TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Ö.İ. BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/37354) Karar Tarihi: 19/1/2023 R.G. Tarih ve Say ı: 1/3/2023-32119 Başvuru Numaras ı: 2019/37354 Karar Tarihi : 19/1/2023 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR GİZLİLİK TALEBİ KABUL Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Muhterem İNCE Raportör : Berrak YILMAZ Başvurucu : Ö.İ. Vekili : Av. Cihan YILMAZ I. BAŞVURUNUN ÖZET İ 1. Başvuru, bo şanma davas ında al ınan gi
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Ö.İ. BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/37354) Karar Tarihi: 19/1/2023 R.G. Tarih ve Say ı: 1/3/2023-32119 Başvuru Numaras ı: 2019/37354 Karar Tarihi : 19/1/2023 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR GİZLİLİK TALEBİ KABUL Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Muhterem İNCE Raportör : Berrak YILMAZ Başvurucu : Ö.İ. Vekili : Av. Cihan YILMAZ I. BAŞVURUNUN ÖZET İ 1. Başvuru, bo şanma davas ında al ınan gizlilik karar ını mahkemenin resen kald ırmas ı nedeniyle özel hayat ın gizliliği hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. 2. Başvurucunun aile mahkemesi s ıfat ıyla Kemer 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde (Mahkeme) görülmekte olan bo şanma davas ında talep etti ği gizlilik karar ı Mahkemece 13/2/2019 tarihinde kabul edilmi ş ve dosyada gizlilik karar ı alınm ıştır. 3. Mahkeme 15/10/2019 tarihli duru şmada dosyan ın mevcut durumunu gözönüne alarak gizlilik karar ının kald ırılmas ına karar vermi ştir. Başvurucunun dosyada gizlilik karar ı alınmas ına ilişkin yeniden yapt ığı talep 12/1/2021 tarihli duru şmada reddedilmi ştir. Mahkeme 19/10/2021 tarihinde as ıl davan ın kabulüne karar vermi ştir. Başvurucu 2/12/2021 tarihinde istinaf yoluna ba şvurmuş olup dosya hâlen Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesinde bulunmaktad ır. 4. Başvurucu 5/11/2019 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. Başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. II. DEĞERLEND İRME 5. Başvurucu, bo şanma davas ında al ınan gizlilik karar ının Mahkemece resen kald ırılmas ının cinsel hayat ıyla ilgili olarak dosyada bulunan delillerin aç ık duruşmalarda sergilenmesine neden olaca ğından özel hayat ın gizliliği hakk ının ihlal edildi ğini iddia etmiştir. Adalet Bakanl ığı (Bakanl ık) görüşünde; somut olaya, mevzuat hükümlerine ve Anayasa Mahkemesi kararlar ına yönelik aç ıklamalara yer verildikten sonra inceleme yap ılırken Anayasa ve ilgili mevzuat hükümleri, Anayasa Mahkemesi içtihad ı ve somut Başvuru Numaras ı: 2019/37354 Karar Tarihi : 19/1/2023 3olay ın kendine özgü ko şullar ının da dikkate al ınmas ı gerektiği ifade edilmi ştir. Başvurucu, Bakanl ık görüşüne karşı beyanda bulunmam ıştır. 6. Başvuru, özel hayat ın gizliliği hakk ı kapsam ında incelenmi ştir. 7. Anayasa Mahkemesinin benzer ko şullar ı içeren B.K. (B. No: 2014/14189, 25/10/2017, 46-54) karar ında gizlilik talebinin kald ırılmas ı yönündeki ara karar ını ortadan kald ıracak ve ihlali derhâl giderecek nitelikte telafi imkân ı sunan bir ba şvuru yolu bulunmad ığından ve ba şvuru yolunun tüketilmesi ko şulunun sa ğland ığı sonucuna ulaşıldığından somut ba şvuru aç ısından da bu yakla şımdan ayr ılmay ı gerektiren bir durum mevcut de ğildir. 8. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan özel hayat ın gizliliği hakk ının ihlal edildiğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. 9. Medeni usul yarg ılamas ında aleniyet, duru şmalar ın ve esas hakk ındaki karar ın bildirilmesinin herkese aç ık olarak yürütülmesini ifade etmektedir. Yarg ılamalar ın aleni yap ılmas ı ilkesi adil yarg ılanma hakk ı kapsam ında korunmaktad ır. Yarg ılaman ın aleniliği ilkesinin amac ı, adli mekanizman ın işleyişini kamu denetimine açarak yarg ılama faaliyetinin saydaml ığını güvence alt ına almak ve yarg ılamada keyfîli ği önlemektir. Bu yönüyle an ılan ilke, hukuk devletinin en önemli gerçekle ştirme araçlar ından birini olu şturur ( Nevruz Bozkurt , B. No: 2013/664, 17/9/2013, 32). 10. Bununla birlikte somut olayda oldu ğu gibi özel hayat ın gizliliği hakk ı bağlam ında özellikle hassasiyet arz eden cinsel hayata ili şkin konularda yarg ı makamlar ının gerekli tedbirleri alma ödevi bulunmaktad ır. Bu do ğrultuda derece mahkemelerince yarg ılaman ın aleni yürütülmesindeki kamusal menfaat ile ba şvurucunun mahremiyetinin korunmas ı menfaati aras ında adil bir denge kurulmal ı ve ulaşılan sonuç hakk ında hüküm kurulurken ilgili ve yeterli gerekçeler sunulmal ıdır (benzer yöndeki de ğerlendirmeler içi n bkz. B.K., 61). 11. 12/1/2011 tarihli ve 6100 say ılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 28. maddesinin üçüncü f ıkras ında taraflar ın gizlilik talebi hakk ındaki karar ın gerekçelerinin esa s hakk ındaki kararla birlikte aç ıklanacağı hükmü yer almaktad ır. Ancak maddenin gerekçesinde de belirtildi ği üzere bu düzenleme, gizlili ğe karar verilmesi durumunda gizliliğin amac ını yok edecek aç ıklamalar ın alenen yap ılmas ının önlenmesi için getirilmi ştir. Anayasa'n ın 141. maddesinin üçüncü f ıkras ında da Bütün mahkemelerin her türlü kararlar ı gerekçeli olarak yaz ılır. denilerek mahkemelere her türlü kararlar ını gerekçeli yazma yükümlülü ğü yüklenmi ştir. 12. Anayasa'n ın üstünlü ğü ve bağlay ıcılığı dikkate al ınarak 6100 say ılı Kanun'un 28. maddesinin üçüncü f ıkras ında yer alan, taraflar ın gizlilik talebi hakk ındaki karar ın gerekçelerinin esas hakk ındaki karar ile birlikte aç ıklanacağı düzenlemesinin bu konudaki ara kararlar ının tamamen gerekçesiz olaca ğı şeklinde yorumlanmas ı kabul edilemez. İlk derece mahkemesinin gizlilik talepleri hakk ındaki ara karar ını gizliliğin amac ını yok edecek açıklamalardan kaç ınarak ama mutlaka gerekçeli olarak vermesi gereklidir. Üstelik bu şekildeki ara kararlar ının denetlenmesine yönelik etkili ola ğan kanun yolu bulunmad ığı dikkate al ındığında bu kararlar ın gerekçeli olmas ının önemi daha da artmaktad ır. Zira taraflar ın muhakeme s ıras ında ileri sürdükleri iddialar ının kurallara uygun biçimde incelenip incelenmedi ğini bilmeleri ve ayr ıca demokratik bir toplumda kendi adlar ına verilen yarg ı kararlar ının sebeplerini ö ğrenmelerinin sa ğlanmas ı ancak gerekçe ile mümkündür. Başvuru Numaras ı: 2019/37354 Karar Tarihi : 19/1/2023 413. Mahkeme 15/10/2019 tarihli ara karar ında dosyan ın mevcut durumunu gözönüne alarak gizlilik karar ını kald ırm ıştır. Mahkemenin an ılan karar ında başka hiçbir gerekçe bulunmamakta olup Mahkeme hangi somut nedenlere ba ğlı olarak gizlilik karar ını kald ırdığını aç ıklamam ıştır. Başka bir ifadeyle ba şvurucunun bo şanma davas ına ilişkin dosyada yer alan cinsel hayat ıyla ilgili ifadelerin aç ık duruşmalarda verilmesinin başvurucunun özel hayat ın gizliliği hakk ını neden ihlal etmeyece ğinin gerekçesi ortaya konmam ıştır. Bu bağlamda söz konusu kararlar ın konuyla ilgili ve yeterli gerekçe içermedi ği kabul edilmelidir. Buna göre derece mahkemesi karar ının bu yönde tatmin edici bir gerekçe içermediği dikkate al ındığında yarg ılaman ın aleni yürütülmesinde var olan kamusal menfaat ile başvurucunun mahremiyetinin korunmas ı menfaati aras ında adil dengeyi sa ğlayacak bir önlem al ınmad ığı sonucuna ula şılm ıştır. 14. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 20. maddesinde güvence alt ına al ınan özel hayat ın gizliliği hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. III. GİDERİM 15. Başvurucu, ihlalin tespiti ve 25.000 TL manevi tazminat talebinde bulunmu ştur. 16.İhlalin niteli ği dikkate al ınarak başvurucuya net 18.000 TL manevi tazminat ödenmesi gerekti ği sonucuna ula şılm ıştır. Ayr ıca söz konusu davan ın Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesinde istinaf a şamas ında olduğu dikkate al ınarak özel hayat ın gizliliği hakk ının ihlalinin gelece ğe dönük sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için karar ın bir örneğinin Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesine gönderilmesine karar verilmesi gerekir. IV. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. Kamuya aç ık belgelerde ba şvurucunun kimli ğinin gizli tutulmas ı talebinin KABULÜNE, B. Özel hayat ın gizliliği hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, C. Anayasa n ın 20. maddesinde güvence alt ına al ınan özel hayat ın gizliliği hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, D. Özel hayat ın gizliliği hakk ının ihlalinin gelece ğe dönük sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için karar ın bir örne ğinin Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesine (E.2022/430) GÖNDER İLMESİNE, E. Başvurucuya net 18.000 TL manevi tazminat ÖDENMES İNE, tazminata ili şkin diğer taleplerin REDD İNE, F. 364,60 TL harç ve 9.900 TL vekâlet ücretinden olu şan 10.264,60 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ÖDENMES İNE, Başvuru Numaras ı: 2019/37354 Karar Tarihi : 19/1/2023 5G. Ödemenin karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, H. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 19/1/2023 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.