Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2007-4-122 (Muafiyet) Karar Sayısı : 07-79/983-381 Karar Tarihi : 18.10.2007 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Tuncay SONGÖR (İkinci Başkan) 10 Üyeler : Prof. Dr. Nu rettin KALDIRIMCI, Süreyya ÇAKIN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖRLER : K. Oğuz KARAKOÇ, Evren SESLİ C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Türkiye Garanti Bankası A.Ş. Levent Nispetiye Mh. Ay tar Cd. No:2, 34340 Beşiktaş/İstanbul - Şekerbank T.A.Ş. 20 Bü
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2007-4-122 (Muafiyet) Karar Sayısı : 07-79/983-381 Karar Tarihi : 18.10.2007 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Tuncay SONGÖR (İkinci Başkan) 10 Üyeler : Prof. Dr. Nu rettin KALDIRIMCI, Süreyya ÇAKIN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖRLER : K. Oğuz KARAKOÇ, Evren SESLİ C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Türkiye Garanti Bankası A.Ş. Levent Nispetiye Mh. Ay tar Cd. No:2, 34340 Beşiktaş/İstanbul - Şekerbank T.A.Ş. 20 Büyükdere Cd. No:171 Metrocity İş Hanı A Blk. 1. Levent/İstanbul D. TARAFLAR : - Türkiye Garanti Bankası A.Ş. - Şekerbank T.A.Ş. E. DOSYA KONUSU: Türkiye Garanti Bankası A.Ş. (Garanti Bankası ) ve Şekerbank T.A.Ş. (Şekerbank ) arasında 1.3.2007 tarihinde imzalanan Bonus Kredi Kartı Program Paylaşımı Sözleşmesi ne menfi tespit belgesi verilmesi veya muafiyet tanınması talebi. 30 F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtla rına 12.7.2007 tarih , 4737 sayı ile giren başvuru üzerine düzenlenen 10.10.2007 tarih, 2007 -4-/MM-07-KOK sayılı Menfi Tespit/Muafiyet Ön İnceleme Raporu 10.1 0.2007 tarih, REK.0.08.00.00 -120/306 sayılı Başkanlık önergesi ile 0 7-79 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda, - Garanti Bankası ve Şekerbank arasında akdedilen Bonus Kredi Kartı Program Paylaşım Sözleşmesi nin çeşitli hükümlerinin 4054 sayılı Rekabetin 40 Korunması Hakkında Kanun un 4. madde sine aykırılık teşkil etmesi nedeniyle bu sözleşmeye menfi tespit belgesi verilemeyeceği, - Bonus Kredi Kartı Program Paylaşım Sözleşmesi ne taraf teşebbüslerin rakip teşebbüsler olmaları nedeniyle, Sözleşme nin 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara 07-79/983 -381 2İlişkin Gr up Muafiyeti tebliği kapsamında grup muafiyetinden yararlanamayacağı, - 4054 sayılı Kanun'un 5. maddesi çerçevesinde yapılan değerlendirme sonucunda; bildirim konusu Sözleşme ye anılan kanun maddesinin ikinci fıkrası çerçevesinde imza tarihi olan 1.3.2007 tarihinden itibaren muafiyet tanınması gerektiği görüş lerine yer verilmiştir. H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 10 H.1. İlgili Pazar H.1.1. Ürün Pazarı Bildirimin konusu dikkate alınarak, ilgili ürün pazarı çok markalı kredi kartları ihracı pazarı (issuing) v e üye işyeri edinme pazarı (acquiring) olarak belirlenmiştir. H.1.2. Coğrafi Pazar Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde, ilgili coğrafi pazar, Türkiye Cumhuriyeti Sınırları olarak tespit edilmiştir. 20 H.2. Bildirime Konu Sözleşme Bildirime konu , Bonus Kr edi Kartı Program Paylaşım Sözleşmesi (Sözleşme) nin amacı, Garanti Bankası nın kuru p, işlet tiği Bonus Kredi Kartı Programı nın Şekerbank tarafından kullanılabilmesi ve tarafların -bu kullanım sırasında ki- hak ve yükümlülüklerinin, uygulama esaslarının, hi zmet, iletişim ve marka standartlarının belirlenmesidir. Sözleşme, Türkiye Garanti Bankası n ın Denizbank A.Ş. ve Türkiye Ekonomi Bankası A.Ş. ile imzaladığı ve Kuru lumuz tarafından muafiyet tanınan sözleşmelerle paralellik arz etmektedir. H.3. Yapılan Tes pitler ve Hukuki Değerlendirme 30 H.3.1. Sözleşme Hükümlerinin İncelenmesi Bildirime konu Sözleşme nin Amaç ve Kapsamı başlıklı 3. maddesinde, İşbu sözleşme, Garanti tarafından kurulan ve işletilen Bonus Kredi Kartı Programı nın Şekerbank tarafından da ku llanılabilmesi ve bu kullanım esnasında Tarafların karşılıklı hak ve yükümlülüklerinin belirlenmesi amacı ile akdedilmiştir denilmektedir. Bonus Kredi Kartı Programı ise, Garanti Bankası veya Garanti Bankası tarafından yetkilendirilen üçüncü kişiler taraf ından tanzim edilen bonus kredi kartlarını ve banka kartını kullanmak suretiyle bonus kart hamillerinin ağ üyelerinde yapacakları mal ve hizmet alımlarında taksitli olarak 40 ödeme yapmalarına ve/veya ödül programından faydalanmalarına olanak sağlayan, aynı z amanda kart hamillerinin Kredi Kartı Sistemlerine dahil yurtiçi ve yurtdışı banka ve mali kuruluşların anlaşmalı üye işyerlerinde nakit ödeme 07-79/983 -381 3yapmaksızın mal ve hizmet alımı yapabilmelerini ve Kart a sağlanan diğer olanaklardan faydalanmalarını sağlayan, G aranti Bankası tarafından düzenlenen kart programını ifade etmek üzere Sözleşme nin 2. maddesinde tanımlanmıştır. Sözleşme nin 3. maddesi uyarınca, Şekerbank müşterilerine, Garanti Bonus Kart hamillerine sağlanan avantajlara ve özelliklere sahip Bonus Kar t ı Şekerbank isim ve logosunu kullanmak suretiyle pazarlayabilecek, basabilecek, operasyonel hizmetlerini verebilecektir. Ayrıca Şekerbank , Garanti ve Garanti nin yetkilendirdiği üçüncü kişilerce oluşturulan ağ içerisindeki üye işyerleri ile başkaca bir s özleşme imzalamaksızın kendisi tarafından çıkartılan 10 Bonus Kartlarının da aynı koşullarla ağ içerisinde kabul edilmesi ve işlem görmesi hakkına sahip olacaktır. Sözleşme nin 4. maddesinin ikinci fıkrasına göre sözleşme süresi 5 yıl olup , sona erme tarihind en 6 ay öncesinde Şekerbank ın talebi halinde, 5 yıllık süreyi takiben ve beşinci yılda tabi olunan şartlarla olmak üzere ilave 3 yıl daha uzatılabilecektir. Sözleşmenin 5. maddesi Uygulama Esasları başlığını taşımakta ve tarafların programı hangi çerçe ve içerisinde yürüteceklerini düzenlemektedir. Sözleşmenin, üye işyeri yönetimine ilişkin hükümlerin yer aldığı 5.1. maddesinde rekabet hukuku bakımında dikkat çeken hükümler şunlardır: 20 1(a) Taraflar, Bonus Kart Hamillerine Web (ağ) Üyeleri nde sağlanac ak imkânların belirlenmesinde nihai belirleyicinin Garanti olduğu konusunda mutabıktırlar. Taraflar, diğer Tarafça düzenlenen kampanyalara iştirak etmek zorunda değildir. 1(e) Taraflardan her biri, diğer tarafça Bonus Kredi Kartı Programı içerisine alınan ve Web Üyesi olan Üye İşyeri ile Bonus Kredi Kartı programı dışındaki Üye İşyeri ilişkilerini ve finansal koşullarını serbestçe belirleme ve sürdürme hak ve yetkisine sahiptir. Sözleşmenin 5.2. maddesi ise Kart Sahipleri Yönetimi başlığını taşımakta ve Şekerbank ile Garanti nin kart hamillerine yönelik düzenleyecekleri 30 kampanyalara aşağıdaki sınırlamaları getirmektedir: a) Taraflar, diğer tarafın Bonus Kredi Kartı Hamillerine yönelik kampanyalarda diğer Taraf ın yazılı ön onayını arayacaklardır. c) Tara flar diğer Taraf a ait mevcut Bonus Kartlarını kendilerine çekmek amacı ile kampanya düzenleyemezler. d) Taraflar, reklam ve ilanlarında kendileri tarafından verilen Bonus Kartlarının diğer tarafça veya Garanti tarafından yetkilendirilen üçüncü kişilerce v erilen Bonus Kredi Kartlarından daha avantajlı olduğunu belirtmek suretiyle reklam, tanıtım, vb. uygulama yapamazlar. Bu hüküm tahtında olmak üzere Taraflar, diğer Taraf ın ve Garanti tarafından yetkilendirilen üçüncü kişilerin mevcut kart 40 portföylerini ke ndilerine çekmek için kampanya yapmama konusunda mutabık kalmışlardır. 07-79/983 -381 4e) Şekerbank tarafından çıkartılacak olan Bonus Kartlarına Şekerbank tarafından uygulanacak olan her türlü ücret, faiz, komisyon ve her ne ad altında olursa olsun Kart Hamillerinden tal ep edilen tutarların, Garanti, veya Garanti nin yetkilendirdiği üçüncü kişilerden kendisine kart hamili çekecek veya Bonus Kredi Kart Programını cazip olmaktan çıkartacak nitelikte olmayacağını Şekerbank kabul ve taahhüt eder. g) Şekerbank, Garanti Bankası tarafından uygulanmakta olan Bonus Plus ve Bonus Premium gibi kart sadakat programları kapsamında, Bonus kredi kartlarının bir üst seviyede Bonus kazandırmasına ve karta daha fazla avantaj sağlamasına imkân veren kart seviyesi yükseltme uygulamalarını Gar anti veya 10 Garanti n in yetkilendirdiği üçüncü kişilerden kendisine kart hamili çekecek veya Bonus Kredi Kartı Programını cazip olmaktan çıkartacak nitelikte olmayacağını kabul ve beyan etmiştir. 5.3. (a) madde uyarınca ise, Şekerbank , kendisi tarafından ağ üyesi yapılarak Bonus Kredi Kartı Programı na dahil edilecek üye işyerlerince verilecek Bonus oranlarını belirleme ya da tavsiye etme yetkisine sahiptir. Ancak söz konusu oranların, Garanti Bankası tarafından belirlenen ve sözleşme ekinde yer verilen bazı sektör bazında önerilen oranların altına düşmeyeceği hükme bağlanmıştır. Sözleşmenin 5.3.(d) maddesinde de taraflardan her birinin kendisi tarafından verilecek Bonus kartlarla ilgili olarak sadece kendi Bonus Kart Hamillerine 20 verilmek üzere ödül kampanyal arı düzenleyebileceği; buna karşılık, 5.3. (c) maddede tarafların olağan ödül uygulamaları kapsamı dışında yer alacak tüm üye işyeri bazlı kampanya larında diğer tarafa yazılı bilgi vermeyi kabul ve taahhüt edecekleri hükmü getirilmiştir. Sözleşme nin 7. ma ddesinin ( c) fıkrası uyarınca Garanti Bankası söz konusu sözleşmenin imzalanması ile Şekerbank a , Bonus Kredi Kartı Programı ve bunun parçaları ve uygulamaları ile ilgili olarak münhasır olmayan, temlik edilemeyen, alt lisans verilemeyen ve devredilemeyen bir kullanım lisansı vermektedir. Görüldüğü üzere Sözleşme esas olarak Şekerbank ın Bonus markalı kart 30 çıkarabilmesi ve bu kartın Garanti Bankası nın ve Şekerbank ın üye işyeri ağı dahilindeki işyerlerinde kullanılabilmesini sağlamaktadır. H.3.2. Menfi T espit Değerlendirmesi Sözleşme nin tarafları , bankacılık hizmetleri ve inceleme konusu bakımından ilgili ürün pazarı olarak belirlenen kredi kartları pazarında birbirlerine rakip durumdadırlar. 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi Belirli bir mal veya h izmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran veya doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar hukuka aykırı ve yasaktır. hükmünü 40 haizdir. Dolayısıyla aynı piy asada faaliyet gösteren ve birbirine rakip olan iki teşebbüsün bir kredi kartı programını paylaşmak üzere akdettikleri bir sözleşme rekabeti kısıtlayıcı nitelikte olup, 4. madde yasağına tabidir. Bu durumda 07-79/983 -381 5bildirime konu Sözleşme ye Kanun un 8. maddesi çe rçevesinde menfi tespit belgesi ve rilmesi mümkün bulunmamaktadır. H.3.3 . Bireysel Muafiyet Değerlendirmesi 4054 sayılı Kanun un 5. maddesi kapsamında muafiyet tanın abilmesi için, 4. madde kapsamına giren anlaşmaların iki olumlu iki olumsuz ko şulu birlikte sağlaması gerekir: H.3.3.1. Malların Üretim veya Dağıtımı ile Hizmetlerin Sunulmasında Yeni Gelişme ve İyileşmelerin ya da Ekonomik veya Tekn ik Gelişmenin 10 Sağlanması Muafiyet tanınması için aranan ilk olumlu şart, ekonomik açıdan bir değerlendirme yapılm asını gerektirmektedir. Hangi hallerin ekonomik yarar sağladığının somut olayın özelliklerine göre değerlendirilmesi gerekmekle birlikte, genel olarak üretim ve dağıtım maliyetlerinin düşürülmesi, kalitenin artırılması, malın arzında devamlılığın sağlanmas ı, yeni piyasalara girişin kolaylaştırılması ve yeni ürünlerin ya da üretim tekniklerinin bulunması gibi hallerin varlığı halinde ekonomik yararın sağlandığı kabul edilmektedir. Çok markalı kredi kartlarına yönelik üye işyeri edinme pazarında, Bonus Kredi Kartı Program Paylaşım Sözleşmesi sonucunda kapalı ağ olarak faaliyet 20 gösteren Bonus üye işyeri ağı Şekerbank a açılmış olacak ve Şekerbank yeni bir üye işyeri ağı oluşturmasına gerek kalmaksızın mevcut ağda ihraç ettiği kartları kullandırma imkanına sah ip olacaktır. Şekerbank yeni üye işyeri anlaşmaları yapmasa dahi, mevcut üye işyeri ağından faydalanacak ve güçlü bir marka ile beraber çok markalı kredi kartları piyasasında faaliyet gösterecektir. Diğer yandan sözleşmeye taraf bankaların program kullanım ına yönelik söz konusu sözleşme, dolaylı olarak çok markalı kredi kartları hizmetinin sunulmasında gelişme ve iyileşme sağlanması amacına da hizmet etmektedir. Şekerbank yeni bir altyapı yatırımı ile yeni bir üye işyeri ağı kurmak yerine mevcut ağdan fayda lanabilecek; yeni POS maliyeti üstlenmeyecek; mevcut ağa 30 isterse yeni üye işyerleri eklemek suretiyle faaliyet gösterecektir. Böylece Şekerbank müşterileri açısından bankacılık hizmetlerinin önemli parçalarından biri olan kredi kartları pazarında hizmet al ımında iyileşme sağlanması söz konusu olacaktır. H.3.3.2. Tüketicinin Bundan Yarar Sağlaması 4. madde anlamında rekabeti sınırlayıcı etkileri olan bir anlaşmanın muafiyet alabilmesi için, yukarıda değinilen malların dağıtımı veya hizmetlerin sunulmasından elde edilen iyileşmenin tüketiciye yansıtılması gerekmektedir. Kanun'da tüketicinin ekonomik gelişmeden yarar sağlaması gerektiği 40 belirtilmekle birlikte, yararlanmanın ölçüsü ve kapsamı hususunda herhangi bir ifade yer almamaktadır. Tüketicinin yarar sağl aması açısından beklenen genellikle fiyatlar seviyesindeki düşüş olmakla birlikte, satış sonrası etkin hizmetler, ürün çeşitliliğinin artması, tüketicinin ürüne daha kolay ulaşabilmesi, 07-79/983 -381 6malın arzında devamlılığın sağlanması gibi koşullar da tüketicinin eld e edeceği menfaat kapsamında değerlendirilebilmektedir. İnceleme konusu dikkate alındığında, tüketici yararı açısından ilk bakılması gereken Şekerbank müşterilerinin durumunda meydana gelebilecek olası değişmelerdir. Bu bağlamda incelemeye konu anlaşma vas ıtasıyla kredi kartları pazarında halihazırdaki Şekerbank kredi kartı hamillerinin de çok markalı kredi kartı hizmetinin sağladığı avantajlardan yararlanması yoluyla; tüketicilerin güvenli hizmet almaları ve yaygın bir üye işyeri ağına sahip olan Bonus Kart ın sağladığı ödül/puan uygulamasından faydalanmaları sağlanmış olmaktadır. Bu açıdan, Şekerbank müşterilerinin Türkiye nin en yaygın üye işyeri ağlarından 10 birine dahil olarak alışveriş yapma imkanına sahip olmaları tüketici yararı açısından en dikkate de ğer husustur. Diğer taraftan, bu koşul anlamında tüketicinin sadece nihai tüketiciyi değil ara kullanıcıları da içerdiği malumdur. Bu bağlamda Bonus üye işyerlerinin de Şekerbank kredi kartı sahiplerinin sisteme dahil olmalarıyla genişleyen müşteri portföy ünden yararlanabilecekleri söylenebilir. Bu çerçevede, muafiyet verilmesinin ikinci koşulu nun da karşılan dığı anlaşılmıştır . H.3.3.3. İlgili Piyasanın Önemli Bir Bölümün de Rekabetin Ortadan Kalkmaması 20 Muafiyet kararı verilmesinde aranan bu ilk olumsuz şar ta göre, muafiyete konu anlaşma ilgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmasına neden olmamalı, bir başka deyişle sağlanan ekonomik gelişme veya fayda ile tüketicinin bundan yarar sağlaması rekabetin ortadan kaldırılması sonucunda elde e diliyor olmamalıdır. Kart sayısına göre hesaplanan pazar payları bakımından 2006 yılı itibarıyla Garanti Bankası nın %( .), Şekerbank ın ise %( .) pazar payı olduğu görülmektedir. Yine aynı kriter dikkate alındığında, Yapı ve Kredi Bankası nın %( .) , İş Ba nkası nın %( .) , Akbank ın %( .) , Finansbank ın %( .) ve HSBC nin %( .) pazar payına sahip olduğu anlaşılmaktadır. Buna göre 30 bildirime konu işlem taraflarının toplam pazar payları %( .)1 olacaktır. Diğer taraftan, kredi kartlarından elde edilen ciroya gör e hesaplanan pazar payı bakımından ise 2006 yılı itibarıyla Garanti Bankası nın payı %( .) olurken, Şekerbank ın payı %( .) olarak gerçekleşmiştir. Yukarıdaki bilgiler çerçevesinde, bildirime konu anlaşma sonucunda ilgili pazarın önemli bir bölümünde reka betin ortadan kalkmayacağı ve muafiyetin bu koşulunun sağlandığı sonucuna ulaşılmıştır. 40 1 Bonus Uygulamasına 2004 yılı itibariyle dahil olan Denizbank (% ) ve 2006 yılı itibariyle sisteme dahil olan TEB in ( % ) de dahil edilmesi ile pazar payı % 23,25 e ulaşmaktadır . 07-79/983 -381 7H.3.3.4. Rekabetin (a) ve (b) Bentlerindeki Amaçların Elde Edilmesi İçin Zorunlu Olandan Fazla Sınırlanmaması Kanun un 5. maddesinde öngörülen bu son koşula aykırıl ık ya izlenen amacın elde edilmesi için rekabetin gereğinden fazla sınırlanmaması ya da rekabetin sınırlanmasının gereğinin dahi bulunmaması halinde olabilir. Teşebbüsler prensip olarak anlaşma ile amaçladıkları ekonomik yararların gerçekleştirilmesinde re kabeti en az sınırlayıcı yöntemi tercih etmekle yükümlüdürler. Bu bakımdan Bonus Kredi Kartı Program Paylaşım Sözleşmesi nin, Şekerbank tarafından çıkartılacak olan Şekerbank Bonus kredi kartlarına Şekerbank 10 tarafından uygulanacak olan Bonus oranlarının, G aranti Bankası tarafından belirlenen ve sözleşme ekinde yer alan sektör bazında önerilen oranların altına düşemeyeceğini düzenleyen 5.3. maddesinin (a) fıkrasında yer alan ifadelerin ve sözleşmenin 5.2. maddesinde, tarafların diğer tarafa ait mevcut Bonus Kartlarını kendilerine çekmek amacı ile kampanya düzenlemeyeceklerine, kendileri tarafından verilen Bonus Kartlarının daha avantajlı olduğunu belirtmek suretiyle reklam, tanıtım yapmayacaklarını beyan ve taahhüt edeceklerine ilişkin olarak yer alan ifadele r, değerlendirilmesi gereken rekabet kısıtlamalarıdır. Garanti Bankası, taksitli/ödüllü kartların yaygınlaşması üzerine Bonus Kart markası ile pazara giriş yapmış ve yaygın bir üye işyeri ağı kurmuştur. 20 Sözleşme nin uygulanması neticesinde Şekerbank kart hamilleri, yaygın bir ağ oluşturan Bonus üye işyerlerinden taksitli/ödüllü alışveriş yapma imkanına sahip olmakta, Şekerbank ise benzer bir ağı oluşturmanın maliyetlerinden tasarruf etmektedir. Bununla birlikte genel olarak tüketici birden fazla karta sah iptir ve kolayca ödül/taksit oranı ile ödeme koşulları kendisine daha uygun gelen bankanın kartını kullanmaya başlayabilmektedir. Bu nedenle rekabetçi bir yapıya sahip olan bu pazarda, tüketicilere sağlanan avantajların dolayısıyla marka imajının korunması önem arz etmektedir. Bu hususlar dikkate alınarak, bildirime konu anlaşma ile getirilen kısıtlamanın ortaya çıkan yararla kıyaslandığında rekabeti zorunlu olandan fazla kısıtlamadığı kanaatine 30 varılmıştır. I. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya ka psamına göre, 1. Türkiye Garanti Bankası A.Ş. ve Şekerbank A.Ş. arasında 1.3.2007 tarihinde imzalanan Bonus Kredi Kartı Program Paylaşımı Sözleşmesi nin çeşitli hükümlerinin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 4. maddesine aykırılık teşkil etmesi nedeniyle bu sözleşmeye menfi tespit belgesi verilemeyeceğine, 2. 4054 sayılı Kanun'un 5. maddesi çerçevesinde yapılan değerlendirme 40 sonucunda; anılan maddede belirtilen şartların bulunduğu göz önüne alınarak, 07-79/983 -381 8söz konusu Sözleşme ye aynı kanun maddesi çerçevesinde imza tarihi olan 1.3.2007 tarihinden itibaren bireysel muafiyet tanınmasına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.