Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2009 -3-163 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 09-47/1164 -296 Karar Tarihi : 14.10.2009 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI(Başkan V.) Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER: Burak BÜYÜKKUŞOĞLU, Hüseyin COŞGUN C. BAŞVURUDA BULUNAN :- .. D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YA PILAN: 20 Yozgat ve Sorgun
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2009 -3-163 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 09-47/1164 -296 Karar Tarihi : 14.10.2009 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI(Başkan V.) Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER: Burak BÜYÜKKUŞOĞLU, Hüseyin COŞGUN C. BAŞVURUDA BULUNAN :- .. D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YA PILAN: 20 Yozgat ve Sorgun da faaliyet gösteren maya bayileri E. DOSYA KONUSU: Yozgat ve Sorgun daki maya bayilerinin ekmek fırınlarını aralarında paylaştıkları ve maya fiyatlarını birlikte belirledikleri iddiası. F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayet dilekçe sinde özetle; Yozgat ta ve Yozgat ın Sorgun ilçesinde faaliyet gösteren maya bayilerinin (Mauri Maya bayisi Mustafa Oğulları Gıda San. Tic. Ltd., Ak Maya bayisi Serkan Doğan ve Pak Maya bayisi Erciyes Gıda) ilçedeki otuz adet fırını aralarında paylaştıklar ı, birinin mal verdiği fırına diğerinin vermediği, maya fiyatlarını birlikte kararlaştırdıkları, önceden 38 TL den maya 30 satarlarken aralarındaki anlaşmanın bozulması nedeniyle fiyatın 25 TL ye kadar indiği, daha sonra yeniden bir anlaşmaya vararak şu anda 35 TL den maya sattıkları iddia edilerek gereğinin yapılması talep edilmektedir. G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 10.8.2009 tarih, 5647 sayı ile giren başvuru üzerine hazırlanan 14.8.2009 tarih ve 2009 -3-163/İİ -09-YY sayılı İlk İnceleme Raporu Rekabe t Kurulu nun 26.8.2009 tarih ve 09 -39/938-M sayılı toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun çerçevesinde soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, Kanun un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapıl masına karar verilmiştir. İlgili 40 karar uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 6.10.2009 tarih ve 2009 -3- 163/ÖA -09-BB sayılı Önaraştırma Raporu 7.10.2009 tarih, REK.0.07.00.00 -110/308 sayılı Başkanlık önergesi ile 09 -47 sayılı Kurul toplantısında gö rüşülerek karara bağlanmıştır. H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda; şikayet kapsamında yapılan önaraştırma sonucunda şikayet edilen teşebbüsler hakkında Kanun un 41. maddesine göre soruşturma açılmasına gerek olmadığı sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmiştir. 09-47/1164-296 2 50 I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME I.1. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme Raportörlerce, 2.10.2009 tarihinde şikâyetçi ile yapılan telefon görüşmesinde, Yozgat ilinin Sorgun ilçesinde sadece Pakmaya bayiinin bulunduğu ve kendisinin Pakmaya dan ürün aldığı, Yozgat ın merkezinde bulunan Mauri Maya, Akmaya ve Özmaya bayilerinin ilçedeki diğer fırınlara satış yapmakta oldukları, diğer maya bayilerinin şikayetçinin maya talebini kendi bölgelerindeki bir fırın olmaması nedeniyle reddettikler i belirtilmiştir. Şikayetçi bu konuda herhangi bir ilave bilgi veya 60 belge sunamayacağını, diğer fırınlara yönelik olarak ise onlarla konuyu görüştüğünü, ancak onların da bu kapsamda olmasına karşın bu konuda bir şikayetlerinin olmadığını ifade etmiştir. Do layısıyla şikayetçi kendisine diğer bayiler tarafından mal verilmemesini teşebbüsler arasında yapılan bir pazar paylaşma anlaşmasına bağlamakta ancak buna yönelik kanıtlar ortaya koyamamaktadır. Maya pazarı oligopolistik yapısı ve geçmişte yapılan soruşt urmalar nedeniyle Dairemiz tarafından sıkı bir şekilde takip edilmektedir. Bu kapsamda maya üreten firmaların ortak hareket ederek yaş ekmek mayasında yapılacak fiyat artışlarını birlikte belirledikleri iddiası üzerine yakın dönemde yapılan önaraştırmada P akmaya, 70 Özmaya, Akmaya ve Mauri Maya şirketlerinde yerinde incelemelerde bulunulmuştur. Yerinde incelemeler sırasında şirketlerin ekmek mayası ile ilgili tüm yazışmaları, dosyaları ve konuyla ilgili diğer evrakı incelenmiştir. Ayrıca teşebbüslerden bayilik sözleşmelerinin birer örneği de istenmek suretiyle kapsamlı incelemelerde bulunulmuştur. Bu inceleme ve tespitlerin değerlendirildiği 5.3.2009 tarih ve 09- 09/181 -53 sayılı Kurul kararında mayanın homojen bir ürün olması, marka bağımlılığının bulunmaması, fırınların birden fazla markayı aynı anda kullanabilmeleri ve bir markadan diğerine rahatlıkla geçebilmeleri, pazarda haberleşmenin kolay olması sonucu teşebbüslerin birbirlerinin hareketlerine çok kısa sürede tepki gösterdikle ri yönünde tespitler yapılmıştır. Kararda incelenen bayilik sözleşmeleri de 80 dikkate alınarak 4054 sayılı Kanun un ihlal edildiğine yönelik herhangi bir bilgi ve belgeye ulaşılamadığı dikkate alınarak soruşturma açılmasına gerek duyulmamıştır. Dolayısıyla k ısa bir süre öncesinde sektöre yönelik yapılan bir önaraştırmada rekabet ihlaline yönelik herhangi bir bulguya ulaşılamamıştır. Diğer yandan amme borçlusu Akmaya ya TMSF tarafından el konulmuş ve adı geçen teşebbüsün bütün olarak satışına TMSF tarafından karar verilmiştir. Bu bağlamda TMSF tarafından Kurum kayıtlarına 7.9.2009 tarih ve 6413 sayı ile giren yazıda 1998/4 sayılı Tebliğ kapsamında Rekabet Kurumu na ön bildirimde bulunulmuş olup başvuru inceleme aşamasındadır. Bu satış işlemi oligopolistik bir nitelik gösteren ve 4 90 maya üreticisinin faaliyet gösterdiği pazarda önemli değişiklikler yaratabilecek konumdadır. İhale sonucunda Rekabet Kurulu nun onayı şartıyla mevcut aktörlerden herhangi birisi anılan teşebbüsü devralabileceği gibi uzun süreden beri giriş olmayan pazara yeni bir aktörün girmesi de muhtemeldir. Dolayısıyla satışın pazar dinamiklerini değiştirme olasılığı bulunmaktadır. Şikayetçi, şikayet konusu eylemin geçtiğimiz yıl da olduğunu fakat daha sonra bozulduğunu ve yeniden başladığını idd ia etmektedir. Ancak maya üreticilerine yönelik olarak yapılan ve yukarıda yer verilen önaraştırmada bu yönde bir bulguya 09-47/1164-296 3 rastlanmamıştır. Kaldı ki şikayet konusu eylemin bir an için söz konusu olduğu var 100 sayılsa dahi piyasa koşulları içinde bunun kendiliğ inden sona erdiği/erebileceği görülmektedir. Önceki önaraştırmada pazarda rakiplerin faaliyetleri hakkında bilgiye erişimin kolay olduğu, şeffaf bir piyasa yapısında faaliyet gösteren teşebbüslerin birbirlerinin hareketlerine kısa sürede tepki gösterebilme olanağına sahip oldukları tespiti yapılmıştır. Bu yapıda şikayetin konusu eylemin söz konusu olduğu kabul edilse dahi Sorgun ilçesi gibi görece küçük bir pazardaki eylemin fazla sürdürülebilir olmadığı kanaati oluşmuştur . Bu bilgi ve değerlendirmeler ış ığında pazara yönelik bir önaraştırmanın yakın tarihte yapılmış ve herhangi bir ihlale rastlanılmamış olması, şikayetçinin ilave bilgi ve belge 110 sunamaması, diğer fırınların bu kapsamda bir rahatsızlıklarının olmadığının şikayetçi tarafından belirtilmesi ve TMSF nin pazarda önemli bir oyuncu olarak faaliyet gösteren Akmaya yı ihale yöntemi ile satışa çıkaracak olması nedenleriyle bu aşamada işlem tahsisine gerek olmadığı ancak hali hazırda takip edilen pazarın, gözlemlenmesine devam edilmesi ve bu konuda şik ayetlerin artması halinde harekete geçilmesinin usul ekonomisi de dikkate alındığında yerinde olacağı kanaatine varılmıştır. J. SONUÇ 120 Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; Dosya konusu iddialara ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun un 41. mad desi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.