TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR HAYKO BA ĞDAT BA ŞVURUSU (2) (Başvuru Numaras ı: 2019/4585) Karar Tarihi: 26/5/2021 Başvuru Numaras ı: 2019/4585 Karar Tarihi : 26/5/2021 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Mustafa İlhan ÖZTÜRK Başvurucu : Hayko BA ĞDAT Vekili : Av. Ali Deniz CEYLAN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, başvurucunun sosyal medyada bir siyasetçiye yönelik söyl
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR HAYKO BA ĞDAT BA ŞVURUSU (2) (Başvuru Numaras ı: 2019/4585) Karar Tarihi: 26/5/2021 Başvuru Numaras ı: 2019/4585 Karar Tarihi : 26/5/2021 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Mustafa İlhan ÖZTÜRK Başvurucu : Hayko BA ĞDAT Vekili : Av. Ali Deniz CEYLAN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, başvurucunun sosyal medyada bir siyasetçiye yönelik söyledi ği sözle r nedeniyle tazminat ödemeye mahkûm edilmesinin ifade özgürlü ğünü ihlal etti ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 5/2/2019 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüşünü bildirmi ştir. 7. Başvurucu, Bakanl ığın görüşüne karşı beyanda bulunmu ştur. Başvuru Numaras ı: 2019/4585 Karar Tarihi : 26/5/2021 3III. OLAY VE OLGULAR 8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle olaylar özetle şöyledir: 9. Başvurucu 1976 y ılında İstanbul'da do ğmuştur. Kendini Ermeni kökenli Türkiye Cumhuriyeti vatanda şı olarak tan ımlayan ba şvurucu; radyo program ı, televizyon programc ılığı, köşe yazarl ığı, oyunculuk ve yazarl ık yapmaktad ır. Başvurucunun az ınlıklar ın sorunlar ını işlediği program ve yay ınlar ı bulunmaktad ır. 10. C.Ö. Alman Ye şiller Partisi e ş başkan ıdır ve Türkiye'den Almanya'ya göç ede n bir ailenin o ğludur. 17/3/2015 tarihinde bir grup Alman milletvekili taraf ından yap ılan Ermenistan ziyareti s ıras ında C.Ö. sözde soyk ırım an ıtının önüne çelenk b ırakm ış ve Türkiye'yi sözde soyk ırımı tan ımaya davet etmi ştir. 11. Bir haber sitesi www.twitter.com (Twitter) isimli sosyal payla şım sitesinde "[C.Ö.] Ermenistan'da Soyk ırım An ıtına Çelenk Koyup Türkiye'yi Ermeni Soyk ırımını Tan ımaya Ça ğırdı" başlıklı haber ile C.Ö.nün Ermenistan ziyareti ve yapm ış olduğu açıklama hakk ında bilgi vermi ştir. Haberin yay ımland ığı tarihte Ankara Büyük şehir Belediye başkan ı olan İ.M.G. (davac ı) söz konusu habere ba ğlant ı vererek Twitter'daki ki şisel hesab ından bir payla şımda bulunmu ştur. Davac ının paylaşımı "Alman Ye şiller Partisi MV'ne merak ımdan soruyorum.. Lütfen cevap ver [C.Ö.] ... Senin kökenin Ermeni mi?" şeklindedir. 12. Davac ının paylaşımının ard ından başvurucu, Twitter'daki şahsi hesab ından; "Cevap ver [C.Ö.] ?" "m.g. ermeniymi ş bağrıma taş bas ıp deyiverdim", "Sana resmen Ermeni dedim. Dava aç bence? @06m.g.","Başkenti resmen Ermeni'ye vermi şler Yaz ıklar olsun...", "Abi Pazar günü bekliyorum kiliseye? @06m.g.", "Hep beraber yastay ız... #m.g.ermeniymi ş", "Yeterince durumu izah ettiysek tamamd ır. [M.G.] iğrenç bir adam. Ve bin y ıldı r dediğim gibi: Ya şasın halklar ın kardeşliği" şeklinde payla şımda bulunmu ştur. 13. Davac ı, başvurucu taraf ından kullan ılan ifadelerin hakaret içerdi ği ve bu sözler ile kişisel haklar ına sald ırıda bulunuldu ğu iddias ıyla 23/3/2015 tarihinde manevi tazminat davas ı açm ıştır. 14. Cevap dilekçesinde ba şvurucu, yapt ığı paylaşımlar ın davac ı taraf ından yap ılan kışkırtıcı paylaşımlara cevap niteli ğinde oldu ğunu belirtmi ştir. Başvurucu, davac ının daha önceki aç ıklamalar ında da Ermenilerin hainlik eden ve ba şkalar ıyla iş birliği yaparak ülkeye kötülük yapan bir etnik grup oldu ğunu ima etti ğini belirtmi ş; davac ının bu eylemlerini n nefret söylemi oldu ğunu ileri sürmü ştür. Başvurucu; davac ının daha önce de görsel medyada ve Twitter'da Ermenilere yönelik a şağılay ıcı sözler sarf etti ğini, Ermeni kelimesini hakaret ve alçalt ıcı bir s ıfat olarak kulland ığını belirterek davac ının Ermenilere kar şı sistematik olarak sözlü sald ırıda bulundu ğunu iddia etmi ş ve dilekçesinde bu iddias ını temellendirmek amac ı ile iki ayr ı örnek vermi ştir. Başvuru Numaras ı: 2019/4585 Karar Tarihi : 26/5/2021 415. Bu örneklerden ilki davac ının 14/10/2014 tarihli "Ama doğuda Kürt geçinip asl ında kökeni ateist Ermeni olanlar var... (Bu arada vatan ına bağlı Ermeni karde şlerimizi tenzih ederim) ." şeklindeki Twitter payla şımıdır. Yine kat ıldığı televizyon programlar ında davac ı taraf ından kullan ılan "HDP listesinde 100 Ermeni milletvekili var. Parlamentoya girecek olurlarsa ilk i şleri Avrupa Parlamentosu'na gidip Ermenistan' ın özgürlü ğünün verilmesini isteyecekler. Bunlar ın önümüzdeki dört sene için planlar ı budur... Güneydoğu'daki bütün Kürtleri kaç ırmak için bask ı yapacaklar ve öldürecekler dövecekler, tehdit edecekler. Böylece Do ğu ve Güneydo ğu'yu boşalt ıp Ermenilere kalmas ını sağlayacaklar. Yapacaklar ı plan bu.. Kobane olaylar ında 6-7 Ekimde Kur'an, Kur'an kursu cami yakt ılar. Hiç Kürt, Müslüman cami yakar m ı? Ateist, Zerdü şt, Marksist olan Ermenile r yakar. Bunlar Kur'an'a, camiye dü şmanlar... Seçimden sonra Ermeni PKK'y ı tarihe gömeceğiz..." şeklindeki ifadeler de ba şvurucu taraf ından davac ının Ermeni milletini aşağılama ve kötü gösterme amac ı ile yapm ış olduğu aç ıklamalara örnek olarak gösterilmi ştir. 16. K ışkırtıcı bir üslup benimseyen davac ı taraf ından hukuk yollar ının kendisi ile ayn ı görüşte olmayan bireyleri y ıldırmak amac ı ile kullan ıldığını, bugüne kadar binlerce kişiye karşı dava aç ıldığını ifade eden ba şvurucu, bu ba ğlamda hakk ında aç ılan davan ın da hakk ın kötüye kullan ılmas ı niteliğinde olduğunu ileri sürmü ştür. 17. Ankara 11. Asliye Hukuk Mahkemesinde (Mahkeme) görülen dava sonucunda davan ın k ısmen kabulüyle ba şvurucunun 2.500 TL manevi tazminat ödemesine karar verilmiştir. Karar ın gerekçesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "...Davac ının önceki baz ı beyanlar ında başka kişiler hakk ında da Ermeni olduklar ı yönünde a şağılay ıcı ifadelerde bulunmas ı nedeniyle bu sözleri ele ştiri ve ifade aç ıklamas ı amaçl ı olarak kulland ığını savunmaktad ır. Davac ının konumu, siyasi ki şiliği itibariyle kamuoyu gündemine yans ımış söz ve davran ışlar ı nedeniyle bunlara kar şı yap ılacak eleştirilere katlanmas ı beklenir. Ancak bu ele ştirilerin dü şünce aç ıklamas ı ve eleştiri sınırlar ı içinde kalmas ı doğrudan kişiliğe yönelen a ğır ve aşağılay ıcı ifadeler içermemes i gerekir. Davac ının gerek davaya konu yaz ıdan önceki sözü, gerekse önceden kamuoyuna yans ımış sözleri sonras ında kendi kökeni de Ermeni olan daval ı taraf ından kullan ılan davaya konu sözlerin önemli bir bölümün a ğır eleştiri nitelikli olmakla birlikte 'i ğrenç' sözü içerdiği anlam itibariyle (insanda i ğrenme duygusu uyand ıran, tiksindiren) ifade aç ıklamas ı ve eleştiri s ınırlar ı dışında doğrudan davac ının kişiliğine yönelik a şağılama niteli ğindedir. Bu nedenle daval ının hukuka ayk ırı biçimde davac ının kişilik haklar ına zarar vermi ş olduğundan manevi tazminattan sorumludur." 18. Karar ı temyiz eden ba şvurucu temyiz dilekçesinde; manevi tazminat a hükmedilebilmesi için sözlerin muhatab ı olan kişinin kişilik değerlerine yönelik haks ız bir sald ırının bulunmas ı gerektiğini, dava konusu payla şımlarda bulunmas ının esas sebebinin davac ının önceki eylemleri oldu ğunu, kulland ığı sözlerin Mahkeme taraf ından bağlam ından kopar ılıp yaln ızca "iğrenç" kelimesine odaklan ılarak manevi tazminata hükmedildi ğini belirtmiştir. 19. Karar ı inceleyen Yarg ıtay 4. Hukuk Dairesi 11/12/2018 tarihli ilamla hükmün onanmas ına karar vermi ştir. Bu karar ba şvurucuya 8/1/2019 tarihinde tebli ğ edilmiştir. 20. Başvurucu 5/2/2019 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. Başvuru Numaras ı: 2019/4585 Karar Tarihi : 26/5/2021 5IV.İLGİLİ HUKUK A. Ulusal Hukuk 21. 11/1/2011 tarihli ve 6098 say ılı Türk Borçlar Kanunu nun Sorumluluk kenar başlıklı 49. maddesi şöyledir: Kusurlu ve hukuka ayk ırı bir fiille ba şkas ına zarar veren, bu zarar ı gidermekl e yükümlüdür. Zarar verici fiili yasaklayan bir hukuk kural ı bulunmasa bile, ahlaka ayk ırı bir fiille başkas ına kasten zarar veren de, bu zarar ı gidermekle yükümlüdür. B. Uluslararas ı Hukuk 22.İlgili uluslararas ı hukuk için bkz. Koray Çal ışkan, B. No: 2014/4548, 5/12/2017, 17-23; Kemal K ılıçdaroğlu, B. No: 2014/1577, 25/10/2017, 29-37. V.İNCELEME VE GEREKÇE 23. Mahkemenin 26/5/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 24. Başvurucu; Ermeni kökenli bir vatanda ş olarak şikâyete konu payla şımı, tan ınm ış bir siyasetçi olan davac ının Ermenilere yönelik sistematik olarak nefret söyleminde bulunduğu paylaşımlar ını eleştirmek amac ıyla yapt ığını ifade etmi ştir. Başvurucu; kullanm ış olduğu ifadenin ba ğlam ından kopar ıldığını, nefret söylemine tepki niteli ğinde olmas ının ise dikkate al ınmad ığını iddia etmi ştir. Bir siyasetçi olan davac ıya yönelik ele ştirileri nedeniyle manevi tazminat ödemeye mahkûm edilmesinin toplumda otosansüre sebebiyet verebilece ğini belirten ba şvurucu; davac ının Ermeni toplumuna kar şı kullanm ış olduğu ifadelerin maddi ve manevi varl ığının korunmas ı hakk ını, söz konusu ifadelere cevap olarak yapt ığı paylaşım nedeniyle manevi tazminat ödemesinin ifade özgürlü ğünü ve adil yarg ılanma hakk ını ihlal ettiğini ileri sürmü ştür. 25. Bakanl ık görüşünde; sarf edilen sözün kamusal bir tart ışmaya katk ı sağlar bir yan ının olmad ığı, söz konusu ifadelerin ele ştiri s ınırlar ını aşarak hakaret niteli ğinde ve kişilerin şeref ve itibar ını zedeler nitelikte oldu ğu belirtilerek ba şvurucunun ifade özgürlüğüne yap ıldığı iddia edilen müdahalenin zorunlu bir toplumsal ihtiyaçtan kaynakland ığı, demokratik bir toplumda gerekli ve orant ılı olduğu değerlendirmesinde bulunulmu ştur. 26. Başvurucu, Bakanl ık görüşüne karşı beyan ında daha önceki iddialar ını yinelemiştir. B. Değerlendirme 27. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Başvuru Numaras ı: 2019/4585 Karar Tarihi : 26/5/2021 6Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun iddialar ının bir bütün olarak ifade özgürlüğü kapsam ında incelenmesi gerekti ği değerlendirilmi ştir. 28. Anayasa n ın Düşünceyi aç ıklama ve yayma hürriyeti kenar ba şlıklı 26. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "Herkes, dü şünce ve kanaatlerini söz, yaz ı, resim veya ba şka yollarla tek ba şına veya toplu olarak aç ıklama ve yayma hakk ına sahiptir. Bu hürriyet resmi makamlar ın müdahales i olmaks ızın haber veya fikir almak ya da vermek serbestli ğini de kapsar... Bu hürriyetlerin kullan ılmas ı,... başkalar ının şöhret veya haklar ının,... korunmas ı ... amaçlar ıyla s ınırlanabilir " 1. Kabul Edilebilirlik Yönünden 29. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan ifade özgürlü ğünün ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. 2. Esas Yönündena. Müdahalenin Varl ığı 30. Başvurucunun bir siyasetçiye yönelik sözleri nedeniyle manevi tazminat ödemesine karar verilmi ştir. Söz konusu mahkeme karar ı ile başvurucunun ifade özgürlü ğüne yönelik bir müdahale yap ılm ıştır. b. Müdahalenin İhlal Oluşturup Olu şturmad ığı 31. Anayasa n ın 13. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "Temel hak ve hürriyetler, ... yaln ızca Anayasan ın ilgili maddelerinde belirtile n sebeplere ba ğlı olarak ve ancak kanunla s ınırlanabilir. Bu s ınırlamalar, ... demokrati k toplum düzeninin ... gereklerine ve ölçülülük ilkesine ayk ırı olamaz. 32. Yukar ıda an ılan müdahalenin Anayasa n ın 13. maddesinde öngörülen ve somut başvuruya uygun dü şen, kanunlar taraf ından öngörülme, Anayasa n ın ilgili maddesinde belirtilen nedenlere dayanma ve demokratik toplum düzeninin gereklerine uygunluk koşullar ını sağlay ıp sağlamad ığının belirlenmesi gerekir. i. Kanunilik 33. 6098 say ılı Kanun'un 49. maddesinin kanunla s ınırlama ölçütünü kar şılad ığı sonucuna var ılm ıştır. ii. Meşru Amaç 34. Müdahalenin başkalar ının şöhret veya haklar ının korunmas ına yönelik önlemlerin bir parças ı olduğu ve meşru bir amaç ta şıdığı sonucuna var ılm ıştır. Başvuru Numaras ı: 2019/4585 Karar Tarihi : 26/5/2021 7iii. Demokratik Toplum Düzeninin Gereklerine Uygunluk (1) Genel İlkeler (a) Demokratik Toplum Düzeninin Gerekleri Kavram ı 35.İfade özgürlü ğü; kişinin haber ve bilgilere, ba şkalar ının fikirlerine serbestçe ulaşabilmesi, dü şünce ve kanaatlerinden dolay ı kınanmamas ı ve bunlar ı tek başına veya başkalar ıyla birlikte çe şitli yollarla serbestçe ifade edebilmesi, anlatabilmesi, savunabilmesi, başkalar ına aktarabilmesi ve yayabilmesi anlam ına gelir. Ço ğunluğa muhalif olanlar da dâhil olmak üzere dü şüncelerin her türlü araçla aç ıklanmas ı, aç ıklanan dü şünceye payda ş sağlanmas ı, düşünceyi gerçekle ştirme ve gerçekle ştirme konusunda ba şkalar ını ikna etme çabalar ı ve bu çabalar ın hoşgörüyle kar şılanmas ı çoğulcu demokratik düzenin gereklerindendir. Dolay ısıyla toplumsal ve siyasal ço ğulculuğu sağlamak, her türlü düşüncenin bar ışçıl bir şekilde ve serbestçe ifadesine ba ğlıdır. Bu itibarla dü şünceyi aç ıklama ve yayma özgürlü ğü demokrasinin i şleyişi için yaşamsal önemdedir ( Bekir Coşkun [GK], B. No: 2014/12151, 4/6/2015, 33-35; Mehmet Ali Ayd ın [GK], B. No: 2013/9343, 4/6/2015, 42, 43; Tansel Çöla şan, B. No: 2014/6128, 7/7/2015, 35-38). 36. Temel hak ve özgürlüklere yönelik bir müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun kabul edilebilmesi için zorunlu bir toplumsal ihtiyac ı karşılamas ı ve orant ılı olmas ı gerekir ( Bekir Coşkun, 53-55; Mehmet Ali Ayd ın, 70-72; AYM, E.2007/4, K.2007/81, 18/10/2007). Müdahaleyi olu şturan tedbirin zorunlu bir toplumsal ihtiyac ı karşılad ığının kabul edilebilmesi için amaca ula şmaya elveri şli olmas ı, başvurulabilecek en son çare ve al ınabilecek en hafif önlem olarak kendisini göstermesi gerekmektedir (baz ı farkl ılıklarla birlikte bkz. Bekir Coşkun, 51; Mehmet Ali Ayd ın, 68; Tansel Çöla şan, 51). (b) Başkalar ının Şöhret veya Haklar ının Korunmas ı 37. Anayasa n ın 26. maddesinin ikinci f ıkras ına göre ifade özgürlü ğünün sınırland ırılma nedenlerinden ve bu ba ğlamda ifade özgürlü ğünü kullananlar ın uymas ı gereken görev ve sorumluluklardan biri de ba şkalar ının şöhret veya haklar ının korunmas ıdır. Bireyin şeref ve itibar ı, kişisel kimli ğinin ve manevi bütünlü ğünün bir parças ını oluşturur ve Anayasa n ın 17. maddesinin birinci f ıkras ının korumas ından faydalan ır (İlhan Cihaner (2), B. No: 2013/5574, 30/6/2014, 44) Devlet, bireyin şeref ve itibar ına keyfî olarak müdahale etmemek ve üçüncü ki şilerin sald ırılar ını önlemekle yükümlüdür ( Nilgün Halloran, B. No: 2012/1184, 16/7/2014, 41; Adnan Oktar (3), B. No: 2013/1123, 2/10/2013, 33; Bekir Coşkun, 45; Önder Bal ıkçı, B. No: 2014/6009, 15/2/2017 , 44). Bununla beraber elbette siyasetçilerin de şöhretlerini koruma haklar ı vard ır. (2)İlkelerin Olaya Uygulanmas ı 38. Anayasa Mahkemesi daha önce ba şvurucunun ba şvuruya konu olan ifadeleri nedeniyle adli para cezas ı ödemesine karar verilmesinin ifade özgürlü ğünü ihlal etti ği sonucuna varm ıştır (Hayko Ba ğdat, B. No: 2016/256, 28/11/2019). 39. Söz konusu kararda, ba şvurucu taraf ından kullan ılan "iğrenç" kelimesinin sald ırgan ve rahats ız edici nitelikte bulunabilece ği değerlendirilmi ş ancak ifadenin davac ı taraf ından başlatılan ırk temelli ve tansiyonu yüksek politik bir tart ışmada kullan ıldığına Başvuru Numaras ı: 2019/4585 Karar Tarihi : 26/5/2021 8dikkat çekilmi ş; ifadenin ba şvurucu taraf ından davac ının Ermeni toplumuna yönelik açıklamalar ının başvurucuda yaratm ış olduğu k ızgınlıkla sarf edildi ği vurgulanm ıştır. Bahsi geçen kararda ifade özgürlü ğü ile yaln ızca düşünce ve bilginin özünün korunmas ı amaçlanmad ığı, düşünce ve bilginin sunulu ş şeklinin de ifade özgürlü ğünün korumas ından yararland ığı hat ırlat ılm ış ve son olarak rahats ız edici de olsa siyasilere ili şkin yap ılan bilgilendirme ve ele ştirilerin adli bir ceza ile cezaland ırılmas ının cayd ırıcı etki doğurarak kamuoyundaki farkl ı seslerin susmas ına yol açabilece ği ifade edilmi ştir. Nihai olarak Anayasa Mahkemesi Hayko Ba ğdat (ayn ı kararda bkz. 46-49) karar ında başvurucunun ifade özgürlü ğüne başkalar ının şöhret ve haklar ının korunmas ı amac ıyla yap ılan müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun bir müdahale olmad ığı sonucuna ula şmıştır. 40. Öncelikle Anayasa Mahkemesinin yukar ıda sözü geçen ihlal karar ında ortaya koyduğu ilkeler mevcut olayda da geçerlili ğini korumaktad ır. Eldeki ba şvuruda başvurucunun sözleri nedeniyle manevi tazminat ödemesine karar verilmesinin ifade özgürlüğünü ihlal edip etmedi ği hususu de ğerlendirilecektir. Söz konusu de ğerlendirme soyut bir değerlendirme de ğildir. Çat ışan haklar aras ında dengeleme yap ılabilmesi için başvurucunun kulland ığı ifadelerin türünün, ifadelere yönelik k ısıtlamalar ın niteliğinin ve kapsam ının, ifadelerin kimin taraf ından dile getirildi ğinin, kime yöneldi ğinin, taraflar ın ünlülük derecelerinin ve ilgili ki şilerin önceki davran ışlar ının ve kamuoyu ile di ğer kişilerin kullan ılan ifadeler kar şısında sahip olduklar ı haklar ın ağırlığının değerlendirilmesi gerekir (Nilgün Halloran, 44; Ergün Poyraz (2), 56; Kadir Sağdıç [GK], B. No: 2013/6617, 8/4/2015, 58-66; İlhan Cihaner (2), 66-73). Bunun için ba şvurucu taraf ından söylene n sözlerin yap ılan konu şman ın tamam ı ve söylendi ği bağlamdan kopart ılmaks ızın olay ın bütünselli ği içinde de ğerlendirilmesi gerekir ( Nilgün Halloran, 52; Önder Bal ıkçı, 45). 41. Somut olayda derece mahkemesi, ba şvurucu taraf ından kullan ılan ifadelerin genel olarak a ğır eleştiri mahiyetinde oldu ğunu belirttikten sonra ifadeler içinden "iğrenç" kelimesini seçerek bu sözün a şağılama anlam ı içerdiğinden bahisle ba şvurucunun tazminat ödemesine karar vermi ştir (bkz. 17). İlk derece mahkemesince ve kanun yolu denetimi sürecinde verilen kararlarda davaya konu ifade; payla şımın tamam ı, taraflar aras ında yaşanan polemiğin öncesi ve sonras ı dikkate al ınmaks ızın, bir diğer anlat ımla olay ın bütünselli ği gözard ı edilerek yaln ızca tart ışmal ı bir kelimenin olaylar ın ve başvurucunun kulland ığı sözlerin bütününden kopar ılarak bir de ğerlendirme yap ılm ıştır. Başvurucunun söz konusu ifadeyi kendisinin de içinde bulundu ğu Ermeni toplumuna kar şı davac ının sarf etti ği dah a önceki sözlerine kar şılık olarak kulland ığı hususu derece mahkemeleri taraf ından yeterince tart ışılıp değerlendirilmemi ştir. 42. Buna ilave olarak Anayasa Mahkemesi; siyasetçilerin, kamuoyunca tan ınan kişilerin ve kamusal yetki kullanan görevlilerin gördükleri i şlev nedeniyle daha fazla eleştiriye katlanmak durumunda olduklar ını ve bunlara yönelik ele ştirinin s ınırlar ının çok daha geni ş olduğunu her zaman vurgulam ıştır (siyasetçilerle ilgili olarak bkz. Ergün Poyraz (2) [GK], B. No: 2013/8503, 27/10/2015 , 58; kamusal yetki kullanan görevlilerle ilgili olarak bkz. Nilgün Halloran, 45; tan ınan bir Cumhuriyet ba şsavc ısı ile ilgili olarak bkz. İlhan Cihaner (2), 82; tan ınan ve siyasete haz ırlanan bir kamu görevlisi ile ilgili olarak bkz. Önder Bal ıkçı, 42). 43. Ceza davas ında olduğu gibi -rahats ız edici de olsa- özellikle kendilerine yönelik iddia, itham ve ele ştirileri cevaplama konusunda ba şkalar ına nazaran çok daha avantajl ı konumda olan siyasilere yönelik ele ştiriler nedeniyle ba şvurucunun manevi tazminat ödemeye mahkûm edilmesi cayd ırıcı etki doğurarak kamuoyundaki farkl ı seslerin susmas ına yol aç ıp çoğulcu toplumun sürdürülebilmesine engel olabilir ( Ergün Poyraz (2), 79; Kemal Başvuru Numaras ı: 2019/4585 Karar Tarihi : 26/5/2021 9Kılıçdaroğlu ve Cumhuriyet Halk Partisi, B. No: 2014/12482, 8/5/2019, 46). Bu nedenle somut olayda ba şvurucunun manevi tazminat ödemesine karar verilmesi demokratik toplumun vazgeçilmez bir unsuru olan siyasilerin söylem ve faaliyetlerine ili şkin eleştiri ve bilgilendirme ortam ına da zarar verebilir. 44. Dolay ısıyla başvurucunun ifade özgürlü ğüne başkalar ının şöhret ve haklar ının korunmas ı amac ıyla yap ılan bu müdahalenin de demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun bir müdahale olmad ığı sonucuna ula şılm ıştır. 45. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 26. maddesinde güvence alt ına al ınan ifade özgürlüğünün ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. Selahaddin MENTE Ş bu görüşe kat ılmam ıştır. 3. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 46. 30/11/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: (1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. 47. Başvurucu; ihlalin tespiti ile yeniden yarg ılama talebinde bulunmu ştur. 48. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Do ğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018) karar ında ihlal sonucuna var ıldığında ihlalin nas ıl ortadan kald ırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmi ştir. Anayasa Mahkemesi di ğer bir karar ında ise bu ilkelerle birlikte ihlal karar ının yerine getirilmemesinin sonuçlar ına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devam ı anlam ına gelece ği gibi ilgili hakk ın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanaca ğına da işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019). 49. Bireysel ba şvuru kapsam ında bir temel hakk ın ihlal edildi ğine karar verildi ği takdirde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırıldığından söz edilebilmesi için temel kural mümkün oldu ğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmas ıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kayna ğı belirlenerek devam eden ihlali n durdurulmas ı, ihlale neden olan karar veya i şlemin ve bunlar ın yol açt ığı sonuçlar ın ortadan kald ırılmas ı, varsa ihlalin sebep oldu ğu maddi ve manevi zararlar ın giderilmesi, ayr ıca bu bağlamda uygun görülen di ğer tedbirlerin al ınmas ı gerekmektedir ( Mehmet Do ğan, 55, 57). 50.İhlalin mahkeme karar ından kaynakland ığı veya mahkemenin ihlali gideremedi ği durumlarda Anayasa Mahkemesi 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin (2) Başvuru Numaras ı: 2019/4585 Karar Tarihi : 26/5/2021 10numaral ı fıkras ı ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü nün 79. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (a) bendi uyar ınca ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere karar ın bir örne ğinin ilgili mahkemeye gönderilmesine hükmeder. An ılan yasal düzenleme, usul hukukundaki benzer hukuki kurumlardan farkl ı olarak ihlali ortadan kald ırmak amac ıyla yeniden yarg ılama sonucunu do ğuran ve bireysel ba şvuruya özgülenen bir giderim yolunu öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi taraf ından ihlal karar ına bağlı olarak yeniden yarg ılama karar ı verildiğinde usul hukukundaki yarg ılaman ın yenilenmesi kurumundan farkl ı olarak ilgili mahkemenin yeniden yarg ılama sebebinin varl ığını kabul hususunda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktad ır. Dolay ısıyla böyle bir karar ın kendisine ula ştığı mahkemenin yasal yükümlülü ğü, ilgilinin talebini beklemeksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ı nedeniyle yeniden yarg ılama karar ı vererek devam eden ihlalin sonuçlar ını gidermek üzere gereken i şlemleri yerine getirmektir ( Mehmet Do ğan, 58, 59; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , 57-59, 66, 67). 51.İncelenen ba şvuruda ba şvurucunun sosyal medya hesab ından yapm ış olduğu paylaşım nedeniyle manevi tazminat ödemesine karar verilmesinin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun dü şmediği belirtilerek ba şvurucunun ifade özgürlü ğünün ihlal edildiği sonucuna ula şılm ıştır. Dolay ısıyla ihlalin mahkeme karar ından kaynakland ığı anlaşılmaktad ır. 52. Bu durumda ifade özgürlü ğünün ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Yap ılacak yeniden yarg ılama ise bireysel ba şvuruya özgü düzenleme içeren 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı f ıkras ına göre ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ına yöneliktir. Bu kapsamda yap ılmas ı gereken i ş yeniden yarg ılama karar ı verilerek Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple karar ın bir örne ğinin yeniden yarg ılama yap ılmak üzere Ankara 11. Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmektedir. 53. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 364,60 TL harç ve 3.600 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.964,60 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A.İfade özgürlü ğünün ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL ED İLEBİLİR OLDUĞUNA OYB İRLİĞİYLE, B. Anayasa n ın 26. maddesinde güvence alt ına al ınan ifade özgürlü ğünün İHLAL EDİLDİĞİNE Selahaddin MENTE Ş'in karşıoyu ve OYÇOKLU ĞUYLA, C. Karar ın bir örne ğinin ifade özgürlü ğünün ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere Ankara 11. Asliye Hukuk Mahkemesine (E.2015/155, K.2016/118) GÖNDER İLMES İNE, D. 364,60 TL harç ve 3.600 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.964,60 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ÖDENMES İNE, Başvuru Numaras ı: 2019/4585 Karar Tarihi : 26/5/2021 11E. Ödemenin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, F. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 26/5/2021 tarihinde karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Hicabi DURSUN Yusuf Şevki HAKYEMEZ Üye Üye Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Başvuru Numaras ı: 2019/4585 Karar Tarihi : 26/5/2021 12KARŞIOY GEREKÇES İ 1. Anayasa Mahkemesi ço ğunluğu başvurucunun ifade ve bas ın özgürlü ğünün ihlal edildiğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna, ve ifade özgürlü ğünün ihlal edildi ğine karar vermi ştir. Aşağıda aç ıklad ığım sebeplerle bu karara kat ılmad ım. 2. Başvurucu sosyal medyada bir siyasetçiye yönelik söyledi ği sözler nedeniyle tazminat ödemeye mahkum edilmi ştir. 3. Mahkememizin gerekçeli karar ında başvuru süreci, olay ve olgular ayr ıntılı olarak yaz ıldığından bu süreçler kar şı oy yaz ısında tekrar edilmemi ştir. 4. Ankara 11. Asliye Hukuk Mahkemesinin 03.04.2016 tarihli karar ıyla davan ın kısmen kabul edilerek kullan ılan ifadelerin davac ının kişilik haklar ına sald ırı niteliğinde olduğu değerlendirilerek ba şvurucu aleyhine 2.500 TL manevi tazminat ın ödenmesine karar verilmiştir. Karar ın temyiz edilmesine üzerine Yarg ıtay 4. Hukuk Dairesi taraf ından 11.12.2018 tarihinde verilen bu hüküm onanm ıştır. 5. Başvurucu söz konusu dava nedeniyle tazminata hükmedilmesinin ifade ve bas ın özgürlüğünün ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 6. Anayasa'n ın düşünceyi aç ıklama ve yayma hürriyeti ve bas ın hürriyetine ili şkin haklara bir müdahalenin olup olmad ığı değerlendirirken Anayasa'n ın 13. Maddesinde öngörülen somut ba şvuruya uygun dü şen kanun taraf ından öngörülen, Anayasa'n ın 26. Maddesinin 2. F ıkras ında belirtilen hakl ı sebeplerden bir veya daha fazlas ına dayanma demokratik toplum düzenin gereklerine ve ölçülülük ilkesine ayk ırı olmama şartlar ına uygun olup olmad ığının belirlenmesi gerekir. 7. İfade ve bas ın özgürlükleri mutlak olmay ıp s ınırland ırılabilir nitelikli haklardand ır. Anayasa'n ın 26. Maddesinin 2. F ıkras ında s ınırlama sebeplerine yer verilmi ştir. Bas ın özgürlü ğünün s ınırlanmas ında ise kural olarak 28. Maddenin 4. F ıkras ı gereği Anayasa'n ın 26. ve 27. Madde hükümleri uygulanacakt ır. 8. Anayasa mahkemesine göre kötü niyetli olarak gerçe ğin çarp ıtılmas ı bazen kabu l edilebilir ele ştiri s ınırlar ını aşabilir. Gerçe ğe uygun bir beyana kamuoyunun göz önünde yanl ış bir imaj uyand ırabilecek vurgular, de ğer yarg ılar ı, varsay ımlar hatta imalar e şlik edebilmektedir. Dolay ısıyla haber verme görevi zorunlu olarak ödev ve sorumluluklar ve uyulmas ı gereken s ınırlar içermektedir. Bu durum özellikle bas ında yer alan söylemlerde isimleri zikredilen ki şilerin ciddi şekilde itham edilmeleri hallerinde geçerlidir. (Kadir Sa ğdıç (GK), B. No. 2013-6617, 8 Nisan 2015). 9. Anayasa'n ın 12. Maddesi "temel ve hak ve hürriyetler ki şinin topluma ailesine ve diğer kişilere karşı ödev ve sorumluluklar ını ihtiva eder." düzenlemesiyle ki şilerin sahip olduklar ı temel hak ve hürriyetleri kullan ılırken ödev ve sorumluluklar ının bulunduğuna gönderme yapmaktad ır. İfade ve bas ın özgürlükleri kullan ırken de geçerli olan baz ı görev ve sorumluluklar bulunmaktad ır. Mahkememizin (Orhan Pala, B. No: 2014/2983, 15/2/2017 Önder BALIKÇI B. No: 2014/6009 , 15/2/2017) kararlar ında da bas ın özgürlüklerinin mutlak olarak düzenlenmedi ği Anayasa'n ın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere ba ğlı olarak sınırland ırıldığına izin verildi ği vurgulanm ıştır. Başvuru Numaras ı: 2019/4585 Karar Tarihi : 26/5/2021 1310. AİHM, ifade özgürlü ğü ile özel ya şama sayg ı ve kişilik haklar ının korunmas ını dengelerken birçok faktörü de ğerlendirmektedir. Bas ın da yer alan ifadelerin genel yarar ile tart ışmaya katk ısı ilgili kişinin ne kadar me şhur olduğu ve haberin konusunun ne oldu ğu, ilgili kişinin yay ından önceki davran ışı, bilgi elde edinme yöntem ve do ğruluğu, yay ının içeriği biçimi ve sonuçlar ı ifadeye uygulanan yapt ırımın ağırlığı gibi kriterleri her somut olay bağlam ında değerlendirmektedir. 11. AİHM, ifade ve bas ın özgürlü ğü ile kişilerin şeref ve itibar hakk ının dengelenmesinde ki şilerin yapt ığı iş kamu görevlisi olup olmamas ı politikac ı olup olmamas ı gibi kriterleri de esas alarak somut olaylar ı değerlendirmektedir. 12. Orant ılılığa ilişkin yap ılan değerlendirilmelerde anayasa mahkemesi ilk derece mahkemeler taraf ından hükmolunan manevi tazminat, adli para cezas ı, hükmün açıklanmas ının geri b ırak ılmas ı kararlar ının mağdurun şeref ve itibar ının korunmas ını isteme hakk ı ile ifade özgürlü ğü aras ında kurulmas ı gereken dengeyi ba şvurucu aleyhine bozmad ığı gerekçesiyle dü şünceyi aç ıklama ve yayma özgürlü ğünü ihlal etmedi ğini karar vermi ştir. (Nilgün Halloran, B. No: 2012/1184, 16/7/2014 ve Emin Ayd ın, B. No: 2013/2602, 23/1/2014). 13. Başvurucu aleyhine sosyal medyada kulland ığı sözler nedeniyle Ankara 11. Asliye hukuk mahkemesince tazminata hükmedilmi ştir. Başvurucu aleyhine tazminat a hükmedilmesine ili şkin kamu yarar ı ve başkalar ının şöhret ve haklar ının korunmas ının bir parças ı olduğu meşru bir amac ının olduğu aç ıktır. Türk Medeni Kanunun 24. Maddesi ve Türk Borçlar Kanunu 58. Maddesi uyar ınca tazminata hükmedildi ğinden ilgili hükümlerin kanunilik şart ının taşıdığı belirlenmi ştir. 14. Kişilerin şeref ve itibar ının korunmas ı bas ın ve ifade özgürlü ğü hürriyetini n korunmas ı konusunda de ğerlendirme yap ılırken mahkemelerce bir dengelenme yap ılma zorunlulu ğu vard ır. Ölçütler belirlenirken ana ölçütlerden birisi de "kamu yarar ıdır." yay ın salt toplumun yarar ı gözetilerek yap ılm ış olmal ıdır. Toplumun ç ıkar ı dışında hiçbir ki şisel çıkar gerçeklerin yanl ış olarak sunulmas ına neden olmamal ıdır. Haber oldu ğu biçimiyle verilmeli ki şisel katk ı yer almamal ıdır. Gerek yaz ılı gerekse görsel bas ının bu işlevini yerine getirirken özellikle yay ının gerçek olmas ının yay ında kamu yarar ı bulunmas ını toplumsal ilgilinin varl ığını konunun güncelli ğini gözetmeli ve haber verilirken öz ve biçim aras ındaki denge korunmal ıdır bu ilke ve kurallar gözetilmeden yap ılan yay ın hukuka ayk ırılık oluşturur. Böylece ki şilik haklar ı sald ırıya uğram ış olur. An ılan ilke ve kurallara uyulmas ı durumunda ise yay ının anayasa bas ın yasas ı ve bas ının genel i şlevi karşısında kişilik değerlerine sald ırı teşkil etmedi ği kabul edilmelidir. 15. Somut olayda Ankara 11. Asliye hukuk mahkemesi yapt ığı değerlendirmede başvurucu taraf ından sosyal medyada kullan ılan sözlerin olgusal bir temele dayal ı şok edici yorum ve de ğerlendirilmeler olarak kabul edilmemi ştir. Hedef al ınan kişinin tan ınm ış bir kişi olmas ı sebebiyle kendisine yönelik ifadelerin sade vatanda şlara k ıyasla daha fazla müsamaha gösterilmesi beklenebilirse de ilk derece mahkemesi karar ında davaya konu sözlerin önemli bir bölümünün a ğır nitelikli ele ştiri olmakla birlikte i ğrenç sözünün ele ştiri s ınırlar ı dışında kald ığını davac ının kişiliğine yönelik bir a şağılama oldu ğunu değerlendirmi ştir. Bu nedenle de ilk derece mahkemesince ba şvurucunun hukuka ayk ırı biçimde davac ının kişilik haklar ına zarar verdi ği kabul edilerek manevi tazminata hükmedilmi ştir. Yarg ılama makamlar ı taraf ından sarf edilen sözlerin hiçbir tart ışmaya katk ı sunmayan ve hedefi belli tamamen Başvuru Numaras ı: 2019/4585 Karar Tarihi : 26/5/2021 14kişilik haklar ına sald ırıya yönelik oldu ğu sonucuna var ılarak bu söylemlerin ifade özgürlü ğü ve eleştiri hakk ı kapsam ında korunamayaca ğını değerlendirmi ştir. 16. Anayasa mahkemesince ba şvurucu taraf ından sarf edilen sözlerin kamusal bir tart ışmaya katk ı sağlayan bir yönünün olmamas ı eleştiri s ınırlar ını aşarak hakaret niteli ğinde kişilerin şeref ve itibar ını zedeler nitelikte olmas ı dikkate al ındığında başvurucunun ifade özgürlüğüne yap ıldığı iddia edilen müdahalenin zorunlu bir toplumsal ihtiyaçtan kaynakland ığı ve aç ıkça demokratik bir toplumda gerekli oldu ğu sonucuna ula şmal ıdır. 17. Yukar ıda belirtilen gerekçelerle bas ın ve ifade özgürlü ğünün ihlal edilmedi ği görüşüyle say ın çoğunluğun görüşüne kat ılmad ım. Üye Selahaddin MENTE Ş