TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ALİ GÖĞEBAKAN VE D İĞERLERİ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/9180) Karar Tarihi: 5/9/2023 Başvuru Numaras ı: 2018/9180 Karar Tarihi : 5/9/2023 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Muhterem İNCE Raportör : Mehmet ALTUND İŞ Başvurucular : Ali GÖĞEBAKAN ve di ğerleri (bkz. Ekli Liste) Vekili : bkz. Ekli Liste I. BAŞVURUNUN ÖZET İ 1. Başvuru, uzun zaman önce idare taraf
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ALİ GÖĞEBAKAN VE D İĞERLERİ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/9180) Karar Tarihi: 5/9/2023 Başvuru Numaras ı: 2018/9180 Karar Tarihi : 5/9/2023 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Muhterem İNCE Raportör : Mehmet ALTUND İŞ Başvurucular : Ali GÖĞEBAKAN ve di ğerleri (bkz. Ekli Liste) Vekili : bkz. Ekli Liste I. BAŞVURUNUN ÖZET İ 1. Başvuru, uzun zaman önce idare taraf ından verilen tar ımsal amaçl ı hak sahipli ği karar ının iptal edilmesi nedeniyle hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. Ba şvurular süresinde yap ılm ıştır. Başvurular ın kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 2. 2018/22138, 2018/22151, 2018/22310, 2018/22315, 2018/22318, 2018/22536, 2018/23874, 2018/23877, 2018/23878, 2019/5350, 2019/9345, 2019/15634 ve 2019/16130 numaral ı ekli listede bulunan bireysel ba şvuru dosyalar ının konu yönünden hukuki irtibat nedeniyle 2018/9180 numaral ı bireysel ba şvuru dosyas ı ile birleştirilmesine karar verilmi ştir. II. DEĞERLEND İRME A. Başvurucu Ali Gö ğebakan Yönünden 3. Başvurucu taraf ından, göçebe ailelerin tar ımsal amaçl ı iskân ı kapsam ında ailesiyle birlikte hak sahibi yap ılmas ına dair evvelce al ınan karar ın iptal edilmesine ili şkin 22/3/2012 tarihli Mahalli İskân Komisyonu karar ının iptali istemiyle Hatay İdare Mahkemesinde aç ılan dava 28/2/2013 tarihinde reddedilmi ştir. Bu karar temyiz edilmeyerek kesinleşmiştir. Başvurucu taraf ından yeniden ayn ı işlemin iptali istemiyle aç ılan davada Hatay İdare Mahkemesince 20/1/2017 tarihli kararla kesin hüküm nedeniyle incelenmeksizin davan ın reddine karar verilmi ştir. Bu karara kar şı da başvurucu istinaf yoluna ba şvurmam ıştır. 4. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 45. maddesinin (2) numaral ı f ıkras ı uyar ınca Anayasa Mahkemesine ba şvuruda bulunabilmek için ola ğan kanun yollar ının tüketilmesi zorunludur. Başvuru Numaras ı: 2018/9180 Karar Tarihi : 5/9/2023 3Başvurunun hukuk sisteminde mevcut yarg ısal yollar tüketilmeksizin yap ıldığı anlaşılmaktad ır (Bayram Gök, B. No: 2012/946, 26/3/2013, 20-24). 5. Aç ıklanan gerekçelerle 2018/9180 numaral ı başvuruda ba şvurucular Hediye ve Melike Gö ğebakan d ışındaki diğer başvurucu Ali Gö ğebakan yönünden ba şvurunun adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddias ının diğer kabul edilebilirlik ko şullar ı yönünden incelenmeksizin başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. B. Başvurucular Ay şegül Kam ışkıran, Döndü Koca, Mustafa Koca ve Seydi Koca Yönünden 6. Başvurucular göçebe ailelerinin tar ımsal amaçl ı iskân ı kapsam ında hak sahibi yap ılmas ına yönelik Mahalli İskân Komisyon karar ının iptal edilmesine ili şkin 20/11/2012 tarihli karar ının iptali için dava açm ışlard ır. Hatay İdare Mahkemesi 3/5/2017 tarihli kararla, adı geçen ba şvurucular ad ına düzenlenmi ş vekâletnamenin dosyaya sunulmad ığı, ayr ıca ad ı geçen ba şvurucular ın geçerli bir vekâletname olmaks ızın Av. İsmail Demirdüzen'i vekil olarak kabul ettiklerini beyan eder dilekçelerinin sunulmad ığı görüldü ğünden davan ın açılmam ış say ılmas ına karar vermi ştir. Mahkemeye eri şim hakk ı kapsam ında incelenmesi gerektiği sonucuna var ılan somut olayda ba şvurucular ın dava açarken usule ili şkin yükümlülükleri yerine getirmedikleri anla şılmaktad ır. 7. Aç ıklanan gerekçelerle birle ştirilen 2018/22138 numaral ı başvuruda ba şvurucu Ömer Koca d ışındaki diğer başvurucular Ay şegül Kam ışkıran, Döndü Koca, Mustafa Koca ve Seydi Koca yönünden ba şvurunun, adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki mahkemeye erişim hakk ının ihlal edildi ği iddias ının diğer kabul edilebilirlik ko şullar ı yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar vermek gerekir. C. Başvurucu Sevgi Keskin Yönünden 8. Başvurucu göçebe ailelerinin tar ımsal amaçl ı iskân ı kapsam ında hak sahibi yap ılmas ına yönelik Mahalli İskân Komisyon karar ının iptal edilmesine ili şkin 15/6/2011 tarihli karar ının iptali için dava aç ılm ıştır. Hatay İdare Mahkemesi 3/5/2017 tarihli kararla davan ın davac ılardan Sevgi Keskin hakk ında süre yönünden reddine karar vermi ş ve bu kara r istinaf edilmeksizin kesinle şmiştir. 9. 6216 say ılı Kanun'un 45. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı uyar ınca Anayasa Mahkemesine ba şvuruda bulunabilmek için ola ğan kanun yollar ının tüketilmesi zorunludur. Başvurunun hukuk sisteminde mevcut yarg ısal yollar tüketilmeksizin yap ıldığı anlaşılmaktad ır (Bayram Gök , 20-24). 10. Aç ıklanan gerekçelerle birle ştirilen 2018/22318 numaral ı başvuruda başvurucular Arzu ve Meryem Keskin d ışındaki diğer başvurucu Sevgi Keskin yönünden başvurunun, adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddias ının diğer kabul edilebilirlik koşullar ı yönünden incelenmeksizin başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2018/9180 Karar Tarihi : 5/9/2023 4D. Başvurucular Nursel Tatar, Ay şe Tatar, Şerife Tatar ve Metin Tatar Yönünden 11. 2018/23878 esas numaral ı bireysel ba şvuru dosyas ında yukar ıda ad ı geçen kişilerin başvurucu olarak yaz ıldığı görülmekle birlikte, bireysel ba şvuruya konu olan Kahramanmara ş İdare Mahkemesinin 2016/592 esas numaral ı dosyas ında ad ı geçen ki şilerin davac ı olarak yer almad ığı görülmektedir. Yukar ıda ad ı geçen ki şilerin derece mahkemelerinde dava açmad ıklar ı doğrudan bireysel ba şvuruda bulundu ğu sonucuna ulaşılm ıştır. 12. 6216 say ılı Kanun'un 45. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı uyar ınca Anayasa Mahkemesine ba şvuruda bulunabilmek için ola ğan kanun yollar ının tüketilmesi zorunludur. Başvurunun hukuk sisteminde mevcut yarg ısal yollar tüketilmeksizin yap ıldığı anlaşılmaktad ır (Bayram Gök , 20-24). 13. Aç ıklanan gerekçelerle birle ştirilen 2018/23878 numaral ı başvuruda başvurunun, ba şvurucu Ejder Tatar d ışındaki diğer başvurucular Nursel Tatar, Ay şe Tatar, Şerife Tatar ve Metin Tatar yönünden adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddias ının diğer kabul edilebilirlik ko şullar ı yönünden incelenmeksizin başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. E. 2018/9180 (ba şvurucular Hediye ve Melike Gö ğebakan), 2018/22138 (başvurucu Ömer Koca), 2018/22318 (ba şvurucular Arzu ve Meryem Keskin), 2018/23878 (ba şvurucu Ejder Tatar) ile Birle ştirilen 2018/22151, 2018/22310, 2018/22315, 2018/23874, 2018/23877, 2019/15634, 2019/16130, 2019/9345, 2018/22536 ve 2019/5350 Numaral ı Başvurularda Ekli Listede Belirtilen Ba şvurucular Yönünden 14. Anayasa Mahkemesi, olay ve olgular ı somut ba şvuru ile ayn ı nitelikte olan Ahmet Taban ve di ğerleri (B. No: 2018/22125, 29/9/2022) karar ında uygulanacak anayasal ilkeleri belirlemi ştir. Bu çerçevede ba şvuruya konu olaya benzer davalarda Dan ıştay ın istikrar kazanm ış yerleşik içtihad ının aksine karar verilmesine ra ğmen Gaziantep Bölge İdare Mahkemesince bu ilkelerden ayr ılmay ı gerektirir hakl ı nedenlerin olay ın koşullar ında ilgili ve yeterli gerekçeyle aç ıklanmamas ının yarg ılamay ı hakkaniyetli olmaktan ç ıkarmas ı nedeniyle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği sonucuna ula şmıştır. Somut ba şvuruda da anılan kararda aç ıklanan ilkelerden ve ula şılan sonuçtan ayr ılmay ı gerektiren bir durum bulunmamaktad ır. Bu durumda di ğer başvurucular ın Anayasa'n ın 36. maddesinde güvence altına al ınan adil yarg ılanma haklar ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. III. GİDERİM 15. Başvurucular, ihlalin tespiti ve ma ğduriyetlerinin giderilmesi talebinde bulunmuşlard ır. İhlal sonucuna var ılan başvurucular yönünden ba şvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Bu kapsamda karar ın gönderildi ği yarg ı mercilerince yap ılmas ı gereken i ş, yeniden yarg ılama işlemlerini ba şlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir ( Mehme t Doğan [GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018, 54-60; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019, 53-60, 66; Kadri Enis Berbero ğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, 93-100). Başvuru Numaras ı: 2018/9180 Karar Tarihi : 5/9/2023 5IV. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Ali Gö ğebakan, Sevgi Keskin, Nursel Tatar, Ay şe Tatar, Şerife Tatar ve Metin Tatar yönünden adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddias ının başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Ayşegül Kam ışkıran, Döndü Koca, Mustafa Koca ve Seydi Koca yönünden adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki mahkemeye eri şim hakk ının ihlal edildi ği iddias ının açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, C. Diğer başvurucular yönünden hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ının ihlal edildiğine ilişkin iddian ın KABUL ED İLEBİLİR OLDUĞUNA, D. Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, E. Karar ın bir örne ğinin hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ının ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak amac ıyla ekli tablonun (D) sütununda yer alan yarg ı mercilerine GÖNDER İLMESİNE, F. Ali Gö ğebakan, Sevgi Keskin, Nursel Tatar, Ay şe Tatar, Şerife Tatar ve Metin Tatar, Ay şegül Kam ışkıran, Döndü Koca, Mustafa Koca ve Seydi Koca taraf ından yap ılan yarg ılama giderlerinin üzerlerinde b ırak ılmas ına, G. Ekli tablonun (E) sütununda gösterilen harçlar ın başvuruculara ilgili sütunda gösterildi ği şekilde ÖDENMES İNE, yine ekli tablonun (F) sütunundaki gösterildi ği şekilde ve belirtilen ba şvuruculara 9.900 TL vekâlet ücretinin MÜ ŞTEREKEN ÖDENMES İNE, H. Ödemenin karar ın tebliğini takiben ba şvurucular ın Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, İ. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 5/9/2023 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.