TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR A.R.D. BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/25568) Karar Tarihi: 10/2/2021 Başvuru Numaras ı: 2018/25568 Karar Tarihi : 10/2/2021 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYELYusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Zehra GAYRETL İ Başvurucu : A.R.D. Vekili : Av. Sabahattin DEM İR I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ceza davas ında delillerin de ğerlendirilmesinde ve hukuk kurallar ının uygul
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR A.R.D. BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/25568) Karar Tarihi: 10/2/2021 Başvuru Numaras ı: 2018/25568 Karar Tarihi : 10/2/2021 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYELYusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Zehra GAYRETL İ Başvurucu : A.R.D. Vekili : Av. Sabahattin DEM İR I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ceza davas ında delillerin de ğerlendirilmesinde ve hukuk kurallar ının uygulanmas ında hata yap ılarak adil olmayan karar verilmesi ve uzun yarg ılama nedeniyle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 9/8/2018 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ında n yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından, başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüş bildirmemi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2018/25568 Karar Tarihi : 10/2/2021 38. 1974 do ğumlu olan ba şvurucu, bireysel ba şvuruya konu olaylar ın geçtiği tarihlerde Hakkâri'de ikamet etmektedir. 9. Başvurucunun Beytü şşebap ilçesinin Mezra Belediyesi bünyesinde görev yapmakta iken Hakkâri Üniversitesine naklen atanma i şlemini temin etmek amac ıyla 11/6/2009 ve 22/6/2009 tarihli sahte belgeler düzenledi ği; an ılan Üniversiteye geçi ş yapt ığı 2009 y ılının Temmuz ay ından itibaren sahte belgelere dayal ı olarak ayn ı anda farkl ı iki kurumdan çift maa ş ald ığı ve hakk ında tesis edilen bir disiplin cezas ının sonuçlar ını ortadan kald ırmak amac ıyla 17/6/2010 tarihli sahte bir belge düzenledi ği iddialar ına ilişkin olarak soruşturma başlatılm ıştır. 10. Soruşturma kapsam ında başvurucu 31/1/2012 tarihinde Hakkâri Cumhuriyet Başsavc ılığında (Başsavc ılık) ifade vermi ştir. 11. Soruşturman ın tamamlanmas ının ard ından Başsavc ılığın 4/5/2012, 29/11/2012 ve 31/1/2014 tarihli iddianameleri ile ba şvurucu hakk ında çeşitli tarihlerde i şlendiği iddia edilen resmî belgede sahtecilik ve nitelikli doland ırıcılık suçlar ından kamu davas ı aç ılm ıştır. 12. Hakkâri 1. A ğır Ceza Mahkemesinde (Mahkeme) görülen yarg ılama sonucunda Mahkemenin 3/7/2017 tarihli karar ı ile başvurucu hakk ında 17/6/2010 tarihli eylem nedeniyle resmî belgede sahtecilik suçundan 3 y ıl hapis, nitelikli doland ırıcılık suçundan 4 yıl hapis ve 30.000 TL adli para cezas ı; 22/6/2009 tarihli eylem nedeniyle resmî belgede sahtecilik suçundan 4 y ıl hapis; 2009 y ılı Temmuz ay ında gerçekle ştirilen eylem nedeniyle de nitelikli doland ırıcılık suçundan 4 y ıl hapis ve 10.000 TL adli para cezas ına hükmedilmi ştir. 13. Başvurucunun istinaf talebi, Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesinin (Daire) 10/5/2018 tarihli karar ı ile k ısmen kabul k ısmen reddedilmi ştir. Daire anılan karar ında başvurucu hakk ında nitelikli doland ırıcılık suçlar ından kurulan hükümlere karşı istinaf talebinin esastan reddine, resmî belgede sahtecilik suçundan kurulan hükümlerin ise kald ırılarak bu suç yönünden yeniden hüküm kurulmas ına karar vermi ştir. 14. Daire, ba şvurucu hakk ında resmî belgede sahtecilik suçundan yapt ığı yarg ılama sonucunda ba şvurucunun at ılı suçtan 4 y ıl hapis cezas ıyla cezaland ırılmas ına 10/5/2018 tarihinde karar vermi ştir. 15. Başvurucu 11/7/2018 tarihinde nihai karar ı öğrendiğini beyan ederek 9/8/2018 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 16. Mahkemenin 10/2/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Makul Sürede Yarg ılanma Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 17. Başvurucu, yarg ılaman ın uzun sürmesi nedeniyle makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. Başvuru Numaras ı: 2018/25568 Karar Tarihi : 10/2/2021 42. Değerlendirme a. Kabul Edilebilirlik Yönünden18. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. b. Esas Yönünden19. Ceza yarg ılamas ının süresi tespit edilirken sürenin ba şlang ıç tarihi olarak bir kişiye suç işlediği iddias ının yetkili makamlar taraf ından bildirildi ği veya isnattan ilk olarak etkilendiği arama ve gözalt ı gibi birtak ım tedbirlerin uyguland ığı tarih; sürenin sona erdi ği tarih olarak suç isnad ına ilişkin nihai karar ın verildiği, yarg ılamas ı devam eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin şikâyetle ilgili karar ını verdiği tarih esas al ınır (B.E., B. No: 2012/625, 9/1/2014, 34). 20. Ceza yarg ılamas ının süresinin makul olup olmad ığı değerlendirilirken yarg ılaman ın karmaşıklığı ve kaç dereceli oldu ğu, taraflar ın ve ilgili makamlar ın yarg ılama sürecindeki tutumu ve ba şvurucunun yarg ılaman ın süratle sonuçland ırılmas ındaki menfaatinin niteli ği gibi hususlar dikkate al ınır (B.E., 29). 21. An ılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer ba şvurularda verdi ği kararlar dikkate al ındığında başvurucuya suç isnad ının bildirildi ği 31/1/2012 tarihi ile nihai karar ın verildiği 10/5/2018 tarihi aras ındaki 6 y ıl 4 ayl ık yarg ılama süresinin makul olmad ığı sonucuna varmak gerekir. 22. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. B. Diğer İhlal İddialar ı 23. Başvurucu; hukuk kurallar ının geniş yorumlanmas ı sonucu mahkûmiyetine hükmedildi ğini, eksik inceleme ve ara ştırma yap ıldığını, maddi olay ın yeterince ayd ınlat ılmad ığını, soruşturma aşamas ında görev alan kolluk görevlilerinin ve yarg ılamada görev alan baz ı hâkim ve savc ılar ın Fetullahç ı Terör Örgütü/Paralel Devlet Yap ılanmas ı (FETÖ/PDY) üyeli ği suçundan yürütülen soru şturmalar kapsam ında görevlerinden ihraç edildiklerini, dolay ısıyla bağıms ız ve tarafs ız mahkemelerce yarg ılanmad ığını belirterek suçta ve cezada kanunilik ilkesinin ve adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 24. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun iddialar ının bir bütün olarak Anayasa'n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ı kapsam ında incelenmesi gerekti ği değerlendirilmi ştir. 25. Anayasa n ın 148. maddesinin dördüncü f ıkras ında, kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlara ili şkin şikâyetlerin bireysel ba şvuruda incelenemeyece ği belirtilmi ştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde dava konusu yap ılm ış maddi olay ve olgular ın Başvuru Numaras ı: 2018/25568 Karar Tarihi : 10/2/2021 5kan ıtlanmas ı, delillerin de ğerlendirilmesi, hukuk kurallar ının yorumlanmas ı ve uygulanmas ı ile uyuşmazl ıkla ilgili var ılan sonucun adil olup olmamas ı bireysel ba şvuru konusu olamaz. Ancak bireysel ba şvuru kapsam ındaki hak ve özgürlüklere müdahale te şkil eden, bariz takdir hatas ı veya aç ık bir keyfîlik içeren tespit ve sonuçlar bu kapsamda de ğildir ( Ahmet Sa ğlam, B. No: 2013/3351, 18/9/2013, 42). 26. Başvurucunun an ılan iddialar ının esas itibar ıyla derece mahkemelerince verilen kararlarda delillerin de ğerlendirilmesinde isabet bulunmad ığına ve dolay ısıyla karar ın sonucuna ili şkin olduğu görülmektedir. Yap ılan yarg ılamada, derece mahkemelerince verilen kararlarda bariz takdir hatas ı veya aç ık bir keyfîlik olu şturan herhangi bir durum tespit edilmemi ştir. 27. Öte yandan ba şvurucu, FETÖ/PDY soru şturmas ı kapsam ında mesleklerinden ihraç edilen baz ı hâkimlerin yarg ılamada görev alm ış olmalar ı nedeniyle yarg ının tarafs ızlığı ve bağıms ızlığına zarar verildi ğini ileri sürmü ştür. Somut olayda bu iddian ın başvuruya konu yarg ılamay ı yapan mahkemenin ba ğıms ızlığını ve tarafs ızlığını ihlal eden hususlara ya da başvurucuya isnat edilen ve derece mahkemesince sabit görülen fiillere dayan ılarak yap ılan işlemlerin s ıhhatini etkiledi ğine ilişkin somut ve hukuken kabul edilebilir herhangi bir açıklama başvurucu taraf ından yap ılmam ıştır. 28. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. C. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 29. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "(1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmedi ğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir." 30. Başvurucu, ihlalin tespiti ve maddi tazminat talebinde bulunmu ştur. 31. Somut olayda makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği sonucuna var ılm ıştır. 32. Başvurucu manevi tazminat talebi bulunmam ıştır. Diğer yandan Anayasa Mahkemesinin maddi tazminata hükmedebilmesi için ba şvurucunun u ğrad ığını iddia etti ği maddi zarar ile tespit edilen ihlal aras ında illiyet ba ğı bulunmal ıdır. Başvuruya konu olayda böyle bir illiyet ba ğı bulunmad ığından maddi tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2018/25568 Karar Tarihi : 10/2/2021 633. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 294,70 TL harç ve 3.600 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.894,70 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. 1. Makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, 2. Diğer ihlal iddialar ının aç ıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki makul sürede yarg ılanma hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, C. 294,70 TL harç ve 3.600 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.894,70 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ÖDENMES İNE, D. Maddi tazminata ili şkin taleplerin REDD İNE, E. Ödemelerin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihlerinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA, F. Karar ın bir örne ğinin bilgi için Hakkâri 1. A ğır Ceza Mahkemesine (E.2012/493, K.2017/1) GÖNDER İLMESİNE, G. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 10/2/2021 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.