TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR HACI İBRAHİM YEŞİL BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/16871) Karar Tarihi: 13/4/2022 Başvuru Numaras ı: 2019/16871 Karar Tarihi : 13/4/2022 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan y. : Hicabi DURSUN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Hüseyin MECEK Başvurucu : Hac ı İbrahim YE ŞİL I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, mektubun sak ıncal ı bulunarak al ıkonulmas ı nedeniyle haberle şme hürriyetinin ihlal edildi ği
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR HACI İBRAHİM YEŞİL BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/16871) Karar Tarihi: 13/4/2022 Başvuru Numaras ı: 2019/16871 Karar Tarihi : 13/4/2022 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan y. : Hicabi DURSUN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Hüseyin MECEK Başvurucu : Hac ı İbrahim YE ŞİL I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, mektubun sak ıncal ı bulunarak al ıkonulmas ı nedeniyle haberle şme hürriyetinin ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru, 24/4/2019 tarihinde yap ılm ıştır. Komisyon adli yard ım talebinin kabulüne ve ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar vermi ştir. 3. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık, görüşünü bildirmi ştir. Başvurucu, Bakanl ığın görüşüne karşı beyanda bulunmu ştur. III. OLAY VE OLGULAR4. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle olaylar özetle şöyledir: 5. Silahl ı terör örgütüne üye olma suçundan tutuklanan ba şvurucunun, e şine yazd ığı mektup ve organ ba ğışı hakk ında fark ındal ık oluşturmak amac ıyla görü ş ve önerilerini dile getirdi ği, çeşitli bas ın kuruluşlar ına gönderilmek üzere kaleme ald ığı mektup ekindeki iki sayfal ık yaz ı ceza infaz kurumu disiplin kurulunca sak ıncal ı olduğu gerekçesiyle gönderilmemi ştir. Karar ın gerekçesinde yaln ızca mevzuat hükümlerine yer verilmi ştir. 6. Başvurucu, göndermek istedi ği mektubun soyut gerekçelerle gönderilmemesinin hukuka ayk ırı olduğ unu belirterek Silifke İnfaz Hâkimli ğine (Hâkimlik) şikâyette bulunmuştur. Hâkimlik, karar ın usule ve yasaya uygun oldu ğu gerekçesiyle şikâyetin reddine karar vermi ştir. Söz konusu karara yap ılan itiraz, Silifke A ğır Ceza Mahkemesince reddedilmi ş ve hüküm kesinle şmiştir. Başvuru Numaras ı: 2019/16871 Karar Tarihi : 13/4/2022 2IV.İLGİLİ HUKUK 7.İlgili hukuk için bkz. Ahmet Temiz B. No: 2013/1822, 20/5/2015, 16-20; Tayfur Tunç, B. No: 2017/36327, 10/3/2020, 15-28; Rıdvan Türan, B. No: 2017/20669, 10/3/2020, 15-28; Ahmet Ka ğanarslan ve di ğerleri , B. No: 2017/16257, 10/3/2020, 18-31. V.İNCELEME VE GEREKÇE 8. Anayasa Mahkemesinin 13/4/2022 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 9. Başvurucu; organ ba ğışı hakk ındaki hassasiyet ve önerilerinin yer ald ığı mektup ekindeki iki sayfal ık yaz ıyı, bas ın kuruluşlar ının ve ilgili kurumlar ın adreslerine e şinin dah a kolay erişebileceğini ve mektuplar ı ilgililerine gönderebilece ğini düşündüğü için yazd ığını, mevzuat tekrar ı yap ılarak soyut gerekçelerle mektup ve ekindeki yaz ının gönderilmemesi nedeniyle ifade ve haberle şme hürriyetinin ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 10. Bakanl ık görüşünde, ba şvurucunun iddialar ının incelemesine esas olaca k mevzuat ile Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesi kararlar ına yer verilerek somut olay ın kendi ko şullar ının dikkate al ınmas ı gerektiği ifade edilmi ştir. Başvurucu, Bakanl ık görüşüne karşı cevab ında önceki beyanlar ını yinelemiştir. B. Değerlendirme 11. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun iddialar ının özü, göndermek istediği mektubun sak ıncal ı görülerek muhatab ına gönderilmemesi nedeniyle haberle şme hürriyetinin engellenmesine ili şkindir. Anayasa Mahkemesinin önceki kararlar ında bu tür başvurular haberle şme hürriyeti kapsam ında incelenmi ştir (Ahmet Temiz , 23; Özkan Kart (2), B. No: 2013/1201, 20/5/2015, 22; Akif İpek, B. No: 2013/9456, 24/6/2015, 23; Ramazan Vural , B. No: 2013/1148, 7/7/2015, 24; Eren Y ıldız, B. No: 2013/759, 7/7/2015, 25; Mustafa Aydin , B. No: 2013/275, 6/10/2015, 24). Somut ba şvuruda da bu durumda n ayr ılmay ı gerektirecek bir durum bulunmamaktad ır. 12. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek bir neden de bulunmad ığı anlaşılan haberle şme hürriyetinin ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. 13. Mahpuslar ın mektuplar ının denetlenmesi ve al ıkonulmas ı suretiyle haberle şme hürriyetine yap ılan müdahalelerin kanunili ği, meşru amac ı, demokratik toplum düzeninin gereklerine uygunlu ğu ve ölçülülü ğünün denetiminde gözetilmesi gereken genel ilkele r Anayasa Mahkemesince birçok kararda ayr ıntılı olarak aç ıklanm ıştır (bkz. Ahmet Temiz, 37-68; Muhittin Pirinççio ğlu (3) , B. No: 2017/34566, 10/3/2020, 44-57; Cihat Ayik ve Hacı Ali Baştürk, B. No: 2017/31506, 10/3/2020, 44-57). Başvuru Numaras ı: 2019/16871 Karar Tarihi : 13/4/2022 314. Somut olayda mektubun al ıkonulmas ı nedeniyle ba şvurucunun haberle şme hürriyetine yap ılan müdahalenin kanuni dayana ğının ve me şru amac ının bulundu ğu konusunda herhangi bir tereddüt bulunmamaktad ır (ayr ıntılı aç ıklama için bkz. Ahmet Temiz, 46, 55; Muhittin Pirinççio ğlu (3), 45, 47). Öte yandan disiplin kurulu ve derece mahkemelerinin kararlar ında mektubun gönderilmemesine dair mektubun içeri ğiyle ilişkili, somut bilgilere dayal ı ve yeterli gerekçenin bulunmad ığı, mektuptaki hangi ifadelerin sak ıncal ı görüldüğü ve mektubun sak ıncal ı görülen k ısımlar ının çizilerek gönderilmesinin mümkün olup olmad ığı yönünde bir de ğerlendirmenin yap ılmad ığı anlaşılmaktad ır. Bu nedenle müdahalenin demokratik bir toplumda gerekli olmad ığı kanaatine var ılm ıştır. 15. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa'n ın 22. maddesinde güvence alt ına al ınan haberleşme hürriyetinin ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. C. Giderim Yönünden 16. Başvurucu idari engel ve k ısıtlamalar ın kald ırılarak toplam 393.000 TL maddi ve manevi tazminat ödenmesine karar verilmesini talep etmi ştir. 17. Tespit edilen ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ına ilişkin usul ve esaslar 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 50. maddesinde yer almaktad ır. 18. Başvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Bu kapsamda karar ın gönderildi ği yarg ı mercilerince yap ılmas ı gereken i ş, yeniden yarg ılama işlemlerini başlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir (6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ında düzenlenen bireysel ba şvuruya özgü yeniden yarg ılama kurumunun özelliklerine ili şkin kapsaml ı aç ıklamalar için bkz. Mehmet Do ğan [GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018, 54-60; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019, 53-60, 66; Kadri Enis Berbero ğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, 93-100). 19. Öte yandan ihlalin niteli ği dikkate al ınarak başvurucuya net 3.000 TL manevi tazminat ödenmesi gerekti ği sonucuna ula şılm ıştır. 20. Anayasa Mahkemesinin maddi tazminata hükmedebilmesi için ba şvurucunun uğrad ığını iddia etti ği maddi zarar ile tespit edilen ihlal aras ında illiyet ba ğı bulunmal ıdır. Başvurucunun bu konuda herhangi bir belge sunmamas ı nedeniyle maddi tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Haberle şme hürriyetinin ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL ED İLEBİLİR OLDUĞUNA, B. Anayasa n ın 22. maddesinde güvence alt ına al ınan haberle şme hürriyetini n İHLAL ED İLDİĞİNE, Başvuru Numaras ı: 2019/16871 Karar Tarihi : 13/4/2022 4C. Karar ın bir örne ğinin haberle şme hürriyetinin ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere Silifke İnfaz Hâkimli ğine (E.2019/288, K.2019/342) GÖNDER İLMESİNE, D. Başvurucuya net 3.000 TL manevi tazminat ÖDENMES İNE, tazminata ili şkin diğer taleplerin REDD İNE, E. Ödemenin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, F. Karar ın bir örne ğinin bilgi için Silifke A ğır Ceza Mahkemesine (2019/749 D. İş) ve Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 13/4/2022 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan y. Üye Üye Hicabi DURSUN Muammer TOPAL Recai AKYEL Üye Üye Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN