TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR HACI YAKI ŞIKLI VE D İĞERLERİ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/13768) Karar Tarihi: 26/5/2021 R.G. Tarih ve Say ı: 9/7/2021-31536 Başvuru Numaras ı: 2019/13768 Karar Tarihi : 26/5/2021 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Gülsüm Gizem GÜRSOY Başvurucular : 1. Hac ı YAKIŞIKLI 2. Ramazan Fatih U ĞURLU 3. Uğurlu Gazetecilik Bas ın Yay ın Ma
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR HACI YAKI ŞIKLI VE D İĞERLERİ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/13768) Karar Tarihi: 26/5/2021 R.G. Tarih ve Say ı: 9/7/2021-31536 Başvuru Numaras ı: 2019/13768 Karar Tarihi : 26/5/2021 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Gülsüm Gizem GÜRSOY Başvurucular : 1. Hac ı YAKIŞIKLI 2. Ramazan Fatih U ĞURLU 3. Uğurlu Gazetecilik Bas ın Yay ın Matbaac ılık Reklamc ılık Limitet Şirketi Başvurucular Vekili : Av. Ali PACCI I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ulusal bir gazetede yay ımlad ıklar ı bir haber nedeniyle aleyhlerine tazminata hükmedilmesinin ba şvurucular ın ifade ve bas ın özgürlüklerini ihlal etti ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 16/4/2019 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık, görüşünü bildirmi ştir. Başvurucular, Bakanl ığın görüşüne karşı beyanda bulunmu ştur. Başvuru Numaras ı: 2019/13768 Karar Tarihi : 26/5/2021 3III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle olaylar özetle şöyledir: 8. 2010 y ılının May ıs ay ında alt ı uluslararas ı sivil toplum örgütü ( İHH İnsani Yard ım Vakf ı, Free Gaza Movement, European Campaign to End the Siege on Gaza, Ship to Gaza Greece, Ship to Gaza Sweden ve The International Committee to Lift the Siege on Gaza) dünya çap ında toplanan ba ğışlarla temin edilen insani yard ımı Gazze ye ula ştırmak için bir yard ım filosu olu şturmuştur. Filoda insani yard ımla birlikte Almanya, Kuveyt, İsrail, İrlanda, İsveç, Yunanistan, Güney K ıbrıs, Fas, Yemen, M ısır ve Cezayir gibi 37 ülkeden gelen ve aralar ında 15 ten fazla milletvekilinin, 60 ın üzerinde uluslararas ı bas ın mensubunun, sanatç ılar ın, Nobel Bar ış Ödülü alan aktivistlerin de yer ald ığı 750 aktivist de bulunmuştur. Gazze Özgürlük Filosu ismi verilen filo, 31/5/2010 tarihinde İsrail asker î güçlerince engellenmi ş ve filoya silahla müdahale edilmi ştir. Müdahale ve sonraki süreçte 10 insani yard ım gönüllüsü hayat ını kaybetmi ş; gönüllülerin 56 s ı ise yaralanm ıştır. 9. Başvurucular, s ıras ıyla Yeni Akit gazetesinde (gazete) haberi yapan muhabir, gazetenin sahibi ve yay ıncısıdır. Gazetenin 2/10/2013 tarihli nüshas ında davac ı B.C.Ö.nün fotoğraflar ının yer verildi ği "Şehidin K ızını Ağlatt ılar!" başlıklı bir yaz ı kaleme al ınm ıştır. Başvuruya konu haberde ad ı geçen B.B.A.n ın babas ı C.A. "Mavi Marmara" isimli gemide İsrail askerlerinin açt ığı ateş sonucunda vurularak öldürülmü ştür. Yaz ının ilgili k ısm ı şu şekildedir: "Hükümetin okullarda ve devletin di ğer kurumlar ında başörtülü olarak çal ışmak ve okumak isteyenlere serbestlik getirmek için çal ışmalar ı devam ederken; baz ı kendin i bilmezler s ırf egolar ını tatmin etmek için kin ve nefretlerini kusarcas ına başörtülülere kar şı düşmanl ık yap ıyorlar. İşte yeni bir örnek daha... Siyonist katillerin Mavi Marmara gemisinde şehit ettikleri [C.A.n ın], İskenderun'da 10. S ınıfta okuyan k ızı [B.A.A] , başörtül ü olarak gitti ği okulunda bask ı ve zulme maruz kald ı. ...Şehit [C.A.n ın] İskenderun P.K.A.Ö. Lisesi 10. S ınıfta eğitim gören k ızı [B.A.A.n ın] okula başörtülü geldi ği gerekçesiyle okul ö ğretmenleri ve çevresi taraf ından tehditlere maruz kald ığı; öğretmenlerden [B.C.Ö] , [N.G] ve [A.S.nin] bask ısına uğrad ığı ortaya ç ıktı. F. Öğretmeni: Milli E ğitimde Hür İrade Olmaz!!! 10. S ınıf öğrencisi [B.A.A.n ın], hür iradesi ile kimsenin telkini olmadan ba şını örttüğ ü ve eğitimini inanc ına uygun bir şekilde sürdürmek istedi ği bildirilirken, ö ğretmenlerin bask ısı tepkilere neden oldu. [B.A.A.] 'Derslere ba şörtülü olarak girince baz ı öğretmenlerimiz hiçbir şey demedi; ki olmas ı gereken de buydu. Ancak F. Ö ğretmeni [B.C.Ö] ders ç ıkışı beni çağırarak 'Kanun var m ı kanun?' diye sordu. Bunun üzerine hiçbir kanunun, Anayasa'n ın başörtüsü yasa ğı koymad ığını ve inanc ım gereği, hür irademl e derslere böyle girmek istedi ğimi söyledim. Bunun üzerine ö ğretmen bana 'Milli Eğitimd e özgür irade olmaz' diyerek bundan sonra ba şımı aç ıp öyle gelmemi istedi' şeklinde konu ştu. Diğer öğretmenleri taraf ından da ba şörtüsüne yönelik 'bu ne k ılık' sözleriyle aşağılamaya maruz kald ığını belirten [B.A.A.] , hür iradeden bahsedince ö ğretmenlerinin bunu yok sayd ığını ifade etti. [N.A]: Öğrencileri Kullan ıp ODTÜ Benzeri Olaylar Ç ıkaracaklar Başvuru Numaras ı: 2019/13768 Karar Tarihi : 26/5/2021 4Şehit C.A.n ın eşi ve B.nin annesi [N.A] ise k ızının çok say ıda tehdit ald ığını söyleyerek yetkililerden yard ım istedi. [N.A] , 'K ızımın inanc ını yaşamas ını engellemeye çal ışıyorlar. Arkadaş çevresinden duydu ğumuza göre baz ı öğretmenler k ızımın örtüsüne kar ışmayacak, ancak öğrencileri kullanacakm ış. K ızım okul ç ıkışı darp edeceklerini söylüyorlar. K ızımın hem eğitim hayat ı hem de can güvenli ği tehlikede. Ö ğrencilerin eline pankartlar verip ODTÜ olaylar ında olduğu gibi protesto edeceklermi ş. Ortal ığı yak ıp y ıkacaklar ına dair tehditler geliyor. K ızım tamamen kendi iste ğiyle okulunda bu şekilde eğitim görmek istiyor. Bunu engellemeye çal ışanlara kar şı bütün yetkililerden gerekeni yapmalar ını istiyoruz' diye konuştu. Okul Müdürü: Rencide Eden Ö ğretmenler Var Telefonla görü ştüğümüz İskenderun P.K.A.Ö. Lisesi müdürü [S.E] , veliler, ö ğretmenle r ve yönetmelik aras ında s ıkıştıklar ını belirtti. [S.E] , 'Baz ı öğretmenler B.yi kantine kadar indirmi ş. Böyle şeyler yapmamalar ını söyledik. Şu anda olay ı yetkililere bildirdik, Milli E ğitim'den tavsiye karar ı bekliyoruz ne yapacağımıza dair' dedi. Okulda baz ı öğretmenlerin ö ğrencileri kullanarak ODTÜ tarz ı olaylar ç ıkaracaklar ı hakk ında duyum ald ığımızı söylediğimiz [S.E] 'Bu tür eylemlere kesinlikle müsaade etmeyiz. Bu tür eylemleri kim yapacaksa bize bildirsinler, valilikle ve emniyetle gereken yap ılır' diye konu ştu. İskenderun İlçe Milli E ğitim Müdürü [M.K.] de 'Öğrenci ve velimizin ba şvurmas ı durumunda gerekeni yapar ız. Öğrencilerimizi derslere almamak olmaz. Bize müracaatta bulunabilirler' dedi. İskenderun E. Sendikas ı başkan vekili [Y.K] , olay ın üstünde duracaklar ını ve gerekli hukuki, insani takibi yapacaklar ını, gerekli mercilere konuyu ileteceklerini söyledi. [B.Y]: Kızımızın Arkas ınday ı z Konuyla ilgili görü ştüğümüz İHH Genel Ba şkan ı [B.Y] ise, 'Hiç kimse bir ö ğrenciyi tehdit edemez. Vakf ımızla beraber k ızımızın sonuna kadar arkas ınday ız. Onu tehdit edenler bizi tehdit etmi ş say ılır ve onlara tehditkar sözlerini iade ediyoruz. Türkiye'nin bu yasakç ı anlay ıştan art ık bütün hücreleriyle kurtulmas ı gerekir. Hem bizler hem de İskenderun şubemizdeki arkada şlar ımızla k ızımıza her türlü deste ği vereceğiz' şeklinde konu ştu." 10.İlgili haber üzerine Hatay Valili ği İl Millî E ğitim Müdürlü ğü (Müdürlük) haberde ismi geçen ki şiler hakk ında inceleme ba şlatm ıştır. Yap ılan inceleme sonucu Müdürlüğün 11/10/2013 tarihli karar ıyla, incelemeye konu edilen gazete haberinde itham edilen kişiler hakk ındaki iddialar ın sübuta ermemesi nedeniyle herhangi bir i şleme gerek olmad ığına karar verilmi ştir. 11. B.C.Ö. 5/11/2013 tarihinde ba şvuruya konu haberle ilgili olarak tekzip metni yay ımlanmas ı talebinde bulunmu ştur. İskenderun 1. Sulh Ceza Mahkemesinin 7/11/2013 tarihli karar ıyla tekzip metninin yay ımlanmas ına karar verilmi ştir. Başvurucular verilen karara rağmen tekzip metnini yay ımlamam ış ve haklar ında bu nedenle dava aç ılm ış ancak açılan dava zamana şımı nedeniyle dü şmüştür. B.C.Ö.nün yay ımlanmas ını talep etti ği metin şöyledir: "Okulumuz Milli E ğitim Bakanl ığına bağlı bir okul olup okulun yönetim i şleri çeşitli yönetmeliklerle düzenlenmi ştir. 27 Kas ım 2012 tarihinde 28480 say ılı resmi gazetede yay ınlanan Milli E ğitim Bakanl ığına Bağlı Okul Öğrencilerinin K ılık K ıyafetlerine Dair Yönetmelikte 4. Maddenin e bendinde e) Okul içinde ba ş aç ık, saçlar temiz ve boyas ız olarak Başvuru Numaras ı: 2019/13768 Karar Tarihi : 26/5/2021 5bulunur, makyaj yapamaz, b ıyık ve sakal b ırakamaz. Hükmü yer almaktad ır. Bu yönetmeli k taraf ımdan kaleme al ınmam ıştır. Bu yönetmeli ği yazan Milli E ğitim Bakanl ığıdır. Bu yönetmelik ö ğrencileri ba şını açmaya zorlamaktad ır. Buna ayk ırı hareket edenlerin is e disiplin cezas ı ile cezaland ırılacağı yine Milli E ğitim Bakanl ığı taraf ından belirtilmektedir. Öğretmene dü şen görev ise yönetmeli ğin uygulanmas ı için okul idaresine bilgi vermektir. Ben de kurallara uymayan tüm ö ğrencileri idareye bildirmekten ba şka bir görevim ve yetkim bulunmamaktad ır. Okulumuzda ad ı geçen haberle ilgili ö ğrencimin dersten at ılmas ı veya hakaret edilmesi gibi bir durum söz konusu olmam ıştır. Ayr ıca ismimin hedef olara k gösterilmesi can güvenli ğimi de tehdit etmektedir. Gazetede ç ıkan haber as ılsız ve yalan bir haberdir." 12. B.C.Ö, ba şvurucu Hac ı Yak ışıklı hakk ında hakaret suçundan cezaland ırılmas ı talebiyle suç duyurusunda bulunmu ştur. İskenderun Cumhuriyet Ba şsavc ılığı; yap ılan haberin içeriğinin bas ın özgürlü ğünün ve haber verme hakk ının bir gere ği olduğu, içeriğinde güncel ve kamu yarar ı bulundu ğu, müştekiye yönelik do ğrudan hakaret ve/veya ba şkaca bir suç içeren unsurlar ın bulunmad ığı gerekçesiyle 2/2/2014 tarihinde Hac ı Yak ışıklı hakk ında kovuşturmaya yer olmad ığına karar vermi ştir. 13. B.C.Ö, ilgili haber nedeniyle ki şilik haklar ının zedelendi ğini belirterek başvurucular aleyhine 6.000 TL manevi tazminat davas ı açm ıştır. 14. Yarg ılamay ı yapan İskenderun 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin (Mahkeme) 11/5/2017 tarihli celsesinde tan ık olarak dinlenen N.A. özetle şunlar ı söylemiştir: "...ben [B.B.A.n ın] annesiyim. K ızım 10. s ınıfta başını örtmeye karar verdi. Örtünmeden önce tereddütleri vard ı okula kabul edilir miyim diye dü şünceleri vard ı. O sırada Akit gazetesinde yap ılan bir k ısım haberleri gördü. Kayseri'deki bir k ısım okullar a öğrencilerin al ınmad ığını veya giremediklerini gördü. O dönem Kayseri'deki Akit gazetesinin muhabiri olan Hac ı Yak ışıklı'ya telefonla ula ştı ve başını örttüğü taktirde okula alınıp al ınamayaca ğını sordu. Onlarda herhangi bir engel olmayaca ğını pek çok okulda öğrencilerin okula ba şlar ını kapatarak girebileceklerini söyledi. [B.B.A] da başını kapat ıp okula gitti. Okula gitti ği ilk gün gazetede haberde geçen üç ö ğretmenin üçü de tepki göstermişler. Davac ı kızıma 'buraya giremezsin hakk ında tutanak tutulur' gibi cümleler kurmuş ve k ızımı bağırıp çağırarak azarlam ış. Koridorda toplanan onlarca ö ğrenci buna şahitlik ederek, k ızımın üzerinde şiddetli bir bask ı oluşturdular. Sonra k ızım muhabir Hac ı Yak ışıklıyla tekrar görü ştü, kendisi de okul müdürünü aram ış ve okul müdürü de bu durumu teyit etmi ş, baz ı öğretmenlerin çocuk üzerinde bask ı oluşturduğunu ifade etmi ştir. K ısacas ı kızımın okula daha rahat girmesi, üzerindeki bask ının kalkmas ı için bu haberi oldu ğu gibi hiç kimsenin ki şilik haklar ını ihlal etmeden ve iftira atmadan gazeteye aktard ık. Okul müdürü de o tarihte bu olaylar ı teyit etmi şti. Bunun üzerine gazetede haber ç ıktı..." 15. Mahkemenin talimat yoluyla dinledi ği B.A.A. 21/9/2017 tarihli duru şmada özetle şu şekilde beyanda bulunmu ştur: " ...Yeni Akit gazetesinde haberi yapan Hac ı Yak ışıklı'ya haberi bildiren benim, [B.C.Ö] P.K.A.Ö. Lisesinde f. ö ğretmenimiz idi, 2013 eylül ay ının 3. veya 4. haftas ındayd ı, ben sosyal medyada ve ba şka yerlerde ö ğrencilerin ba şörtüleri ile derse girdiklerini okudum. O sırada 10. s ınıf öğrencisiydim. Bir cuma günü ba şörtümü takarak okula gittim. İlk ders din kültürü dersiydi. Bu dersin hocas ı hiçbir şey söylemedi sonraki ders f. dersiydi davac ı [B.C.Ö] derse girdi ders bitimine kadar bir şey söylemedi. Ders bitiminde 'benimle gelir misin' dedi, beraberce ç ıktık. Üst kat merdivenin kesi ştiği yerde bana bu k ıyafetle ders e giremeyece ğini söyledi. Ben de ba şka yerde ö ğrencilerin bu şekilde girdi ğini yasaklay ıcı Başvuru Numaras ı: 2019/13768 Karar Tarihi : 26/5/2021 6husus olmad ığını söyledim. Kendisi bana ba şörtüsünü serbest b ırakan bir yasa yada yönetmelik varsa göstermemi söyledi. Ben de kendisine özgür irademle bu şekilde ders e gireceğimi herhangi bir kanun ya da yönetmeli ğin engel olmad ığını söyledim. Bunun üzerine ne yapaca ğını bildiğini söyleyerek yan ımdan ayr ıldı. Olay s ıras ında toplanan ba şka öğrenciler de yönetmelik yoksa yapt ığımın yanl ış olduğunu söylediler onlara da ayn ı şekilde bu şekilde derse girmesine engel durumum olmad ığını anlatt ım. Bundan sonra okulda başörtüsüne kar şı olan öğrencilerde bir infial olu ştu, şortlarla zincirlerle okula gelip, bizim inanc ımız deyip kendilerini bu şekilde ifade etmeye ba şlad ılar. Ben de bu şekilde Hac ı Yak ışıklı ile irtibata geçtim ve İskenderun'da çok say ıda k ızın başörtüsü ile okula gitmek istediğini, bu şekilde haber yap ılmas ının kamu yarar ı olacağını düşünerek [B.C.Ö] ile aram ızda geçenleri bildirdim ve mahkemede anlatt ığım hususlar ı Hac ı Yak ışıklı'ya anlatt ım. Eğer öğretmen benimle konu şmay ı bir odada yapsayd ı benim ba şörtüsü giymeme tepkil i öğrenciler bu tepkiyi göstermeyeceklerdi bana yönelik infial ç ıkmayacakt ı, gazetede habe r çıkmas ından sonra okula müfetti ş girdi, daha sonra okulda sorun son buldu, herkes k ıyafetl e gelmeye ba şlad ı ve İskenderun'da bütün okulda k ızlar başörtüsü ile derslere girmeye başlad ılar ..." 16. Mahkeme 12/12/2017 tarihli karar ıyla davan ın reddine karar vermi ştir. Gerekçeli karar ın ilgili k ısm ı şu şekildedir: "Bas ın özgürlü ğü ile kişilik değerlerinin kar şı karşıya geldiği durumlarda; huku k düzeninin çat ışan iki de ğeri ayn ı zamanda koruma alt ına almas ı düşünülemez. Bu iki değerden birinin di ğerine üstün tutulmas ı gerektiği, bunun sonucunda da, daha az üstün olan yarar ın daha çok üstün tutulmas ı gereken yarar kar şısında o olayda ve o an için korumas ız kalmas ının uygunlu ğu kabul edilecektir. Bunun için temel ölçüt kamu yarar ıdır. Gerek yaz ılı ve gerekse görsel bas ın bu işlevini yerine getirirken, özellikle yay ının gerçek olmas ını, kamu yarar ı bulunmas ını, toplumsal ilginin varl ığını, konunun güncelliğini gözetmeli, haberi verirken özle biçim aras ındaki dengeyi de korumal ıdır. Yine bas ın, objektif sınırlar içinde kalmak suretiyle yay ın yapmal ıdır. O anda ve görünürde var olup da sonradan gerçek olmad ığı anlaşılan olaylar ın yay ınından da bas ın sorumlu tutulmamal ıdır. Dava konusu haber ve tan ık anlat ımlar ı bütün olarak de ğerlendirildi ğinde; haberi n adli bir vakan ın görünür gerçeklik çerçevesinde kamuoyuna aktar ıldığı, haberlerin güncel olduğu ve bas ın özgürlü ğü kapsam ında kald ığı, nitekim gerek idari soru şturmalar gerekse adli soru şturmalardan anla şıldığı üzere mahkememizce tan ık olarak dinlenen [B.B.A.n ın] sınıftan d ışarı çıkar ıldığının sabit oldu ğu ve bu konuda davac ının şikayeti üzerine daval ılar aleyhine aç ılan adli soru şturmada takipsizlik karar ı da verildi ği anlaşılarak aç ıklana n nedenler kar şısında, çat ışan yararlar dengesinin davac ı aleyhine bozulmad ığı ve daval ılar yönünden de hukuka uygunluk nedeninin gerçekle ştiği anlaşıldığından davac ının talebi reddedilmi ştir." 17. Karar ın istinaf yarg ı yoluna götürülmesi üzerine Adana Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi 26/2/2019 tarihli karar ıyla derece mahkemesinin karar ının esastan kald ırılarak davan ın k ısmen kabulüne, ba şvurucular aleyhine mü ştereken ve müteselsilen toplam 5.000 TL tazminata karar vermi ştir. Gerekçeli karar ın ilgili k ısm ı şöyledir: "... haberin bütünlü ğüne bak ıldığında öncelikli olarak davac ının fotoğraf ının haber içeriğinde kullan ıldığı, haber içeri ğinde 'Baz ı kendini bilmezler s ırf egolar ını tatmin etme k için kin ve nefretlerini kusarcas ına baş örtülülere kar şı düşmanl ık yap ıyorlar. İşte yeni bir örnek daha...' şeklinde ifadeler kullan ıldığı, söz konusu ifadelerin ele ştiri hakk ı ve ifade özgürlüğü kapsam ında yer almad ığı, davac ının da foto ğraf ının eklenmesi sureti ile davac ının din düşmanl ığı, baş örtüsü dü şmanl ığı yap ıyormuş gibi gerçe ğe ayk ırı şekilde bir Başvuru Numaras ı: 2019/13768 Karar Tarihi : 26/5/2021 7alg ı oluşturulduğu, haber içeri ği incelendi ğinde ise dava d ışı [B.B.A.n ın] beyanlar ında davac ının sadece kendisinin ba ş örtüsü ile neden derse girdi ği hususunda sorular yöneltti ği, bunun haricinde ö ğrenciyi derse almama, s ınıfa kabul etmeme gibi bir durumun olu şmad ığı, yine haber içeri ğinde kullan ılan öğrenciye bask ı yap ıldığı ya da bu konuda ö ğrenciy e tehditlerde bulunuldu ğu hususunda herhangi bir olay ın yaşanmad ığı anlaşılmaktad ır. Yukar ıda aç ıkland ığı gibi bas ın haber yaparken söz konusu haberin görünür gerçe ğe uygun olmas ı gerekmektedir. Lakin haberin bütünlü ğüne bak ıldığında söz konusu haberin görünü r gerçekliğe uygun olmad ığı, bu kapsamda bu şekilde haber yap ılmas ının davac ının kişilik haklar ına sald ırı niteliğinde oldu ğu anlaşılmakla davac ının davas ının k ısmen kabulüne karar verilmi ştir..." 18. Nihai karar ba şvuruculara 18/3/2019 tarihinde tebli ğ edilmiştir. 19. Başvurucular 16/4/2019 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK 20. 11/1/2011 tarihli ve 6098 say ılı Türk Borçlar Kanunu nun Sorumluluk kena r başlıklı 49. maddesi şöyledir: Kusurlu ve hukuka ayk ırı bir fiille ba şkas ına zarar veren, bu zarar ı gidermekl e yükümlüdür. Zarar verici fiili yasaklayan bir hukuk kural ı bulunmasa bile, ahlaka ayk ırı bir fiille başkas ına kasten zarar veren de, bu zarar ı gidermekle yükümlüdür. V.İNCELEME VE GEREKÇE 21. Mahkemenin 26/5/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucular ın İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 22. Başvurucular; B.A.A. ve annesi N.A.n ın da beyanlar ında belirttikleri üzere başvuruya konu haberin görünür gerçekli ğe uygun oldu ğunu, davac ının idari bir görevi bulunmamas ına karşın B.A.A.y ı kanuna ayk ırı olarak uyard ığını ve B.A.A.n ın insan haklar ına ayk ırı bir davran ışta bulundu ğunu belirtmi ştir. Başvurucular, davac ının eleştirilmesinin kendi kusurundan kaynakland ığını, Hac ı Yak ışıklı hakk ında verilen takipsizlik karar ı, davac ının beyanlar ı ve tan ık ifadeleri bir arada de ğerlendirildi ğinde yap ılan haberin olgusal temelinin bulundu ğunu, bu hususlar gözetilmeksizin aleyhlerine tazminat a hükmedilmesi nedeniyle ifade ve bas ın özgürlüklerinin ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 23. Bakanl ık görüşünde; ba şvurucular ın aleyhine hükmedilen tazminat ın başvurucular ın ifade ve bas ın özgürlüklerine müdahale te şkil ettiği, bu müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerinden olmay ıp ölçülü ve orant ılı olmad ığı, söz konusu sınırlay ıcı tedbirin zorunlu bir toplumsal ihtiyac ı karşılamad ığı ve başvurulabilecek son çare niteliğinde olmad ığı belirtilmi ştir. 24. Başvurucular, Bakanl ık görüşüne karşı beyanlar ında bireysel ba şvuru formund a ileri sürdükleri iddialar ını tekrarlam ıştır. Başvuru Numaras ı: 2019/13768 Karar Tarihi : 26/5/2021 8B. Değerlendirme 25. Anayasa n ın "Düşünceyi aç ıklama ve yayma hürriyeti" kenar ba şlıklı 26. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: Herkes, dü şünce ve kanaatlerini söz, yaz ı, resim veya ba şka yollarla tek ba şına veya toplu olarak aç ıklama ve yayma hakk ına sahiptir. Bu hürriyet resmi makamlar ın müdahales i olmaks ızın haber veya fikir almak ya da vermek serbestli ğini de kapsar... Bu hürriyetlerin kullan ılmas ı,... başkalar ının şöhret veya haklar ının,... korunmas ı ... amaçlar ıyla s ınırlanabilir Düşünceyi aç ıklama ve yayma hürriyetinin kullan ılmas ında uygulanacak şekil, şart ve usuller kanunla düzenlenir. 26. Anayasa n ın "Bas ın hürriyeti" kenar ba şlıklı 28. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: Bas ın hürdür, sansür edilemez Devlet, bas ın ve haber alma hürriyetlerini sa ğlayacak tedbirleri al ır. Bas ın hürriyetinin s ınırlanmas ında, Anayasan ın 26 ve 27 nci maddeleri hükümleri uygulan ır 1. Kabul Edilebilirlik Yönünden 27. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan ifade ve bas ın özgürlüklerinin ihlal edildiğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. 2. Esas Yönünden a. Müdahalenin Varl ığı 28. Başvurucular ın davac ıya yönelik haberleri nedeniyle mü ştereken 5.000 T L tazminat ödemelerine karar verilmi ştir. Söz konusu mahkeme karar ı ile başvurucular ın ifade özgürlüğüne yönelik bir müdahalede bulunulmu ştur. b. Müdahalenin İhlal Oluşturup Olu şturmad ığı 29. Anayasa n ın 13. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "Temel hak ve hürriyetler, ... yaln ızca Anayasan ın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere ba ğlı olarak ve ancak kanunla s ınırlanabilir. Bu s ınırlamalar, ... demokrati k toplum düzeninin ... gereklerine ve ölçülülük ilkesine ayk ırı olamaz." 30. Yukar ıda an ılan müdahale, Anayasa n ın 13. maddesinde belirtilen ko şullar ı yerine getirmedi ği müddetçe Anayasa n ın 26. maddesinin ihlalini te şkil edecektir. Başvuru Numaras ı: 2019/13768 Karar Tarihi : 26/5/2021 931. Bu sebeple s ınırlaman ın Anayasa n ın 13. maddesinde öngörülen ve somut başvuruya uygun dü şen, kanun taraf ından öngörülme, Anayasa n ın 26. maddesinin ikinci fıkras ında belirtilen hakl ı sebeplerden bir veya daha fazlas ına dayanma, demokratik toplum düzeninin gereklerine ve ölçülülük ilkesine ayk ırı olmama ko şullar ına uygun olup olmad ığının belirlenmesi gerekir. i. Kanunilik 32. 6098 say ılı Kanun'un 49. maddesinin kanunla s ınırlama ölçütünü kar şılad ığı sonucuna var ılm ıştır. ii. Meşru Amaç 33. Başvurucular ın manevi tazminat ödemesine karar verilmesinin başkalar ının şöhret veya haklar ının korunmas ına yönelik önlemlerin bir parças ı olduğu ve meşru bir amaç taş ıdığı sonucuna var ılm ıştır. iii. Demokratik Toplum Düzeninin Gereklerine Uygunluk (a) Genel İlkeler (1) Demokratik Toplumda Bas ın Özgürlü ğünün Önemi 34. Anayasa Mahkemesi Anayasa'n ın 26. maddesinde yer alan ifade özgürlü ğü ile onun özel güvencelere ba ğlanm ış şekli olan ve Anayasa'n ın 28. maddesinde yer alan bas ın özgürlüğünün demokratik bir toplumun zorunlu temellerinden oldu ğunu, toplumun ilerlemesi ve her bireyin geli şmesi için gerekli temel şartlardan birini olu şturduğunu daha önce pek çok kez ifade etmi ştir. Bu ba ğlamda ifade özgürlü ğü ile bas ın özgürlü ğü herkes için geçerli ve demokrasinin i şleyişi için yaşamsal önemdedir ( Mehmet Ali Ayd ın [GK], B. No: 2013/9343, 4/6/2015, 69; Bekir Co şkun [GK], B. No: 2014/12151, 4/6/2015, 34-36). Bas ın özgürlüğünün kamuoyuna çe şitli fikir ve tutumlar ın iletilmesi ile bunlara ili şkin bir kanaat oluşturulmas ı için en iyi araçlardan birini sa ğlad ığı aç ıktır (İlhan Cihaner (2) , B. No: 2013/5574, 30/6/2014, 63; Haci Boğatekin (2) , B. No: 2014/12162, 21/11/2017, 38). (2) Müdahalenin Demokratik Toplum Düzeninin Gereklerine Uygun Olmas ı 35. İfade özgürlü ğüne yönelik bir müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun kabul edilebilmesi için zorunlu bir toplumsal ihtiyac ı karşılamas ı ve orant ılı olmas ı gerekir ( Bekir Co şkun, 53-55; Mehmet Ali Ayd ın, 70-72; AYM, E.2007/4, K.2007/81, 18/10/2007). 36. An ılan denetim s ıras ında Anayasa Mahkemesi temel hak ve özgürlüklere yap ılan müdahalenin gerekçesine odaklan ır. Kamu makamlar ının temel hak ve özgürlüklere -zorunlu bir ihtiyaca kar şılık geldiğini ve orant ılı olduğunu- ilgili ve yeterli bir gerekçe ile ortaya koymadan yapt ıklar ı müdahalelerin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olarak kabul edilebilmesi mümkün de ğildir. Dolay ısıyla ifade özgürlü ğüne gerekçesiz olarak veya Anayasa Mahkemesince ortaya konulan kriterleri kar şılamayan bir gerekçe ile yap ılan müdahaleler Anayasa'n ın 26. maddesini ihlal edecektir ( Kemal K ılıçdaroğlu, B. No: 2014/1577, 25/10/2017, 58; Bekir Co şkun, 56; Tansel Çöla şan, B. No: 2014/6128, 7/7/2015, 56; Zübeyde Füsun Üstel ve di ğerleri , B. No: 2018/17635, 26/7/2019, 120). Başvuru Numaras ı: 2019/13768 Karar Tarihi : 26/5/2021 10(b)İlkelerin Olaya Uygulanmas ı 37. Bölge Adliye Mahkemesi, haberde geçen " Baz ı kendini bilmezler s ırf egolar ını tatmin etmek için kin ve nefretlerini kusarcas ına baş örtülülere kar şı düşmanl ık yap ıyorlar. İşte yeni bir örnek daha..." şeklindeki ifadelerin ele ştiri hakk ı ve ifade özgürlü ğü kapsam ında yer almad ığı, davac ının fotoğraf ının eklenmesi sureti ile davac ının din düşmanl ığı, başörtüsü düşmanl ığı yap ıyormuş gibi gerçe ğe ayk ırı bir alg ı oluşturulduğu kanaatine varm ıştır. Mahkeme devamla B.A.A.n ın beyanlar ından da anla şıldığı üzere davac ının sadece B.A.A.ya başörtüsü ile neden derse girdi ği şeklinde sorular yöneltti ği, bunun haricinde ö ğrenciyi derse almama, s ınıfa kabul etmeme gibi bir durumun olu şmad ığı ve öğrenciye bask ı yap ıldığı ya da bu konuda tehditlerde bulunuldu ğu hususunda herhangi bir olay ın yaşanmad ığını belirtmiştir. Mahkeme, haberin bütününe bak ıldığında görünür gerçekli ğe uygun olmad ığı ve davac ının kişilik haklar ına sald ırı niteliğinde olduğuna karar vermi ştir. 38. Somut ba şvuruda, ba şvurucular ın manevi tazminat ödemesine konu edilen ifadelerin bir k ısm ının ilk derece mahkemesi taraf ından olgusal isnat olarak nitelendirildi ği görülmektedir. De ğer yarg ısı ifade eden görü ş ve yorumlar kan ıtlanmaya elveri şli değilken kişilik haklar ına sald ırı niteliği taşıyan olgulara dayanan iddialar ın desteklenmesi için güvenilir delil sunulmas ı gerekir (benzer de ğerlendirmeler için bkz. Nihat Durmu ş ve Durmuş Ofset Gaz. Bas. Yay. Mat. Kül. ve Spor Etk. ve Tic. Ltd. Şti., B. No: 2014/5761, 10/5/2018, 54). 39.İstinaf mahkemesinin kabulüne göre öncelikle ba şvurucular ın ileri sürdükleri olgusal isnatlar konusunda bir gazeteci olarak üzerine dü şen ödev ve sorumluluklar ı yerine getirip getirmedi ği meselesinin ayd ınlığa kavuşturulmas ı gerekir. Dolay ısıyla somut olayda bas ının gazetecilik etik ve ilkelerine uygun olarak iyi niyetle topluma do ğru ve güvenilir bilgi sağlama ödev ve sorumlulu ğunu yerine getirip getirmedi ği değerlendirilmelidir. Bu ba ğlamda anılan değerlendirme için gazetenin ileri sürdü ğü olgusal iddialar ın doğruluğu konusunda yeterli ara ştırmay ı yap ıp yapmad ığı denetlenecektir (benzer de ğerlendirmeler için bkz. Çetin Doğan (2) [GK], B. No: 2014/3494, 27/2/2019, 63; Mehmet Do ğan Uğurlu ve di ğerleri, B. No: 2015/954, 12/9/2018, 54; Uğurlu Gazetecilik Bas ın Yay ın Matbaac ılık Reklamc ılık Ltd. Şti. (2) [GK], B. No: 2016/12313, 26/12/2019 , 51). 40. Başvurucunun ispat yükümlülü ğünü yerine getirirken bir beyan ın doğruluğunu kan ıtlayan savc ı gibi hareket etmesi kendisinden beklenmemektedir. Burada sözü edilen araştırma yükümlülü ğü somut gerçeklik anlam ında değil yay ının yap ıldığı andaki olay ın ortaya ç ıkma biçimine uygunluk olarak anla şılmal ıdır. Başvurucunun haber kaynaklar ının söz konusu iddialar bak ımından makul olarak güvenilir olup olmad ığı ile doğru ve başvurucunun güvenilir bilgiler sunmak için iyi niyet çerçevesinde çaba gösterip göstermedi ğini ortaya koymas ı yeterlidir (benzer de ğerlendirmeler için bkz. Orhan Pala, B. No: 2014/2983,15/2/2017, 51; Uğurlu Gazetecilik Bas ın Yay ın Matbaac ılık Reklamc ılık Ltd. Şti. (2), 52). 41. Başvuruya konu haberde istinaf merciinin tazminata dayanak ald ığı temel hususlardan biri, davac ı öğretmenin ö ğrencisine ba şörtülü olarak okula gelmesi nedeniyle kötü davrand ığı, bu bağlamda öğrencinin olumsuz tutumlarla kar şılaştığı iddialar ının gerçeği yans ıtmad ığıdır. Haberde B.A.A.n ın okulda ba şörtü takt ığı gerekçesiyle okul ö ğretmenleri ve çevresi taraf ından tehdit edildi ği, davac ı da dâhil bir k ısım öğretmenin bask ısına uğrad ığı ileri sürülmüştür. Derece mahkemesinde, B.A.A.n ın annesinin verdi ği beyan ında, k ızının öğrenciler taraf ından ele ştirildiğini ve baz ı çevrelerce tehdit edildi ğini ifade etti ği görülmektedir. B.A.A da yine derece mahkemesinde, davac ının "ne yapaca ğını bildiğini Başvuru Numaras ı: 2019/13768 Karar Tarihi : 26/5/2021 11söyleyerek" yan ından ayr ıldığını ve diğer öğretmenleri taraf ından da ba şörtüsüne yönelik "bu ne k ılık" sözleriyle a şağıland ığını belirtmiştir. Bu hususlara ilave olarak Okul Müdürü S.E de , "Baz ı öğretmenler B.yi kantine kadar indirmi ş, böyle şeyler yapmamalar ını söyledik." şeklinde ifadede bulunmu ştur. Dolay ısıyla başvurucu olgusal iddialar ının tüm dayanaklar ını göstermiş görünmektedir. Olaylara bir bütün olarak bak ıldığında B.A.A.n ın okulda ba şörtüsü takmas ı nedeniyle -gerçe ğe uygun olsun ya da olmas ın- ağır bask ı ve tehditlere maruz kald ığı iddialar ının kayna ğı olan ki şilerin haberde gösterildi ği, bu bak ımdan gazetecinin sorumluluklar ına uygun davran ıldığı, işlenen olgusal iddialar ın görünür gerçekli ğe ayk ırı ve temelsiz olmad ığı değerlendirilmi ştir. 42. Bunun yan ı sıra başvuruda gözönüne al ınmas ı gereken bir ba şka husus ise haberde davac ı hakk ında " Baz ı kendini bilmezler s ırf egolar ını tatmin etmek için kin v e nefretlerini kusarcas ına başörtülülere kar şı düşmanl ık yap ıyorlar." şeklinde yer alan ve Bölge Adliye Mahkemesince tahkir edici bulunan ifadelerdir. Haberde geçen bu ifadeleri n sert ve a ğır eleştiri içeren de ğer yarg ısı niteliği taşıdığı noktas ında bir ku şku bulunmamaktad ır. Ancak bir aç ıklaman ın tamamen de ğer yarg ısından oluşmas ı durumunda bile müdahalenin orant ılılığı ihtilafl ı aç ıklaman ın somut unsurlarla yeterince desteklenip desteklenmemesine göre tespit edilmelidir. Çünkü somut unsurlarla desteklenmiyorsa de ğer yarg ısının kişilik haklar ını zedelediği sonucuna ula şılabilir ( Cem Mermut , B. No: 2013/7861, 16/4/2015, 48). Dolay ısıyla kullan ılan bu ifadelerin ba şvuru konusu olay kapsam ında, yaz ının ilgili k ısm ının tamam ının ışığı alt ında ve söylenme şekli bağlam ında incelenmesi gerekmektedir. 43. Millî E ğitim Bakanl ığına bağlı okullardaki ö ğrencilerin k ılık ve k ıyafetlerine dair yönetmelikte yap ılan değişiklikle birlikte 27/9/2014 tarihinde ortaokul ve lise öğrencilerinin okula ba şörtüsü ile gidebilmeleri mümkün hâle getirilmi ştir. Yönetmelik değişikliğinden önceki dönemde ise bu ça ğdaki öğrencilerin okullara ba şörtüsü ile gidip gidemeyecekleri meselesi çokça tart ışılm ış ve bu tart ışmalar kamuoyunda geni ş yer bulmuştur. Yaşanan tart ışmalarda, okullarda ba şörtü serbestine kar şı çıkan ve ba şörtüsü takanlar ı hedef alan söylemlerde bulunan bir kesimin de oldu ğu bilinmektedir. Bu yönüyle -yaz ının yaz ıldığı tarihe bak ıldığında- anlat ılan olaylar ın yönetmelik de ğişikliğinden önceki yak ın bir tarihte toplumun büyük kesimi için hassasiyet te şkil eden ve toplumsal duyarl ılığın çok yüksek oldu ğu tart ışmalar ekseninde yer alan bir olaya ili şkin olarak kaleme al ındığı anlaşılmaktad ır. 44. Haberde yer alan ifadelerin davac ı yönünden incitici oldu ğu kabul edilebilir. Ancak Anayasa Mahkemesinin kanaatine göre özellikle kamu görevlilerinin tasarruflar ı ile ilgili eleştirilere daha fazla tolerans göstermeleri gerekir. Zira kamu kurumlar ının eylem ve işlemleri o ülkede ya şayan tüm insanlar ı etkileyebilecek potansiyele sahiptir. Bu itibarla kamu görevlilerinin eylemlerini ve ihmallerini s ıkı bir denetime tabi tutarak vatanda şlar ın karar alma süreçlerine katk ıda bulunmas ı demokratik bir toplumun olmazsa olmaz hoşgörüsünün gereklerindendir. Bu ba ğlamda, aç ıklanan bir dü şüncenin salt a ğır olmas ı, yetkilileri sert biçimde ele ştirmesi, keskin bir dil kullan ılarak ifade edilmesi hatta tek tarafl ı, çelişkili ve subjektif olmas ı ifade özgürlü ğünün koruma kapsam ından yararlanmayaca ğı anlam ına gelmez (benzer yöndeki de ğerlendirmeler için bkz. Ali Suat Ertosun (7), B. No: 2014/1416, 15/10/2015, 36; Zübeyde Füsun Üstel ve di ğerleri , 128, 129; Nilgün Halloran , 45; İlhan Cihaner (2) , 82). 45. O hâlde ba şvurunun karara ba ğlanmas ı sıras ında son olarak ba şvuru konus u haberde ba şvurucular ın sebepsiz biçimde davac ıyı hedef al ıp almad ığına bak ılmal ıdır. Haberde yer alan iddialar ın olgusal bir temeli bulunmaktad ır ve B.A.A.n ın diğer Başvuru Numaras ı: 2019/13768 Karar Tarihi : 26/5/2021 12arkadaşlar ının önünde ba şörtüsü takmas ı nedeniyle bir şekilde uyar ıldığının anlaşılmas ı karşısında haberde a ğır bir şekilde ele ştirilmesine davac ı kendi davran ışlar ıyla neden olmuştur. Bu yönüyle davac ının doğrudan ve keyfî biçimde hedef al ındığı değerlendirilmemi ştir. Dolay ısıyla Bölge Adliye Mahkemesinin de ğerlendirmeye esas ald ığı ifadelerin okulda ba şörtüsü takan bir ö ğrenciye ö ğretmenleri taraf ından karşıt bir tutum sergilenmesine yönelik a ğır bir eleştiri mahiyetinde oldu ğu, bu konuya dikkat çekme amac ı taşıdığı, kamusal faydas ı olan bir tart ışmayla ilgisi bulundu ğu ve sebepsiz sald ırı teşkil etmediği sonucuna var ılm ıştır. 46. Yukar ıdaki tespitlere kar şın Bölge Adliye Mahkemesi; ba şvuruya konu ifadelerin kullan ıldığı dönemdeki ko şullar ı, ifadelerin ba ğlam ını ve olgusal temelini tart ışmadan, ifadelerin bir k ısm ını bağlam ından kopartarak ve yeterli olgusal temeli oldu ğu gözetmeden de ğerlendirme konusu yapm ış ve başvurucular aleyhine tazminat ödenmesine karar vermi ştir. Anayasa Mahkemesinin vard ığı sonuçlarla birlikte Bölge Adliye Mahkemesi karar ı değerlendirildi ğinde Mahkemenin ba şvurucular ın ifade özgürlü ğü ile davac ının şeref ve itibar hakk ı aras ında adil bir denge kurdu ğu söylenemez. Bölge Adliye Mahkemesinin başvurucular aleyhine davay ı kabul etmesini hakl ı göstermek için sundu ğu gerekçeler uygun ve yeterli kabul edilmemi ş, başvurucular ın Anayasa'n ın 26. ve 28. maddeleri kapsam ındaki ifade ve bas ın özgürlüklerine uygulanan s ınırlamalar ın hakl ı çıkar ılmas ı için toplumsal ihtiyaca kar şılık gelmedi ği kanaatine ula şılm ıştır. 47. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurucular ın Anayasa n ın 26. ve 28. maddelerinin birinci f ıkralar ında güvence alt ına al ınan ifade ve bas ın özgürlüklerinin ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. 3. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 48. 30/11/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: (1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. 49. Başvurucular ihlalin tespiti ile yeniden yarg ılama talebinde bulunmu ştur. 50. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Do ğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018) karar ında ihlal sonucuna var ıldığında ihlalin nas ıl ortadan kald ırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmi ştir. Anayasa Mahkemesi di ğer bir karar ında ise bu ilkelerle birlikte ihlal karar ının yerine getirilmemesinin sonuçlar ına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devam ı anlam ına gelece ği gibi ilgili hakk ın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanaca ğına işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019). Başvuru Numaras ı: 2019/13768 Karar Tarihi : 26/5/2021 1351. Bireysel ba şvuru kapsam ında bir temel hakk ın ihlal edildi ğine karar verildi ği takdirde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırıldığından söz edilebilmesi için temel kural, mümkün oldu ğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmas ıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kayna ğı belirlenerek devam eden ihlali n durdurulmas ı, ihlale neden olan karar veya i şlemin ve bunlar ın yol açt ığı sonuçlar ın ortadan kald ırılmas ı, varsa ihlalin sebep oldu ğu maddi ve manevi zararlar ın giderilmesi, ayr ıca bu bağlamda uygun görülen di ğer tedbirlerin al ınmas ı gerekmektedir ( Mehmet Do ğan, 55, 57). 52.İhlalin mahkeme karar ından kaynakland ığı veya mahkemenin ihlali gideremedi ği durumlarda Anayasa Mahkemesi, 6216 say ılı Kanun un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 79. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (a) bendi uyar ınca ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere karar ın bir örne ğinin ilgili mahkemeye gönderilmesine hükmeder. An ılan yasal düzenleme, usul hukukundaki benzer hukuki kurumlardan farkl ı olarak ihlali ortadan kald ırmak amac ıyla yeniden yarg ılama sonucunu do ğuran ve bireysel ba şvuruya özgülenen bir giderim yolunu öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi taraf ından ihlal karar ına bağlı olarak yeniden yarg ılama karar ı verildiğinde usul hukukundaki yarg ılaman ın yenilenmesi kurumundan farkl ı olarak ilgili mahkemenin yeniden yarg ılama sebebinin varl ığını kabul hususunda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktad ır. Dolay ısıyla böyle bir karar ın kendisine ula ştığı mahkemenin yasal yükümlülü ğü, ilgilinin talebini beklemeksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ı nedeniyle yeniden yarg ılama karar ı vererek devam eden ihlalin sonuçlar ını gidermek üzere gereken i şlemleri yerine getirmektir ( Mehmet Do ğan, 58, 59; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , 57-59, 66, 67). 53.İncelenen ba şvuruda yap ılan haber nedeniyle bölge adliye mahkemesi taraf ından başvurucular ın manevi tazminat ödemesine karar verilmesine ili şkin karar ın gerekçesinin ilgili ve yeterli olmad ığı, bu nedenle ba şvurucular ın ifade ve bas ın özgürlüklerinin ihlal edildi ği sonucuna ula şılm ıştır. Dolay ısıyla ihlalin mahkeme karar ından kaynakland ığı anlaşılmaktad ır. 54. Bu durumda ifade ve bas ın özgürlüklerinin ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Yap ılacak yeniden yarg ılama ise bireysel ba şvuruya özgü düzenleme içeren 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ına göre ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ına yöneliktir. Bu kapsamda yap ılmas ı gereken i ş yeniden yarg ılama karar ı verilerek Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple karar ın bir örne ğinin yeniden yarg ılama yap ılmak amac ıyla Adana Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesine gönderilmesini sa ğlamak üzere İskenderun 2. Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesi gerekir. 55. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 364,60 TL harç ve 3.600 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.964,60 TL yarg ılama giderinin ba şvuruculara mü ştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; Başvuru Numaras ı: 2019/13768 Karar Tarihi : 26/5/2021 14A.İfade ve bas ın özgürlüklerinin ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, B. Anayasa n ın 26. ve 28. maddelerinde güvence alt ına al ınan ifade ve bas ın özgürlüklerinin İHLAL ED İLDİĞİNE, C. Karar ın bir örne ğinin ifade ve bas ın özgürlüklerinin ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak amac ıyla Adana Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesine gönderilmesini sa ğlamak üzere İskenderun 2. Asliye Huku k Mahkemesine (E.2013/577, K.2017/960) GÖNDER İLMESİNE, D. 364,60 TL harç ve 3.600 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.964,60 TL yarg ılama giderinin ba şvuruculara MÜ ŞTEREKEN ÖDENMES İNE, E. Ödemenin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucular ın Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, F. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 26/5/2021 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Hicabi DURSUN Yusuf Şevki HAKYEMEZ Üye Üye Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN