TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR AHMET YALÇINKAYA BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2020/19952) Karar Tarihi: 3/2/2022 Başvuru Numaras ı: 2020/19952 Karar Tarihi : 3/2/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPALRecai AKYELSelahaddin MENTE Ş Raportör : Zehra GAYRETL İ Başvurucu : Ahmet YALÇINKAYA Vekili : Av. Mustafa Berkant GÜN İNDİ I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ceza davas ında başvurucunun (san ığın) haz ır bulunma taleb
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR AHMET YALÇINKAYA BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2020/19952) Karar Tarihi: 3/2/2022 Başvuru Numaras ı: 2020/19952 Karar Tarihi : 3/2/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPALRecai AKYELSelahaddin MENTE Ş Raportör : Zehra GAYRETL İ Başvurucu : Ahmet YALÇINKAYA Vekili : Av. Mustafa Berkant GÜN İNDİ I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ceza davas ında başvurucunun (san ığın) haz ır bulunma talebi reddedilerek ses ve görüntü aktar ımı suretiyle duru şmaya uzaktan kat ılımının sağlanmas ı nedeniyle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 22/6/2020 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Komisyon, adli yard ım talebinin kabulüne ve duru şmada haz ır bulunma hakk ı d ışındaki şikâyetlerin kabul edilemez oldu ğuna, an ılan hakka ili şkin şikâyetin kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar vermi ştir. 4. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüşünü bildirmi ştir. 5. Başvurucu, Bakanl ığın görüşüne karşı beyanda bulunmu ştur. III. OLAY VE OLGULAR6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 7. Başvurucu, silahl ı terör örgütüne üye olma suçundan yarg ılanm ıştır. İstanbul 36. Ağır Ceza Mahkemesince (Mahkeme) görülen yarg ılama üç celsede tamamlanm ıştır. Yarg ılamada 5/6/2018 tarihinde duru şma haz ırlığı işlemleri yap ılm ıştır. Tensip Tutana ğı'nda duruşman ın 20/9/2018 tarihinde yap ılmas ına ve başvurucunun duru şma tarihinde duru şma salonunda haz ır edilmesine karar verilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2020/19952 Karar Tarihi : 3/2/2022 38. Tensip zapt ında başvurucunun mahkemede bizzat haz ır edilmesine ili şkin ara karar kurulmu ş olmas ına rağmen, başvurucu müdafii 19/9/2018 tarihinde Mahkemeye gönderdiği dilekçe ile ba şvurucunun Ses ve Görüntü Bili şim Sistemi (SEGB İS) üzerinden ifade vermek istedi ğini ve duru şmaya başvurucu ile birlikte ba şvurucunun tutuklu bulundu ğu ceza infaz kurumunda bulunan SEGB İS arac ılığı ile kat ılmak istediklerini bildirmi ştir. 9. Başvurucu, yarg ılaman ın 20/9/2018 tarihli ilk celsesine tutuklu bulundu ğu ceza infaz kurumundan SEGB İS arac ılığı ile kat ılm ıştır. Duruşma Tutana ğı'nda başvurucunun SEGBİS arac ılığıyla duru şmaya kat ılmak istemedi ği yönünde Mahkemeye itirazda bulunduğuna dair herhangi bir beyan ı yer almam ıştır. Duruşmada başvurucu, müdafiinin de haz ır bulunmas ıyla savunma yapm ıştır. Mahkeme bir sonraki celsede ba şvurucunun duruşmada haz ır edilmesine karar vererek duru şmay ı 5/12/2018 tarihine ertelemi ştir. 10. Başvurucunun SEGB İS arac ılığı ile kat ıldığı 5/12/2018 tarihli ikinci celsede Savc ılık makam ınca esas hakk ında mütalaa sunulmu ştur. Duru şma Tutana ğı'na göre başvurucu SEGB İS arac ılığı ile duru şmaya kat ılmay ı kabul etmedi ğine dair herhangi bir itirazda bulunmam ıştır. Başvurucu müdafii ise duru şmalara A ğrı'dan geldi ğini, bu durumun zorluğa neden oldu ğunu belirterek takip eden celseye SEGB İS arac ılığı ile kat ılma yönünde talepte bulunmu ştur. Duru şmada başvurucunun esas hakk ındaki mütalaaya kar şı savunma yapmak amac ıyla süre talebinde bulunmas ı üzerine Mahkeme talebi kabul etmi ş ve başvurucunun duru şma tarihinde haz ır edilmesi için ceza infaz kurumuna müzekkere yazılmas ına karar vererek duru şmay ı 24/12/2018 tarihine ertelemi ştir. 11. Hükmün aç ıkland ığı yarg ılaman ın 24/12/2018 tarihli son celsesine de SEGB İS arac ılığı ile kat ılan başvurucunun bizzat duru şmada haz ır bulunmak istedi ğine dair Mahkemeye herhangi bir bildirimde bulundu ğunu ortaya koyan somut bir veriye rastlanmam ıştır. Mahkeme, ba şvurucunun silahl ı terör örgütü üyeli ği suçundan hapis cezas ıyla cezaland ırılmas ına karar vermi ştir. 12. Başvurucu, gerekçeli temyiz dilekçesinde -di ğerlerinin yan ı sıra- duruşmalara bizzat kat ılamam ış olmas ı nedeniyle savunma hakk ının k ısıtland ığını belirterek hükmün bozulmas ını talep etmi ştir. Hüküm kanun yolu denetiminden geçerek kesinle şmiştir. IV.İLGİLİ HUKUK 13. Duru şmada haz ır bulunma hakk ına ilişkin ilgili hukuk için bkz. Şehrivan Çoban [GK], B. No: 2017/22672, 6/2/2020, 38-60. V.İNCELEME VE GEREKÇE 14. Anayasa Mahkemesinin 3/2/2022 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 15. Başvurucu, yarg ılama süreci boyunca SEGB İS arac ılığı ile dinlenildi ğini belirterek duru şmada haz ır bulunma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. Başvuru Numaras ı: 2020/19952 Karar Tarihi : 3/2/2022 416. Bakanl ık görüşünde, ba şvurucunun müdafi yard ımından da yararlanmak suretiyle herhangi bir s ınırlamaya maruz kalmadan ve teknik bir ba ğlant ı sorunu ya şamadan etkili bir şekilde savunma yapma imkân ı bulduğu ifade edilmi ştir. 17. Başvurucu; Bakanl ık görüşüne karşı beyan ında, bireysel ba şvuru formundaki iddialar ını tekrar etmi ştir. B. Değerlendirme 18. Anayasa Mahkemesi, Şehrivan Çoban ve Emrah Yayla ([GK], B. No: 2017/38732, 6/2/2020) kararlar ında duru şmada haz ır bulunma hakk ı ile ilgili ilkeleri belirlemiştir. Anayasa Mahkemesi bu kararlarda öncelikle ki şilerin istemine ayk ırı olarak SEGBİS yoluyla duru şmaya kat ılmas ının duruşmada haz ır bulunma hakk ına yönelik müdahale te şkil ettiğini tespit etmi ştir. Bu müdahalenin kanunilik, me şru amaç ve ölçülülük yönünden incelenece ğini ifade etmi ştir. An ılan kararlarda 4/12/2004 tarihli ve 5271 say ılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 196. maddesinin kanunilik ölçütünü kar şılad ığı ve müdahalenin usul ekonomisinin gerçekle ştirilmesine yönelik meşru bir amaca dayand ığı sonucuna ula şılm ıştır (Şehrivan Çoban, 72-104; Emrah Yayla, 58-86). 19. An ılan kararlarda ölçülülük yönünden yap ılan incelemede ise ba şvurucunun duruşmada haz ır bulunma talebinin hangi zorlay ıcı nedene dayal ı olarak kabul edilmedi ğinin ortaya konulmamas ı ve başvurucunun SEGB İS yoluyla kat ıldığı celselerde esasl ı işlemlerin yap ılmas ı nedeniyle müdahalenin gerekli olmad ığı değerlendirilmi ştir. 20. Öte yandan Anayasa'n ın 36. maddesi veya di ğer herhangi bir maddesi ki şilerin adil yarg ılanma hakk ının güvencelerinden feragat etmelerini yasaklayan bir hüküm içermemektedir. Ne var ki adil yarg ılanma hakk ının güvencelerinden feragat edilmesini n Anayasa'ya uygun olabilmesi için feragat iradesinin aç ık olmas ının ve sonuçlar ının kişi yönünden makul olarak öngörülebilir olmas ının yan ında asgari usul güvencelerinin de sağlanm ış olmas ı, ayr ıca adil yarg ılanma hakk ından feragat edilmesini me şru olmaktan çıkaran üstün bir kamu yarar ının bulunmamas ı gerekir ( Nurettin Balta, B. No: 2016/10023, 28/12/2022, 47). 21. Başvuru konusu olayda ba şvurucu müdafii 19/9/2018 tarihinde Mahkemeye göndermi ş olduğu dilekçe ile ba şvurucunun SEGB İS sistemi üzerinden ifade vermek istediğini ve duru şmaya başvurucu ile birlikte ba şvurucunun tutuklu bulundu ğu ceza infaz kurumunda bulunan SEGB İS arac ılığı ile kat ılmak istediklerini bildirmi ştir. Öte yandan, üç celsede tamamlanan yarg ılama sürecinde Mahkeme ba şvurucunun duru şmalara SEGB İS arac ılığı ile kat ılımının sağlanmas ı yönünde herhangi bir karar vermemi ştir. Duruşmalar ın yap ıldığı tarihlerde tutuklu bulundu ğu ceza infaz kurumundan duru şmalara SEGB İS arac ılığı ile kat ılan başvurucu ise bu duruma kar şı savunma hakk ının k ısıtland ığını ileri sürerek herhangi bir itirazda bulunmad ığı gibi ayr ıntılı şekilde savunma yaparak hakk ındaki suçlamalara yönelik iddia ve itirazlar ını ileri sürmü ştür. Dahas ı başvurucu müdafii duruşmalara uzak mesafeden gelerek kat ılmak zorunda kald ığını Mahkemeye iletmi ş ve kendisinin de duru şmalara SEGB İS arac ılığı ile kat ılımının kabul edilmesi yönünde Mahkemeden talepte bulunmu ştur (bkz. 8, 10). 22. Somut olayda ba şvurucu müdafii 19/9/2018 tarihinde Mahkemeye sundu ğu dilekçede ba şvurucunun SEGB İS arac ılığı ile duru şmaya kat ılmak istedi ğini bildirmi ştir. Dolay ısıyla duruşmada haz ır bulunma hakk ından aç ık bir şekilde feragat edildi ğinin kabu l Başvuru Numaras ı: 2020/19952 Karar Tarihi : 3/2/2022 5edilmesi gerekmektedir. Ayr ıca başvurucunun SEGB İS arac ılığı ile duruşmaya kat ılımının sonuçlar ını makul olarak öngörebilecek durumda olmad ığına dair somut bir veri bulunmad ığı gibi duru şmada haz ır bulunma hakk ından feragat ile ilgili asgari usul güvencelerinin kendisine sa ğlanmad ığına yönelik bir iddia da ba şvuru formuna yans ımam ıştır. Buna ek olarak ba şvurucunun duru şmada haz ır bulunma hakk ından aç ık bir şekilde feragat etti ğine ilişkin kabulü me şru olmaktan ç ıkaracak üstün bir kamu yarar ının mevcut oldu ğundan söz etmek de -somut olay ın koşullar ında- mümkün görünmemektedir. Dolay ısıyla başvurucunun duruşmada haz ır bulunma hakk ına bir müdahalede bulunulmad ığı sonucuna var ılm ıştır. 23. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki duru şmada haz ır bulunma hakk ına ilişkin olarak bir ihlalin bulunmad ığı aç ık olduğundan başvurunun açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabu l edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Duru şmada haz ır bulunma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B. 12/1/2011 tarihli ve 6100 say ılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu nun 339. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı uyar ınca tahsil edilmesi ma ğduriyetine neden olaca ğından adli yard ım talebi kabul edilen ba şvurucunun yarg ılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA 3/2/2022 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.