T.C. İSTANBUL BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 13. HUKUK DAİRESİ DOSYA NO: 2023/1477 Esas KARAR NO: 2026/533 Karar T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : İSTANBUL 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ NUMARASI: 2022/330 Esas- 2022/831Karar TARİH: 08/11/2022 DAVA: 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktöring Ve Finansman Şirketleri Kanunundan Kaynaklanan (İstirdat) KARAR TARİHİ: 12/03/2026 KARAR YAZIM TARİHİ: 23/03/2026 İlk de…
T.C. İSTANBUL BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 13. HUKUK DAİRESİ DOSYA NO: 2023/1477 Esas KARAR NO: 2026/533 Karar T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : İSTANBUL 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ NUMARASI: 2022/330 Esas- 2022/831Karar TARİH: 08/11/2022 DAVA: 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktöring Ve Finansman Şirketleri Kanunundan Kaynaklanan (İstirdat) KARAR TARİHİ: 12/03/2026 KARAR YAZIM TARİHİ: 23/03/2026 İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi: TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili davacı ...Limited Şirketi'nin yetkili hamil olduğu ve dava konusu olan çekin de içinde bulunduğu bir kısım çek ve senetlerle birlikte kargo şirketince kaybedildiğini, bunun üzerine müvekkili şirket adına Gaziantep 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nde 2021/901 Esas sayılı dosyası ile dava konusu çekin de içinde bulunduğu bir kısım çekler hakkında ihtiyati tedbir talepli olarak çek zayi ve iptali davası açıldığını, ayrıca Gaziantep Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2021/107579 soruşturma dosyası üzerinden şikayette bulunulduğunu, Gaziantep 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/901 E. sayılı dosyasının 12/04/2022 tarihli ara kararında ...Bankası ....../İstanbul Şubesi, Vade Tarihi ....../04/2022 olan, 39.500-TL bedelli, keşidecisi ....... Şti. olan, ..... çek numaralı çek hakkında istirdat davası açmaları hususunda taraflarına 2 haftalık kesin süre verildiğini, mahkemece verilen yasal süre içerisinde işbu davayı açtıklarını, müvekkili şirketin söz konusu çekin gerçek ve yetkili hamili olduğunu ve davalı şirketin söz konusu çeki ağır kusurlu bir şekilde iktisap ettiğini, dava konusu çekin kargo şirketince kaybedilmiş olduğunu, müvekkilinin elinden rızası dışında çıktığını, söz konusu çekin kötüniyetli kişilerin eline geçtiği ve bu yoldan davalı şirkete ulaştığı sabit olduğunu, yargılama aşamasında söz konusu davalı tarafın eline gerçekte nasıl ve ne şekilde geçmiş olduğu söz konusu çeke ilişkin fatura sunup sunmadığını, sunduğu faturanın gerçek olup olmadığı, davalı tarafın bu hususta bir araştırma yapıp yapmadığı anlaşılacak olduğunu, ayrıca karşı tarafın gerek müvekkili şirket gerekse keşideci ile bir ticari ilişkisinin olmadığını, yukarıda açıklanan nedenlerle; davanın kabulü ile ...Bankası ......./İstanbul Şubesi, Vade Tarihi ...../04/2022 olan, 39.500-TL bedelli, keşidecisi ...........Şti. olan, ... çek numaralı çekin istirdadı ile müvekkili şirkete iadesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ile dava ettiği görüldü. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davaya konu istirdadı istenen çekin,........ İcra Dairesi'nin ......Esas sayılı icra takibine konu edildiğini, söz konusu bu icra takibinin keşideci ...........şirketi tarafından icra dairesine ödeme yapılarak infazen kapıtıldığını, ...'nin icra dosyasına doğrudan ödeme yaptığı için takibe konu çekin de icra dairesi tarafından kendilerine teslim edildiğini, davanın istirdat davasının konusu müvekkili .......A.Ş olmayıp husumet yokluğu nedeni ile davanın usulden reddi gerektiğini, davacının takibe ve dava konu çekin yetkili ve gerçek hamili olduğunu ve müvekkili faktoring şirketin çeki ağır kusurlu bir şekilde iktisap ettiğini iddia ve beyan ettiğini, davacı tarafın dava konusu çekin kargo şirketince kaybedilmiş olduğunu belirttiğini ve davalı müvekkili şirketi kötü niyetli olarak nitelendirdiğini, dava konusu çekin vade tarihinde tahsili amacı ile bankaya ibraz edildiğini ve bankaca çekin karşılığı olmadığını, Gaziantep 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 11/01/2022 tarih ve 2021/901 sayılı ödeme yasağı kararı gereğince çek hakkında herhangi bir işlem yapılmayarak iade edildiği şeklinde şerh düştüğünü, müvekkili tarafından Gaziantep 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2021/901 Esas sayılı dosyasına müdahale dilekçesi gönderildiğini, çekin o tarihte müvekkili şirketin uhdesinde olduğunu ve çekin nasıl iktisap edildiği hususunda detaylı bilgi verildiğini, dava konusu çekte müvekkilinin kazanımının iyi niyet esasına dayalı olduğunu, müvekkili şirket ile ...... arasında 10/12/2021 tarihinde .....nolu faktoring sözleşmesi akdedildiğini, sözleşmeye konu faturaların alacağının 23/12/2021 tarihinde müvekkili şirkete temlik edildiğini, müvekkili şirketin factoring sözleşmesine binaen temlik alınan alacağa ilişkin ödeme aracı olarak alınan çekte müvekkili şirketin yetkili, iyi niyetli ve meşru hamil olduğunu, yukarıda açıklanan nedenlerle; davanın usulden reddine karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ile cevap verdiği görüldü. İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ: İlk Derece Mahkemesi 08/11/2022 tarih ve 2022/330 Esas- 2022/831 Karar sayılı kararında;".......Somut olayda da, davacı yanca, davaya konu çekin yasal hamili olduğu, çekin elinden rızası dışında çıktığı, davalının kötüniyetli, ağır kusurlu olarak çeki iktisap ettiği iddiası ile davalıdan TTK.792. madde hükmü gereği çekin istirdatı talep edilmiş ise de, dava konusu çekte lehtardan hamile ciro silsilesinin tam olduğu, herhangi bir kopukluk bulunmadığı , 11/05/2022 dava tarihinden önce, dosya borcunun 27/04/2022 tarihinde, dava dışı borçlu keşideci ... ve ....Şti. tarafından icra dosyasına ödendiği, çek aslının keşideciye iade edildiği, çek istirdatı olarak açılan davanın bu suretle çek bedelinin istirdatı davasına dönüştüğü, icra dosyasına yapılan ödemenin dava dışı takip borçlusu çek keşidecisi tarafından yapıldığı, icra dosyasına davacı tarafından ödenmeyen bedelin istirdatının talep edilemeyeceği, (Yargıtay 19.HD., 03/02/2020 T.,2018/3805 E.- 2020/215 K.,İstanbul BAM 16 HD.18/09/2019 T.,2019/1220E.-2019/1772 K.,İstanbul BAM 16.HD.2018/2754 E.-2021/916 K.) kanaati oluştuğundan davacının davasının reddine , karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur...."gerekçesi ile,' '1-Davacının davasının reddine,...'' karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur. İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacı şirketin yetkili hamil olduğu, dava konusu çekin de dahil olduğu bir kısım çek ve senetlerle birlikte kargo şirketince kaybedildiğini, bunun üzerine müvekkil şirket adına Gaziantep 2.Asliye Ticaret Mahkemesinde 2021/901 Esas sayılı dosyası ile dava konusu çekin de içinde bulunduğu bir kısım çekler hakkında çek zayı ve iptal davası açıldığını, bu dosyada verilen ara karar gereğince iş bu davanın açıldığını, davacı şirket dava konusu çekin gerçek ve yetkili hamili olup, davalı şirket söz konusu çeki ağır kusurlu şekilde iktisap ettiğini, davalı şirket çekin iktisabında basiretli bir tacirin davranması gerektiği gibi davranmadığını ve dava konusu çek ile ilgili hiçbir araştırma yapmamış olmakla birlikte kendilerine çeki teslim ettiğini iddia ettikleri şahısla ilgili gerek davacıdan gerekse ciranta görünen kişi veya şirketlerden bir ticari münasebetleri olup olmadığı yönünde hiçbir teyit de almadığını ve bunu yaptığına dair hiçbir belge de sunmadığını, dolayısıyla davalı söz konusu çeki iktisap ederken kötüniyetle hareket ettiğini, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2019/2048 E., 2019/4163 K. Sayılı kararında belirtildiği üzere dava konusu çek bedelinin dava dışı keşideci tarafından ödenmesi davacı müvekkil şirketin çek bedelinin istirdatını talep etme hakkına halel getirmeyeceğini ve bu nedenle Mahkemece verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir. İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ: HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Dava, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesine dayalı olarak çek bedelinin istirdadı istemine ilişkindir. Mahkemece yapılan yargılama sonucunda davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.TTK’nın 792. maddesine göre, "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' TTK'nın 790. maddesinde ise, "cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır" hükmü düzenlenmiştir. Çek istirdatı davalarında davacının; çekin yetkili hamili olduğunu, çekin rızası hilafına elinden çıktığını ve davalının çeki kötüniyetle iktisap etmiş veya çeki iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerekmektedir.6361 Sayılı Kanunun 9/2 fıkrası "faktoring şirketi Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz veya tahsilini üstlenemez." hükmünü amirdir.Aynı Kanunun 9/2 fıkrası ise; "bir kambiyo senedinin ciro yoluyla faktoring şirketine devri hâlinde, kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’ileri faktoring şirketine karşı ileri süremez; meğerki, faktoring şirketi kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun." hükmünü içermektedir. Somut uyuşmazlıkta Mahkemece dava konusu çek bedelinin icra dosyasına keşideci tarafından ödenmesi ve davacının ödemediği bedeli talep hakkı bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş ise de, yukarıda belirtilen TTK'nın 792 maddesi uyarınca davacı, üzerine düşün ispat külfetini yerine getirmesi, yani çekin yetkili hamili olduğunu, çekin rızası hilafına elinden çıktığını ve davalının çeki kötüniyetle iktisap etmiş veya çeki iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu ispat etmesi halinde çek bedelinin istirdadını çeki kötüniyetle veya ağır kusurlarıyla iktisap etmiş olan hamilden talep edebilecektir. Bu durumda, çeke dayalı olarak çekin yetkili hamili olduğunu iddia eden davacıya karşı bir takip yöneltilmemesi ve çek bedelinin de üçüncü bir kişi tarafından ödenmiş olması, davacının yasa maddesi hükmüne göre sahip olduğu hakları ortadan kaldırmayacaktır. (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 10/06/2019 tarih ve2019/2048 esas- 2019/4163 karar sayılı ilamı) Bu sebeple Mahkemece tarafların göstermiş olduğu deliler toplanmak ve yukarıda belirtilen yasal mevzuat hükümleri çerçevesinde değerlendirilmek suretiyle sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik araştırma ve değerlendirme ile karar verilmesi isabetli olmamıştır. Sonuç itibariyle, davacının istinaf başvurusunun yukarıda belirtilen gerekçe ile kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının 6100 Sayılı HMK'nun 353/1-a6 maddesi uyarınca kaldırılmasına, dosyanın yukarıda belirtildiği şekilde işlem yapılmak üzere İlk Derece Mahkemesine iadesine, davacının sair istinaf sebeplerinin bu aşamada incelenmesine yer olmadığına karar verilmiştir. HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davacının istinaf başvurusunun KABULÜ ile; İstanbul ..... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ..../11/2022 tarih ve 2022/.... Esas- 2022/.. Karar sayılı kararının HMK'nın 353/1-a6 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA, dosyanın mahkemesine İADESİNE, 2-Harçlar Kanunu gereğince istinaf eden tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye gelir kaydına, 3-İstinaf talep eden tarafından yatırılan istinaf karar harcının talep halinde davacıya iadesine, 4-İstinaf başvurusu için yapılan yargılama giderlerinin esas hükümle birlikte ilk derece mahkemesince yargılama giderleri içinde değerlendirilmesine, 5-Artan gider avansı bulunması ve talep halinde yatıran tarafa iadesine, 6-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğe gönderilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 12/03/2026 tarihinde HMK'nın 362/1-g maddesi gereğince kesin olarak oy birliği ile karar verildi.