TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR KEMAL KEKEÇ BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/33316) Karar Tarihi: 30/9/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/33316 Karar Tarihi : 30/9/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : M. Emin KUZ Rıdvan GÜLEÇ Yıldız SEFERİNOĞLU Basri BAĞCI Raportör : Muzaffer KORKMAZ Başvurucu : Kemal KEKEÇ Vekili : Av. Kas ım ER I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, tutuklu olan ba şvurucunun avukat ıyla görüşmesinin teknik araçlarla kayda al ınmas ı ve inf
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR KEMAL KEKEÇ BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/33316) Karar Tarihi: 30/9/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/33316 Karar Tarihi : 30/9/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : M. Emin KUZ Rıdvan GÜLEÇ Yıldız SEFERİNOĞLU Basri BAĞCI Raportör : Muzaffer KORKMAZ Başvurucu : Kemal KEKEÇ Vekili : Av. Kas ım ER I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, tutuklu olan ba şvurucunun avukat ıyla görüşmesinin teknik araçlarla kayda al ınmas ı ve infaz memurunun görü şmeyi izlemesi nedenleriyle ki şi hürriyeti ve güvenliği hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 14/8/2017 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüşünü bildirmi ştir. 6. Başvurucu, Bakanl ığın görüşüne karşı süresinde beyanda bulunmu ştur. III. OLAY VE OLGULAR7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ve Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) arac ılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2017/33316 Karar Tarihi : 30/9/2020 3A. Genel Bilgiler 8. Türkiye 15 Temmuz 2016 tarihinde askerî bir darbe te şebbüsüyle kar şı karşıya kalm ış ve bu nedenle 21/7/2016 tarihinde ülke genelinde ola ğanüstü hâl ilan edilmi ştir. Olağanüstü hâl 19/7/2018 tarihinde son bulmu ştur. Kamu makamlar ı ve yarg ı organlar ı -olgusal temellere dayanarak- bu te şebbüsün arkas ında Türkiye'de çok uzun y ıllard ır faaliyetlerine devam eden ve son y ıllarda Fethullahç ı Terör Örgütü (FETÖ) ve/veya Paralel Devlet Yap ılanmas ı (PDY) olarak isimlendirilen bir yap ılanman ın olduğunu değerlendirmi şlerdir ( Ayd ın Yavuz ve di ğerleri [GK], B. No: 2016/22169, 20/6/2017, 12-25). 9. Darbe te şebbüsü s ıras ında ve sonras ında ülke genelinde darbe giri şimiyle bağlant ılı ya da do ğrudan darbe giri şimiyle ba ğlant ılı olmasa bile FETÖ/PDY ile bağlant ılı olan çok say ıda kişi hakk ında Cumhuriyet ba şsavc ılıklar ı taraf ından soru şturma başlatılm ıştır (Ayd ın Yavuz ve di ğerleri , 51). B. Başvurucuya İlişkin Süreç 10. Başvurucu hakk ında darbe te şebbüsünden sonra İstanbul Cumhuriyet Başsavc ılığı (Başsavc ılık) taraf ından FETÖ/PDY'nin hiyerar şik yap ılanmas ında yer ald ığı iddias ıyla soruşturma başlatılm ıştır. 11. Başvurucu, Ba şsavc ılığın talimat ıyla 30/3/2017 tarihinde gözalt ına al ınm ıştır. 12.İstanbul 8. Sulh Ceza Hâkimli ği 31/3/2017 tarihinde ba şvurucunun terör örgütüne üye olma suçundan tutuklanmas ına karar vermi ştir. 13. Başsavc ılık 26/4/2017 tarihli iddianameyle ba şvurucunun terör örgütüne üye olma suçundan cezaland ırılmas ı istemiyle ayn ı yer ağır ceza mahkemesinde kamu davas ı açm ıştır. 14. İstanbul 22. A ğır Ceza Mahkemesi (Mahkeme) iddianameyi kabul etmi ş ve E.2017/65 say ılı dosya üzerinden kovu şturma aşamas ı başlam ıştır. 15. Mahkeme 13/7/2017 tarihinde yapt ığı duruşmada verdi ği ara kararla başvurucunun tutuklulu ğunun devam ına ve avukat ıyla görüşmesinin teknik araçlarla kayd a alınmas ı ve infaz memurunun görü şmeyi izlemesi şeklindeki k ısıtlaman ın devam ına karar vermiştir. 16. Başvurucu an ılan karar ı 13/7/2017 tarihinde ö ğrendiğini bildirmi ştir. 17. Başvurucu 14/8/2017 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. 18. Mahkeme 3/7/2019 tarihinde, ba şvurucunun terör örgütüne üye olma suçundan beraatine karar vermi ş ve hüküm kesinle şmiştir. IV.İLGİLİ HUKUK 19.İlgili hukuk için bkz. Emre Ayhan , B. No: 2016/80704, 13/2/2020, 32-57. Başvuru Numaras ı: 2017/33316 Karar Tarihi : 30/9/2020 4V.İNCELEME VE GEREKÇE 20. Mahkemenin 30/9/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 21. Başvurucu, tutuklu bulundu ğu ceza infaz kurumunda avukat ıyla yapt ığı görüşmelerin teknik araçlarla kayda al ınmas ı ve bu s ırada iki infaz memurunun görü şmeyi izlemesi nedenleriyle tutuklulu ğa itiraz ba ğlam ında savunma hakk ının k ısıtland ığını ve etkili bir şekilde hukuki yard ımdan yararland ırılmad ığını belirterek ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ı ile adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 22. Bakanl ık görüşünde; öncelikle ba şvurucunun 4/12/2004 tarihli ve 5271 say ılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 141. maddesinde ve 16/5/2001 tarihli ve 4675 say ılı İnfaz Hakimliği Kanunu'nda öngörülen ba şvuru yollar ını tüketmeden bireysel ba şvuru yapt ığı belirtilerek ba şvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemezlik karar ı verilmesi gerektiği ifade edilmi ştir. 23. Bakanl ık, şikâyetin esas ına ilişkin olarak ise ola ğanüstü hâl döneminde ç ıkar ılan kanun hükmünde kararname (KHK) ile getirilen ve bireysel ba şvuruya konu müdahalenin dayanağını oluşturan düzenlemenin yeterli güvenceleri bünyesinde ta şıdığını ve denetim mekanizmalar ını ortaya koydu ğunu belirtmi ştir. Bakanl ığa göre düzenlemenin amac ı kamu düzeninin sa ğlanmas ı ve suç işlenmesinin önlenmesidir. Bakanl ık, başvurucunun üzerine at ılı suçun niteli ği (FETÖ/PDY üyelerinde örgütsel davran ış bilincinin yo ğunluğu ve faaliyetlerini gizli icra etmeleri) dikkate al ındığında toplumun ve ceza infaz kurumunun güvenli ğinin tehlikeye dü şürülmesi, terör örgütü veya di ğer suç örgütlerinin yönlendirilmesi, bunlara emir veya talimat verilmesi ya da yorumlar ıyla gizli, aç ık veya şifreli mesajlar iletilmesi şüphesinin varl ığı hâlinde söz konusu tedbirin uyguland ığını belirterek an ılan tedbirin orant ılı ve ölçülü oldu ğunu, dolay ısıyla başvurunun aç ıkça dayanaktan yoksunluk nedeniyle kabul edilemez bulunmas ı gerektiğini ifade etmi ştir. 24. Başvurucu; Bakanl ık görüşüne karşı beyan ında, tüketilmesi gerekti ği ifade edilen kanun yollar ının etkili olmad ığını belirtmiştir. B. Değerlendirme 25. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013 16). Ba şvurucunun şikâyetinin özü, müdafi ile görüşmesinin teknik kayda al ınmas ı ve bu görü şme s ıras ında iki infaz memurunun haz ır bulunmas ı nedeniyle etkili bir şekilde tutuklulu ğa itiraz hakk ının engellendi ğine ilişkindir. Dolay ısıyla başvurucunun bu bölümdeki iddialar ının Anayasa'n ın 19. maddesinin sekizinci fıkras ı bağlam ındaki kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ı kapsam ında incelenmesi gerekir. 26. Anayasa Mahkemesi 15 Temmuz darbe te şebbüsünden sonra ilan edilen olağanüstü hâl döneminde ç ıkar ılan 22/7/2016 tarihli ve 667 say ılı Olağanüstü Hal Kapsam ında Al ınan Tedbirlere İlişkin KHK'n ın 6. maddesi uyar ıca terör suçlar ı dâhil olmak üzere baz ı suçlardan tutuklanan ki şiler hakk ında uygulanan avukatla görü şmelerin kayd a alınmas ı ve ceza infaz kurumu görevlileri arac ılığıyla izlenmesi tedbirine ili şkin olarak -ilgili Başvuru Numaras ı: 2017/33316 Karar Tarihi : 30/9/2020 5kanun hükümleri ve ülke genelinde derece mahkemelerinin karar ve uygulamalar ından hareketle- infaz hâkimliklerine şikâyet yolunun tüketilmesi gereken ula şılabilir ve etkili bir başvuru yolu oldu ğu sonucuna varm ıştır (İsmail Solmaz , B. No:2017/15251, 12/2/2020, 102-106; Emre Ayhan , 132-136). Somut olayda Bak ırköy Cumhuriyet Ba şsavc ılığı, başvurucunun tutuklu bulundu ğu ceza infaz kurumunda FETÖ/PDY ba ğlant ılı suçlardan tutuklanan ki şilerin avukatlar ı ile yapacaklar ı görüşmelerin teknik araçlarla kayda al ınmas ı ve infaz memurunun görü şmeleri izlemesine karar vermi ştir. Bu karar do ğrultusunda FETÖ/PDY ba ğlant ılı suçtan tutuklu bulunan ba şvurucunun avukat ıyla yapt ığı görüşmeler teknik araçlarla kayda al ınm ış ve bir infaz memuru görü şmeleri izlemi ştir. Başvurucunun anılan tedbirin kald ırılmas ına ilişkin olarak infaz hâkimli ğine şikâyet yoluna gitmedi ği görülmektedir. Di ğer yandan ba şvurucunun bireysel ba şvuruya konu tedbirin kald ırılmas ı talebinin Mahkeme taraf ından reddedilmesinin -söz konusu tedbir bak ımından etkili ba şvuru yolunun infaz hâkimlikleri olmas ı dolay ısıyla- bir önemi bulunmamaktad ır. Bu kapsamda infaz hâkimli ğine şikâyet yoluna gidilmeden yap ılan başvuruda ba şvuru yollar ının tüketilmedi ği sonucuna ula şılm ıştır. 27. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun başvuru yollar ının tüketilmemi ş olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Tutuklulu ğun hukukili ğine etkili bir şekilde itiraz edilememesi dolay ısıyla kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın başvuru yollar ının tüketilmemi ş olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 30/9/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA M. Emin KUZ R ıdvan GÜLEÇ Üye Üye Y ıldız SEFERİNOĞLU Basri BA ĞCI