TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR HASRET ÇOMAK BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/37433) Karar Tarihi: 10/2/2021 Başvuru Numaras ı: 2018/37433 Karar Tarihi : 10/2/2021 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Volkan ÇAKMAK Başvurucu : Hasret ÇOMAK Vekili : Av. Bülent İLGÜ I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, özlük haklar ına ilişkin olarak aç ılan davada kazan ılm ış haklara ve i
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR HASRET ÇOMAK BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/37433) Karar Tarihi: 10/2/2021 Başvuru Numaras ı: 2018/37433 Karar Tarihi : 10/2/2021 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Volkan ÇAKMAK Başvurucu : Hasret ÇOMAK Vekili : Av. Bülent İLGÜ I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, özlük haklar ına ilişkin olarak aç ılan davada kazan ılm ış haklara ve ilgili mevzuata ayk ırı karar verilmesi nedeniyle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 25/12/2018 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle olaylar özetle şöyledir: 6. Başvurucu, Türk Silahl ı Kuvvetleri (TSK) bünyesinde (doçent) k ıdemli albay rütbesiyle görev yapmakta iken kendi iste ği ile 7/11/2000 tarihinde emekli olmu ştur. 7. Başvurucu emekli olmas ını müteakip Kocaeli Üniversitesi bünyesinde ö ğretim üyesi olarak çal ışmaya başlam ıştır. Bu görevinden de rektör yard ımc ısı iken profesör titri ile 2/1/2015 tarihinde emekliye ayr ılm ıştır. Başvuru Numaras ı: 2018/37433 Karar Tarihi : 10/2/2021 38. Başvurucu 27/7/1967 tarihli ve 926 say ılı Türk Silahl ı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun geçici 30. maddesi (9/5/2008 tarihli ve 26871 say ılı Resmî Gazete'de yay ımlanan 5758 say ılı Kanun'un 8. maddesi ile eklenen) hükmü uyar ınca lehine kadrosuzluk tazminat ı ödenmesi istemiyle Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK) ba şvuruda bulunmu ştur. 9. SGK 13/7/2015 tarihli i şlemi ile talebi reddetmi ştir. 10. Başvurucu, söz konusu i şlemin iptali ve kadrosuzluk tazminat ının ödenmemesi nedeniyle u ğrad ığı zarar ın tazmini için Ankara 1. İdare Mahkemesinde (Mahkeme) dava açm ıştır. 11. Mahkeme 22/3/2017 tarihli karar ıyla davay ı kabul etmi ştir. Karar ın ilgili k ısm ı şöyledir: "... kadrosuzluk tazminat ı al ınabilmesi için üç ko şul öngörülmü ştür. Bunlar; 1- 543 4 say ılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sand ığı Kanunu hükümlerine göre emeklilik hakk ını elde etmiş olmak, 2- K ıdemli albay olmak, 3- Kendi iste ği ile emekli olmakt ır. Yukar ıda an ılan Kanun hükümlerinin birlikte de ğerlendirilmesinden, 926 sayılı Kanunda 'kadrosuzluk tazminat ı'nın şu ana kadar üç a şama geçirdi ği görülmektedir. Bunlar; ilk düzenleme ile, kadrosuzluk nedeniyle re'sen emekliye sevk edilen Kanund a rütbeleri belirtilmi ş personele kadrosuzluk tazminat ı ödeneceği öngörüldü ğü halde, 1993 yılında getirilen ikinci düzenleme ile, yukar ıda belirtilenlerden ba şka, rütbe beklem e süresini dolduran albaylardan kendi iste ği üzerine emekliye ayr ılanlara da kadrosuzlu k tazminat ı ödeneceği öngörülmü ş, 2008 y ılında yap ılan son düzenleme ile de, bir ad ım daha ileriye gidilerek, 5434 say ılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sand ığı Kanunu hükümlerine göre emeklilik hakk ını elde etmi ş olan k ıdemli albaylardan kendi iste ği ile emekli olanlara da kadrosuzluk tazminat ı ödeneceği öngörülmü ştür. ...Bak ılan davada; 926 say ılı Kanun'daki düzenlemelerin yukar ıda kronolojik olarak belirtildiği Geçici 30. madde ile getirilen düzenleme de, 'kadrosuzluk tazminat ı' için üç koşulun öngörüldü ğü, bunlar ın; 5434 say ılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sand ığı Kanun u hükümlerine göre emeklilik hakk ını elde etmi ş olmak, k ıdemli albay olmak ve kendi iste ği ile emekli olmak oldu ğu, davac ının bu üç ko şulu da ta şıdığı anlaşılmakta olup, isteminin reddine ili şkin dava konusu i şlemde an ılan mevzuata uygunluk bulunmamaktad ır. ." 12. SGK taraf ından yap ılan itiraz sonucu hüküm Ankara Bölge İdare Mahkemesi 11. Dava Dairesi ( İstinaf Dairesi) taraf ından 3/10/2018 tarihli kararla kald ırılm ış ve davan ın kesin olarak reddine hükmedilmi ştir. Gerekçede başvurucunun ikinci kez emekliye ayr ıldığı ve profesör kadro unvan ı üzerinden lehine emekli ayl ığı bağland ığı, bu nedenle son olarak kıdemli albay rütbesinden emekli olmam ış bulunan ba şvurucuya kadrosuzluk tazminat ının ödenmemesinin hukuka ayk ırı olmad ığı ifade edilmi ştir. 13. Başvurucu, nihai hükmü 11/12/2018 tarihinde tebellü ğ etmesinin ard ından 25/12/2018 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK 14. 926 say ılı Kanun'un "General ve amiral miktarlar ı" kenar ba şlıklı 49. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2018/37433 Karar Tarihi : 10/2/2021 4 "... f) Bekleme süreleri sonunda terfi ettirilemeyen general ve amiraller emekliye sevk edilirler. Bunlardan: I Bekleme ve görev süresi sonunda emekliye sevk edilen veya bu süreler içerisinde kendi iste ği üzerine emekliye ayr ılan orgeneral-oramiraller, II Bekleme süresi sonunda, kadrosuzluk sebebiyle terfi ettirilemeyerek emekliye sevk edilen general ve amiraller, III Bu maddenin (d) bendi gere ğince ayn ı rütbede hizmete devam ettirilerek kadrosuzluk nedeniyle, bir üst rütbeye terfi ettirilmeyip emekliye sevk edilen general ve amiraller, IV 47 nci maddenin (f) bendine göre korgeneral-koramiralli ğe yükselemeyen v e bekleme süresi sonunda emekliye sevk edilen tümgeneral-tümamiraller, V Yaş haddinden emekliye ayr ılan general-amiral ve albaylar ile, VI Kadrosuzluk nedeniyle ya ş haddinden önce emekliye sevk edilen albay, yarbay, binbaşı ve yüzba şılara, emekliye sevk edildikleri tarihi takip eden ayba şından itibaren , orgeneral ayl ığının (ek gösterge dahil); yüzba şılara % 30'u, binba şılara % 50'si, yarbaylar a % 55'i, albaylara % 70'i, tu ğgeneral-tu ğamirallere %75'i, tümgeneral-tümamirallere %80'i, korgeneral-koramirallere % 90' ı, orgeneral-oramirallere % 100'ü oran ında kadrosuzluk tazminat ı rütbelerinin ve makam ının yaş haddinden az olmamak üzere 65 ya şına kadar olan sürede Emekli Sand ığınca ödenir. Ancak bu suretle verilecek emekli ayl ığı ve kadrosuzluk tazminat ının toplam ı, Silahl ı Kuvvetlerde görevli ayn ı rütbedeki bütün emsalinden en az istihkak, tazminat ve ayl ık alan ın eline geçenden fazla olamaz. " 15. 926 say ılı Kanun'un geçici 30. maddesi şöyledir: Bu Kanunun ek 5 inci maddesi kapsam ında kadrosuzluk tazminat ı almaya hak kazanm ış olanlar hariç olmak üzere, 5434 say ılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sand ığı Kanunu hükümlerine göre emeklilik hakk ını elde etmi ş olan k ıdemli albaylardan kendi iste ği ile emekli olanlara da yeni bir düzenleme yap ılıncaya kadar, 49 uncu maddenin (f) bendi esaslar ına göre kadrosuzluk tazminat ı ödenir.'' V.İNCELEME VE GEREKÇE 16. Mahkemenin 10/2/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı 17. Başvurucu 926 say ılı Kanun hükümlerinin aç ıkça hatal ı yorumland ığını, albay rütbesinde görev yapm ış subaylar ın da tazminat ı hak ettiğini, kazan ılm ış hakk ının dikkate alınmad ığını, benzer durumda olan albaylara ödeme yap ıldığını, eşitlik ilkesine ve hukuka ayk ırı karar verildi ğini ileri sürmü ştür. Başvuru Numaras ı: 2018/37433 Karar Tarihi : 10/2/2021 5B. Değerlendirme 18. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun iddialar ı dikkate al ındığında şikâyetin karar sonucuna yönelik oldu ğu anlaşıldığından incelemenin bu kapsamda yap ılmas ı uygun görülmü ştür. 19. Anayasa n ın 148. maddesinin dördüncü f ıkras ında kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlara ili şkin şikâyetlerin bireysel ba şvuruda incelenemeyece ği belirtilmi ştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde dava konusu yap ılm ış maddi olay ve olgular ın kan ıtlanmas ı, delillerin de ğerlendirilmesi, hukuk kurallar ının yorumlanmas ı, uygulanmas ı ile uyuşmazl ıkla ilgili var ılan sonucun adil olup olmamas ı bireysel ba şvuru konusu olamaz. Ancak bireysel ba şvuru kapsam ındaki hak ve özgürlüklere müdahale te şkil eden, bariz takdir hatas ı veya aç ık bir keyfîlik içeren tespit ve sonuçlar bu kapsamda de ğildir ( Ahmet Sa ğlam, B. No: 2013/3351, 18/9/2013, 42). 20. Somut olayda iddia, savunma ve tüm dosya kapsam ı incelenerek yukar ıda belirtilen (bkz. 12) gerekçe ile hüküm kurulmu ştur. 21. Mevzuat ın, somut olay ın ve delillerin yorumlanmas ı, yukar ıda an ılan ilkeler (bkz. 19) uyar ınca uyuşmazl ığı çözmekle görevli mahkemenin takdirinde olup bireysel başvuruda de ğerlendirmeye konu edilemez. İstinaf Dairesi, kadrosuzluk tazminat ı talebinin reddini hukuka uygun bulurken ba şvurucunun son olarak ö ğretim üyesi (profesör) kadrosundan emekli oldu ğu hususu üzerinde durmu ştur. İstinaf Dairesi, ba şvurucunun gereken şartlar ı taşımad ığını ifade ederek ilgili kanun hükümlerini son olarak farkl ı kadrolardan emekli olanlar ın kadrosuzluk tazminat ına hak kazanamayaca ğı yönünde yorumlam ıştır. Başvurucunun benzer durum olarak örnek gösterdi ği Dan ıştay kararlar ına konu uyu şmazl ıklar ın kanunun yürürlük tarihi esas al ınarak verilen ret kararlar ına ilişkin olduğu ve başvurucu gibi daha sonra farkl ı bir kadrodan emekli olanlara ili şkin olmad ığı görülmektedir. 22. Buna göre ba şvurucu taraf ından ileri sürülen iddialar, delillerin değerlendirilmesi ve hukuk kurallar ının yorumlanmas ına ilişkin olup kararda bariz takdir hatas ı veya aç ık bir keyfîlik olu şturan bir durumun da bulunmad ığı dikkate al ındığında ihlal iddialar ının kanun yolu şikâyeti niteli ğinde oldu ğu anlaşılmaktad ır. 23. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun di ğer kabul edilebilirlik ko şullar ı yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, Başvuru Numaras ı: 2018/37433 Karar Tarihi : 10/2/2021 6B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 10/2/2021 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Muammer TOPAL Recai AKYEL Üye Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş