TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR BARIŞ ERDEM GÜRBÜZ BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2016/2270) Karar Tarihi: 26/2/2020 Başvuru Numaras ı: 2016/2270 Karar Tarihi : 26/2/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Recep KÖMÜRCÜ Üyeler : Celal Mümtaz AKINCI Muammer TOPALM. Emin KUZYıldız SEFERİNOĞLU Raportör : Selçuk KILIÇ Başvurucu : Bar ış Erdem GÜRBÜZ I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; ayn ı durumda bulunan ki şiler taraf ından ayn ı idari işlemin iptali ve zarar ın tazmini istemiyl
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR BARIŞ ERDEM GÜRBÜZ BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2016/2270) Karar Tarihi: 26/2/2020 Başvuru Numaras ı: 2016/2270 Karar Tarihi : 26/2/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Recep KÖMÜRCÜ Üyeler : Celal Mümtaz AKINCI Muammer TOPALM. Emin KUZYıldız SEFERİNOĞLU Raportör : Selçuk KILIÇ Başvurucu : Bar ış Erdem GÜRBÜZ I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; ayn ı durumda bulunan ki şiler taraf ından ayn ı idari işlemin iptali ve zarar ın tazmini istemiyle aç ılan davalarda farkl ı kararlar verilmesi, davan ın mahkemece heyet hâlinde karara ba ğlanmas ı gerekirken tek hâkimle karara ba ğlanmas ı ve dava konusu i şlem metninde veya idarenin savunmas ında yer almayan iddiaya dayan ılarak karara gerekçe oluşturulmas ı nedenleriyle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 5/2/2016 tarihinde yap ılm ışt ır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık, görüş bildirilmesine gerek görülmedi ğini belirtmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle olaylar özetle şöyledir: 8. Başvurucu, Ula ştırma, Denizcilik ve Haberle şme Bakanl ığında (Ula ştırma Bakanl ığı) müfettiş olarak görev yapmaktad ır. Başvuru Numaras ı: 2016/2270 Karar Tarihi : 26/2/2020 39. Başvurucu, Ula ştırma Bakanl ığı bünyesinde üç y ıllık müfetti ş yard ımc ılığı sürecini yeterlilik s ınav ında başarılı olarak 10/5/2012 tarihinde tamamlam ış, ancak belirli bir süre müfetti şlik kadrosuna atanmam ıştır. Başvurucuyla ayn ı yeterlilik s ınav ına kat ılarak başarılı bulunan di ğer iki müfetti ş yard ımc ısı taraf ından müfetti şliğe atanma iste ğiyle yap ılan başvurular ın reddi işlemlerine kar şı aç ılan davalarda verilen iptal kararlar ı üzerine ba şvurucu hakk ında da işlem tesis edilmi ş ve 20/7/2013 tarihinde ba şvurucunun müfetti şlik kadrosuna atamas ı yap ılm ıştır. 10. Müfetti şlik kadrosuna atamas ının yap ılmas ından sonra ba şvurucu ve ayn ı durumdaki yedi müfetti ş yard ımc ısı, üç y ıllık müfetti ş yard ımc ılığı ve yeterlilik s ınav ında başarı koşullar ını tamamlam ış olmalar ına karşın müfetti ş kadrolar ına atama süreçlerinin başlatılmamas ı ve atamalar ının geç yap ılmas ı nedeniyle 10/5/2012-20/7/2013 tarihleri aras ında mahrum kald ıklar ı ücret art ışlar ından olu şan maddi zararlar ının telafi edilmesi istemiyle idareye ba şvuruda bulunmu şlard ır. 11. Ulaştırma Bakanl ığı taraf ından an ılan başvuru dilekçeleri birlikte değerlendirilmi ş ve tüm ba şvurular ın reddine yönelik 2/8/2013 tarihli tek bir i şlem tesis edilmiştir. 12. Başvurucu ve ayn ı işlemle talepleri reddedilen di ğer yedi müfetti ş yard ımc ısı; söz konusu i şlemin iptali, u ğrad ıklar ı maddi zararlar ın yasal faiziyle birlikte ödenmesi ve özlük hakk ı kay ıplar ının telafi edilmesi istemleriyle Ankara İdare Mahkemelerinde ayr ı ayr ı dava açm ışlard ır. 13. Başvurucu taraf ından aç ılan davada Ankara 17. İdare Mahkemesinin (Mahkeme) 31/3/2014 tarihli karar ı ile davan ın reddine karar verilmi ştir. Karar ın ilgili k ısm ı şöyledir: "Dava dosyas ındaki bilgi ve belgelerden, daval ı idare bünyesinde üç y ıllık müfettiş yard ımc ılığı sürecini tamamlayarak girdi ği yeterlilik s ınav ının 07.05.2012 tarihinde yaz ılı, 10.05.2012 tarihinde de sözlü k ısm ında başarılı olan davac ının kadro bulunmad ığından bahisle uzun süre müfetti şliğe atamas ının yap ılmad ığı, ayn ı sınava kat ılarak başarılı bulunan di ğer müfetti ş yard ımc ılar ı taraf ından müfetti şliğe atanma iste ğiyle yap ılan başvurular ın reddi üzerine aç ılan iki ayr ı davada verilen yürütmenin durdurulmas ına yönelik kararlar üzerine 20.07.2013 tarihinde müfetti şliğe atand ığı, 30.07.2013 tarihli dilekçeyle atamas ının geç yap ılmas ı nedeniyle olu şan 10.05.2012 - 20.07.2013 tarihleri aras ındaki özlük ve parasal kay ıplar ının ödenmesi isteminde bulundu ğu, bu istemin 16 0 Seri No'lu Devlet Memurlar ı Kanunu Genel Tebli ği gerekçe gösterilerek ve göreve ili şkin ayl ık ve diğer özlük haklar ın göreve ba şlan ıldığı tarihi takib eden ay ba şından itibaren ödenmesi gerekti ği belirtilerek reddi üzerine bak ılan davan ın aç ıldığı anlaşılmaktad ır. Olayda, davac ının müfetti şliğe atanmas ının daval ı idarece re'sen gerçekle ştirildiği, yeterlik s ınav ının sözlü k ısm ının yap ıldığı tarihle atand ığı tarih aras ında davac ı taraf ından atanma istemiyle daval ı idareye yap ılmış, 2577 say ılı Kanun'un 10 maddesi kapsam ında herhangi bir ba şvurunun da bulunmad ığı görülmüştür. Her ne kadar genel düzenleyici i şlemlerin iptali halinde buna ili şkin yarg ı kararlar ı konu ile ilgili herkes hakk ında hüküm ve sonuçlar do ğurmakta ve bunun üzerine idarelere yap ılan başvurular ın değerlendirilmesi gerekmekte ise de kendileri ile ilgili buluna n atamama i şlemlerinin iptali istemiyle di ğer müfetti ş yard ımc ılar ı taraf ından aç ılan Başvuru Numaras ı: 2016/2270 Karar Tarihi : 26/2/2020 4davalarda verilen iptal kararlar ı bireysel i şlemlerin iptaline yönelik oldu ğundan, b u kararlar ın hüküm ve sonuçlar ından davac ının yararlanamayaca ğı aç ıktır. Bu durumda, davac ının müfettişlik kadrosuna herhangi bir ba şvurusu veya açt ığı bir dava sonucuna göre atanmay ıp, idarece resen atand ığı dikkate al ındığında, bu kadro görevinin özlük ve parasal haklar ını ancak atama tarihini müteakiben alabilece ği sonucuna var ıldığından, davaya konu i şlemde hukuka ayk ırılık görülmemi ş olup, davac ının tazmina t isteminin de reddi gerekmektedir." 14. Başvurucunun karara itiraz ı Ankara Bölge İdare Mahkemesi 4. Kurulunun 19/11/2015 tarihli karar ı ile reddedilmi ş ve karar onanm ıştır. 15. Karar 7/1/2016 tarihinde tebli ğ edilmiş, başvurucu taraf ından etkili bir yol olarak görülmedi ğinden karar düzeltme isteminde bulunulmam ıştır. 16. Başvurucu 5/2/2016 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK 17. 6/1/1982 tarihli ve 2576 say ılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kurulu şu ve Görevleri Hakk ında Kanun un Tek hâkimle çözümlenecek davalar kenar başlıklı 7. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı şöyledir: 1. (Değişik birinci f ıkra: 8/6/2000 - 4577/3 md.) Uyu şmazl ık miktar ı yirmibeşbin Türk Liras ını aşmayan; a) Konusu belli paray ı içeren idarî i şlemlere kar şı aç ılan iptal davalar ı, b) Tam yarg ı davalar ı, İdare mahkemesi hâkimlerinden biri taraf ından çözümlenir. 18. 2576 say ılı Kanun un ek 1. maddesi şöyledir: Bu Kanunun tek hakimle çözümlenecek davalara ili şkin 7 nci maddesindeki parasal sınırlar; her takvim y ılı başından geçerli olmak üzere, önceki y ılda uygulanan parasal sınırlar ın, o y ıl için 213 say ılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükümler i uyar ınca Maliye Bakanl ığınca her y ıl tespit ve ilan edilen yeniden de ğerleme oran ında art ırılmas ı suretiyle uygulan ır. Bu şekilde belirlenen s ınırlar ın bin Türk liras ını aşmaya n kısımlar ı dikkate al ınmaz. Yukar ıdaki f ıkra uyar ınca her takvim y ılı başından geçerli olmak üzere uygulanan parasal s ınırlar ın art ışı, art ışın yürürlü ğe girdiği tarihten önce idare ve verg i mahkemelerince nihaî olarak karara ba ğlanm ış davalar ile Dan ıştay ın bozma karar ı üzerine bozulan mahkemece yeniden bak ılan davalarda uygulanmaz. 19. 2576 say ılı Kanun un Bölge idare mahkemelerinin görevleri kenar başlıklı mülga 8. maddesinin ilgili k ısm ının 18/6/2014 tarihli ve 6545 say ılı Kanun un 103. maddesiyle yürürlükten kald ırılmadan önceki hâli şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2016/2270 Karar Tarihi : 26/2/2020 5 Bölge idare mahkemeleri; a) Yarg ı çevresindeki idare ve vergi mahkemelerinde tek hâkim taraf ından 7'inci madde hükümleri uyar ınca verilen kararlar ı itiraz üzerine inceler ve kesin olarak hükme bağlar. 20. 6/1/1982 tarihli ve 2577 say ılı İdari Yarg ılama Usulü Kanunu nun Temyiz başlıklı 46. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının 6545 say ılı Kanun un 19. maddesiyle yap ılan değişiklikten önceki hâli şöyledir: Dan ıştay dava daireleri ile idare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlar ı, başka kanunlarda aksine hüküm bulunsa dahi Dan ıştayda temyiz edilebilir. 21. 23/5/1991 tarihli mülga Ula ştırma Bakanl ığı Teftiş Kurulu Tüzü ğü'nün 16. maddesinin birinci f ıkras ı şöyledir: ''Müfettişliğe, yeterlik s ınav ında başarılı olan müfetti ş yard ımc ılar ı atan ırlar." 22. 18/10/1991 tarihli ve 21025 say ılı Resmî Gazete de yay ımlanan mülga Ulaştırma Bakanl ığı Teftiş Kurulu Yönetmeli ği'nin 35. maddesi şöyledir: ''Yeterlik s ınav ında başarı gösteren müfetti ş yard ımc ılar ı, boş olan müfetti şlik kadrolar ına başarı sıras ıyla atan ırlar." 23. 11/5/2006 tarihli ve 26165 say ılı Resmî Gazete de yay ımlanan 160 Seri No.lu Devlet Memurlar ı Kanunu Genel Tebli ği'nin " E- Uygulamaya İlişkin Ortak Aç ıklamalar " bölümünün 11. maddesinin (c) bendi şöyledir: "Üst derece ile alt derecelere yap ılan atamalarda ve görev de ğişikliğinde memur, atand ığı göreve ba şlad ığı tarihi izleyen ayba şından itibaren atand ığı derecenin ayl ığına ha k kazand ığından, yeni derece ve görevlerine ait zam ve tazminatlar ının da buna göre ödenmesi, ancak 657 say ılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendine göre atananlar ın ayl ık ve diğer haklar ı atand ıklar ı yeni kadro dereceleri üzerinden göreve ba şlad ıklar ı günden itibaren ödendi ğinden, bu kadro dereceleri için öngörülen zam ve tazminatlar ın da an ılan Kanunun 165 inci maddesinde oldu ğu gibi göreve ba şlad ıklar ı günden itibaren ödenmesi gerekmektedir." V.İNCELEME VE GEREKÇE 24. Mahkemenin 26/2/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Hakkaniyete Uygun Yarg ılanma Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 25. Başvurucu; ayn ı idari eylemle zarara u ğrat ılan, bu zarar ın giderilmesi yönündeki talepleri ayn ı idari işlemle reddedilen ve ayn ı hukuki konumda bulunan şahıslarca açılm ış davalarda mahkemelerce farkl ı hükümler kuruldu ğunu, sadece kendi ad ına tesis edilen hükmün aleyhe oldu ğunu, bu durumun hukuki güvenlik ve hukuki belirlilik ilkelerinin ihlali mahiyetini ta şıdığını, eşitlik ilkesine ayk ırı olduğunu ileri sürmü ştür. Başvuru Numaras ı: 2016/2270 Karar Tarihi : 26/2/2020 62. Değerlendirme 26. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun yukar ıda an ılan iddialar ının ayn ı durumdaki ki şiler taraf ından ayn ı işlemin iptali istemiyle aç ılan davalarda farkl ı kararlar verilmesine ve yarg ılaman ın sonucuna yönelik olmas ı sebebiyle şikâyetin bu k ısm ının yarg ılaman ın sonucu itibar ıyla adil olmad ığı iddias ı kapsam ında değerlendirilmesi uygun görülmüştür. 27. Adil yarg ılanma hakk ı bireylere dava sonucunda verilen karar ın değil, yarg ılama sürecinin ve usulünün adil olup olmad ığını denetletme imkân ını verir ( Naci Karakoç , B. No: 2013/2767, 2/10/2013, 22). Öte yandan ayn ı hukuki metne ili şkin olarak ayn ı derecedeki bağıms ız yarg ı mercileri aras ındaki yorum ve içtihat farkl ılıklar ı tek başına adil yarg ılanma hakk ının ihlali niteli ğinde kabul edilemeyece ği gibi temyiz mercilerinin uyu şmazl ıklara ilişkin olarak taraflar ın talepleri ve delilleri konusundaki yorum farkl ılıklar ı da tek ba şına adil yarg ılanma hakk ının ihlali niteli ğinde kabul edilemez ( Ahmet Sa ğlam, B. No: 2013/3351, 18/9/2013, 45). 28. Somut olayda ba şvurucu, Müfetti ş Yard ımc ılığı Yeterlilik S ınav ında başarılı olmas ına karşın müfetti şlik kadrosuna atamas ının geç yap ılmas ı nedeniyle olu şan maddi ve özlük hakk ı kay ıplar ının ödenmesi istemiyle yapt ığı başvurunun reddine ili şkin işlemin iptali istemiyle açt ığı davan ın reddedildi ğini, ancak ayn ı durumdaki yedi müfetti ş yard ımc ısı taraf ından ayn ı işlemin iptali istemiyle aç ılan davalar ın başka mahkemelerce kabul edilere k işlemin iptal edildi ğini ve yarg ılaman ın adil olmad ığını belirtmiştir. 29. Anayasa'n ın 36. maddesinde düzenlenen adil yarg ılanma hakk ının idarenin kusuru nedeniyle geç atanma halinde atamas ı geciktirilen ki şiye tazminat ödenmesini güvence alt ına almad ığı belirtilmelidir. 30. Başvurucu ayn ı durumdaki di ğer yedi müfetti ş yard ımc ısı taraf ından ayn ı işlemin iptali istemiyle aç ılan davalar ın başka mahkemelerce kabul edilerek i şlemin iptal edildiğini belirtmekle birlikte, yap ılan inceleme sonucunda söz konusu iptal kararlar ının temyiz a şamalar ında bozulduklar ı ve mahkemelerin bozma kararlar ına uyarak davan ın reddine yönelik kararlar ının temyiz mercilerince onand ığı anlaşılm ıştır (örneğin Ankara 15. İdare Mahkemesinin 31/3/2014 tarihli ve E.2013/1139, K.2014/361 say ılı karar ı Dan ıştay Beşinci Dairesinin 26/4/2016 tarihli ve E.2016/1389, K.2016/2632 say ılı karar ı ile bozulmu ş, anılan Mahkemenin bozma karar ına uyarak davan ın reddi yolundaki 18/10/2017 tarihli ve E.2017/2880, K.2017/2725 say ılı karar ı Dan ıştay İkinci Dairesinin 19/2/2018 tarihli ve E.2018/110, K.2018/907 say ılı karar ı ile onanm ıştır). 31. Yukar ıda an ılan kararlara yönelik bozma gerekçelerinde, davac ılar ın müfettişliğe atanmalar ının daval ı idarece re'sen gerçekle ştirildiğine ve yeterlik s ınav ının sözlü k ısm ının yap ıldığı tarihle atand ıklar ı tarih aras ında davac ılar ın atanma istemiyle daval ı idareye yap ılm ış başvurular ının bulunmad ığına değinilmiştir. Bozma kararlar ında, diğer müfettiş yard ımc ılar ı taraf ından aç ılan iptal davalar ında verilen kararlar ın bireysel i şlemlerin iptaline yönelik oldu ğu, söz konusu uyu şmazl ıklar ın davac ılarla ilgisinin bulunmad ığı ve bu kararlar ın hüküm ve sonuçlar ından davac ılar ın yararlanamayaca ğının aç ık olduğu, davac ılar ın atand ığı kadro görevinin özlük ve parasal haklar ını ancak atama tarihini müteakiben alabilecekleri ve bu nedenle dava konusu i şlemlerde hukuka ayk ırılık görülmedi ği belirtilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2016/2270 Karar Tarihi : 26/2/2020 732. Buna göre ba şvurucuyla ayn ı durumdaki müfetti ş yard ımc ılar ı taraf ından ayn ı işlemin iptali istemiyle aç ılan davalarda da nihai olarak davalar ın reddine hükmedildi ği, bu nedenle hükümler aras ında bir uyumsuzlu ğun veya farkl ılığın bulunmad ığı görülmüştür. 33. Öte yandan Anayasa n ın 148. maddesinin dördüncü f ıkras ında, kanun yolund a gözetilmesi gereken hususlara ili şkin şikâyetlerin bireysel ba şvuruda incelenemeyece ği belirtilmiştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde dava konusu yap ılm ış maddi olay ve olgular ın kan ıtlanmas ı, delillerin de ğerlendirilmesi, hukuk kurallar ının yorumlanmas ı ve uygulanmas ı ile uyuşmazl ıkla ilgili var ılan sonucun adil olup olmamas ı bireysel ba şvuru konusu olamaz. Ancak bireysel ba şvuru kapsam ındaki hak ve özgürlüklere müdahale te şkil eden, bariz takdir hatas ı veya aç ık bir keyfîlik içeren yorum, uygulama ve sonuçlar Anayasa Mahkemesinin denetim yetkisi kapsam ındad ır (Ahmet Sağlam, 42). 34. Başvurucu yarg ılama sürecinde kar şı taraf ın sunduğu deliller ve görü şlerden bilgi sahibi olamad ığına, kendi delillerini ve iddialar ını sunma olana ğı bulamad ığına, karşı tarafça sunulan delillere ve iddialara etkili bir şekilde itiraz etme f ırsat ının kendisine tan ınmad ığına ya da uyu şmazl ığın çözüme kavu şturulmas ıyla ilgili iddialar ının derece mahkemeleri taraf ından dinlenmedi ğine ilişkin bir bilgi ya da kan ıt da sunmad ığı gibi mahkeme karar ında bariz takdir hatas ı veya aç ık bir keyfîlik olu şturan durumun da bulunmad ığı dikkate al ındığında ihlal iddialar ının kanun yolu şikâyeti niteli ğinde oldu ğu anlaşılmaktad ır. 35. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının diğer kabul edilebilirlik şartlar ı yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir. B. Gerekçeli Karar Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 36. Başvurucu; mahkeme karar ında atama i şlemindeki gecikmenin idarenin hizme t kusurundan de ğil boş kadro bulunmamas ından kaynakland ığının belirtildi ğini, dava konusu işlem metninde ve idarenin savunmas ında böyle bir iddia veya savunman ın yer almad ığını, karar ın gerekçesinin hatal ı olduğunu, Mahkemece dayana ğı ve kayna ğı bilinmeyen bir şekilde kan ıya ulaşıldığını, bu hususa yönelik itirazda bulunamad ığını, itiraza ili şkin kararda herhangi bir gerekçeye yer verilmedi ğini belirterek gerekçeli karar hakk ının ve silahlar ın eşitliği ile çelişmeli yarg ılama ilkelerinin ihlal edildi ğini iddia etmi ştir. 2. Değerlendirme 37. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , 16). Ba şvurucunun yukar ıda bahsi geçen iddialar ının Mahkemece dava konusu işlemde ve idarenin savunmas ında yer almayan hususa dayan ılarak gerekçe olu şturulduğuna ve Bölge İdare Mahkemesi karar ında gerekçenin yer almad ığına yönelik oldu ğu anlaşılm ış, şikâyetin bu k ısm ının gerekçeli karar hakk ı kapsam ında değerlendirilmesi uygun görülmüştür. Başvuru Numaras ı: 2016/2270 Karar Tarihi : 26/2/2020 838. Anayasa'n ın 36. maddesinin birinci f ıkras ında, herkesin adil yarg ılanma hakk ına sahip oldu ğu belirtilmi ş ancak gerekçeli karar hakk ından aç ıkça söz edilmemi ştir. Bununla birlikte Anayasa'n ın 36. maddesine adil yarg ılanma ibaresinin eklenmesine ili şkin gerekçede Türkiye'nin taraf oldu ğu uluslararas ı sözleşmelerce de güvence alt ına al ınan adil yarg ılama hakk ının madde metnine dâhil edildi ği vurgulanm ıştır. Nitekim Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi'nin 6. maddesinin (1) numaral ı fıkras ındaki hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ının kapsam ına gerekçeli karar hakk ının da dâhil oldu ğu Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesinin birçok karar ında vurgulanm ıştır. Dolay ısıyla Anayasa n ın 36. maddesinde düzenlenen adil yarg ılanma hakk ının gerekçeli karar hakk ı güvencesini de kapsad ığının kabul edilmesi gerekir ( Abdullah Topçu, B. No: 2014/8868, 19/4/2017, 75). 39. Anayasa'n ın 141. maddesinin üçüncü f ıkras ında da Bütün mahkemelerin her türlü kararlar ı gerekçeli olarak yaz ılır denilerek mahkemelere kararlar ını gerekçeli yazma yükümlülü ğü yüklenmi ştir. Anayasa n ın bütünlü ğü ilkesi gere ği an ılan Anayasa kural ı da gerekçeli karar hakk ının değerlendirilmesinde gözönünde bulundurulmal ıdır (Abdullah Topçu, 76). 40. Gerekçeli karar hakk ı, kişilerin adil bir şekilde yarg ılanmalar ının sağlanmas ını ve denetlenmesini amaçlamaktad ır. Bu hak, taraflar ın muhakeme s ıras ında ileri sürdükleri iddialar ının kurallara uygun biçimde incelenip incelenmedi ğini bilmeleri ve demokratik bir toplumda kendi adlar ına verilen yarg ı kararlar ının sebeplerini toplumun ö ğrenmesinin sağlanmas ı için de gereklidir ( Sencer Ba şat ve diğerleri [GK], B. No: 2013/7800, 18/6/2014, 31, 34). 41. Gerekçeli karar hakk ı, yarg ılamada ileri sürülen tüm iddialara ayr ıntılı şekilde yan ıt verilmesi gerekti ği şeklinde anla şılamaz. Bu nedenle gerekçe gösterme zorunlulu ğunun kapsam ı karar ın niteliğine göre de ğişebilir ( Mehmet Yavuz, B. No: 2013/2995, 20/2/2014, 51). Kanun yolu incelemesi yapan merciin yarg ılamay ı yapan mahkemeyle ayn ı sonuca ulaşmas ı ve bunu ayn ı gerekçeyi kullanarak veya at ıfla karar ına yans ıtmas ı, karar ın gerekçelendirilmi ş olmas ı bak ımından yeterlidir ( Yasemin Ek şi, B. No: 2013/5486, 4/12/2013, 57). 42. Başvurucu taraf ından -dava konusu i şlemde veya idarenin savunmas ında yer almamas ına karşın- müfetti ş kadrosuna atama i şlemindeki gecikmenin bo ş kadro bulunmamas ından kaynakland ığı gerekçesiyle davan ın hükme ba ğland ığı belirtilmi ş ise de mahkeme karar ının gerekçesinde bo ş kadro bulunmamas ına değinilmediği, kararda başvurucunun müfetti şlik kadrosuna herhangi bir ba şvuru veya açt ığı bir dava sonucuna göre değil idarece resen atanmas ı nedeniyle bu kadro görevinin özlük ve parasal haklar ını ancak atama tarihini müteakiben alabilece ği (bkz. 13) gerekçesi ile hüküm kuruldu ğu görülmektedir. 43. Somut olayda yap ılan yarg ılama sonunda taraflar ın davan ın sonucuna etkili olabilecek tüm iddia ve savunmalar ı tart ışılarak verilen kararda hükme ula şılmas ı için yeterli gerekçe bulundu ğu görülmektedir. Kanun yolu incelemesi sonucunda verilen kararda, değerlendirme konusu hüküm ve gerekçenin uygun bulundu ğu dikkate al ındığında gerekçeli karar hakk ına yönelik bir ihlal olmad ığının aç ık olduğu anlaşılmaktad ır. 44. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının da, diğer kabul edilebilirlik koşullar ı yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabu l edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2016/2270 Karar Tarihi : 26/2/2020 9C. Kanuni Hâkim Güvencesinin İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 45. Başvurucu; davan ın hem bir tam yarg ı davas ı olduğunu hem de özlük hakk ı kay ıplar ını telafi edici i şlemler tesis edilmesinin talep edildi ğini, bu nedenle davan ın Mahkemece heyet hâlinde karara ba ğlanmas ı gerekirken tek hâkimle karara ba ğland ığını ve kanuni hâkim güvencesinin ihlal edildi ğini ifade etmi ştir. 2. Değerlendirme 46. Anayasa'n ın "Hak arama hürriyeti" kenar ba şlıklı 36. maddesinin birinci f ıkras ı şöyledir: "Herkes, me şru vas ıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yarg ı mercileri önünde davac ı veya daval ı olarak iddia ve savunma ile adil yarg ılanma hakk ına sahiptir." 47. Anayasa'n ın "Kanuni hâkim güvencesi" kenar başlıklı 37. maddesi şöyledir: "Hiç kimse kanunen tabi oldu ğu mahkemeden ba şka bir merci önüne ç ıkar ılamaz. Bir kimseyi kanunen tabi oldu ğu mahkemeden ba şka bir merci önüne ç ıkarma sonucunu do ğuran yarg ı yetkisine sahip ola ğanüstü merciler kurulamaz." 48. Anayasa'n ın "Mahkemelerin kurulu şu" kenar başlıklı 142. maddesi şöyledir: "Mahkemelerin kurulu şu, görev ve yetkileri, i şleyişi ve yarg ılama usulleri kanunla düzenlenir." 49. Kanuni hâkim güvencesi, mahkemelerin kurulu ş ve yetkileri ile izleyecekleri yarg ılama usulünün yasayla düzenlemesini ve dava konusu olay ortaya ç ıkmadan önce belirlenmesini gerektirir. Bu düzenleme Anayasa Mahkemesi kararlar ında, kişinin hangi mahkemede yarg ılanacağını önceden ve kesin olarak bilmesini gerektiren do ğal hâkim ilkesini koruyan bir hüküm olarak ele al ınmaktad ır (AYM, E.2002/170, K.2004/54, 5/5/2004; E.2005/8, K.2008/166, 20/11/2008; Tahir Gökatalay , B. No: 2013/1780, 20/3/2014, 79). 50. Kanuni hâkim güvencesi, sadece mahkemelerin yarg ı yetkisi içinde yer alan konular ın belirlenmesini de ğil her bir mahkemenin kurulu şu ve yer bak ımından yarg ı yetkisinin belirlenmesi de dâhil olmak üzere mahkemelerin organizasyonlar ına ilişkin tüm düzenlemeleri ifade etmekte, mahkemelerin görev ve yetki alanlar ının aç ık ve anla şılır biçimde tespit edilmesi gere ğini ortaya koymaktad ır (Tahir Gökatalay , 80). 51. Başvuruya konu yarg ılama dosyas ı incelendi ğinde başvurucu taraf ından idareye yap ılan ve dava konusu i şleme dayanak te şkil eden 30/7/2013 tarihli ba şvuruda sadece atanmaya hak kazan ılan tarih ile müfetti şlik kadrosuna atanma tarihi aras ında oluşan maddi kay ıplar ın yasal faiziyle beraber ödenmesi talebinde bulunuldu ğu ve dava dilekçesinde de hangi özlük haklar ına yönelik hangi kay ıplar ın telafi edilmesinin istenildi ğine yönelik herhangi bir aç ıklama yap ılmad ığı, buna kar şın dilekçede özellikle maddi haklardan bahsedildi ği anlaşılm ıştır. Başvuru Numaras ı: 2016/2270 Karar Tarihi : 26/2/2020 1052. Mahkemece de ba şvuru ve dava dilekçeleri incelemek suretiyle uyu şmazl ığın tek hâkimle karara ba ğland ığı ve bu hususa yönelik yap ılan itiraz ın da Bölge İdare Mahkemesi karar ıyla reddedildi ği görülmü ştür. 53. Ayr ıca başvurucu taraf ından davan ın heyet hâlinde çözümlenmesi gereken davalardan olmas ına rağmen tek hâkim taraf ından çözümlenmesi nedeniyle ne gibi bir mağduriyetinin olu ştuğu, hangi iddialar ının karşılanmad ığı veya hangi usule ili şkin imkânlardan yararlanamad ığı hususlar ında da bir aç ıklama yap ılmam ıştır. 54. Öte yandan ayn ı hukuki konumdaki şahıslarca ayn ı idari işleme karşı aç ılm ış ve temyiz incelemesinden geçen uyu şmazl ıklar için de ayn ı nitelikte kararlar verildi ği anlaşılm ıştır. 55. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının diğer kabul edilebilirlik şartlar ı yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. 1. Hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, 2. Gerekçeli karar hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, 3. Kanuni hâkim güvencesinin ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 26/2/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Recep KÖMÜRCÜ Celal Mümtaz AKINCI Muammer TOPAL Üye Üye M.Emin KUZ Y ıldız SEFERİNOĞLU