T.C. İSTANBUL BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 14. HUKUK DAİRESİ DOSYA NO: 2022/1146 KARAR NO: 2026/82 T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A İ S T İ N A F K A R A R I İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : İSTANBUL 19. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TARİHİ: 14/09/2021 NUMARASI: 2018/1201 E. - 2021/641 K. DAVANIN KONUSU: İtirazın İptali (Bayilik sözleşmesinden kaynaklı) Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın reddine …
T.C. İSTANBUL BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 14. HUKUK DAİRESİ DOSYA NO: 2022/1146 KARAR NO: 2026/82 T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A İ S T İ N A F K A R A R I İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : İSTANBUL 19. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TARİHİ: 14/09/2021 NUMARASI: 2018/1201 E. - 2021/641 K. DAVANIN KONUSU: İtirazın İptali (Bayilik sözleşmesinden kaynaklı) Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın reddine dair verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü. TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; davacı, dava dışı distribütör/bayi ve davalı arasında .../03/2014 tarihli açık satış noktası sözleşmesi imzalandığını, sözleşmenin 2. maddesi gereği davalının sözleşme süresince sözleşme adresinde yazılı işyerinde davacının pazarlama, dağıtım ve satışını gerçekleştirdiği ... ürünlerini düzenli ve süreklilik arz edecek şekilde satmayı ve bulundurmayı, 10/b maddesi ile ... satışına ilişkin faaliyetlerini kısmamayı ve ... satışını azaltacak davranış ve eylem içerisinde girmemeyi, 21.maddesi ile sözleşme süresi içerisinde sözleşmede belirtilen hükümlerden herhangi birini ihlal etmemeyi üstlendiğini, davacın sözleşme uyarınca yerine getirilmesi gereken yükümlülüklerinin tamamını eksiksiz olarak yerine getirdiğini, ancak davalının sözleşmenin 2.ve10.maddelerine aykırı davrandığını, davalının işyerinde, ... Sulh Hukuk Mahkemesinin 2018/.... D. İş sayılı dosyası ile yapılan keşif akabinde ibraz edilen bilirkişi raporunda davacının ürünlerinin davalının işletmesinde bulundurulmadığının tespit edildiğini, davalının bu şekilde yükümlülüklerini ihlal ederek işletmesinde davacının ürünlerini bulundurmadığını, sözleşmenin12.maddesi uyarınca davacının davalının işyerinin işletilmesine katkıda bulunmak üzere toplam 10.000,00-TL katkı yaptığını, işleyiş itibariyle, davalının satış desteğine ilişkin olarak ödenen genel katkı bedeli için davalının bayi/distribütöre fatura kestiğini, sonrasında bu tutarın bayi/distribütör tarafından davacıya fatura edildiğini, davalıya 10.000,00-TL katkı bedeli yapıldığının cari hesap ekstresi, banka ödeme kayıtları ile bayi/distribütörün davacıya kestiği faturadan tespit edildiğini, buna ek olarak sözleşmenin 21.maddesinde davacının her türlü zarar talep hakkı saklı kalmak kaydıyla, davalının sözleşme süresi içinde işletmeyi kısmen veya tamamen çalıştırmaması veya sözleşme hükümlerinden birini ihlal etmesi halinde aldığı katkı payını ödemenin yapıldığı tarihten itibaren T.C.Merkez Bankası tarafından uygulanan avans işlemlerindeki güncel faiz oranı üzerinden hesaplanacak faiz ile birlikte geri ödeyeceği ve ayrıca 10.000,00-TL cezai şart ödeyeceğinin hüküm altına alındığını, tarafların tacir olması karşısında Borçlar Kanunu ve Yargıtay kararları uyarınca cezai şartın tenkisinin de mümkün olmadığını, davalının taraflar arasında akdedilen sözleşmeye aykırı davrandığını, bu sebeple cezai şartın talep edilmesinin zorunlu olduğunu, davalının sözleşmeye aykırı olarak işletmesinde davacının ürünlerini bulundurmadığı ... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2018/...... D. İş sayılı dosyası ile tespit edildiğinden sözleşmenin ihlalinden doğan 12.madde uyarınca katkı tutarı olan 10.000,00-TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek T.C. Merkez Bankası tarafından uygulanan avans işlemlerindeki güncel faiz oranı üzerinden hesaplanacak faiz oranı ile birlikte iadesi, sözleşmenin 21.maddesi uyarınca kararlaştırılan 10.000,00-TL cezai şartın tahsili, delil tespiti dosyası asıl dava dosyasının eki sayıldığından, delil tespiti yargılama giderlerinin de asıl davanın yargılama giderlerine dahil edilerek yargılama giderlerinin de tahsili hükmü kurulması gerektiğini, davalı aleyhine İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ..... Esas sayılı dosyasıyla katkı bedeli ve cezai şart bedeli ile ihtarname ve delil tespit masraflarının ödenin talep edildiği, ancak davalının haksız itirazı ile takibin durduğunu ileri sürerek itirazın iptaline ve %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatınahükmedilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı müteveffa ... davaya karşı cevap dilekçesi sunmamış, yargılama sırasında davalının ....07.2019 tarihinde ölümü üzerine mirasçıları .... ... ve ... davaya dâhil edilmiş, dâhili davalı ... vekili duruşmalarda davanın reddini istemiş, diğer dâhili davalı davaya karşı cevap dilekçesi sunmamış, duruşmalara katılmamıştır. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "... Tüm dosya kapsamı birlikte incelendiğinde, ticari defterlerin kanıt olması, bu defterlerin Ticaret Kanunu'nun öngördüğü şartlar içinde tacirin lehinde veya aleyhinde olarak kullanılması ve ticari bir uyuşmazlığında hükme esas teşkil etmesidir. Böylelikle ticari bir uyuşmazlıkta ticari defter kaydı, uyuşmazlığın çözümünde yazılı bir kanıt aracıdır. Tacirin tuttuğu bütün defterlerdeki kayıtların birbirine uygun olması, birbirini tutması ve doğrulaması şarttır. Ayrıca ticari defterlerin kanuna uygun olarak tutulmuş olması yanında tasdike tabi olan ticari defterlerin açılış ve kapanış tasdiklerinin de Ticaret Kanununda belirtilen sürelerde ve şekillerde yapılmış olması gerekmektedir. Aksi takdirde defterler, sahipleri lehine kanıt olma niteliklerini kaybederler. Bir ticari ilişki ve bu ilişkiden kaynaklı alacağın olduğunu iddia eden taraf yazılı belgeler ile ispat etmesi gereklidir. İspatın konusu, ispat yükünün kimde olduğu ve ispat vasıtalarının neler olduğu HMK 187,190 ve 200. Maddeleri ayrıca HMK Madde 222 de Ticari defterlerinin ibrazı ve delil olması açısından ilgili düzenlemeler mevcuttur. Taraflar arasında imzalanan ve aslında davada taraf olmayan ... ...Şti.'nin taraf olduğu sözleşme olduğu, söz konusu sözleşmenin davacı tarafından üretilen ve davalının bulunduğu bölgede dava dışı üçüncü kişi ... Ltd.Şti. Tarafından pazarlanması gerçekleştirilen ürünlerin sürümünü arttırmayı amaçladığı anlaşılmaktadır. Bu kapsamda olmak üzere davalıya 10.000 TL nakit veya bunun karşılığı ürün verileceği, davalının da buna karşılık olmak üzere belirli bir miktar (24.000 litre) satmayı taahhüt ettiği, bu anlamda taahhüdünün sadece davacı tarafından üretilen ürünlerin dışında ürün satılmaması olarak anlaşılmaması gerektiği, sürekli olarak işletmede ürün bulundurma ve bunları müşteri isteğine bağlı olarak sunmakla yükümlü olduğu anlaşıldığı, somut olayda belgeler incelendiğinde dava dışı .... Ltd.Şti. tarafından 10.06.2014 tarihinde davacıya '' işletme katkı payı'" açıklaması ile 10.000 TL miktarlı fatura kesildiği, bilgi notu kısmında davalının bilgilerinin bulunduğu anlaşıldığı, davalı tarafından bir gün sonra 10.000 TL miktarlı ve '' Hizmet Bedeli'' açıklamalı ... numaralı faturanın kesildiği anlaşıldığı, bu faturanın dayanağını oluşturan ve davalı kaynaklı bir başka faturanın da bayiye kesilmiş durumda olduğu, dava dışı üçüncü kişi davacının bayisi olup aynı zamanda dayanak sözleşmenin de tarafı olan .... Ltd.Şti. .... formlarında da söz konusu 10.000 TL bedelli faturanın bulunduğu ancak söz konusu faturanın varlığı 10.000 TL katkı payının davalıya ödendiğini ispata yeterli olmadığı değerlendirilmiştir. Davalı tarafından söz konusu ödemenin alındığına ilişkin iddia bakımından cevap vermeyen davalının söz konusu inkar ettiği benimsendiğinden bu ödemenin ispatı bakımından davacı katkı payı ödemesinin yapıldığını somut deliller ile ispatlayamadığından cezai şarta ilişkin taleplerinde reddi gerekmiştir. Kötü niyet tazminatı şartlarının İİK:72/5 maddesi uyarınca oluşmadığına karar verilerek aşağıda belirtildiği şekilde hüküm tesis edilmiştir." gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir. Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur. İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; mahkemece davalıyı borç altına sokan temel ilişkinin üçlü sözleşme olduğunun ve işbu sözleşme gereği davalıya yapılan katkının nakit bazlı olarak yapıldığının gözardı edildiğini, mahkeme tarafından katkı bedeline ilişkin tutarın direkt olarak davalıya ödendiği yönünde bir tespit yapılamamasının olağan olduğunu, nitekim davalıya direkt bir ödeme yapılmadığını, bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere dava dışı ... şirketinin BA-BS formları ile esasen davalıya yapılan nakit bazlı katkının ortaya konulduğunu, bilirkişi tarafından raporunda sistemin anlatıldığını, bu şekilde davalının bayi üzerinden nakit bazlı katkıyı aldığının sabit hale geldiğini, bilirkişi tarafından davalının nakit bazlı katkı olarak aldığı payın dava dışı distribütör (Bayi) firmanın cari hesabında yapılacak inceleme ile görülebileceğinin belirtildiğini, dava dışı distribütör ile davacının ticari ilişkisinin sona ermesi nedeniyle 04.10.2019 tarihli talep dilekçeleri ile .... Vergi Dairesi Başkanlığı.... Vergi Dairesi Müdürlüğü'ne müzekkere yazılarak dava dışı ... ... Şti. ile davalı arasında ticari ilişkiyi gösteren BA/BS formlarının dosyaya celbinin talep edildiğini, nitekim dava dışı ...'in 2014-2015-2016 yılı BA-BS formlarının celp edildiğini, mahkemeden davalı ile dava dışı bayiye defterlerini ve cari hesaplarını sunması için HMK 220 ve 221 maddeleri gereği ihtaratlı davetiye gönderilmesinin talep edildiğini, akabinde dosyanın itirazları değerlendirilmek üzere ek rapora gönderilmesininin talep edildiğini, ancak mahkemece işbu taleplerine yönelik herhangi bir karar kurulmadığını, dolayısıyla mahkeme tarafından esasen dosyanın gereği gibi incelenmediğini, davalı tarafın ve sözleşmenin üçüncü tarafı olan bayinin cari hesabından davalıya yapılan katkı bedeli sabit olacağından davalı tarafın defterlerinin, cari hesaplarının ve dava dışı bayinin defterlerinin, cari hesaplarının ve bu cari ilişkiye dayalı BA/BS formları üzerinden ödemenin yapıldığının ispatlandığını, bu nedenle gerek davalı gerekse dava dışı sözleşmenin tarafı bayinin ilgili vergi dairelerinden BA/BS formlarının celbine ve ayrıca defterlerini, cari hesaplarını sunmaları için HMK 220 ve 221 maddesi uyarınca ihtaratlı davetiye gönderilmesi ile yapılacak olan bilirkişi incelemesinde davadaki haklılılklarının ortaya çıkacağını, sözleşmenin tarafı olan ancak dava dışı olan bayinin Ba/Bs formlarından dahi davalı tarafa nakit bazlı ödeme yapıldığı sabit olduğundan davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken reddine karar verilmesi sebebiyle kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir. İNCELEME VE GEREKÇE Dava, açık satış noktası sözleşmesine aykırılık nedeniyle sözleşme gereğince ödenen katkı bedelinin iadesi, cezai şartın tahsili amacıyla başlatılan ilamsız icra takibine karşı yapılan itirazın İİK'nın 67. maddesi uyarınca iptali istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur. İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Davacı vekili; davacı ile dava dışı distribütör/bayi ve davalı arasında imzalanan .../03/2014 tarihli açık satış noktası sözleşmesi kapsamında davalının sözleşmeden doğan yükümlülüklerine aykırı davrandığını ileri sürerek, davacı tarafından davalıya ödenen katkı payı ve sözleşmede düzenlenen cezai şart alacağının tahsili için takip başlatmış, itiraz üzerine eldeki davayı açmıştır. Davalı ... ... davaya cevap vermemiş, yargılama sırasında vefat etmesi sebebiyle davaya dahil edilen davalı mirasçıları da cevap dilekçesi sunmamış ve bu şekilde HMK'nın 128.maddesi gereğince dava dilekçesinde ileri sürülen vakıaları inkar etmişlerdir. Dosya kapsamında bulunan İstanbul ...İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı icra dosyasının incelenmesinde; davacı takip alacaklısı tarafından davalı takip borçlusu aleyhine 10.000,00 TL asıl alacak, 4.677,53 TL işlemiş faiz, 10.000,00 TL cezai şart, 4.677,53 TL işlemiş faiz, 787,80 TL delil tespit masrafı olmak üzere toplam 30.317,98 TL alacak yönünden ....09.2018 tarihinde icra takibi başlatıldığı, takip dayanağı olarak sözleşme gereği katkı bedeli iadesi, cezai şart, delil tespit ve ihtarname masraflarının gösterildiği, ödeme emrinin.....10.2018 tarihinde tebliğ edildiği, davalı tarafından ...10.2018 tarihinde süresinde verilen itiraz dilekçesi ile borcun tamamına ve ferilerine itiraz edildiği, itiraz üzerine takibin durduğu ve davanın bir yıllık yasal hak düşürücü sürede açıldığı anlaşılmıştır. Sözleşmede davacının ''şirket'' davalının ''işletici'' dava dışı ... ... .. Şti.'nin ''bayi/distribütör'' olarak yer aldığı, sözleşmenin konusunun 2.madde uyarınca, davalıya ait iş yerinde, davacının bayi/distribütör vasıtasıyla dağıtımını yaptığı ... ürünlerinin tüketicinin taleplerine uygun, düzenli, süreklilik arzedecek şekilde satışına ilişkin olduğu, sözleşmenin 12.maddesi uyarınca, davacının işyerinin açılmasına veya işletilmesine katkıda bulunmak ve işyerindeki ticari faaliyetlerini arttırmak amacıyla bayi/distribütörün davalı işletici ile karşılıklı mutabakata vardığı 10.000 TL'nin davalıya ödenmesinin kararlaştırıldığı, 21.maddesinde ise ''İşletici, Sözleşme süresi içinde işletmeyi kismen ve tamamençalışlırmaması, işletmeyi devretmesi veya işletmede iş değişikliği yapması veyaişbu Sözleşme' de belirtilen hükümlerden herhangi birini ihlal etmesi veyailgili mevzuatlara aykırılıktan kaynaklanan nedenler ile faaliyetine son verilmesiveya askıya alınması gibi nedenler ile işbu Sözleşme” nin feshine sebebiyet vermesi halinde, kredi ve/veya katkının kendisine henüz ödenmemiş kısmını talep etme hakkını yitireceği gibi Şirket veya Bayi veya Distribütör kayıtlarındaki borçları ile Şirket'ten ve/veya Bayi ve Distribütörden almış olduğu nakit veya nakit bazlı mali katkılar ile kredi ve diğer her türlü sabit yatırım harcamalarının tümü ile kendisine uygulanan ıskonto tutarlarını verildiği tarihten itibaren işlemiş ticari faizi de dahil olmak üzere T.C.Merkez Bankası tarafından uygulanan avans işlemlerindeki güncel faiz oranı üzerinden hesaplanacak faizi ile birlikte Şirket ve/veya Bayi veyaDistribütör'e nakden ve defaten itirazsız geri ödemeyi ve ayrıca Şirket'e10.000 TL (Onbin) cezai şart ile birlikte Şirket ve/veya Bayi veyaDistribütör'ün kar kaybı da dahil olmak üzere uğradığı her türlü zararını tiraz etmeksizin nakden ve defaten ödemeyi kabul ve taahhüt eder. İşletici, cezai şartın tenkisini hiçbir şekilde talep edemez. ...'' hükmüne yer verildiği görülmektedir. Davacı, dava dışı bayi/distribütör ... ... Ltd. Şti.ile davalı arasında ....03.2014 tarihli açık satış sözleşmesi imzalanmış olup davacı, davalıya bayi aracılığı ile 10.000 TL katkı payı ödendiğini, ... Sulh Hukuk Mahkemesinin 2018/...D. İş sayılı dosyası ile yapılan keşif akabinde ibraz edilen bilirkişi raporunda davacının ürünlerinin davalının işletmesinde bulundurulmadığının tespit edildiğini, bu haliyle davalının sözleşmeden doğan yükümlülüklerine aykırı davrandığını ileri sürmektedir. Davacının ödediğini iddia ettiği katkı payını talep edebilmesi için öncelikle bu bedeli davalıya ödediğini ispat etmesi gereklidir. Bunun ispatından sonra sözleşmeye göre katkı payının iade edilip, cezai şartın ödenmesi gerekip gerekmediğinin tespiti yapılmalıdır. Dosya kapsamında bulunan ve bilirkişi raporunda da tespit edildiği üzere, dava dışı bayi .... Ltd.Şti. tarafından ..06.2014 tarihinde davacıya '' işletme katkı payı'" açıklaması ile 10.000 TL miktarlı fatura düzenlendiği, bilgi notu kısmında davalının bilgilerinin bulunduğu, davalı tarafından bir gün sonra 10.000 TL miktarlı ve '' Hizmet Bedeli'' açıklamalı ..... numaralı faturanın düzenlediği görülmekte ise de; söz konusu faturanın varlığı ve dava dışı şirketin BS formlarında bu faturanın bildirilmiş olması 10.000 TL katkı payının davacı tarafından davalıya ödendiğini ispata yeterli değildir. Bu paranın davacı yanca davalıya direk veya dava dışı bayi aracılığı ile ödediğine dair dekont veya makbuz sunulamamıştır. Davacı, sözleşme uyarınca davalıya katkı payını ödediğini ispat edemediğinden, bir diğer ifadeyle davacının kendisinin sözleşmeden doğan temel edimini yerine getirmediğinden sözleşmenin 21.maddesinde yer alan cezai şart alacağını da talep edemeyeceği anlaşılmıştır. Bu sebeple mahkemece davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir. Davalının ve dava dışı bayinin defter kayıtlarının incelenmesinin de sonuca bir setkisi bulunmayacağı anlaşıldığından bu yöndeki istinaf sebebi de yerinde görülmemiştir. Açıklanan bu nedenlerle, HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararı usul ve yasaya uygun olup davacı vekilinin istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki hüküm verilmiştir. HÜKÜM:Yukarıda açıklanan gerekçelerle; 1-HMK'nın 353/1.b.1. maddesi uyarınca, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, 2- Davacı tarafından yatırılan istinaf başvuru ve peşin karar harçlarının Hazineye gelir kaydına, bakiye 651,30 TL istinaf karar harcının davacıdan tahsiline, 3-Davacı tarafından yapılan kanun yolu giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, 4-Gerekçeli kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine, 5-Dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair; HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, oybirliğiyle ve kesin olarak karar verildi. 22.01.2026 KANUN YOLU: HMK'nın 362/1.a. maddesi uyarınca, dava konusunun miktarına göre karar kesindir.