TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR PETER FRANK STEUDTNER BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/33442) Karar Tarihi: 4/11/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/33442 Karar Tarihi : 4/11/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Fatih HAT İPOĞLU Başvurucu : Peter Frank STEUDTNER Vekili : Av. Murat Deha BODURO ĞLU I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, tutuklaman ın hukuki olmamas ı nedeniyle
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR PETER FRANK STEUDTNER BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/33442) Karar Tarihi: 4/11/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/33442 Karar Tarihi : 4/11/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Fatih HAT İPOĞLU Başvurucu : Peter Frank STEUDTNER Vekili : Av. Murat Deha BODURO ĞLU I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, tutuklaman ın hukuki olmamas ı nedeniyle ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 18/8/2017 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyon taraf ından bu kararda incelenen şikâyet haricindeki şikâyetlerin kabul edilemez oldu ğuna karar verilmi ş, bu şikâyet yönünden ise ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüşünü bildirmi ştir. 6. Başvurucu, Bakanl ığın görüşüne karşı süresinde beyanda bulunmu ştur. III. OLAY VE OLGULAR7. Başvuru formlar ı ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ve Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) arac ılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde olaylar özetle şöyledir: 8. Terör örgütlerine (FETÖ/PDY, PKK/KCK ve DHKP/C) yard ım etme suçunu işlediği değerlendirilen ba şvurucunun da aralar ında bulundu ğu çok say ıda kişi hakk ında Adalar Cumhuriyet Ba şsavc ılığı taraf ından soru şturma başlatılm ıştır. Başvuru Numaras ı: 2017/33442 Karar Tarihi : 4/11/2020 39. Başvurucu, İstanbul Büyükada'daki bir otelde yap ılan toplant ı s ıras ında Başsavc ılığın talimat ı ile 5/7/2017 tarihinde gözalt ına al ınm ıştır. 10. Adalar Cumhuriyet Ba şsavc ılığı, soruşturma işlemlerinin İstanbul Cumhuriyet Başsavc ılığınca (Başsavc ılık) yürütülmesi gerekti ğini belirterek soru şturma dosyas ını 6/7/2017 tarihli fezleke ile an ılan Başsavc ılığa göndermi ştir. 11. Başvurucu, soru şturma işlemlerinin yürütüldü ğü İstanbul Emniyet Müdürlü ğüne getirilerek ilk ifadesinin al ındığı 16/7/2017 tarihine kadar burada gözalt ında tutulmu ştur. 12. Başvurucu ifadesi al ınmak üzere 17/7/2017 tarihinde Ba şsavc ılıkta haz ır edilmiştir. 13. Başsavc ılık başvurucuyu silahl ı terör örgütüne üye olmamakla beraber örgüt adına faaliyette bulunarak örgüte yard ım etme suçundan tutuklanmas ı istemiyle ayn ı tarihte İstanbul 10. Sulh Ceza Hâkimli ğine (Hâkimlik) sevk etmi ştir. 14. Başvurucu, Hâkimli ğin 18/7/2017 tarihli karar ıyla an ılan suçtan tutuklanm ıştır. 15. Başvurucu, müdafii arac ılığıyla 21/7/2017 tarihinde tutuklama karar ına itiraz etmiş; İstanbul 11. Sulh Ceza Hâkimli ği, tutuklama karar ındaki gerekçelere atfen tutuklaman ın usul ve yasaya uygun oldu ğu gerekçesiyle 1/8/2017 tarihinde itiraz ın kesin olarak reddine karar vermi ştir. 16. Başvurucu 18/8/2017 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. 17. Başsavc ılığın 4/10/2017 tarihli iddianamesi ile ba şvurucu ve di ğer şüphelilerin terör örgütlerine (FETÖ/PDY, PKK/KCK ve DHKP/C) yard ım etme suçunu i şlediğinden bahisle cezaland ırılmas ı istemiyle ayn ı yer ağır ceza mahkemesinde dava aç ılm ıştır. 18.İstanbul 35. A ğır Ceza Mahkemesi (Mahkeme) 17/10/2017 tarihinde iddianamenin kabulüne karar vermi ş ve E.2017/100 say ılı dosya üzerinden kovu şturma başlam ıştır. 19. Mahkeme 25/10/2017 tarihinde yap ılan birinci duru şmada ba şvurucunun savunmas ını alm ış ve duruşma sonunda tahliyesine karar vermi ştir. 20. Savc ılık 27/11/2019 tarihinde esas hakk ındaki mütalaas ını sunmuştur. Esas hakk ındaki mütalaada ba şvurucunun beraatini talep etmi ştir. 21. Mahkeme 3/7/2020 tarihinde yapt ığı duruşmada başvurucunun beraatine kara r vermiştir. Mahkeme ayr ıca beraat eden ba şvurucuya 4/12/2004 tarihli ve 5271 say ılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 141. maddesi uyar ınca tazminat davas ı açabilece ği yönünde bilgilendirmede bulunmu ştur. An ılan karar 14/7/2020 tarihinde istinaf edilmeden kesinleşmiştir. 22. Öte yandan ba şvurucu; tahliyesinin ard ından 24/1/2018 tarihinde haks ız olarak yakalanmas ı, gözalt ına al ınmas ı ve tutuklanmas ı iddias ıyla Ağır Ceza Mahkemesine tazminat davas ı açm ıştır. Söz konusu dava İstanbul 4. A ğır Ceza Mahkemesinin 8/3/2018 tarihli karar ıyla başvurucu hakk ındaki ceza davas ının derdest olmas ı ve bu nedenle 5271 say ılı Başvuru Numaras ı: 2017/33442 Karar Tarihi : 4/11/2020 4Kanun'un 141. ve devam ı maddelerindeki yasal şartlar ı taşımad ığından bahisle reddedilmi ştir. Bu karar ın istinaf incelemesini gerçekle ştiren İstanbul Bölge Adliyesi 19. Ceza Dairesi de 6/7/2018 tarihinde ayn ı gerekçeyle istinaf ba şvurusunun esastan reddine karar vermi ştir. Tazminat davas ı Yarg ıtayda derdesttir. IV.İLGİLİ HUKUK 23. 5271 say ılı Kanun'un "Tazminat istemi" kenar ba şlıklı 141. maddesinin (1) ve (2) numaral ı fıkras ının ilgili k ısm ı şöyledir: "Suç soru şturmas ı veya kovu şturmas ı sıras ında; a) Kanunlarda belirtilen ko şullar d ışında yakalanan, tutuklanan veya tutuklulu ğunun devam ına karar verilen, ... e) Kanuna uygun olarak yakaland ıktan veya tutukland ıktan sonra haklar ında kovuşturmaya yer olmad ığına veya beraatlerine karar verilen, ... Kişiler, maddî ve manevî her türlü zararlar ını, Devletten isteyebilirler. (2) Birinci f ıkran ın (e) ve (f) bentlerinde belirtilen kararlar ı veren merciler, ilgiliye tazminat haklar ı bulunduğunu bildirirler ve bu husus verilen karara geçirilir." 24. 5271 say ılı Kanun'un "Tazminat isteminin ko şullar ı" kenar ba şlıklı 142. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı şöyledir: "Karar veya hükümlerin kesinle ştiğinin ilgilisine tebli ğinden itibaren üç ay ve he r hâlde karar veya hükümlerin kesinle şme tarihini izleyen bir y ıl içinde tazminat isteminde bulunulabilir." V.İNCELEME VE GEREKÇE 25. Mahkemenin 4/11/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 26. Başvurucu; kuvvetli suç şüphesi ve tutuklama nedenleri olmaks ızın tutukland ığını belirterek ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 27. Bakanl ık görüşünde, öncelikle 5271 say ılı Kanun'un 141. maddesinde düzenlenen tazminat davas ı aç ılmadan ba şvuru yap ıldığından ba şvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemezlik karar ı verilebilece ği ileri sürülmü ş; Anayasa Mahkemesi taraf ından esastan inceleme yap ılacak olmas ı durumunda ise tutuklama karar ında kuvvetli suç şüphesinin ortaya konuldu ğu, tutuklama nedenlerinin bulundu ğu ve tutuklaman ın ölçülü oldu ğu belirtilerek tutuklaman ın hukuki olmad ığına dair şikâyetin aç ıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez bulunmas ı gerektiği ifade edilmi ştir. 28. Başvurucu, Bakanl ık görüşüne karşı beyan ında başvuru dilekçesindeki iddialar ını yinelemiştir. Başvuru Numaras ı: 2017/33442 Karar Tarihi : 4/11/2020 5B. Değerlendirme 29. Anayasa Mahkemesine bireysel ba şvuru, iddia edilen hak ihlallerinin ola ğan başvuru yollar ında düzeltilmemesi hâlinde ba şvurulabilecek ikincil nitelikte bir hak arama yoludur. Bireysel ba şvuru yoluyla Anayasa Mahkemesine ba şvurulabilmesi için ola ğan kanun yollar ının tüketilmi ş olmas ı gerekir ( Ayşe Z ıraman ve Cennet Ye şilyurt , B. No: 2012/403, 26/3/2013, 16, 17). 30. Anayasa Mahkemesi, yakaland ıktan veya tutukland ıktan sonra haklar ında kovuşturmaya yer olmad ığına veya beraatlerine karar verilen ki şilerin tutuklanmalar ının hukuki olmad ığı iddialar ına ilişkin olarak -bireysel ba şvurunun karara ba ğland ığı tarih itibar ıyla verilen kararlar ın kesinle şmiş olmas ı kayd ıyla- 5271 say ılı Kanun'un 141. maddesinde öngörülen tazminat davas ı açma imkân ının tüketilmesi gereken etkili bir hukuk yolu oldu ğu sonucuna varm ıştır (Kamil Erdo ğan, B. No: 2017/4023, 19/4/2018, 39-42, Hüseyin Hançer , B. No: 2013/8319, 7/1/2016, 38-40). 31. Somut olayda, ba şvurucu hakk ında aç ılan davada yarg ılama sonunda başvurucunun beraatine karar verilmi ş ve an ılan karar kesinle şmiştir (bkz. 21). Bu bağlamda ba şvurucunun 5271 say ılı Kanun'un 141. maddesinde öngörülen tazminat davas ının da derdest oldu ğu görülmektedir (bkz. 22). Dolay ısıyla başvurucu yönünden tutuklaman ın hukuki olmad ığına ilişkin iddias ıyla ilgili olarak yukar ıda an ılan kararlarda var ılan sonuçtan ayr ılmay ı gerektiren bir durum bulunmamaktad ır. 32. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle, A. Tutuklaman ın hukuki olmamas ı dolay ısıyla kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 4/11/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Üye Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş