TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMESİ İKİNCİ BÖLÜM KARAR H.S. BAŞVURUSU (Başvuru Numarası: 2020/7290) Karar Tarihi: 27/1/2021 Başvuru Numarası : 2020/7290 Karar Tarihi : 27/1/2021 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR GİZLİLİK TALEBİ KABUL Başkan :Kadir ÖZKAYA Üyeler :Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCI Rıdvan GÜLEÇ Basri BAĞCI Raportör Başvurucu Vekili: Yusuf Enes KAYA : H.S. : Av. Hatem ÖZER I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, idari gözetim kararının hukuka aykırı olması nedeniy le kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı
TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMESİ İKİNCİ BÖLÜM KARAR H.S. BAŞVURUSU (Başvuru Numarası: 2020/7290) Karar Tarihi: 27/1/2021 Başvuru Numarası : 2020/7290 Karar Tarihi : 27/1/2021 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR GİZLİLİK TALEBİ KABUL Başkan :Kadir ÖZKAYA Üyeler :Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCI Rıdvan GÜLEÇ Basri BAĞCI Raportör Başvurucu Vekili: Yusuf Enes KAYA : H.S. : Av. Hatem ÖZER I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, idari gözetim kararının hukuka aykırı olması nedeniy le kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜRECİ 2. Başvuru 26/2/2020 tarihinde yapılmıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön i ncelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. 4. Komisyonca 17/9/2020 tarihinde kişi hürriyeti ve güvenliği ha kkı dışındaki iddialar yönünden kabul edilemezlik kararı verilmiş, başvurunun kişi hürriyeti ve güvenliği hakkına ilişkin kısmının kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına ve adli yardım talebinin kabulüne karar verilmiştir. 5. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüş bildirmemiştir. III. OLAY VE OLGULAR 6. Başvuru formları ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulus al Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numarası : 2020/7290 Karar Tarihi : 27/1/2021 37. Başvurucu, emniyet güçlerince yapılan bir operasyon kapsamınd a yabancı terörist savaşçı olduğu iddiasıyla refakatindeki çocuklarıyla b irlikte 30/7/2019 tarihinde yakalanmıştır. 8. Ankara İl Göç İdaresi Müdürlüğünce 31/7/2019 tarihinde Irak u yruklu başvurucunun Türkiye içinde DEAŞ silahlı terör örgütü adına faa liyet yürüttükleri, örgüt adına infaz gerçekleştirdikleri ve ülke içinde kırsal alan çalı şmalarının hazırlıklarını yaptıkları şeklinde haklarında bilgiler bulunan şahıslara deste k verdiği yönünde bilgiler elde edildiği belirtilerek 4/4/2013 tarihli ve 6458 sayılı Yabancıla r ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 54. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi uyarınca sını r dışı edilmesine ve 6 ay süreyle idari gözetim altına alınmasına karar verilmiştir. 9. 2/8/2019 tarihinde başvurucunun ülkesine veya gidebileceği gü venli üçüncü ülkeye gitmek istemediği ve mevzuat kapsamında gerekli tüm kola ylıklar sağlanmasın a rağmen bu konuda iş birliği yapmadığı gerekçesiyle idari gözeti m süresinin 6 ay süre ile uzatılmasına karar verilmiştir. 10. Başvurucu, sınır dışı işlemine karşı 7/11/2019 tarihinde Ank ara 1. İdare Mahkemesinde (Mahkeme) iptal davası açmıştır. Başvurucu, dava d ilekçesinde yürütmenin durdurulmasına karar verilmesini de talep etmiştir. 11. Mahkeme 8/11/2019 dava konusu işlemin sınır dışı etmeye il işkin olması ve uygulanması hâlinde telafisi güç zarar doğurabilecek nitelikte bulunması nedeniyle, davalı idarenin savunması ve ara kararı cevabı alınıp ya da savunma ve ara kararına cevap verme süresi geçip yeni bir karar verilinceye kadar dava konusu işlem in yürütülmesinin durdurulmasına karar vermiştir. 12. İdarenin savunmasını vermesi üzerine Mahkeme kanunda öngörül en şartların gerçekleşmediği gerekçesiyle 27/11/2019 tarihinde yürütmenin du rdurulması isteminin reddine karar vermiştir. 13. Başvurucu 26/11/2019 tarihinde idari gözetimin kaldırılması talebiyle Kırıkkale Sulh Ceza Hâkimliğine başvurmuştur. 14. Kırıkkale Sulh Ceza Hâkimliği 4/12/2019 tarihinde idari göze timin sonlandırılması talebini reddetmiştir. Hâkimlik gerekçesinde ba şvurucunun sınır dışı işlemleriyle ilgili olarak iş birliği yapmaması nedeniyle 2/8/2 019 tarihinde idari gözetim süresinin 6 ay süreyle uzatılmasına karar verildiği, idari göze timin sona erdirilmesinin kam u düzeni ve kamu güvenliği açısından sorun oluşturacağı belirtilm iştir. 15. Başvurucu 26/2/2020 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur . 16. Başvurucu 12 aylık azami idari gözetim süresinin dolması üze rine 31/7/2020 tarihinde salıverilmiştir. 17. Ankara 1. İdare Mahkemesi 10/9/2020 tarihinde başvurucunun s öz konus u şahıslara DEAŞ terör örgütü lehine destek verdiğine ilişkin som ut bir bilgi veya belgenin bulunmadığı, ayrıca DEAŞ terör örgütü ile ilişkili olduğuna dai r somut bir tespitin de olmadığı gerekçesiyle sınır dışı işleminin iptaline kesin olm ak üzere karar vermiştir. Başvuru Numarası : 2020/7290 Karar Tarihi : 27/1/2021 4IV. İLGİLİ HUKUK 18. İlgili hukuk için bkz. B.T. [GK], B. No: 2014/15769, 30/11/2017, 19-38. V. İNCELEME VE GEREKÇE 19. Mahkemenin 27/1/2021 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başv uru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddiaları 20. Başvurucu; Anayasa'nın 19. maddesinde öngörülen güvencelere aykırı olarak haksız yere özgürlüğünden yoksun bırakıldığını, yasal haklarını n anlayabileceği bir dilde hatırlatılmadığını, hukuka aykırı idari gözetim nedeniyle bir t azminat yolunun olmadığını belirterek kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ve bu hakla bağ lantılı olarak etkili başvuru hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür. B. Değerlendirme21. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan hu kuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsi fini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16) . Anayasa'nın 19. maddesini n sekizinci fıkrasında, hürriyeti kısıtlanan kişiler için güvence altına alınan bir yar gı merciine etkili başvuru hakkı Anayasa nın 40. maddesinin özel bir hâlini ifade ettiğinden 40. madde yönünden ayrıca bir değerlendirme yapılmamıştır. 22. Anayasa Mahkemesi 6458 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği 11/ 4/2014 tarihinden sonra idari gözetim altında bulundurulan yabancıları n gerek idari gözetim kararının idarece resen sonlandırılması gerekse tutulanların su lh ceza hâkimliğine yaptıkları itiraz üzerine serbest bırakılmalarını müteakiben Anayasa Mahke mesine yapılan başvurularda, Anayasa'nın 19. maddesine ve 6458 sayılı Kanun'da ki usule aykırı şekilde ülkeye girmek isteyen veya giren ya da hakkında sınır dışı etme kararı verilen bir kişini n yakalanması veya gözetim altına alınması uygulamasında tutma ka rarı verme işlemini n koşulları, süresi, sürenin uzatılması, ilgiliye bildirilmesi, i dari gözetim kararına karşı başvuru yolları gibi usul güvencelerine aykırılık dolayısıyla bu başlık altında yapılan şikâyetlerden ötürü ihlal kararları vermiştir ( K.A. ve I.S.). 23. Anayasa Mahkemesi tarafından içtihat değişikliğine gidilen B.T. başvurusunda, herhangi bir idari karar olmaksızın idari gözetim altına alınarak özgürlüğünden yoksun bırakılan yabancılar bakımından doğan zara rlar için idari yargı mercilerinde doğrudan tam yargı davası açılabileceği belirtilmi ştir. Anılan kararda 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. madd esinin idari işlem veya eylem türleri yönünden herhangi bir ayrım yapılmadığından idari fonksiyona giren her türlü işlem veya eylem sebebiyle oluşan zararın tazmininin bu kurala dayanılarak idari yargıda açılacak tam yargı davasıyla istenebilmesi için yeterli bir yas al zemin oluşturduğu, sırf -bilgi eksikliği nedeniyle- fiiliyatta bu yolun işletilmemesinin etkis iz olduğu biçiminde yorumlanamayacağı, hiçbir idari işlem ve eyleme dayanmadan huku ka aykırı biçimde tutulan yabancılar yönünden tam yargı davasının etkili hukuk mekanizmas ı olduğu belirtilmiştir (B.T., 52, 54). Başvuru Numarası : 2020/7290 Karar Tarihi : 27/1/2021 524. Anayasa Mahkemesi aynı başvuruda, idari gözetimi sona erdiri len başvurucuların hukuka aykırı olarak idari bir kararla özgürlükl erinden yoksun bırakılmaları nedeniyle uğradıklarını öne sürdükleri maddi ve manevi zararlar ının karşılanması bakımından başarı şansı sunma, yeterli giderim sağlama kapasitesini haiz v e ulaşılabilir olduğu görülen tam yargı davası yolu tüketilmeden yapılan başvuruların incelen mesinin bireysel başvurunun ikincil niteliği ile bağdaşmadığı sonucuna varmıştır ( B.T., 73; A.A., B. No: 2014/18827, 20/12/2017, 37). 25. Başvurucunun Geri Gönderme Merkezinden salıverildiği görülmü ştür. Bu durumda başvurucunun geri gönderme merkezlerinde tutulması nede niyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddiası bakımından yukarıda a çıklanan ilkelerden ayrılmayı gerektiren bir husus bulunmamaktadır. 26. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜMAçıklanan gerekçelerle; A. Kamuya açık belgelerde başvurucunun kimliğinin gizli tutulmas ı talebinin KABULÜNE, B. Kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA, C. 2/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 339. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca tahsil edilmesi mağdur iyetine neden olacağından adli yardım talebi kabul edilen başvurucunun yargılama giderler ini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA 27/1/2021 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi . Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCI Üye Üye Rıdvan GÜLEÇ Basri BAĞCI