TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR MEHMET KUZULUG İL VE GELENEK BASIM YAYIM VE T İCARET LTD. ŞTİ. BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/36201) Karar Tarihi: 15/9/2021 Başvuru Numaras ı: 2018/36201 Karar Tarihi : 15/9/2021 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Mustafa İlhan ÖZTÜRK Başvurucular : 1. Mehmet KUZULUG İL 2. Gelenek Bas ım Yay ım ve Ticaret Ltd. Şti. Başvurucular Veki
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR MEHMET KUZULUG İL VE GELENEK BASIM YAYIM VE T İCARET LTD. ŞTİ. BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/36201) Karar Tarihi: 15/9/2021 Başvuru Numaras ı: 2018/36201 Karar Tarihi : 15/9/2021 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Mustafa İlhan ÖZTÜRK Başvurucular : 1. Mehmet KUZULUG İL 2. Gelenek Bas ım Yay ım ve Ticaret Ltd. Şti. Başvurucular Vekili : Av. Özge DEM İR I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ulusal bir gazeteye ait haber sitesinde yay ımlanan bir kö şe yaz ısı nedeniyle ba şvurucular aleyhine manevi tazminata hükmedilmesinin ifade ve bas ın özgürlüklerini ihlal etti ği iddialar ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 5/12/2018 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüşünü bildirmi ştir. 7. Başvurucular, Bakanl ığın görüşüne karşı beyanda bulunmu ştur. Başvuru Numaras ı: 2018/36201 Karar Tarihi : 15/9/2021 3III. OLAY VE OLGULAR 8. Başvuru formu ve ekinde sunulan bilgi ve belgelere göre olaylar özetle şöyledir: 9. Başvurucu Mehmet Kuzulugil (birinci ba şvurucu), Sol Haber Portal ı isimli haber sitesinde (haber sitesi) kö şe yazarl ığı yapmaktad ır. Başvurucu Gelenek Bas ım Yay ım ve Ticaret Limited Şirketi (ikinci ba şvurucu) kö şe yaz ısının yay ımland ığı haber sitesinin sahibidir. Davac ı ise uzun y ıllar Ankara Büyük şehir Belediyesi ba şkanl ığı yapm ış olan akti f bir siyasetçidir. 10. Davac ı, Twitter isimli sosyal payla şım sitesinde "Devlet 10.000 özel harekatç ı alacak. 280 bin müracaat var. Yani her gün can pazar ında ölümle kavga edecek 280.000 yiğit... Bu ülkeye güç yeter mi" şeklinde bir payla şımda bulunmu ştur. 11. Birinci ba şvurucu 30/12/2016 tarihinde haber sitesinde yay ımlanan "Zorunlu Zorbal ık" başlıklı köşe yaz ısında davac ının paylaşımını hedef alan ifadeler kullanm ıştır. İlgili köşe yaz ısı şu şekildedir: "Anadolu'da baz ı kasabalar 'polis koleji s ınavlar ı' ile işaretlenir. 25 y ıl önce böyle bi r Ege kasabas ına yolumuz dü ştü. Kasaban ın gençlerinden bir grupla kurulmakta olan Sosyalist Türkiye Partisi'ni konu şuyorduk. Tütüncülük temel geçim kayna ğıydı ve fakat yolun sonuna gelinmekteydi. Gençler ço ğunlukla i şsizdi ve önlerindeki olas ı geçim kap ısı 'polis olmakt ı.' Biz bir kahvede sohbet ederken selamla ştıklar ı arkadaşlar ı garaja do ğru gidiyordu. Polis s ınavlar ı için. Polis olman ın, örneğin çevik kuvvete kat ılman ın ne anlama geldi ğini tart ışmayacağım. Onlarca genç polisin kurumu ş sandviçlere s ıkıştırılmış ince kaşar ve salam dilimleri ile geçiştirdikleri açl ıklar ını unutmuş, işlerinin bitip eve gideceklerini dü şündükleri bir s ırada alevler içinde öldürülmesi de, onlar ın kendilerine verilen emri büyük bir i ştahla yerine getirip gençlere çocuklara 's ıkmas ı' da bu ülke tablosunun içinde. Çok aç ıkgöz birilerini n yönettiği kör döğüşünde yap ılanlara hak tan ımak derdinde olanlar ın elinde araç olmaya da niyetim yok. Ama şunun bilinmesi gerekir, Türkiye de kalabal ıkça bir genç kütlesinin devletin ve saray ın bekas ı için kahramanca görev yapt ığı doğru değil. Ankara y ı parsel parsel payla ştığı Fethullahç ılara şimdi cehennem zebanisi muameles i yapan onursuz adam ın 'yay ınlad ığı' bir bilgiyi görünce akl ıma geldi. 'Devlet 10.000 özel harekatç ı alacak. 280 bin müracaat var. Yani her gün can pazar ında ölümle kavga edecek 280.000 yi ğit... Bu ülkeye güç yeter mi?' diyordu. Genç işsizliği TÜİK verilerine göre yüzde 17 olarak gerçekle şti 2015 te. OECD verilerine göreyse 2013 y ılında Türkiye de 15-24 ya ş aras ı nüfusun yüzde 31.25 i ne istihdam içinde yer al ıyor ne de e ğitim-öğretim içinde. OECD ülkelerinde lider konumda ! '10.000 özel harekatç ı al ınacak, 280 bin müracaat oluyor' cümlesi do ğruysa bu [M.G. ] gibilerin twitter kampanyalar ına meze yap ılmak için can atan gençlerin kalabal ık olduğunu değil, ülkedeki karanl ığın bu diğer boyutunu gösteriyor. Haks ızlığın ve eşitsizliğin dünyas ını bir de buradan okumak gerekir. Evet, sava şlarda yaln ızca yoksullar ölüyor. Vatanseverlikte hiç kimsenin gerisinde kalmayan zenginlerimiz, s ıra çocuklar ını cepheye yollamaya geldiğinde hiç de 'bir o ğlum gitti, ikincisi de vatana feda olsun' demiyor. Bu i şin en aç ık seçik görünen yan ı. Bir diğer yan ıysa ortaya sürülen yoksul çocuklar ı ile ilgili. Sadece zenginler bu i şe yanaşmad ığı için değil, aç kalmamak için de yoksul emekçi çocuklar ının düzenin bekçili ğini, zenginlerin mal ının mülkünün korumal ığını yapmaktan ba şka çaresi kalm ıyor. Başvuru Numaras ı: 2018/36201 Karar Tarihi : 15/9/2021 4Düzenin bekçili ğini bir 'ekonomik sektöre' indirgeyecek de ğilim. Öncelikle ideolojik bi r sorundur. Bir güvenlik şirketinde i şe girip, bir üniversite kampüsünde volta atmak ba şka şeydir, parkal ı solcu çocukla, heybeli entel k ıza dalmak için f ırsat kollamak ba şka. Ama şu açıktır ki, nas ıl emekçiler bu kahrolas ı düzene 'daha beteri olmas ın diye' yap ışmaya çal ışıyorsa, genç i şsizliğinin neredeyse yar ıya vurmakta oldu ğu bir ülkede bo şalan köyleri n sağa sola da ğılan genç nüfusuna da aç kalmamak için [M.G.nin] şirretliklerine meze olma k düşebilmektedir." 12. Davac ı, an ılan köşe yaz ısında geçen ifadeler nedeniyle ki şilik haklar ına sald ırıda bulunuldu ğu iddias ıyla 15/2/2017 tarihinde ba şvurucular aleyhine manevi tazminat davas ı açm ıştır. 13. Davan ın görüldü ğü Ankara 12. Asliye Hukuk Mahkemesi (Mahkeme) 14/11/2017 tarihinde davan ın k ısmen kabulü ile ba şvurucular ın 4.000 TL manevi tazminat ödemesine karar vermi ştir. Mahkemenin gerekçeli karar ının ilgili k ısm ı şöyledir: "...daval ı Mehmet KUZULUG İL'in daval ı şirkete ait internet sitesinde yay ınlanan 'Zorunlu Zorbal ık' başlıklı yaz ısında '...Fethullahç ılara şimdi cehennem zebanisi muamelesi yapan onursuz adam bir bilgiyi görünce akl ıma geldi, ... 10.000 özel hareketç ı al ınacak 280.000 müracaat oluyor şeklinde cümlesi do ğru ise bu [M.G.] gibilerin twitter kampanyalar ına meze yap ılmak için can atan gençlerin... Ama şu aç ıktır ki as ıl emekçiler bu kahrolas ı düzene daha beteri olmas ın diye yap ışmaya çal ışıyor ise genç i şsizliğin neredeys e yar ıya vurmakta oldu ğu bir ülkede bo şalan köylerin sa ğa sola da ğılan genç nüfusuna da a ç kalmamak için [M.G.nin] şirretliklerine meze olmak dü şebilmektedir.' şeklindeki yaz ısında onursuz, gençleri kendi amaçlar ında meze olarak kullanma ve zorunlu zorba şeklindek i tan ımlamalar ıyla davac ının kişilik haklar ına sald ırıda bulunmu ş olmakla haks ız fiilin içeri ği ve niteliği, taraflar ın ekonomik sosyal durumlar ı, paran ın al ım gücü, fiilden dolay ı davac ı taraf ın manevi kayb ı, hükmedilecek tazminat ın davac ı taraf için zenginle şmesine sebep olmayacak, daval ı taraf ında fakirle şmesine yol açmayacak miktarda, fiilin haks ızlığını belirleyecek şekilde olmas ı gerektiği, buna göre takdiren 4.000 TL manevi tazminat ın daval ılardan al ınarak davac ı tarafa verilmesine..." 14. Karar ı istinaf eden ba şvurucular istinaf dilekçesinde; özel harekâtç ı alımı ilan ına başvuran kişi say ısının yüksek olmas ının Türkiye'deki i şsizliğe işaret ettiğini, köşe yaz ısının da bu durumu analiz eden politik bir ele ştiri yaz ısı olduğunu, ekonominin her geçen gün daha kötüye gitti ği, işsizliğin artt ığı bir dönemde özel harekâtç ı olmak için ba şvuru say ısının bu derece yüksek olmas ının övünülecek bir şey olmad ığının anlat ılmak istendi ğini belirtmiştir. Başvurucular, kö şe yaz ısının tart ışılmas ında kamu yarar ı olan Türkiye'deki genç i şsiz nüfusun fazlal ığına dair ele ştirilerden ibaret oldu ğunu ifade etmi ş, köşe yaz ısında davac ının değil sistemin hedef al ındığını ileri sürmü ştür. 15.İstinaf başvurusunu inceleyen Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 25. Hukuk Dairesi (Daire) 10/10/2018 tarihli ilamla, kullan ılan ifadelerin davac ının doğrudan kişilik haklar ını hedef ald ığı sonucuna ula şarak istinaf ba şvurusunun reddine karar vermi ştir. Gerekçeli karar ın ilgili k ısm ı şöyledir: "...Dava konusu edilen kö şe yaz ısının gündemdeki siyasi ve ekonomik konularla ilgil i olduğu, davac ının bir sosyal payla şım sitesindeki payla şımlar ı ile birlikte söz konusu konular ın ele al ındığı, daval ının, davac ının yazd ıklar ını eleştirirken salt konu ile ilgili kendi görüş ve değerlendirmelerini aktarmakla kalmayarak davac ının siyasi eylem ve söylemlerini aşar ve do ğrudan ki şilik haklar ını hedef al ır biçimde '...onursuz adam...' ifadesin i Başvuru Numaras ı: 2018/36201 Karar Tarihi : 15/9/2021 5kulland ığı, 'onursuz' kelimesi Türk Dil Kurumu sözlü ğüne göre, ' şerefsiz, haysiyetsiz' anlam ı taşıdığından daval ının ağır eleştiri s ınırlar ını aşarak davac ının onur, şeref ve sayg ınlığını rencide etti ği, böylelikle ki şilik haklar ına sald ırıda bulundu ğu kanaatine var ılmıştır. Yaz ının devam ında yer alan ve dava konusu edilen ifadeler sert ele ştiri niteli ğinde olsa da, öncesinde davac ının kişilik haklar ının hedef al ınmas ından dolay ı bütünlük içinde değerlendirildi ğinde, ilk derece mahkemesinin gerekçesinde bir isabetsizlik görülmemi ştir..." 16. Nihai karar ba şvuruculara 5/11/2018 tarihinde tebli ğ edilmiştir. 17. Başvurucular 5/12/2018 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK 18.İlgili ulusal ve uluslararas ı hukuk kurallar ının yer ald ığı kararlar için bkz. Uğurlu Gazetecilik Bas ın Yay ın Matbaac ılık Reklamc ılık Ltd. Şti. (2) [GK], B. No: 2016/12313, 26/12/2019, 18-28; Koray Çal ışkan, B. No: 2014/4548, 5/12/2017, 17-23; Kemal Kılıçdaroğlu, B. No: 2014/1577, 25/10/2017, 29-37. V.İNCELEME VE GEREKÇE 19. Mahkemenin 15/9/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucular ın İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 20. Başvurucular; kö şe yaz ısında geçen ifadelerin Türkiye'deki i şsiz genç nüfus say ısındaki art ışa dair sistem ele ştirisi mahiyetinde oldu ğunu, köşe yaz ısında davac ının değil sistemin hedef al ındığını belirtmiştir. Başvurucular; kö şe yaz ısında özel harekâtç ı al ımı ilan ına başvuran kişi say ısının yüksek olmas ının Türkiye'deki i şsizliğe işaret ettiğinin, davac ının paylaşımında belirtti ğinin aksine övünülecek bir durum olmad ığının anlat ılmak istendiğini, kullan ılan ifadeler nedeniyle aleyhlerine manevi tazminata hükmedilmesinin ifade ve bas ın özgürlükleri ile adil yarg ılanma hakk ını ihlal ettiğini iddia etmi ştir. 21. Bakanl ık görüşünde; kullan ılan ifadelerin ki şilerin şeref ve itibar ını zedele r nitelikte olmas ı, ifadelerin olgusal bir temele dayanmamas ı ve demokratik bir toplumda bir başka kişinin özel hayat ına sayg ı hakk ının devletin pozitif yükümlülükleri kapsam ında korunmas ı gereklili ği dikkate al ındığında, başvurucular ın ifade özgürlü ğüne yap ıldığı iddia edilen müdahalenin zorunlu bir toplumsal ihtiyaçtan kaynakland ığı, aç ıkça demokratik bir toplumda gerekli ve orant ılı olduğu değerlendirmesinde bulunmu ştur. 22. Başvurucular, Bakanl ık görüşüne karşı beyan ında daha önceki iddialar ını yinelemiştir. B. Değerlendirme 23. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun iddialar ının bir bütün olarak ifade ve bas ın özgürlükleri kapsam ında incelenmesi gerekti ği değerlendirilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2018/36201 Karar Tarihi : 15/9/2021 624. Anayasa n ın Düşünceyi aç ıklama ve yayma hürriyeti kenar başlıklı 26. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: Herkes, dü şünce ve kanaatlerini söz, yaz ı, resim veya ba şka yollarla tek ba şına veya toplu olarak aç ıklama ve yayma hakk ına sahiptir. Bu hürriyet resmi makamlar ın müdahales i olmaks ızın haber veya fikir almak ya da vermek serbestli ğini de kapsar... Bu hürriyetlerin kullan ılmas ı,... başkalar ının şöhret veya haklar ının,... korunmas ı ... amaçlar ıyla s ınırlanabilir Düşünceyi aç ıklama ve yayma hürriyetinin kullan ılmas ında uygulanacak şekil, şart ve usuller kanunla düzenlenir. 25. Anayasa n ın Bas ın hürriyeti kenar ba şlıklı 28. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: Bas ın hürdür, sansür edilemez Devlet, bas ın ve haber alma hürriyetlerini sa ğlayacak tedbirleri al ır. Bas ın hürriyetinin s ınırlanmas ında, Anayasan ın 26 ve 27 nci maddeleri hükümleri uygulan ır 1. Kabul Edilebilirlik Yönünden 26. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan ifade ve bas ın özgürlüklerinin ihlal edildiğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. 2. Esas Yönündena. Müdahalenin Varl ığı 27. Başvurucular hakk ında köşe yaz ısında kullan ılan ifadeler nedeniyle manevi tazminat ödemelerine karar verilmi ştir. Söz konusu mahkeme karar ı ile başvurucular ın ifade ve bas ın özgürlüklerine yönelik bir müdahalede bulunulmu ştur. b. Müdahalenin İhlal Oluşturup Olu şturmad ığı 28. Anayasa n ın 13. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "Temel hak ve hürriyetler,... yaln ızca Anayasan ın ilgili maddelerinde belirtile n sebeplere ba ğlı olarak ve ancak kanunla s ınırlanabilir. Bu s ınırlamalar,... demokrati k toplum düzeninin... gereklerine ve ölçülülük ilkesine ayk ırı olamaz. 29. Yukar ıda an ılan müdahalenin Anayasa n ın 13. maddesinde öngörülen ve somut başvuruya uygun dü şen, kanunlar taraf ından öngörülme, Anayasa n ın ilgili maddesinde belirtilen nedenlere dayanma ve demokratik toplum düzeninin gereklerine uygunluk koşullar ını sağlay ıp sağlamad ığının belirlenmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2018/36201 Karar Tarihi : 15/9/2021 7i. Kanunilik 30. 11/1/2011 tarihli ve 6098 say ılı Türk Borçlar Kanunu'nun 49. maddesinin kanunla s ınırlama ölçütünü kar şılad ığı sonucuna var ılm ıştır. ii. Meşru Amaç 31. Müdahalenin başkalar ının şöhret veya haklar ının korunmas ına yönelik önlemlerin bir parças ı olduğu ve meşru bir amaç ta şıdığı sonucuna var ılm ıştır. iii. Demokratik Toplum Düzeninin Gereklerine Uygunluk 32. Temel hak ve özgürlüklere yönelik bir müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun kabul edilebilmesi için zorunlu bir toplumsal ihtiyac ı karşılamas ı ve orant ılı bir müdahale olmas ı gerekir ( Bekir Coşkun [GK], B. No: 2014/12151, 4/6/2015, 53-55; Mehmet Ali Ayd ın [GK], B. No: 2013/9343, 4/6/2015, 70-72). (1) Demokratik Toplum Düzeninin Bir Gere ği Olarak İfade ve Bas ın Özgürlükleri 33. Anayasa Mahkemesi; Anayasa'n ın 26. maddesinde yer alan ifade özgürlü ğü ile onun özel güvencelere ba ğlanm ış şekli olan ve Anayasa'n ın 28. maddesinde yer alan bas ın özgürlüğünün demokratik bir toplumun zorunlu temellerinden oldu ğunu, toplumun ilerlemesi ve her bireyin geli şmesi için gerekli temel şartlardan birini olu şturduğunu daha önce pek çok kez ifade etmi ştir. Bu ba ğlamda ifade özgürlü ğü ile bas ın özgürlü ğü herkes için geçerli ve demokrasinin i şleyişi için yaşamsal önemdedir ( Mehmet Ali Ayd ın, 69; Bekir Co şkun, 34-36). Bas ın özgürlü ğünün kamuoyuna çe şitli fikir ve tutumlar ın iletilmesi ile bunlara ilişkin bir kanaat olu şturmas ı için en iyi araçlardan birini sa ğlad ığı aç ıktır (İlhan Cihaner (2) , B. No: 2013/5574, 30/6/2014, 63). (2) Bas ının Ödev ve Sorumluluklar ı 34. Anayasa'n ın 26. ve 28. maddeleri bas ına tamamen s ınırsız bir ifade özgürlü ğünü garanti etmemi ştir. Anayasa'n ın 12. maddesinin "Temel hak ve hürriyetler, ki şinin topluma, ailesine ve di ğer kişilere karşı ödev ve sorumluluklar ını da ihtiva eder." biçimindeki ikinci fıkras ı, kişilerin sahip olduklar ı temel hak ve hürriyetleri kullan ırken ödev ve sorumluluklar ına da gönderme yapmaktad ır. Anayasa'n ın 26. maddesinin ikinci f ıkras ında yer alan s ınırlamalara uyma yükümlülü ğü, ifade özgürlü ğünün kullan ımına bas ın için de geçerli olan baz ı görev ve sorumluluklar getirmektedir ( Orhan Pala , B. No: 2014/2983, 15/2/2017, 46; Önder Bal ıkçı, B. No: 2014/5552, 26/10/2017, 43). 35. Bu görev ve sorumluluklar başkalar ının şöhret ve haklar ının zarar görme ihtimalinin bulundu ğu ve özellikle ad ı verilen bir şahs ın itibar ının söz konusu oldu ğu durumlarda özel önem arz eder ( Orhan Pala , 47). Bas ın özgürlü ğü; ilgililerin meslek ahlak ına sayg ı göstermelerini, do ğru ve güvenilir bilgi verecek şekilde ve iyi niyetli olarak hareket etmelerini zorunlu k ılmaktad ır. (3) Başkalar ının Şöhret veya Haklar ının Korunmas ı 36. Anayasa n ın 26. maddesinin ikinci f ıkras ına göre ifade özgürlü ğünün sınırland ırılma nedenlerinden ve bu ba ğlamda ifade özgürlü ğünü kullananlar ın uymas ı Başvuru Numaras ı: 2018/36201 Karar Tarihi : 15/9/2021 8gereken görev ve sorumluluklardan biri de ba şkalar ının şöhret veya haklar ının korunmas ıdır. Bireyin şeref ve itibar ı, kişisel kimli ğinin ve manevi bütünlü ğünün bir parças ını oluşturur ve Anayasa n ın 17. maddesinin birinci f ıkras ının korumas ından faydalan ır (İlhan Cihaner (2), 44) Devlet, bireyin şeref ve itibar ına keyfî olarak müdahale etmemek ve üçüncü ki şilerin sald ırılar ını önlemekle yükümlüdür ( Nilgün Halloran, B. No: 2012/1184, 16/7/2014, 41; Adnan Oktar (3), B. No: 2013/1123, 2/10/2013, 33; Bekir Coşkun, 45; Önder Bal ıkçı, 44). (4) Çat ışan Haklar Aras ında Dengeleme 37. Anayasa Mahkemesi önceki kararlar ında ifade özgürlü ğü ile şeref ve itiba r hakk ının korunmas ı aras ında adil bir dengenin gözetilip gözetilmedi ğini değerlendirmi ştir. (Nilgün Halloran, 27; İlhan Cihaner (2), 49). Bu, soyut bir de ğerlendirme de ğildir. Mevcut olayda çat ışan haklar aras ında dengeleme yap ılabilmesi için yay ında kamu yarar ı bulunup bulunmad ığı, genel yarara ili şkin bir tart ışmaya katk ı sağlay ıp sağlamad ığı, toplumsal ilginin varl ığı, kullan ılan ifadelerin türü, yaz ının içeriği, şekli ve sonuçlar ı, hede f alınan kişinin kim oldu ğu, ünlülük derecesi ile ilgili ki şinin önceki davran ışlar ı, kamuoyu ile diğer kişilerin kullan ılan ifadeler kar şısında sahip olduklar ı haklar ın ağırlığının değerlendirilmesi gerekir ( Nilgün Halloran, 44; Ergün Poyraz (2) [GK], B. No: 2013/8503, 27/10/2015, 56; Kadir Sağdıç [GK], B. No: 2013/6617, 8/4/2015, 58-66; İlhan Cihaner (2), 66-73). 38. Söz konusu de ğerlendirmelerde derece mahkemelerinin belirli bir takdir yetkisi bulunmaktad ır. Ancak bu takdir pay ı, Anayasa Mahkemesinin denetimindedir. Dolay ısıyla Anayasa Mahkemesi, bir kısıtlaman ın ifade özgürlü ğü ile bağdaşıp bağdaşmad ığı hususuna karar vermede yetki sahibi olan iç hukuktaki son mercidir ( Sinan Baran, B. No: 2015/11494, 11/6/2018, 37). 39. Anayasa Mahkemesinin görevi, bu denetimi yerine getirirken derece mahkemelerinin yerini almak de ğil söz konusu yarg ı mercilerinin takdir yetkilerini kullanarak verdikleri kararlar ın Anayasa'n ın 26. maddesi aç ısından do ğruluğunu denetlemektir ( Zübeyde Füsun Üstel ve di ğerleri [GK], B. No: 2018/17635, 26/7/2019, 76). Anayasa Mahkemesi; somut olay ın koşullar ında başvurucular ın köşe yaz ısı sebebiyle aleyhlerine manevi tazminata hükmedilmesinin zorunlu bir ihtiyaca kar şılık gelip gelmediğini, gerçekle şmesi amaçlanan me şru amaçla orant ılı olup olmad ığını, bunu hakl ı göstermek için ortaya konan gerekçelerin ilgili ve yeterli görünüp görünmedi ğini davan ın bütününe bakarak de ğerlendirecektir (benzer yönde de ğerlendirmeler için bkz. Kemal Kılıçdaroğlu, 58; Bekir Coşkun, 56; Tansel Çöla şan, B. No: 2014/6128, 7/7/2015, 56; Zübeyde Füsun Üstel ve di ğerleri, 120; Sinan Baran , 38). O hâlde çözümlenmesi gereken esas mesele, derece mahkemelerinin ba şvurucular ın düşünce aç ıklamalar ının davac ının şeref ve itibar ını zedelediğini ikna edici bir biçimde ortaya koyup koymad ığı olacakt ır. (5) Somut Olay ın Değerlendirilmesi 40. Başvuru konusu olayda Anayasa Mahkemesi derece mahkemelerinin manevi tazminat ın kabulüne ili şkin kararlar ının gerekçelerini dikkatli bir şekilde incelemi ştir. Mahkeme, kö şe yaz ısında geçen "onursuz" , "gençleri kendi amaçlar ında meze olara k kullanma" ve "zorunlu zorba" şeklindeki ifadeleri davac ının kişilik haklar ına sald ırı niteliğinde ifadeler olarak kabul etmi ştir. Öncelikle Mahkemenin kö şe yaz ısı içinde buluna n ve davac ının kişilik haklar ına sald ırı teşkil ettiği kanaatine vard ığı ifadeleri t ırnaklama Başvuru Numaras ı: 2018/36201 Karar Tarihi : 15/9/2021 9yaparak yaz ının bütününden ayr ı bir şekilde de ğerlendirdi ği görülmektedir. Oysa derece mahkemelerinin bir kısıtlaman ın ifade özgürlü ğü ile bağdaşıp bağdaşmad ığı hususuna karar verirken kullan ılan ifadeleri ba ğlam ından kopart ılmaks ızın olay ın bütünselli ği içinde değerlendirmesi gerekmektedir ( Nilgün Halloran , 52; Önder Bal ıkçı, 45). 41.İlk bak ışta "onursuz" ifadesi ba ğlam ından kopart ılarak lafzi yorumla davac ının kişilik haklar ına sald ırı olarak nitelendirilebilir. Ancak böyle bir de ğerlendirme, kullan ılan ifadelere kastedilenin ötesinde bir anlam yüklenilmesi sonucunu do ğuracakt ır. Nitekim başvurucular, yirmi be ş yıl boyunca Ankara Büyük şehir Belediyesi Ba şkanl ığı yapm ış bir siyasetçinin tutars ız olduğunu iddia ettikleri davran ışlar ını eleştirmek amac ıyla "onursuz " ifadesini kulland ıklar ını belirtmiştir. Başvurucular, davac ının köşe yaz ısında yer verilen paylaşımı yapt ığı sırada düşman olarak kabul etti ği bir gruba belediye ba şkanl ığı yapt ığı dönemde makam ının verdiği yetkiyle çe şitli imkânlar sa ğlad ığına dair imalarda bulunarak bu davran ışın onurlu bir davran ış olmad ığını ileri sürmektedir. Bu noktada derece mahkemelerinin ba şvurucunun yaz ısı ve savunmas ı bağlam ında dava konusu ifadelerin olgusal temellerine ili şkin bir de ğerlendirme yapmad ığı belirtilmelidir. 42. Köşe yaz ısında geçen ve Mahkeme taraf ından davac ının kişisel haklar ına sald ırı olarak nitelendirilen "gençleri kendi amaçlar ında meze olarak kullanma" ve "zorunlu zorba " şeklindeki ifadeler de ayn ı şekilde kö şe yaz ısının bütününden ayr ı olarak de ğerlendirilmi ştir. Başvurucular, kö şe yaz ısında özel harekâtç ı al ımı ilan ına başvuran kişi say ısının yüksek olmas ının Türkiye'deki i şsizliğe işaret ettiğinin, davac ının paylaşımında belirtti ğinin aksine övünülecek bir durum olmad ığının anlat ılmak istendi ğini belirtmi ştir. Köşe yaz ısının tamam ı incelendiğinde ülkedeki mevcut ekonomi politikas ının işsiz gençlerin say ısındaki art ış üzerinden ele ştirildiği görülmektedir. Ba şvuruculara göre hayat ını riske atma pahas ına iş bulmak zorunda olan on binlerce gencin bu durumu, ülke ekonomisinin olumsuz gidi şatı için örnek olarak kullan ılm ıştır. Davac ının paylaşımında iş başvuru say ısındaki yükseklik gönüllülük olarak görülürken ba şvurucular bu durumu mecburiyet olarak yorumlam ış ve zorunlu zorbal ık ifadelerini kullanm ıştır. 43.İlgili köşe yaz ısında kullan ılan ifadelerin alayc ı, sert, abart ılı hatta muhatab ı açısından rahats ız edici oldu ğu kabul edilse bile kamu menfaatine ili şkin ve politik oldu ğu tart ışmas ızdır. Dolay ısıyla köşe yaz ısının kamuoyu gündeminin ilk s ıralar ında yer alan kamusal faydas ı yüksek bir tart ışmaya katk ı sunduğunda kuşku bulunmamaktad ır. Bas ın özgürlüğünün kapsam ının demokrasi ile yak ın ilişkisinin do ğal sonucu olarak bir dereceye kadar abart ıya ve provoke etmeye izin verecek şekilde geni ş yorumlanmas ı gerektiği kabu l edilmelidir. Kö şe yaz ısının davac ının özel hayat ı ile ilgisi olmad ığı, kaba hakaret içermedi ği ve keyfî ki şisel sald ırı boyutuna da ula şmad ığı gözetildi ğinde geriye kö şe yaz ısı yaz ılırken kullan ılan üslup kalmaktad ır. Bu noktada ifade özgürlü ğünün sadece haber ve fikirlerin içeriğini korumad ığı, haber ve fikirlerin iletilme usulünü de korudu ğu gözetilmelidir ( Medya Gündem Dijital Yay ıncılık Ticaret A. Ş. [GK], B. No: 2013/2623, 11/11/2015, 41, 42; Ergün Poyraz (2) , 77; İlhan Cihaner (2) , 59, 86; Kadir Sağdıç, 52, 76). 44. Yukar ıdaki tespitlere kar şın Mahkeme; kö şe yaz ısında kullan ılan ifadelerin bağlam ını, ifadelerin dile getirilme şekli ve nedenini, söylenen sözlerin arka plan ı olup olmad ığını, davac ının önceki davran ışlar ını, kamusal bir tart ışma ekseninde gerçekle şip gerçekleşmediğini gözetmeksizin soyut bir de ğerlendirme ile kullan ılan sözleri kö şe yaz ısından ayr ı bir şekilde t ırnak içine alarak ifadelerin ki şisel sald ırı oluşturduğu kanaatine ulaşmıştır. Başvuru Numaras ı: 2018/36201 Karar Tarihi : 15/9/2021 1045. Yap ılan değerlendirmeler ışığında Mahkemenin davac ının şeref ve itiba r hakk ını koruma amac ının demokratik bir toplumda bas ının oynad ığı temel rol de gözetildiğinde başvurucular ın Anayasa'n ın 26. ve 28. maddeleri kapsam ındaki ifade ve bas ın özgürlüklerine uygulanan s ınırlamalar ın hakl ı çıkar ılmas ı için yeterli olmad ığı ve daha a ğır basan bir toplumsal ihtiyaca kar şılık gelmedi ği kanaatine ula şılm ıştır. Mahkeme taraf ından ifade ve bas ın özgürlüklerinin korunmas ı ile şeref ve itibar ın korunmas ı hakk ı aras ında adil bir denge kurulmam ıştır. Bu sebeple Mahkemenin ba şvurucular ın manevi tazminat ödemesine karar verilmesine ili şkin ileri sürdü ğü gerekçeler, ba şvurucular ın ifade ve bas ın özgürlüklerine yap ılan müdahale için ilgili ve yeterli olarak kabul edilemez. 46. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 26. ve 28. maddelerinde güvence alt ına alınan ifade ve bas ın özgürlüklerinin ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. 3. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 47. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: (1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. 48. Başvurucular ihlalin tespiti, yeniden yarg ılama ile 10.000 TL manevi tazminat talebinde bulunmu şlard ır. 49. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Do ğan ([GK], No: 2014/8875, 7/6/2018) karar ında ihlal sonucuna var ıldığında ihlalin nas ıl ortadan kald ırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmi ştir. Anayasa Mahkemesi di ğer bir karar ında ise bu ilkelerle birlikte ihlal karar ının yerine getirilmemesinin sonuçlar ına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devam ı anlam ına gelece ği gibi ilgili hakk ın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanaca ğına da işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019). 50. Bireysel ba şvuru kapsam ında bir temel hakk ın ihlal edildi ğine karar verildi ği takdirde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırıldığından söz edilebilmesi için temel kural mümkün oldu ğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmas ıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kayna ğı belirlenerek devam eden ihlali n durdurulmas ı, ihlale neden olan karar veya i şlemin ve bunlar ın yol açt ığı sonuçlar ın ortadan kald ırılmas ı, varsa ihlalin sebep oldu ğu maddi ve manevi zararlar ın giderilmesi, ayr ıca bu bağlamda uygun görülen di ğer tedbirlerin al ınmas ı gerekmektedir ( Mehmet Do ğan, 55, 57). 51.İhlalin mahkeme karar ından kaynakland ığı veya mahkemenin ihlali gideremedi ği durumlarda 6216 say ılı Kanun un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı ile Başvuru Numaras ı: 2018/36201 Karar Tarihi : 15/9/2021 11Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü nün 79. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (a) bendi uyar ınca ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere karar ın bir örneğinin ilgili mahkemeye gönderilmesine hükmeder. An ılan yasal düzenleme, usul hukukundaki benzer hukuki kurumlardan farkl ı olarak ihlali ortadan kald ırmak amac ıyla yeniden yarg ılama sonucunu do ğuran ve bireysel ba şvuruya özgülenen bir giderim yolunu öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi taraf ından ihlal karar ına bağlı olarak yeniden yarg ılama karar ı verildiğinde usul hukukundaki yarg ılaman ın yenilenmesi kurumundan farkl ı olarak ilgili mahkemenin yeniden yarg ılama sebebinin varl ığını kabul hususunda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktad ır. Dolay ısıyla böyle bir karar ın kendisine ula ştığı mahkemenin yasal yükümlülü ğü, ilgilinin talebini beklemeksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ı nedeniyle yeniden yarg ılama karar ı vererek devam eden ihlali n sonuçlar ını gidermek üzere gereken i şlemleri yerine getirmektir ( Mehmet Do ğan, 58, 59; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , 57-59, 66, 67). 52.İncelenen ba şvuruda yay ımlanan kö şe yaz ısı nedeniyle ba şvurucular aleyhine Mahkeme taraf ından manevi tazminata hükmedilmesine ili şkin karar ın gerekçesinin ilgili ve yeterli olmad ığı, bu nedenle ba şvurucular ın ifade ve bas ın özgürlüklerinin ihlal edildi ği sonucuna ula şılm ıştır. Dolay ısıyla ihlalin mahkeme karar ından kaynakland ığı anlaşılmaktad ır. 53. Bu durumda ifade ve bas ın özgürlüklerinin ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Yap ılacak yeniden yarg ılama ise bireysel ba şvuruya özgü düzenleme içeren 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ına göre ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ına yöneliktir. Bu kapsamda yap ılmas ı gereken i ş yeniden yarg ılama karar ı verilerek Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple karar ın bir örne ğinin yeniden yarg ılama yap ılmak üzere Ankara 12. Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmektedir. 54. Öte yandan somut olayda ihlalin tespit edilmesinin ba şvurucular ın uğrad ığı zararlar ın giderilmesi bak ımından yetersiz kalaca ğı aç ıktır. Dolay ısıyla eski hâle getirme kural ı çerçevesinde ihlalin bütün sonuçlar ıyla ortadan kald ırılabilmesi için ifade özgürlü ğü ve bas ın özgürlü ğü hakk ının ihlali nedeniyle yaln ızca ihlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlar ı karşılığında başvuruculara mü ştereken net 8.100 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir. 55. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 294,70 TL harç ve 3.600 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.894,70 TL yarg ılama giderinin ba şvuruculara ödenmesine karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A.İfade ve bas ın özgürlüklerinin ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, B. Anayasa n ın 26. ve 28. maddelerinde güvence alt ına al ınan ifade ve bas ın özgürlüklerinin İHLAL ED İLDİĞİNE, Başvuru Numaras ı: 2018/36201 Karar Tarihi : 15/9/2021 12C. Karar ın bir örne ğinin ifade ve bas ın özgürlüklerinin ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere Ankara 12. Asliye Huku k Mahkemesine (E.2017/72, K.2017/413) GÖNDER İLMESİNE, D. Başvuruculara net 8.100 TL manevi tazminat ın MÜŞTEREKE N ÖDENMES İNE, tazminata ili şkin diğer taleplerin REDD İNE, E. 294,70 TL harç ve 3.600 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.894,70 TL yarg ılama giderinin ba şvuruculara MÜ ŞTEREKEN ÖDENMES İNE, F. Ödemelerin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucular ın Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, G. Karar ın bir örne ğinin bilgi için Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 25. Huku k Dairesine (E.2018/819) GÖNDER İLMESİNE, H. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 15/9/2021 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Muammer TOPAL Recai AKYEL Üye Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş