Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008 -4-90 (Muafiyet) Karar Sayısı : 08-37/497-178 Karar Tarihi : 5.6.2008 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, 10 Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖRLER : Mehmet YANIK, Sinan BOZKUŞ, Hale SAĞLAM C. BİLDİRİMDE BULUNAN : HSBC Bank A.Ş. Temsilcisi: Av. Işıl GÜVEN Büyükdere Cd. No:122 D Blk. Esen tepe Şişli/İstanbul D. TARAFLA
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008 -4-90 (Muafiyet) Karar Sayısı : 08-37/497-178 Karar Tarihi : 5.6.2008 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, 10 Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖRLER : Mehmet YANIK, Sinan BOZKUŞ, Hale SAĞLAM C. BİLDİRİMDE BULUNAN : HSBC Bank A.Ş. Temsilcisi: Av. Işıl GÜVEN Büyükdere Cd. No:122 D Blk. Esen tepe Şişli/İstanbul D. TARAFLAR : - HSBC Bank A.Ş. 20 Büyükdere Cd. No:122 D Blk. Esentepe Şişli/İstanbul - Pegasus Hava Taşımacılığı A.Ş. Basın Ekspres Yolu No:2 34303 Halkalı/İstanbul E. DOSYA KONUSU: HSBC Ban k A.Ş. (HSBC) ve Pegasus Hava Taşımacılığı A.Ş. (Pegasus) arasında akdedilen HSBC -Pegasus Ortak Markalı Kredi Kartı (Pegasus Kart) Programı İşbirliği Sözleşmesi ne menfi tespit belgesi verilmesi veya muafiyet tanınması talebi. F. DOSYA EVRELERİ: Kurum ka yıtlarına 21.4.2008 tarih, 2416 sayı ile giren 30 başvuru üzerine düzenlenen 29.5.2008 tarih, 2008 -4-90/MM-08-MY sayılı Muafiyet Ön İnceleme Raporu 30.5.2008 tarih, REK.0.08.00.00 -130/142 sayılı Başkanlık Önergesi ile 08 -37 sayılı Kurul toplantısında görüşüle rek karara bağlanmıştır. G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda, - Bildirimi yapılan Sözleşme ye, 4054 sayılı Kanun un 4. maddesine aykırı hükümler içermesi nedeniyle menfi tespit verilmesinin mümkün olmadığı, - Sözleşme nin 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmala ra İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında toplam 5 yıllık bir dönem için grup muafiyetinden yararlanabileceği 40 görüşleri ne yer verilmiştir. 08-37/497 -178 2H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME H.1. İlgili Pazar H.1.1. Ürün Pazarı Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde, ilgili ür ün pazarı ücretsiz veya indirimli havayolu taşımacılığı promosyonu sunan kredi kartları pazarı olarak tespit edilmiştir. 50 H.1.2. Coğrafi Pazar Ücretsiz veya indirimli havayolu taşımacılığı promosyonu sunan kredi kartları ile ödeme hizmetleri faaliyetler inin ülke genelinde ortak sistem üzerinden aynı şekilde gerçekleştirilmesi nedeniyle, ilgili coğrafi pazar Türkiye Cumhuriyeti olarak belirlenmiştir. H.2. Bildirim Konusu Sözleşme Bildirim konusu Sözleşme de; kart hamillerinin HSBC Advantage üye işyeri ağı dâhilindeki işyerlerinde ve Pegasus da yapacakları mal ve hizmet alımlarında kullanabilmelerini, bu kullanım neticesinde çeşitli avantajlardan 60 faydalanabilmelerini, kredi kartı sistemlerine dâhil kuruluşların üye işyerlerinde nakit ödeme yapmadan, mal ve hizmet alımında kullanılabilmesini ve banka şube/ATM lerinde nakit avans kullanımını sağlamak üzere tasarlanan Pegasus Kart a ilişkin, tarafların hak ve yükümlülükleri düzenlenmiştir. Sözleşme, beş yıllık sürenin tamamlanmasının ardından kendiliğinden s ona erecek tir. Sözleşme ile Pegasus, HSBC ile ortak kart anlaşması devam ederken, başka kart kuruluşları ile ortak markalı kart çıkarmak için herhangi bir anlaşma yapmayacağını ve/veya bu kuruluşlarla birlikte ortak markalı kart işbirliğine yönelik bir re klam ve kampanya faaliyetine girmeyeceğini taahhüt etmektedir. Sözleşme uyarınca HSBC, kendi bankacılık ağını kullanarak Pegasus Kart 70 başvurul arını toplayacak, Pegasus satış/ hizmet noktalarında ve Pegasus acenteleri aracılığıyla kartı tanıtacak, Pegasus mü şterilerini başvuru yapmaları için teşvik edecektir. Sözleşme nin süresi; düzenle meye uygun olarak süresinden önce feshedilmedikçe, ilk Pegasus Kart ın basılmasından başlamak üzere beş yıldır. Süre sonunda Sözleşme nin kendiliğinden sona ereceği kararlaşt ırılmakla birlikte, tarafların isteği doğrultusunda bir ay öncesinde karşılıklı mutabakatla uzatılabilecektir. 80 08-37/497 -178 3H.3. Sözleşmedeki Kısıtlayıcı Hükümler Anılan Sözleşme de , tarafların ticari karar alma serbestilerini kısıtlayan bazı hükümler yer almaktad ır. HSBC ve Pegasus un birbirlerine getirdikleri mali yükümlülükler de kısıtlayıcı nitelikte olmakla birlikte , 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun açısından esas önem arz eden , Sözleşme de düzenlenen rekabet etmeme yükümlülüğüdür. SÖZLEŞMENIN Diğer Hükümler başlıklı 11.b . maddesinde yer alan , Pegasus Banka ile ortak anlaşması devam ederken başka kart çıkaran kart kuruluşları ile 90 ortak markalı kart çıkarmak için herhangi bir anlaşmaya girmeyecek ve bu kuruluşlarla birlikte ortak markalı karşı işbirliğine yönelik bir reklâm ve kampanya faaliyetine girmeyecektir hükmüyle Pegasus a rekabet etmeme yükümlülüğü getirilmektedir. Bunun yanında Sözleşme nin 4. maddesinde sözleşme süresi 5 yıl olarak tespit edilmekle birlikte , 12.a . maddesinde taraf lardan her birinin Sözleşme yi sözleşme süresi sonunu bekleme den, dilediği zaman , sebep göstermeksizin altı ay öncesinden yazılı olarak , diğer tarafa ihbar etmek kaydı ile feshetme hakkı saklı tutulmuştur. Ancak, aynı maddede yer alan söz konusu feshe ilişkin ihbar, bu Sözleşme nin birinci senesi içinde gönderilmez hükmü ile yaklaşık bir buçuk 100 senelik bir bağlama süresi öngörülmüştür. H.4. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme Pegasus ve HSBC arasında sözleşme ile kurulan işbirliğinin amacı; HSBC tarafı ndan iki tarafın logoları bulunacak şekilde basılacak Pegasus Kart ile HSBC Advantage üye işyerlerinde ve Pegasus da alışveriş yapan kart hamillerinin peşin veya taksitli ödeme yapmalarına imkân tanımak; hamillerin Nakit Puan Programı ndan ve Pegasus Uçuş Puan Programı ndan faydalanmalarına ve şube ve ATM lerden nakit avans kullanımına olanak sağlamaktır. Pegasus kart hamilleri yaptıkları alışverişlerden Uçuş Puan ı 110 kazanacaklar, bunlara ilave olarak da Pegasus ile gerçekleştirdikleri her uçuş için bilet be delinin %1,5 u oranında Uçuş Puan kazanacaklardır. H.4.1 Menfi Tespit Değerlendirmesi 4054 sayılı Kanun un 8. maddesinde, İlgili teşebbüs veya teşebbüs birliklerinin başvurusu üzerine Kurul, elinde bulunan bilgiler çerçevesinde bir anlaşmanın, kararın, eylemin veya birleşme ve devralmanın bu Kanunun 4, 6 ve 7 nci maddelerine aykırı olmadığını gösteren bir menfi tespit belges i verebilir. hükmü yer almaktadır. Dosya konusu Sözleşme de yer alan rekabet etmeme yükümlülükleri "ilgili pazarda rekabeti kısıtlayıcı" olduğu için 4054 sayılı Kanun un 4. maddesine 120 aykırılık teşkil etmektedir. Bu nedenle dosya konusu Sözleşme ye 4054 sa yılı 08-37/497 -178 4Kanun un yukarıda anılan 8. maddesi çerçevesinde menfi tespit belgesi verilmesi mümkün değildir. H.4.2. 2002/2 sayılı Tebliğ Kapsamında Değerlendirme Dosya konusu Sözleşme , HSBC Bankası ile Pegasus arasında dikey bir ilişkiyi düzenlemektedir. Buna gö re HSBC, müşterilerine, Pegasus kredi kartıyla yapacağı alışverişler karşılığında Uçuş Puan vermekte, Uçuş Puan lar karşılığında Pegasus uçuşları için uçak bileti kazan ılmaktadırlar. Bu açıdan bakıldığında , Sözleşme ile her iki taraf birbirlerinin müşte ri kitlesine 130 ulaşma olanağı bulacakları gibi yeni müşteri kazanmak yolunda da önemli bir adım atmış olacaklardır. 2002/2 sayılı Tebliğ in Kapsam baslıklı 2. maddesinde dikey anlaşmalar, "üretim veya dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet göste ren iki ya da daha fazla teşebbüs arasında belirli mal veya hizmetlerin alımı, satımı veya yeniden satımı amacıyla yapılan anlaşmalar" olarak tanımlanmaktadır. Buna göre HSBC nin Pegasus Kart ın basımı ve dağıtımına ilişkin yaptığı Sözleşme söz konusu Tebl iğ kapsamında değerlendirilebilecek niteliktedir. Sözleşme nin 4. ve 11 . madde lerinde, sözleşme süresine ve bu süre boyunca (5 yıl) Pegasus a getirilen rekabet etmeme yükümlülüğüne yer verilmiştir. 2002/2 140 sayılı Tebliğ in 5. maddesinde, alıcıya getirilen r ekabet etmeme yükümlülüğü 5 yıla kadar grup muafiyeti kapsamına alınmıştır. Sözleşme nin yenile nerek söz konusu rekabet etmeme yükümlülüklerinin azami süresi olan beş yıllık sürenin uzatılması , Tebliğ de belirtilen , tesisisin sağlayıcı tarafından temin edi lmesi koşulu dışında mümkün değildir. İlgili Tebliğ çerçevesinde rekabet yasaklarının değerlendirilmesi, bu hükümler sözleşmenin geri kalan hükümlerinden ayrılabildiği hallerde ayrıca yapılmakta ; rekabet yasaklarının sözleşmenin diğer hükümlerinden ayrılm asının mümkün olmadığı durumda, değerlendirmeler tüm sözleşme itibarıyla yapılmakta dır. İnceleme konusu sözleşmede böyle bir ayrımda bulunulmaması ve beş yıllık bir 150 süre için yapılan; ancak karşılıklı mutabakat sağlanması durumunda tekrar süresi uzayacak olan sözleşmede, uzaması olası bu dönem için rekabet yasaklarının kaldırılmasına ilişkin bir öngörünün yapılmam ış olması sebebiyle grup muafiyetinden yararlanma açısından sadece rekabet yasağına ilişkin hükmün değil de tüm sözleşme nin dikkate alın arak beş yıllık bir süre için muafiyetten yararlanması gerektiği değerlendirilmiştir. Öte yandan, Tebliğ in 2007/2 sayılı Tebliğ ile değişik 2. maddesinin ikinci fıkrasında , Bu Tebliğ ile sağlanan muafiyet, sağlayıcının dikey anlaşma konusu mal ve hizmetleri sağla dığı ilgili pazardaki pazar payının % 40 ı aşmaması durumunda uygulanır hükmü yer almaktadır. Dosya mevcudu bilgilerden, her 160 iki teşebbüsün de faaliyet gösterdiği alanlarda pazar paylarının % 40 ın altında 08-37/497 -178 5gerçekleştiği anlaşılmaktadır (HSBC nin kredi kar tı hizmetlerinde 2007 yılındaki pazar payı % ( ); Pegasus un 2006 yılında iç hatlardaki pazar payı % ( .), dış hat pazar payı ise % ( ) olarak gerçekleşmiştir) . Ayrıca HSBC, ücretsiz veya indirimli havayolu taşımacılığı promosyonu sunan kredi kartları paza rına henüz girdiğinden bu alanda pazar payı bulunmamaktadır. Dolayısıyla bahse konu Sözleşme 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında dır. I. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; 170 1. HSBC Bank A.Ş ile Pegasus Hava Taşımacılığı A.Ş arasında i mzalanan HSBC -Pegasus Ortak Markalı Kredi Kartı (Pegasus Kart) Programı İşbirliği Sözleşmesi ne, 4054 sayılı Kanun un 4. maddesine aykırı hükümler içermesi nedeniyle menfi tespit belgesi verilemeyeceğine, 2. Ancak Sözleşme nin 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmal ara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında , toplam 5 yıllık bir dönem için , grup muafiyetinden yararlanabileceğine OYÇOKLUĞU ile karar verilmiştir. 08-37/497 -178 6 Rekabet Kurulu nun 05.06.2008 tarih ve 08 -37/497 -178 sayılı Karar ına KARŞI OY GEREKÇESİ Menfi Tespit belgesi verilmesi talep edilen sözleşme, HSBC Bank A.Ş. ile Pegasus Hava Taşımacılığı A.Ş. ortak markalı kredi kartı Pegasus Kart Programına ilişkin İşbirliği Sözleşmesidir. Bu program üyelerinin, talep etmeleri durumunda, HSBC Ba nk dan temin edecekleri ve mülkiyeti Pegasus a ait Pegasus Kart hizmet markasını taşıyan kredi kartlarını kullanarak HSBC kapsamında puan kazanacakları bir düzenlemeyi öngörmektedir. Sözleşme ile Pegasus un Pegasus Kart markasına ilişkin her tür kullanım ve diğer kanuni hakları saklı kalmak kaydıyla, Sözleşme süresince anılan markanın bila bedel, sınırsız, inhisari kullanım hakkı HSBC Bank a tanınmıştır. Buna karşılık Pegasus, Sözleşme geçerli olduğu sürece Pegasus Kart markasını başka bir bankaya kulland ırmamayı, mil satışı yapmamayı taahhüt etmiştir. Sözleşme ile Pegasus ve HSBC Bank; aynı pazarda belirli bir mal veya hizmetin alımı, satımı veya yeniden satımı için, bir üretim veya dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde edimler üstlenmiş değillerdir. Sözleşmenin içeriği nazarı itibarı alındığında, HSBC ve Pegasus un, 2002/2 sayılı Tebliğ in kapsamına giren bir dikey anlaşma yaptıklarından söz etmek mümkün değildir. O nedenle dikey bir ilişki içermeyen bu sözleşmenin, Kurulca 4054 sayılı Kanun hükümleri ne göre değerlendirmeye tabi tutulması ve grup muafiyetinden yararlandırılması ilgili yasaya aykırı olacaktır. Belirttiğim gerekçe ile çoğunluk görüşüne katılmamaktayım. M.Sıraç ASLAN Kurul Üyesi