TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR MUSTAFA AKKU Ş BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/33044) Karar Tarihi: 29/9/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/33044 Karar Tarihi : 29/9/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜN Muammer TOPAL Selahaddin MENTE Ş Raportör : Selçuk KILIÇ Başvurucu : Mustafa AKKU Ş I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, Yarg ıtay üyeliğine ilişkin mevcut yetkilerin kald ırılmas ına ve Yarg ıtay Yüksek Disiplin Kurulu
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR MUSTAFA AKKU Ş BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/33044) Karar Tarihi: 29/9/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/33044 Karar Tarihi : 29/9/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜN Muammer TOPAL Selahaddin MENTE Ş Raportör : Selçuk KILIÇ Başvurucu : Mustafa AKKU Ş I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, Yarg ıtay üyeliğine ilişkin mevcut yetkilerin kald ırılmas ına ve Yarg ıtay Yüksek Disiplin Kurulu olu şturulmas ına yönelik Yarg ıtay Birinci Ba şkanl ık Kurulu karar ına karşı yap ılan itiraz ın Yarg ıtay Başkanlar Kurulu karar ı ile reddedilmesi nedeniyle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 25/8/2017 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüşünü bildirmi ştir. 7. Başvurucu, Bakanl ık görüşüne karşı beyanda bulunmam ıştır. III. OLAY VE OLGULAR 8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 9. Başvurucu, eski Yarg ıtay üyesidir. Ba şvurucunun da aralar ında bulundu ğu 140 Yarg ıtay üyesinin üzerine at ılı cebir ve şiddet kullanarak, Türkiye Cumhuriyeti Anayasa's ının öngördüğü düzeni ortadan kald ırmaya veya bu düzen yerine ba şka bir düzenin fiilen Başvuru Numaras ı: 2017/33044 Karar Tarihi : 29/9/2020 3uygulanmas ını önlemeye te şebbüs suçlar ı nedeniyle göreve devam etmesinin tehlike arz edeceği belirtilerek Yarg ıtay Birinci Ba şkanl ık Kurulunun 17/7/2016 tarihli karar ı ile mevcut yetkilerin kald ırılmas ına ve Yarg ıtay Yüksek Disiplin Kurulu olu şturulmas ına karar verilmiştir. 10. Başvurucu taraf ından Yarg ıtay Birinci Ba şkanl ık Kurulunun 17/7/2016 tarihli karar ına karşı Yarg ıtay Başkanlar Kuruluna itiraz edilmi ştir. Yarg ıtay Başkanlar Kurulu 21/12/2016 tarihli karar ile ba şvurucunun itirazlar ını ve taleplerini reddetmi ştir. Bu kapsamda, di ğer hususlar ın yan ında ağır cezal ık ve suçüstü hükümlerinin uygulanarak soruşturman ın Ankara Cumhuriyet Ba şsavc ılığınca yürütülmesinin usule uygun oldu ğu da belirtilmiştir. 11. Başvurucu, Yarg ıtay Başkanlar Kurulunun 21/12/2016 tarihli karar ına karşı tekrar itirazda bulunmu ş ve bu itiraz ı da yine Yarg ıtay Başkanlar Kurulunun 9/6/2017 tarihli karar ı ile reddedilmi ştir. 12. Yarg ıtay Başkanlar Kurulunun 9/6/2017 tarihli karar ının 1/8/2017 tarihinde tebellüğ edildiği beyan edilmi ştir. 13. Başvurucu 25/8/2017 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK 14. 4/2/1983 tarihli ve 2797 say ılı Yarg ıtay Kanunu'nun "Başkanlar Kurullar ının görevleri" kenar başlıklı 17. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: Başkanlar kurullar ının görevleri şunlard ır: 1.Başkanlar Kurulunun Görevleri: ...d) Birinci Ba şkanl ık Kurulu, Yüksek Disiplin Kurulu ile Yönetim Kurulu kararlar ına karşı yap ılan itirazlar ı kesin olarak karara ba ğlamak. Bu itirazlar ın incelenmesinde karara kat ılan kurul üyesi daire ba şkanlar ı Kurula kat ılamaz ve eksiklikler o dairenin k ıdem l üyeleriyle tamamlan ır. ...Başkanlar kurullar ının itiraz üzerine veya do ğrudan do ğruya verdikleri bütün kararlar kesin olup, bu kararlar aleyhine ba şka bir yarg ı merciine ba şvurulamaz." 15. 2797 say ılı Kanun'un "Birinci Ba şkanl ık Kurulunun görevleri" kenar ba şlıklı 18. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: Birinci Ba şkanl ık Kurulunun görevleri şunlard ır: ... Başvuru Numaras ı: 2017/33044 Karar Tarihi : 29/9/2020 44. Yarg ıtay Birinci Ba şkan ı, birinci ba şkanvekilleri daire ba şkanlar ı ve üyeleri ile Yarg ıtay Cumhuriyet Ba şsavc ısı ve Yarg ıtay Cumhuriyet Ba şsavc ıvekilinin hakimlik vakar ve onuruna ve ki şisel haysiyetlerine dokunan veya görev gereklerine uygun dü şmeye n davran ışlar ından, kişisel ve görevle ilgili suçlardan dolay ı ön veya ilk soru şturma yapmak ve bu soru şturman ın, bir daire ba şkan ı veya üye taraf ından yap ılmas ı gerektiği takdirde , hakk ında soruşturma yap ılacak olandan k ıdemli olmas ı koşulu ile bu görevliyi belli etme k bu mümkün olmad ığı takdirde e şit k ıdemli, o da yok ise en yak ın k ıdemli başkan veya üyeyi görevlendirmek, ... 6. Kanunlarla verilen di ğer görevleri yerine getirmek." V.İNCELEME VE GEREKÇE 16. Mahkemenin 29/9/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 17. Başvurucu; aleyhinde oldu ğu dile getirilen bilgi ve belgelere eri şimi engellenerek savunma yapma imkân ının k ısıtland ığını, masum oldu ğunun ispat ının taraf ından istenildiğini ve ispat külfetinin tersine çevrildi ğini, Yarg ıtay Başkanl ığınca yap ılmas ı gerekirken soru şturman ın yetkisiz ve görevsiz adli birimlerce yap ıldığını, hakk ında kesinleşmiş bir yarg ı karar ı hatta tanzim edilmi ş iddianame dahi yokken söz konusu kararlar ın tesis edildi ğini, kararlarda gösterilen gerekçelerin keyfî ve ciddiyetten uzak olduğunu ileri sürmü ştür. Başvurucu ayr ıca, Yarg ıtay Birinci Ba şkanl ık Kurulu karar ı ile Yarg ıtay Başkanlar Kurulu kararlar ında yap ılan işlem ve al ınan kararlara kar şı hangi kanun yollar ı ve mercilere ba şvurulmas ı gerektiğinin ve bu ba şvurular ın sürelerinin gösterilmedi ğini belirterek Anayasa'n ın 10., 13., 19., 36., 38. ve 40. maddelerinde yer alan haklar ının ihlal edildiğini iddia etmi ştir. 18. Bakanl ık görüşünde, öncelikli olarak uyu şmazl ığın Anayasa n ın 36. maddesinde düzenlenen adil yarg ılanma hakk ının koruma alan ı d ışında olduğu belirtilmi ştir. Ayr ıca Hâkimler ve Savc ılar Yüksek Kurulu Genel Kurulunun 24/8/2016 tarihli karar ı ile meslekte n çıkar ılmas ına karar verilmesi nedeniyle ba şvurucunun ma ğdur s ıfat ının bulunmad ığı değerlendirmesine yer verilmi ştir. Görüş yaz ısında esas yönünden ise ba şvurucu hakk ında tesis edilen görevden çekilmeye davet i şleminin ilgili mevzuattaki usul ve yasal güvencelere riayet edilerek yap ıldığı, başvurucunun Anayasa ve Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi kapsam ında korunan haklar ını etkileyen bir unsurun bulunmad ığı ifade edilmi ştir. B. Değerlendirme 19. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun ileri sürdü ğü şikâyetlerinin ileri sürülüş tarz ı ve mahiyeti gözetilerek belirtilen ihlal iddialar ı adil yarg ılanma hakk ı kapsam ında incelenmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2017/33044 Karar Tarihi : 29/9/2020 520. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 47. maddesinin (5) numaral ı fıkras ı ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 64. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı gereği bireysel ba şvurunun ba şvuru yollar ının tüketildi ği, başvuru yolu öngörülmemi ş ise ihlalin ö ğrenildiği tarihten itibaren otu z gün içinde yap ılmas ı gerekir. 21. 2797 say ılı Kanun'un 17. maddesinde, Yarg ıtay Birinci Ba şkanl ık Kurulu karar ına karşı yap ılan itirazlar ı kesin olarak karara ba ğlamak Yarg ıtay Başkanlar Kurulunun görevleri aras ında say ılm ış, ayr ıca an ılan maddenin son f ıkras ında Başkanlar Kurulunun itiraz üzerine veya do ğrudan doğruya verdi ği bütün kararlar ın kesin oldu ğu ve bu kararlar aleyhine ba şka bir yarg ı merciine ba şvurulamayaca ğı aç ıkça düzenlenmi ştir. 22. Yukar ıda belirtilen aç ıklamalar ile mevzuat hükümleri uyar ınca Yarg ıtay Başkanlar Kurulunun itiraz üzerine verdi ği kararlar ın kesin nitelikte oldu ğu ve itiraz üzerine verilen kararlara kar şı tekrar itirazda bulunmaya mevzuat ın imkân vermedi ği anlaşılmaktad ır. 23. Buna göre bireysel ba şvuru aç ısından başvurucunun Yarg ıtay Başkanlar Kurulunun itiraz üzerine verdi ği kesin nitelikteki karara kar şı bu karar ı öğrenmesinden itibaren otuz günlük ba şvuru süresi içinde Anayasa Mahkemesine ba şvurmas ı gerektiği açıktır. 24. Somut olayda Yarg ıtay eski üyesi olan ba şvurucunun Yarg ıtay Birinci Başkanl ık Kurulunun 17/7/2016 tarihli karar ına karşı yapt ığı itiraz Yarg ıtay Başkanlar Kurulunun 21/12/2016 tarihli karar ı ile reddedilmi ştir. Bu karardan sonra ba şvurucu taraf ından mevzuatta öngörülmeyen Yarg ıtay Başkanlar Kuruluna ikinci itiraz ının bireysel başvuru süresinin i şleyişi bak ımından bir etkisi ve i şlevi olmayacakt ır. Bu itibarla söz konusu karara kar şı bireysel ba şvurunun Yarg ıtay Başkanlar Kurulunun 21/12/2016 tarihli karar ının başvurucuya tebli ğ edildiği -en geç ikinci itiraz tarihi olan 16/1/2017 tarihi kabul edilmi ştir- tarihten itibaren otuz gün içinde yap ılm ış olmas ı gerekirken 25/8/2017 tarihinde yap ılmas ı nedeniyle ba şvuruda süre a şımı bulunduğu sonucuna var ılm ıştır. 25. Öte yandan ba şvurucu taraf ından Yarg ıtay Birinci Ba şkanl ık Kurulu karar ı ile Yarg ıtay Başkanlar Kurulu kararlar ında yap ılan işlem ve al ınan kararlara kar şı hangi kanun yollar ı ve mercilere ba şvurulmas ı gerektiğinin ve bu ba şvurulara ili şkin sürelerin gösterilmedi ği iddias ında da bulunulmu ş ise de Yarg ıtay Birinci Ba şkanl ık Kurulu kararlar ına karşı yap ılacak itiraz ba şvurusu ve bu ba şvurular kar şısında verilecek Yarg ıtay Başkanlar Kurulu kararlar ının niteliği hakk ındaki kanun hükmünün sarih, anla şılabilir ve ula şılabilir nitelikte oldu ğu değerlendirilmi ştir. 26. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun di ğer kabul edilebilirlik ko şullar ı yönünden incelenmeksizin süre aşımı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Başvurunun süre aşımı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, Başvuru Numaras ı: 2017/33044 Karar Tarihi : 29/9/2020 6B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 29/9/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜN Üye Üye Muammer TOPAL Selahaddin MENTE Ş