TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR MAHMUT CELAL ABDULLAHO ĞLU BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/2413) Karar Tarihi: 24/2/2021 Başvuru Numaras ı: 2018/2413 Karar Tarihi : 24/2/2021 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Celal Mümtaz AKINCI M.Emin KUZ R ıdvan GÜLEÇ Basri BA ĞCI Raportör : Mustafa İlhan ÖZTÜRK Başvurucu : Mahmut Celal ABDULLAHO ĞLU I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, soru şturma dosyas ında şikâyetçi s ıfat ıyla yer alan ba şvurucunun kovuşturmaya
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR MAHMUT CELAL ABDULLAHO ĞLU BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/2413) Karar Tarihi: 24/2/2021 Başvuru Numaras ı: 2018/2413 Karar Tarihi : 24/2/2021 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Celal Mümtaz AKINCI M.Emin KUZ R ıdvan GÜLEÇ Basri BA ĞCI Raportör : Mustafa İlhan ÖZTÜRK Başvurucu : Mahmut Celal ABDULLAHO ĞLU I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, soru şturma dosyas ında şikâyetçi s ıfat ıyla yer alan ba şvurucunun kovuşturmaya yer olmad ığına dair karar veren Cumhuriyet savc ısına yönelik sözleri nedeniyle cezaland ırılmas ının ifade özgürlü ğünü ihlal etti ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 15/1/2018 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ve Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) arac ılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde olaylar özetle şöyledir: 6. Başvurucu, Samsun İlkad ım Belediyesi Fen İşleri Müdürlü ğünde mühendis olarak görev yapmaktad ır. Daha önce Samsun Gazi Belediyesinde çal ışmakta olan başvurucu, bu Belediyenin ba şkanl ığını yapan S.K.ya göndermi ş olduğu bir dilekçede geçen sözler nedeniyle hakaret suçundan yarg ılan ıp delil yetersizli ği gerekçesiyle beraat etmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2018/2413 Karar Tarihi : 24/2/2021 37. Bu karar üzerine ba şvurucu; S.K. hakk ında görevi kötüye kullanma, hakaret, iftira ve suç uydurma suçlar ından şikâyetçi olmu ştur. Soru şturmay ı yürüten Cumhuriyet savc ısı E.İ., bu iddialarla ilgili olarak kovu şturmaya yer olmad ığına dair karar vermi ştir. Karar ın gerekçesinde; ba şvurucu taraf ından ayn ı hususta 2006 y ılından itibaren ayn ı konuda müteaddit defa şikâyetler yap ıldığı, yürütülen soru şturmalar sonucunda kovu şturmaya yer olmad ığına dair kararlar verildi ği, bu kararlar ın kesinleşmiş olmas ı ve yeni bir iddia ya da delilinin bulunmamas ı nedeniyle takipsizlik karar ı verildiği belirtilmi ştir. 8. Başvurucu, bu karara kar şı Çarşamba Ağır Ceza Mahkemesine hitaben yazd ığı 4/2/2009 tarihli dilekçe ile itiraz etmi ştir. İtiraz dilekçesinde ba şvurucu, Cumhuriyet savc ısı E.İ. hakk ında "savc ı Devlete yalan söylemekte, suçlular ı koruyarak görevini kötüye kullanmakta, Cumhuriyet savc ılığı onur ve şerefine ayk ırı davranmakta, gerçe ğe ayk ırı belge oluşturmakta, yalan yanl ış yazarak gerçekleri çarp ıtmakta, yarg ıyı aldatmaya çal ışarak adaleti engellemekte" ifadelerini kullanm ıştır. 9. Başvurucu hakk ında bu ifadeler nedeniyle Samsun Cumhuriyet Ba şsavc ılığı taraf ından kamu görevlisine kar şı görevinden dolay ı hakaret suçundan kamu davas ı açılm ıştır. Yarg ılamay ı yapan (kapat ılan) Samsun 2. Sulh Ceza Mahkemesi (Mahkeme) 18/7/2013 tarihinde ba şvurucunun an ılan suçtan 7.300 TL adli para cezas ı ile cezaland ırılmas ına karar vermi ştir. Mahkeme; karar ının gerekçesinde, ba şvurucunun itiraz dilekçesinde kulland ığı şikâyete konu sözlerin bir hakk ın ortaya ç ıkar ılmas ına katk ı sunmad ığı, doğrudan kamu görevlisinin ki şiliğini, şeref ve sayg ınlığını hedef ald ığı, bu nedenle iddia ve savunma dokunulmazl ığı kapsam ında kalmad ığı değerlendirmesinde bulunmuştur. 10. Başvurucunun temyizi üzerine karar, Yarg ıtay 18. Ceza Dairesince 14/6/2017 tarihinde kesin olarak onanm ıştır. Başvurucu; bu karar ın kendisine tebli ğ edilmedi ğini, 15/12/2017 tarihinde Mahkemeye ba şvurmas ıyla bu tarihte karar ı öğrendiğini beyan etmi ş ve başvuru ekinde 15/12/2017 tarihli belge örne ğinin tebliğ edildiğine dair tutana ğı sunmuştur. 11. Başvurucu 15/1/2018 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK 12. 26/9/2004 tarihli ve 5237 say ılı Türk Ceza Kanunu'nun " Hakaret " kenar başlıklı 125. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı şöyledir: "Bir kimseye onur, şeref ve sayg ınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat eden veya sövmek suretiyle bir kimsenin onur, şeref ve sayg ınlığına sald ıran kişi, üç aydan iki y ıla kadar hapis veya adlî para cezas ı ile cezaland ırılır. Mağdurun g ıyab ında hakaretin cezaland ırılabilmesi için fiilin en az üç ki şiyle ihtilat ederek i şlenmesi gerekir." 13. 5237 say ılı Kanun'un "İddia ve savunma dokunulmazl ığı" kenar ba şlıklı 128. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı şöyledir: "Yarg ı mercileri veya idari makamlar nezdinde yap ılan yaz ılı veya sözlü ba şvuru, iddia ve savunmalar kapsam ında, kişilerle ilgili olarak somut isnadlarda ya da olumsuz değerlendirmelerde bulunulmas ı halinde, ceza verilmez. Ancak, bunun için isnat v e değerlendirmelerin, gerçek ve somut vak ıalara dayanmas ı ve uyuşmazl ıkla bağlant ılı olmas ı gerekir." Başvuru Numaras ı: 2018/2413 Karar Tarihi : 24/2/2021 4V. İNCELEME VE GEREKÇE 14. Mahkemenin 24/2/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı 15. Başvurucu; farkl ı mahiyette dilekçelerle şikâyetçi olmas ına karşın benzer içerikte oldu ğu gerekçesiyle verilen kovu şturmaya yer olmad ığına dair kararda gerçekleri n bilerek çarp ıtıldığını, bu nedenle takipsizlik karar ına yapm ış olduğu itirazda Cumhuriyet savc ısı hakk ında söz konu ifadeleri kulland ığını, bu sözler nedeniyle cezaland ırılmas ının ifade özgürlü ğü ile adil yarg ılanma hakk ını ihlal ettiğini ileri sürmü ştür. B. Değerlendirme 16. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun iddialar ının bir bütün olarak ifade özgürlüğü kapsam ında incelenmesi gerekti ği değerlendirilmi ştir. 17. Bireysel ba şvurunun ön şartlar ından biri de ba şvuru süresidir. Süre, ba şvurunun her aşamas ında dikkate al ınmas ı gereken bir usul hükmüdür ( Deniz Baykal , B. No: 2013/7521, 4/12/2013, 32). 18. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 47. maddesinin (5) numaral ı fıkras ı ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 64. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı gereği bireysel ba şvurunun başvuru yollar ının tüketildi ği, başvuru yolu öngörülmemi ş ise ihlalin ö ğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yap ılmas ı gerekir. 19. Bireysel ba şvurunun süre ko şuluna ba ğlanmas ıyla başvuruculara, bireysel başvuruda bulunmak için imkân yan ında hukuki belirlilik de sa ğlanmaktad ır. Dolay ısıyla dava açma ya da kanun yollar ına başvuru için belli sürelerin öngörülmesi -bu süreler dav a açmay ı imkâns ız k ılacak ölçüde k ısa olmad ıkça- hukuki belirlilik ilkesinin bir gere ğidir ve mahkemeye eri şim hakk ına ayk ırı değildir ( Remzi Durmaz , B. No: 2013/1718, 2/10/2013, 27). 20. Başvuru konusu olaya benzer olaylarda uygulanacak ilkeler ilk olarak A.C. v e diğerleri ([GK], B. No: 2013/1827, 25/2/2016, 25-30) karar ında ortaya konulmu ştur. Daha sonra Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu ve Bölümler taraf ından benzer ba şvurularda an ılan ilkeler uygulanm ıştır (B.L.B. [GK], B. No: 2013/4690, 25/2/2016; Suat Bircan [GK] B. No: 2014/16800, 1/12/2016; Fatma Gökot , B. No: 2013/5697, 21/4/2016; Zarife Yelis ve diğerleri , B. No: 2014/6032, 17/5/2016; Yavuz Özgenç ve di ğerleri , B. No: 2014/5006, 29/9/2016; Makbule Güney , B. No: 2014/1278, 16/6/2016; G.G. , B. No: 2013/8903, 14/4/2016). Mevcut ba şvuruda da önceki ilkelerden ayr ılmay ı gerektiren bir durum görülmemektedir. Başvuru Numaras ı: 2018/2413 Karar Tarihi : 24/2/2021 521. Bireysel ba şvurular ın 6216 say ılı Kanun'un 47. maddesinin (5) numaral ı fıkras ı ile İçtüzük'ün 64. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı uyar ınca başvuru yollar ının tüketildi ği tarihten, ba şvuru yolu öngörülmemi ş ise ihlalin ö ğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yap ılmas ı gerekmektedir. An ılan düzenlemelerde ba şvuru yolu öngörülen durumlarda bireysel ba şvuru süresinin ba şlang ıcına ilişkin olarak " başvuru yollar ının tüketildi ği" tarihte n söz edilmekte ise de haberdar olunmayan bir hususta ba şvuru yap ılamayaca ğı dikkate alınarak bu ibarenin " nihai karar ın gerekçesinin ö ğrenildiği" tarih olarak anla şılmas ı gerekir. Bu öğrenme somut olay ın özelliklerine göre farkl ı şekillerde gerçekle şebilir ( A.C. ve diğerleri , 25). 22. Bireysel ba şvuru süresi bak ımından nihai karar ın gerekçesinin tebli ği, öğrenme şekillerinden biridir ( Mehmet Ali Kurtuldu , B. No: 2013/5504, 28/5/2014, 27). Ancak öğrenme, gerekçeli karar ın tebliği ile s ınırlı olarak gerçekle şmez; başka şekillerde de öğrenme söz konusu olabilir. Bu kapsamda nihai karar ın gerekçesinin dosyadan suret alınmas ı gibi hâllerde de ö ğrenilmesi mümkündür. Ba şvurucunun nihai karar ın gerekçesini öğrendiğini beyan etti ği tarih de bireysel ba şvuru süresinin ba şlang ıcı olarak ele al ınabili r (İlyas Türedi , B. No: 2013/1267, 13/6/2013, 21, 22). 23. Diğer yandan nihai karar ın gerekçesi ö ğrenilmemi ş olmakla birlikte sonucunun öğrenildiği durumlar da söz konusu olabilir. Böyle bir durumda sonucu ö ğrenilen nihai karar ın gerekçesine derece mahkemesinden kesin olarak eri şilebilmesi mümkün ise bireysel başvuru süresinin sonucun ö ğrenildiği tarihten itibaren ba şlatılmas ı gerekir. Bu kapsamda bir ceza mahkûmiyetine ili şkin nihai karar ın sonucunun infaz a şamas ında yakalama , müddetname veya ça ğrı kâğıdının ya da ödeme emrinin tebli ği suretiyle ö ğrenildiği durumlarda ba şvurucu, nihai karar ın sonucundan haberdar olmakta ve nihai karar gerekçesini kesin olarak ö ğrenme olana ğına sahip bulunmaktad ır (Ayd ın Selçuk , B. No: 2014/3194, 20/11/2014, 24; Özgür Çapk ın, B. No: 2014/2546, 30/12/2014, 24; Halil Aslan , B. No: 2014/3038, 10/12/2014, 38). 24. Nihai karar ın gerekçesinin bir şekilde öğrenilemedi ği veya nihai karar ın sonucunun ö ğrenilip gerekçesinin kesin olarak ö ğrenilme imkân ının elde edilemedi ği hâllerde başvuru süresinin hangi tarihten itibaren ba şlayacağının da belirlenmesi gerekir. Aksi hâlde sınırsız bir başvuru süresi söz konusu olabilecektir. Bu kapsamda bireysel ba şvuru süresinin başlang ıç tarihinin tespitinde ba şvurucular ın özen yükümlükleri ile mahkemeye eri şim haklar ının aşırı sınırlanmamas ı hususlar ı birlikte dikkate al ınmal ıdır (A.C. ve di ğerleri, 28). 25. Başvurucular ın bireysel ba şvuruda bulunmak üzere dava ve ba şvurular ını takip etmek için gerekli özeni gösterme yükümlülükleri vard ır. Bu yükümlülük kapsam ında il k derece mahkemesine ula şan nihai karar ın gerekçesini ö ğrenme konusunda gerekli özeni gösterme sorumlulu ğu başvuruculara aittir. Di ğer bir ifadeyle ba şvurucular veya vekillerinin ilk derece mahkemesine ula şan karar ın bir örne ğini almak için özenli davrand ıklar ını kan ıtlamalar ı gerekir ( A.C. ve di ğerleri , 29). 26. Mevzuatta Yarg ıtay ceza dairelerinin kararlar ının taraflara tebli ğine ilişkin bir düzenleme bulunmamaktad ır. Ceza yarg ılamas ında nihai karar ın tebliğ edilmedi ği durumlarda karar ın derece mahkemesine ula şmas ından ve böylece gerekçesinin eri şilebili r olmas ından sonra özen yükümlülü ğü kapsam ında makul bir süre içinde bireysel ba şvuru yapmak isteyen ilgililerden karara eri şmeleri ve karar gerekçesini ö ğrenmeleri beklenir. Bu kapsamda eri şilebilir olan nihai karar ın en geç üç ay içinde ilgilileri taraf ından bilindi ği ve gerekçesinin ö ğrenildiği kabul edilmelidir. Aksi tespit edilmedi ği sürece bireysel ba şvuru için Kanun'da öngörülen otuz günlük ba şvuru süresi ba şlayacakt ır (A.C. ve di ğerleri , 30). Başvuru Numaras ı: 2018/2413 Karar Tarihi : 24/2/2021 627. Somut olayda Yarg ıtay 18. Ceza Dairesi 14/6/2017 tarihli ilam ıyla ilk derece mahkemesinin karar ının onanmas ına karar vermi ştir. 28. Başvurucu, bireysel ba şvuru dilekçesinde ba şvuruya konu nihai karar ın kendisine tebli ğ edilmedi ğini ve bu karar ı öğrenme tarihinin ilk derece mahkemesine başvurduğu 15/12/2017 tarihi oldu ğunu ifade etmi ştir. 29. Başvuru evrak ında ve dava dosyas ındaki belgelerde, nihai karar olan Yarg ıtay ilam ının ilk derece mahkemesine ne zaman ula ştığına dair kesin bir bilgi bulunmamaktad ır. Nihai karara konu (kapat ılan) Samsun 2. Sulh Ceza Mahkemesinin dosyalar ının devredildi ği Samsun 9. Asliye Ceza Mahkemesinin E.2009/67 say ılı dosyas ının UYAP üzerinden incelenmesi neticesinde Mahkemenin 24/7/2017 tarihinde söz konusu karara ili şkin kesinleşme şerhi ve ceza fi şi düzenledi ği görüldüğünden Yarg ıtay ilam ının en geç bu tarihte Mahkemeye ula ştığının kabul edilmesi gerekmektedir. 30. Dolay ısıyla başvurucunun nihai karar olan Yarg ıtay onama ilam ının içeriğine erişme imkân ını en geç 24/7/2017 tarihinde elde etti ği anlaşılmaktad ır. Bu bağlamda nihai karara eri şme imkân ının elde edildi ği 24/7/2017 tarihinden itibaren en geç üç ay içinde -yukar ıda değinilen özen yükümlülükleri kapsam ında- karara eri şildiği ve karar gerekçesinin öğrenildiği kabul edilmelidir. Ba şvuru tarihinin 15/1/2018 oldu ğu dikkate al ındığında başvurunun süresi içinde yap ılm ış olduğunun kabul edilmesi mümkün de ğildir. 31. Aç ıklanan gerekçelerle bireysel ba şvurunun di ğer kabul edilebilirlik şartlar ı yönünden incelenmeksizin süre aşımı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Başvurunun süre aşımı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 24/2/2021 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Celal Mümtaz AKINCI M.Emin KUZ Üye Üye R ıdvan GÜLEÇ Basri BA ĞCI