Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2006-1-137 (İlk İnceleme ) Karar Sayısı : 06-84/1060-307 Karar Tarihi : 15.11.2006 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Mustafa PARLAK Üyeler : Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN , Süreyya ÇAKIN , Mehmet Akif ERSİN B. RAPORTÖR LER : M.Akif KAYAR, C. Atalay HATİPOĞLU, Çiğdem ÜNAL C. BAŞVURUDA BULUNAN : - CMT Çimento ve Mineral Teknolojileri San. Dan. Tic. Ltd. Ş ti. Mehmet Akif Cad. 1.Sok. Haydar Akın İş M
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2006-1-137 (İlk İnceleme ) Karar Sayısı : 06-84/1060-307 Karar Tarihi : 15.11.2006 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Mustafa PARLAK Üyeler : Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN , Süreyya ÇAKIN , Mehmet Akif ERSİN B. RAPORTÖR LER : M.Akif KAYAR, C. Atalay HATİPOĞLU, Çiğdem ÜNAL C. BAŞVURUDA BULUNAN : - CMT Çimento ve Mineral Teknolojileri San. Dan. Tic. Ltd. Ş ti. Mehmet Akif Cad. 1.Sok. Haydar Akın İş Merkezi 1. Blok No:25 Kat:6 Şirinevler/İ stanbul D. KARŞI TARAF : - Aşkale Çimento San. T.A.Ş. Yeşilova Mah. Trabzon Karayolu Üzeri 3.km Aşkale/E rzurum E. DOSYA KONUSU: Aşkale Çimento San. T.A.Ş. nin, Trab zon Çimento Fabrikası ndan sonra Gümüşhane Çimento Fabrikası nı da alarak Doğu Karadeniz çimento pazarında hakim duruma geçtiği, bu yolla hakim durumunu kötüye kullanarak sektörde rekabeti önlediği ve 4054 sayılı Kanun un özüne aykırı bir durumun ortaya çı ktığı iddiası . F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayet dilekçesinde özetle, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) tarafından 12.9.2006 tarihinde gerçekleştirilen ihalede Gümüşhane çimento fabrikasının, daha önce yine bir TMSF ihalesiyle Trabzon çimento fabrikasını a lan Aşkale Çimento San. A.Ş. (Aşkale Çimento) tarafından alındığı, Aşkale Çimento nun tesisin gerçek değerinin çok üzerine çıkarak bedeli yükseltmesi sonucunda CMT Çimento nun ihaleyi alamadığı, böylece, Doğu Karadeniz çimento pazarında Aşkale Çimento nun tam hakimiyet sağladığı, ihale CMT Çimento tarafından alınmış olsaydı bu şirket tarafından 1 (bir) milyon ton kapasiteli entegre bir çimento fabrikası kurulaca ğı, ihale sonucu itibarıyla 4054 sayılı Kanun un özüne ve ruhuna aykırı bir durumun ortaya çıktığ ı iddia edilerek, idari tedbirlerin uygulanması ve gerekli işlemlerin yapılması talep edilmiştir. G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 12.9.2006 tarih , 6162 sayı ve 13.10.2006 tarih, 6832 sayı ile giren başvuru lar üzerine hazırlanan 9.11.2006 tarih ve 20 06-1-137/İİ-06-MAK sayılı İlk İnceleme Raporu 13.11.2006 tarih ve REK.0.05.00 .00-110/218 sayılı Başkanlık Önergesi ile 06-84 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. 06-84/1060 -307 2 H. RAPORTÖR LERİ N GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Gümüşhane Çimento nun TMSF tarafından satışına ilişkin işlemin 4054 sayılı Kanun ve bu Kanun a dayanılarak çıkarılan 1998/4 sayılı Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumuna Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilece k Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ kapsamında ön bildirime ve/veya izne tabi olmadığı, CMT Çimento nun şikayetinin reddedilmesi gerektiği ifade edilmektedir. I. DEĞERLENDİRME I.1. 1998/4 sayılı Tebliğ Kapsamında Değerlendirme 1998/4 sayılı Tebliğ in kaps am başlıklı 2. maddesi: Aşağıda sayılan haller hariç olmak üzere, bir teşebbüsün ortaklık paylarının ya da diğer hak ve araçların tümünün veya bir kısmının teşebbüsün üzerindeki kontrolü değiştirecek ya da karar organlarını etkileyecek şekilde yahut mal v eya hizmet üretimine yönelik birimlerin özelleştirme yolu ile her türlü devri bu Tebliğ hükümlerine tabidir. Bu Tebliğ kapsamı dışında kalan haller şunlardır: - Mal veya hizmet üretimine yönelik olmayan gayrimenkullerin devri, şeklinde düzenlenmişti r. Buna göre, söz konusu satış 1998/4 sayılı Tebliğ kapsamına girecek şekilde bir ortaklık payı devrini ya da diğer hak ve araçların tümünün devrini veya bir teşebbüs üzerindeki kontrolün devrini ya da karar organlarını etkileyecek nitelikte bir işlemi içe rmediği gibi, mal veya hizmet üretimine yönelik birimlerin devri niteliğinde de değildir. Çünkü, yapılan incelemeler sonucunda ; - entegre bir çimento fabrikasının gerektirdiği yapıya ve tesise sahip olmayan Gümüşhane Çimento nun halihazırdaki makine ve t eçhizatının 10 yıldır gayri faal ve bakımsız olduğu, çalışıp çalışmayacağının bilinmediği, - en azından bir öğütme tesisi olarak faaliyete geçebilmesi ve yeniden üretim yapabilmesi için (bir öğütme tesisinin olmazsa olmazı niteliğindeki değirmenin ikinci el olarak alınması durumunda) asgari 4 -5 milyon dolarlık yatırıma ihtiyaç duyduğu, - içerisinde işleyebilecek durumda bulunan tek unsur olan paketleme tesisinin ise tek başına kullanılmasının Aşkale Çimento için hiçbir operasyonel avantaj sağlamayacağı, - satışın yalnızca bir gayrimenkul satışı şeklinde gerçekleştiği, herhangi bir ticari&iktisadi bütünlüğü içermediği, herhangi bir işletme hakkı devrinin de söz konusu olmadığı anlaşıl mıştır. Dolayısıyla, Gümüşhane Çimento Fabrikası nın TMSF tarafından ihale yoluyla satılması işlemi, 1998/4 sayılı Tebliğ in kapsam başlıklı 2. maddesinin Tebliğ kapsamı dışında kalan haller bölümü uyarınca, mal ve hizmet üretimine yönelik olmayan gayrimenkullerin devri niteliğinde olup, 1998/4 sayılı Tebliğ in kapsamında değildir. I.2. Şikayetçinin İddialarına Yönelik Değerlendirme 06-84/1060 -307 3 Şikayetçinin iddialarını ise iki temel başlıkta toplamak mümkündür. Bunlardan ilki, daha önce Trabzon Çimento fabrikalarını alan Aşkale Çimento nun Gümüşhane Çimento yu da alarak Doğu Karadeniz pazarında hakim duruma geçtiği iddiasıdır. 2001 yılından itiba ren faaliyeti bulunmayan, dolayısıyla herhangi bir ciro ve pazar payına sahip olmayan tesiste zaten üretim yapmak için gerekli donanımın mevcut olmadığı anlaşıl mış olup, halihazırda tesiste bulunan makine/teçhizatın da uzun süreden beri kullanılmaması, bak ımsız ve hurda değerinde olması dikkate alındığında işlemin, Aşkale Çimento nun hakim duruma geçmesine imkan tanıyacak nitelikte olmadığı görülmüştür. Şikayetçi, ikinci olarak , tesisi kendisi almış olsaydı bir milyon ton/yıl kapasiteli entegre bir tesis k uracağını, ancak Aşkale Çimento nun tesisi gerçek değerinin çok üzerinde alarak bu yolu kapattığını ve hakim durumunu güvenceye aldığını iddia etmektedir. Ancak, ihaleye ilişkin belgeler incelendiğinde , şikayetçi CMT Çimento nun da söz konusu ihaleye katıl mış ve 3.020.000 YTL ye satılan tesise 2.970.000 YTL teklif vermiş olduğu görülmüştür. Satılan arsanın büyüklüğünün entegre bir çimento fabrikası kurmak için yetersiz olması, böyle bir tesis kurulabilecek olsa bile yatırım maliyetinin en az 100 milyon $ tu tacak olması, bu denli yüksek bir maliyet karşısında arsaya verilmiş olan yaklaşık 2 milyon $ ın önem arz etmemesi gibi hususlar göz önünde bulundurulduğunda şikayetçinin ihaleyi almış olsaydı entegre bir çimento fabrikası kuracağına ve böylece bölgede rek abetin artacağına yönelik iddiası yerinde görülmemiştir. J. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; Gümüşhane Çimento Sanayi T.A.Ş. nin TMSF tarafından satışına ilişkin işlemin 4054 sayılı Kanun ve bu Kanun a dayanılarak çıkarılan 199 8/4 sayılı Tebliğ kapsamında olmadığına, şikayetin reddine OYÇOKLUĞU ile karar verilmiştir. 06-84/1060 -307 4 (Rekabet Kurulu nun 15.11.2006 tarih ve 06 -84/1060 -307 sayılı Kararı) KARŞI OY GEREKÇESİ Aşkale Çimento San.Tic.A.Ş. nin Trabzon çimento fabrikasından sonra Gümüşhane çimento fabrikasını da alarak Doğu Karadeniz Bölgesi çimento pazarında hakim duruma geçtiği ve hakim durumunu kötüye kullanarak sektörde rekabeti önlediği ve 4054 sayılı Kanun un ihlal edildiği gerekçesiyle CMT Çimento Mineral Teknolojileri San.Dan.veTic.Ltd.Şti. tarafından yapılan şikayet üzerine alınan Kurul Kararına aşağıda belirtilen nedenlerle katılmıyorum. Teknik Daire Raporundan, Gümüşhane çimento fabrikasının 2001 yılından bu yana gayri faal olması nedeniyle Uzan Grub u nun diğer çimento fabrikaları gibi ticari ve iktisadi bütünlük içinde satışının yapılmadığı, uyulması gerekli olan 1998/4 sayılı Özelleştirme Tebliği kapsamı dışında kaldığı varsayılarak Gümüşhane Çimento nun işletmesinin devrine yönelik bir ihalenin söz konusu olmadığı anlaşılmıştır. 1998/4 sayılı Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumuna Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ in 2. kapsam maddes inde belirtildiği üzere, . Mal veya hizmet üretimine yönelik birimlerin özelleştirilme yolu ile her türlü devri bu Tebliğ hükümlerine tabidir ifade edilmesine rağmen, geçmişte çimento üretimi maksadıyla yatırımı tamamlanmış ve yıllarca çimento üretimind e bulunulmuş bir tesisi, üretim yapılmayan yıllarda tesisin; bakımsız bırakılması, sökülerek başka fabrikalara monte edilen öğütme tesisi v.b. aksamlarının bulunmayışından hareketle Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu nca, 1998/4 sayılı Tebliğin mal veya hizme t üretimine yönelik olmayan gayrimenkullerin devri gibi mütalaa edilerek Tebliğ kapsamı dışında kalan haller düşünülüp tasarrufta bulunulması kanaatimizce doğru değildir. Bu kabulden hareketle geçmişte çimento üretimi yapılan ve eksik donanımları tamamlan arak alıcılar tarafından her zaman üretim yapılabilecek (ihaleye katılan teşebbüsler ve ihaleyi kazanan teşebbüsün satın alma amacının da tesiste çimento üretimine devam etmek olduğu açıktır.) fabrika tesislerinin Kurul ca TMSF nin talebi doğrultusunda ön bildirime ve/veya izne tabi olmadığına kanaat getirilmesi, Kurul un şeker sanayi, perakendecilik sektörlerindeki geçmiş devralma dosyalarında sadece arazi ve teşvik belgesi, CED raporuna sahip teşebbüsler, üretim kabiliyeti olmayan natamam tesisler, kira kontratları ve üretimle ilgisi olmayan gayrimenkullerin devredilmesi örneği konularda yapılan tartışmalar ve alınan Kurul kararları ile çelişmektedir. Dolayısıyla, Gümüşhane Çimento Fabrikasının devir işleminin TMSF ce daha önce devri yapılan Uzan Gru bu na ait çimento fabrikalarının devir işlemlerinde yapıldığı gibi, Özelleştirme Tebliği ne uygun olarak, 1998/4 Tebliğinin 3. maddesi uyarınca; ön bildirimde bulunularak ihale belgesinin hazırlığına esas Rekabet Kurul görüşünün alınması ve akabinde, ihale işleminin 06-84/1060 -307 5 sonuçlanmasından sonra ve fakat Özelleştirme Üst Kurulu nun kararından önce Rekabet Kurulu nun vereceği nihai izin çerçevesinde yapılmış olması gerekirdi. Rıfkı ÜNAL Kurul Üyesi