ına göre ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ına yöneliktir. Bu kapsamda yap ılmas ı gereken i ş, yeniden yarg ılama karar ı verilerek Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple karar ın bir örne ğinin yeniden yarg ılama yap ılmak üzere Salihli A ğır Ceza Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmektedir. 55.İhlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılaman ın yeterli bir giderim sa ğlayacağı anlaşıldığından başvurucunun tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna ula şılm ıştır. Başvuru Numaras ı: 2018/24006 Karar Tarihi : 15/9/2021 1056. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 294,70 TL harç ve 3.600 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.894,70 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki duru şmada haz ır bulunma hakk ının ihlal edildiğine ilişkin iddian ın KABUL ED İLEBİLİR OLDUĞUNA OYB İRLİĞİYLE, B. Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki duru şmada haz ır bulunma hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE Selahaddin MENTEŞ'in karşı oyu ve OYÇOKLU ĞUYLA, C. Karar ın bir örne ğinin duruşmada haz ır bulunma hakk ının ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere Salihli A ğır Ceza Mahkemesine (E.2016/173, K.2017/22) GÖNDER İLMESİNE, D. Tazminata ili şkin taleplerin REDD İNE, E. 294,70 TL harç ve 3.600 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.894,70 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ÖDENMES İNE, F. Ödemenin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, G. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 15/9/2021 tarihinde karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Muammer TOPAL Recai AKYEL Üye Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Başvuru Numaras ı: 2018/24006 Karar Tarihi : 15/9/2021 11KARŞIOY 1. Mahkemenin Say ın çoğunluğu taraf ından ba şvurucunun adil yarg ılama kapsam ındaki duru şmada haz ır bulunma hakk ını ihlal edildi ğine karar verilmi ştir. Başvurucunun adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği yönündeki ço ğunluk karar ına belirtilen gerekçelerle kat ılmad ım. 2. Olay ve olgular mahkememizin gerekçeli karar ında ayr ıntılı olarak özetlenmi ştir. Başvurucu hakk ında; terör örgütü üyeli ği suçundan cezaland ırılmas ı istemiyle Salihli Ağır Ceza mahkemesine dava aç ılm ıştır. 3. Mahkeme tensip tutana ğında başvurucunun savunmas ının SEGBİS sistemiyle alınmas ına karar verilmi ştir. 4. Başvurucu 21.10.2016 tarihli celseye SEGB İS arac ılığıyla kat ılm ıştır. SEGBİS sistemi ile savunma yapmak istemedi ğini savunmas ını yüz yüze yapmak istedi ğini mahkemeye bildirmi ştir. 27.10.2016 tarihli celsede de ba şvurucu müdafi huzurund a savunmas ını yapm ıştır. 22.11.2016 tarihli ba şsavc ılık esas hakk ındaki mütalaas ını sunmuştur. Başvurucu mütalaaya kar şı beyanlar ını SEGBİS üzerinden bildirmeyece ğini savunmas ını mahkeme huzurunda bizzat yapaca ğını ifade etmi ştir. 5. Mahkemece esas hakk ındaki mütalaa infaz kurumunca ba şvurucuya tebli ğ edilmiştir. Ağır ceza mahkemesince ba şvurucuya mütalaaya kar şı beyanda bulunmas ı için ayr ıca süre verilmi ştir. Ancak buna ra ğmen başvurucu taraf ından savunma SEGB İS üzerinden yap ılmam ıştır. Mahkemede süreye ra ğmen esas hakk ında savunmas ını yapmayan başvurucu hakk ında karar vermi ştir. 6. UYAP; teknolojik geli şmeleri kullanarak Adalet Bakanl ığı merkez ve ta şra teşkilat ının, bağlı ve ilgili kurulu şlar ın, adli ve idari tüm yarg ı veya yarg ı destek birimlerinin donan ım veya yaz ılım olarak iç otomasyonunu benzer şekilde bilgi otomasyonun sistemlerini kurmuş kamu kurum ve kurulu şlar ı ile d ış entegrasyonu sa ğlayan bir bili şim sistemidir. Elektronik imza alt yap ısına uygun olarak geli ştirilmiş merkezi bir bilgi sistemi kurulmu ş bu sistemde yarg ı ve yarg ı destek birimleri aras ında fonksiyonel tam entegrasyon sa ğlanm ıştır. Sistemde elektronik imza rolleri bulunan hâkim, savc ı, avukat, zab ıt kâtibi, vatanda ş yetkileri çerçevesinde her türlü bilgi belge sisteme aktarmakta sistemde aktif ve güvenli i şleyişi sağlamaktad ır. Daha önce yaz ışma ve ara karar ı gerektiren bilgi ve belgeler e devlet sisteminden güvenli olarak do ğrudan temin edilebilmektedir. 7. UYAP ile ilgili kanuni alt yap ı başta 5271 say ılı Kanun (CMK) olmak üzere Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve ilgili bütün kanunlara ve yönetmeliklere düzenlemele r konularak sa ğlanm ıştır. Bu bağlamda CMK n ın Elektronik i şlemler kenar başlıklı 38/A maddesinde UYAP ile ilgili olarak (ayr ıntılı hükümler içeren) şu düzenlemeye yer verilmi ştir. (1) Her türlü ceza muhakemesi i şlemlerinde Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) kullan ılır. Bu işlemlere ili şkin her türlü veri, bilgi, belge ve karar, UYAP vas ıtas ıyla işlenir, kaydedilir ve saklan ır. Başvuru Numaras ı: 2018/24006 Karar Tarihi : 15/9/2021 12(2) Kanunlarda gösterilen istisnalar hariç olmak üzere, dosyalar güvenli elektronik imza kullan ılarak UYAP tan incelenebilir ve her türlü ceza muhakemesi i şlemi yap ılabilir. (3) Bu Kanun kapsam ında fiziki olarak haz ırlanmas ı öngörülen her türlü belge ve karar elektronik ortamda düzenlenebilir, i şlenebilir, saklanabilir ve güvenli elektronik imz a ile imzalanabilir. (4) Güvenli elektronik imza ile imzalanan belge ve kararlar di ğer kişi veya kurumlara elektronik ortamda gönderilir. Güvenli elektronik imza ile imzalanarak gönderilen belge veya kararlar, gerekmedikçe fiziki olarak ayr ıca düzenlenmez ve ilgili kurum ve ki şilere gönderilmez. (5) Elektronik imzal ı belgenin elle at ılan imzal ı belgeyle çeli şmesi halinde UYAP ta kay ıtlı olan güvenli elektronik imzal ı belge geçerli kabul edilir. (6) Güvenli elektronik imza ile imzalanan belge ve kararlarda, mühürleme i şlemi ile kanunlarda birden fazla nüshan ın düzenlenmesini öngören hükümler uygulanmaz. (7) Zorunlu nedenlerle fiziki olarak düzenlenmi ş belge veya kararlar, yetkili ki şilerce taranarak UYAP a aktar ılır ve gerekti ğinde ilgili birimlere elektronik ortamda gönderilir. (8) Elektronik ortamdan fiziki örnek ç ıkart ılmas ı gereken hallerde tutanak veya belgenin asl ının ayn ı olduğu belirtilerek hâkim, Cumhuriyet savc ısı veya görevlendirilen yetkili kişi taraf ından imzalan ır ve mühürlenir. (9) Elektronik ortamda yap ılan işlemlerde süre gün sonunda biter. (10) Yarg ı birimlerinin ihtiyaç duydu ğu nüfus, tapu, adlî sicil kayd ı gibi d ış bilişim sistemlerinden UYAP vas ıtas ıyla temin edilen bilgi, belge ve kay ıtlar, zorunlu olmad ıkça ayr ıca fiziki olarak istenilmez. UYAP tan d ış bilişim sistemlerine gönderilen bilgi ve belgeler ayr ıca zorunlu olmad ıkça fiziki ortamda gönderilmez. (11) Ceza muhakemesi i şlemlerinin UYAP ta yap ılmas ına dair usul ve esaslar, Adalet Bakanl ığı taraf ından ç ıkar ılacak yönetmelikle düzenlenir. 8. CMK n ın 147. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (h) bendinde ise ifade alma ve sorgu i şlemlerinde kayd ında teknik imkanlardan yararlan ılacağı hükmüne yer verilmi ştir. Ayn ı kanunun 196. maddesinde de San ığın duruşmadan ba ğışık tutulmas ı kenar ba şlığı altında san ığın ayn ı anda görüntülü ve sesli ileti şim tekniğinin kullan ılmas ı suretiyle sorgusunun ve savunmas ının yap ılabileceği belirtilmi ştir. 9. SEGB İS sistemi ulusal a ğı yarg ı sisteminde ses ve görüntünün ayn ı and a elektronik ortamda iletildi ği, kaydedildi ği bir bilişim sistemidir. SEGB İS teknik özellikleri ve donan ımı itibariyle UYAP ta görüntülü kay ıt yap ıldığı takdirde duru şma salonunun bir parças ı olarak işlev görmektedir. Sistemde ifade al ınırken SEGB İS ile duru şma salonun a bağlanan kişiler duruşma salonundakileri görmekte duru şmada yap ılanlar ı takip edebilmekte konuşulanlar ı duyabilmektedir. 10. SEGB İS sistemine ili şkin esas ve usulleri düzenlemek amac ıyla ç ıkar ılan ve 29/9/2011 tarihli ve 28060 say ılı Resmî Gazete de yay ımlanarak yürürlü ğe giren Ceza Muhakemesinde Ses ve Görüntü Bili şim Sisteminin Kullan ılmas ı Hakk ında Yönetmelik in 9. maddesinde görüntülü ve sesli ileti şim tekniğinin kullan ılmas ı imkân ın varl ığı halinde Başvuru Numaras ı: 2018/24006 Karar Tarihi : 15/9/2021 13kanunlardaki usul esaslar dairesinde soru şturma veya kovu şturma aşamas ındaki yap ılan her türlü işlemin SEGB İS ile kayda al ınacağı belirtilmi ştir. Ayn ı Yönetmeli ğin ceza infaz kurumunda bulunanlar ba şlığı alt ında ceza infaz kurumunda bulunan ki şinin SEGB İS ile dinlenebilece ği ve bu sistem ile duru şmaya kat ılabileceği düzenlenmi ştir. 11. Öte yandan Anayasa n ın 141. maddesinde son f ıkras ında Davalar ın az giderle ve mümkün olan süratle sonuçland ırmas ı yarg ının görevidir. denmektedir. Bunun bir yans ımas ı olarak CMK n ın temel yakla şımı duruşman ın tekliği (tek bir celsede tamamlanmas ı) ilkesidir. UYAP ve SEGB İS sistemi teknik alt yap ısı ve sağlad ığı imkanlar ile bilgi ve belgeye ula şım kolayl ığı göz önüne al ındığında tümüyle bu sistemi sa ğlamaya yönelik olarak tasarland ığı söylenebilir. Dolay ısıyla SEGB İS sistem olarak Anayasa n ın bu kural ına uygun ve kuralla öngörülen me şru amac ı sağlamaya yönelik olarak i şlemektedir. 12. Bu aç ıklamalar ışığında somut olay de ğerlendirildi ğinde başvurucunun duruşmaya SEGB İS yoluyla kat ılımın sağlanmas ı başlı başına adil yarg ılanma hakk ına ayk ırı bir durum de ğildir. 13. Salihli A ğır Ceza Mahkemesi nce ba şvurucunun talebi üzerine duru şma salonunda haz ır edilerek müdafi huzurunda savunmas ı al ınm ıştır. Esas hakk ındaki mütalaa kendisine tebli ğ edilmiş, birden kez fazla süre verilerek SEGB İS sistemi üzerinden duruşmalara kat ılımını sağlanmas ını gereklili ği konusunda aç ıklamalarda bulunulmu ştur. Buna rağmen esas hakk ındaki mütalaaya kar şı beyanda bulunmayan ba şvurucu hakk ında hüküm kurulmu ştur. 14. Başvurucunun hukuki durumu Salihli A ğır Ceza Mahkeme si taraf ından CMK da ki san ığa ait olan haklardan Susma Hakk ı nı kullanmas ı olarak de ğerlendirilmi ştir. Salihli A ğır Ceza mahkemesince SEGB İS üzerinden usul kurallar ına uyarak yarg ılama faaliyetini neticelendirmi ştir. Bu yarg ılama Yarg ıtay denetiminden de geçerek kesinle şmiştir. 15. Bu aç ıklamalar ışığında somut olay ı değerlendirildi ğinde başvurucunun duruşmaya SEGB İS yoluyla kat ılımının sağlanmas ı başlı başına adil yarg ılanma hakk ına ayk ırı bir durum olmad ığından say ın çoğunluğun görüşüne kat ılmad ım. Üye Selahaddin MENTE Ş