Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2012 -3-12 (Devralma) Karar Sayısı : 12-06/185-47 Karar Tarihi : 09.02.2012 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nure ttin KALDIRIMCI Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Reşit GÜRPINAR, Prof. Dr. Metin TOPRAK B. RAPORTÖR LER: Osman Tan ÇATALCALI, Ebru İNCE C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Tesco Kipa Kitle Pazarlam a ve Gıda San. A.Ş. Temsilcisi: Av. Deniz PEKİN 20 Özbek Huk
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2012 -3-12 (Devralma) Karar Sayısı : 12-06/185-47 Karar Tarihi : 09.02.2012 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nure ttin KALDIRIMCI Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Reşit GÜRPINAR, Prof. Dr. Metin TOPRAK B. RAPORTÖR LER: Osman Tan ÇATALCALI, Ebru İNCE C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Tesco Kipa Kitle Pazarlam a ve Gıda San. A.Ş. Temsilcisi: Av. Deniz PEKİN 20 Özbek Hukuk Bürosu Sümbül Sok. No: 45 1. Levent/İstanb ul D. DOSYA KONUSU : Tesco Kipa Kitle Pazarlama ve Gıda San. A.Ş. nin Ardaş Gıda Dağıtım San. ve Tic. A.Ş. den Trakya bölgesinde bulunan ve Ardaş markas ı altında faaliyet gösteren 21 adet mağazanın kiracılık haklarını bazı sabit kıymetler ile birlikte devralması işlemine izin verilmesi talebi. E. DOSYA EVRELERİ: Kurumu kayıtlarına 9.1.2012 tarih ve 229 sayı ile giren ve en son 01.02.2012 tarih ve 936 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 7. maddesi ile 2010/4 sayılı Rekabet 30 Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 03.02.2012 tarih ve 2012 -3- 12/Öİ sayılı Birleşme/Devralma Ön İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır. F. RAPORTÖR LERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle; dosya kousu devral ma işleminin, 4054 sayılı Kanun un 7. maddesine dayanılarak ç ıkarılan 2010/4 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir devir işlemi olduğu, bununla birlikte bu devralma işlemi ile 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesi çerçevesinde ilgili piyasalarda yeni bir hâkim durumun yaratılmasının veya mevcut bir hâkim durumun güçlendi rilerek, rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilebileceği sonuç ve kanaatine ulaşıldığı 40 ifade edilmiştir. G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME G.1.Taraflar G.1.1. Devreden: Ardaş Gıda Dağıtım San. ve Tic. A.Ş. (Ard aş) 1994 yılında kurulan Ardaş, bildirim tarihi itibarıyla İstanbul, Kırklareli, Tekirdağ ve Edirne de toplam 51 mağaza ile hızlı tüketim malları perakendeciliği alanında faaliyet 50 gösteren bir teşebbüstür. 12-06/185-47 2 G.1.2. Devralan: Tesco Kipa Kitle Pazarlama v e Gıda San. A.Ş. (Tesco) Bildirim tarihi itibarıyla hızlı tüketim malları (HTM) perakendeciliği alanında Türkiye genelinde 137 mağaza ile faaliyet gösteren Tesco, 1992 yılında Kipa unvanıyla kurulan süpermarket zincirinin 2003 yılında Tesco Plc tarafınd an satın alınmasıyla kurulmuştur1. G.2. İlgili Pazar 60 G.2.1. İlgili Ürün Pazarı HTM perakendeciliği sektöründe gerçekleşen birleşme/devralma işlemlerine ilişkin geçmişte alınan Kurul kararları nda2, işlemin perakende pazarı ve tedarik pazarında etki yarattığından bahisle ilgili ürün pazarları temel olarak tüketim malları perakende pazarı ve alım (tedarik) pazarları olarak belirlen miştir. G.2.1.1. Hızlı Tüketim Malları (HTM) Perakende Pazarı 70 Geçmiş tarihli Kurul kararlarında HTM perakende sektörü bakımından yapılan tanımlamalarda, temel olarak, organize kanal olarak tabir edilen zincir mağaza şeklinde örgütlenmiş modern perakendecilerin tüketiciler nezdinde bakkal, kasap gibi geleneksel kanal üyesi perakendecilerden ayrı bir pazar teşkil ettiğinde n hareketle, ilgili ürün pazarı organize kanal temelinde belirlenmektedir. Hızlı tüketim malları organize perakende pazarı dâhilinde ise farklı pazar tanımları yapıl mıştır. Diğer taraftan İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz un 20. paragrafında yer verildiği üzere, inceleme konusu işlem alternatif pazar tanımları çerçevesinde rekabet açısından endişeler yaratmıyorsa pazar tanımının yapılmaması da mümkündür. Bu doğrultuda 80 bildirime konu işlemin etkileri, kesin bir pazar tanımı yapılmaksızın, 300 m2 ve üstü ile 1.000 m2 altı ve üstü net satış alanı alternatifleri temel alınarak değerlendiril miştir. G.2.1.2. Alım (Tedarik) Pazarı Migros/Tansaş ve bu kararı takip eden diğer Kurul kararlarında , alım pazarına ilişkin olarak çeşitli ürün grupları bazında değerlendirme yapılmasının yerinde olacağı, bu bağlamda, alım pazarının et ve et ürünleri, beyaz et ve yumurta ürünleri, unlu ürünler, sütlü ürünler, bira, şarap ve alkollü içkiler, alkolsüz içkiler, sıcak içecekler (kahve ve çay), şekerli ürünler (çikolata, kek gibi), temel gıdalar (un, şeker, pirinç gibi), dondurulmuş ürünler, bebek 90 mamaları, ev hayvanları yiyecekleri, vücut bakım ürünleri, ev temizlik ürünleri olarak ayrı ayrı belirlenebileceği belirt ilmiştir. G.2.2. İlgili Coğrafi Pazarlar Devralmanın perakende pazarında yaratacağı etkiler, mağazaların faaliyet göstermekte olduğu yerel bölgelerde hissedilecektir. Devralmaya konu mağazalar Kırklareli ve Edirne il merkezleri ile Lüleburgaz, Silivri, Çorlu, Keşan, Çerkezköy, Büyükçekmece, Uzunköp rü, Hayrabolu, Malkara ve Muratlı ilçelerinde dir. Bu bölgelerden Büyükçekmece, Uzunköprü, Hayrabolu, Malkara ve Muratlı bölgelerinde Tesco nun mağazası bulunmamaktadır. 100 1 26.6.200 3 tarih, 03 -45/519 -230 sayılı Kurul karar ı ile işleme izin ver ilmiştir. 2 17.06.2005 tarih ve 05 -40/557 -136 sayılı Carrefoursa/Gima kararı, 31.10.2005 tarih ve 05 -76/1030 -287 sayılı Migros/Tansaş kararı, 4.5.2006 tarih ve 06 -32/392 -102 sayılı Kiler/Canerl er kararı ve 6.7.2006 tarih ve 06 -47/632 -18 sayılı Kiler/Güler kararı, 5.4.2007 tarih ve 07-30/293 -110 sayılı Makromarket/Nazar kararı, 23.2.2011 tarih ve 11-10/186 -62 sayılı Migros/Greens kararı sektöre ilişkin örnek kararlar dır. 12-06/185-47 3 Perakende pazar ı bakımından ilgili coğrafi pazarlar devralma işlemine konu teşebbüsler in birlikte yer aldıkları Kırklareli ve Edirne il merkezleri ile Lüleburgaz, Silivri, Çorlu, Keşan, Çerkezköy ilçeleri olarak belirlenmiştir. Alım pazarında ise zincir mağazaların tek elden alım yapmaları nedeniyle yerel ayrıma gidilmesine gerek yoktu r. Bu çerçevede alım pazarı bakımından , önceki Kurul kararları paralelinde ilgili coğrafi pazar Türkiye olarak belirlen miştir. . G.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme 110 G.3.1. İşlemin Niteliği İncelemeye konu işlem Ardaş a ait 21 mağazaya ilişkin kiracılık haklarının, taraflar arasında akdedilen sözleşmede yer alan ve bu mağazalarda bulunan sabit kıymetlerin ve altyapılarının, Ardaş ve Tesco tarafından belirlenecek stokların, mülkiyeti Ardaş ta bulunan iki aracın ve Ardaş a ait Ardaş markasının devir işlemin tamamlanmasından itibaren bir yıl boyunca geçerli olacak gayri münhasır kullanım hakkının Tesco ya devredilmesidir. Söz konusu işlem ile Ardaş ın bütün mağazaları Tesco ya devredilmemekte dir. Sözleşmede ismi geçen 21 mağazanın haricinde Ardaş, 30 mağazası ile perakendecilik sektöründe faaliyet göstermeye devam edecektir. 120 2010/4 sayılı Tebliğ de sadece malvarlığının mülkiyetinin devri değil malvarlığının yönetiminde hak sahibi olma yetkisi veren araçların devri de devralma işlemi olarak kabul edilmektedir. Kira sözleşmelerinin devri yoluyla malvarlığının yönetimi devralana geçmekte, bu durum ise kontrol değişikliğinin gerçekleştiğini göstermektedir. Nitekim bu husus a 2010/4 sayılı Tebliğ in 2. maddesin de yer verilmiştir. Dolayısıyla , Tesco n un Ardaş a ait 21 mağazanın kira sözleşmesini devralması işlemi, bu 130 mağazaların işletilmesi için gereken hakkın devrinin kontrol değişikliğine yol açması nedeniyle, 2010/4 sayılı Tebliğ kapsamında bir devralma dır3. Dosya içeriğinden 2010/4 sayılı Tebliğ i n 7.1.a. maddesinde belirtilen ciro eşikler inin aşıldığı anlaşıl maktadır. Ayrıca, hem Tesco nun hem de Ardaş ın Kırklareli ve Edirne il merkezleri ile Lüleburgaz, Silivri, Çorlu, Keşan ve Çerkezköy ilçelerinde HTM perakendeciliği alanında faaliyet gösterdiği dikkate alındığında, işlemin 2010/4 sayılı Tebliğ in aradığı etkilenen pazar koşulunu taşıdığı, dolayısıyla izne tabi olduğu anlaşılmaktadır. 140 G.3.2. İşlemin Rekabetçi Etkilerinin Değerlendirilmesi G.3.2.1. Tüketim Malları Organize Perakende Pazarı Devre konu 21 mağazanın 6 sı Tesco nun faaliyetinin olmadığı coğrafi pazarlarda yer almaktadır. Devralma işlemi, Tesco ve Ardaş ın faaliyetlerinin kesiştiği Kırklareli ve Edirne il merkezleri ile Lüleburgaz, Silivri, Çorlu, Keşan, Çerkezköy ilçeleri ilgili pazarları bakımından aşağıda değerlendiril mektedi r. 150 3 30.12.2008 tarih, 08 -76/1229 -467 sayılı Carrefour -Zergan Kurul kararında da kira sözleşmelerinin devri devralma işlemi sayılarak işleme izin verilmiştir. 12-06/185-47 4 İlgili pazarlar bakımından devre konu mağazaların satış alanı büyüklükleri ile Tesco nun aynı bölgede yer alan mağazalarının satış alanı büyüklükleri incelendiğinde; devre konu mağazalar ın 1.000 m2 den küçük ortalama ( ..) satış alanına sahip süpermarket olduğu , Tesco nun devre konu mağazaların bulunduğu bölgelerde yer alan mağazaları nın ise ortalama ( ..) satış alanına sahip hipermarketler olduğu dosy a içeriğinden anlaşılmaktadır. Devre konu mağazalar küçük süpermarket ve süpermarket formatında olup, 1.000 m2 satış alanı büyüklüğünün üzerinde yer almamaktadır. Bu paralelde ilgili pazarların 1.000 m2 altı ve üstü satış alanı eşiği temelinde tanıml anması halinde tarafların ayrı pazarlarda yer aldığı görülmektedir. Bu çerçevede, Tesco nun Ardaş mağazalarının kiracılık hakkını alarak farklı bir pazara gireceği, dolayı sıyla işlemin 160 rekabetçi endişe doğurmayacağı kanaatine varılmıştır. 300 m2 ve üstü satış alanı eşiği temelinde kurulan pazar tanımları çerçevesinde, devralma işlemi öncesi ve sonrasında Tesco nun pazar paylarına, Tablo 1 de yer verilmektedir. Tablo 1 Tesco nun İşlem Önce si ve Sonra sı (Tahmini) Pazar Payları (2011) İlgili Pazar Pazar Bü yüklüğü4 İşlem Öncesi Pazar Payı (%) İşlem Sonrası Pazar Payı (%) Kırklareli ( ..) ( ..) ( ..) Edirne ( ..) ( ..) ( ..) Lüleburgaz ( ..) ( ..) ( ..) Silivri ( ..) ( ..) ( ..) Çorlu ( ..) ( ..) ( ..) Keşan ( ..) ( ..) ( ..) Çerkezköy ( ..) ( ..) ( ..) Tabloda ki veriler den, Tesco nun ilgili pazarlar arasında en yüksek paya sahip olduğu Kırklareli ve Keşan da işlemin pazar payı artışına neden olmadı ğı anlaşılmaktadı r. Bunun 170 nedeni anılan bölgelerde devre konu mağazaların 300 m2 eşiğinin altında yer al masıdır. İşlemin Tesco nun pazar payında en fazla artış sağladığı bölgeler ise ( ..) ;( ..) ve ( ..) puanla sırasıyla Çerkezköy, Lüleburgaz ve Edirne dir. Kırklareli ve Keşan yukarıda açıklanan nedenle dışarıda tutulduğunda Tesco, ilgili pazarlar bakımınd an en yüksek pazar payına Edirne de ulaşmaktadır. Bu pazarlar bakımından Tesco nun 300 m2-999 m2 ve 1.000 m2 ve üzerindeki satış alanı kırılımında rakiplerine ve rakiplerin ilgili bölgede kaç mağaza ile faaliyette bulunduklarına ait bilgilere Tablo 2 de yer verilmektedir. Tablo 2 Edirne, Lüleburgaz ve Çerkezköy de İşlem Sonra sı Tesco nun Rakipleri ve Mağaza Sayıları 180 İlgili Pazar 300 m2-999 m2 1.000 m2 Rakip sayısı Rakipler ve Mağaza Sayıları Rakip sayısı Rakipler ve Mağaza Sayıları Edirne 3 Kiler ( 3), Margi (2),Onur (1) 3 Kiler (1), Carrefour (1), Migros (1) Lüleburgaz 7 Karpa (1), Kiler (2), Filiz (2), Onur (1), Gökkuşağı (1), Migros (1), Şok (1) 1 Karpa (1) Çerkezköy 6 Onur (2), Kiler (3), İdeal (1), Tem (1), Rammar (1), Migros (1) 2 Lemar (1), BigM (1) Tesco nun ve rakiplerinin ilgili pazarlardaki pazar paylarına Tablo -3 te yer verilmektedir. 4 Tesco tarafından bildirim formunda sunulan tahmini haftalık HTM satışları toplamını içer diği ve verilerin saha çalışması yöntemiyle elde edildiği belirt ilmiştir. 12-06/185-47 5 Tablo 3: Edirne, Lüleburgaz ve Çerkezköy Bölgelerinde İşlem Sonrasında Gerçekleşecek Pazar Payları İlgili Pazar Teşebbüs Pazar Payı (%) Migros ( ..) Kiler ( ..) Margi ( ..) Onur ( ..) Carrefour ( ..) Tesco ( ..) Edirne TOPLAM 100,0 Karpa ( ..) Kiler ( ..) Filiz ( ..) Onur ( ..) Gökkuşağı ( ..) Migros ( ..) Şok ( ..) Tesco ( ..) Lüleburgaz TOPLAM 100,0 Onur ( ..) Kiler ( ..) İdeal ( ..) Big M ( ..) Lemar ( ..) Migros ( ..) Tem ( ..) Rammar ( ..) Tesco ( ..) Çerkezköy TOPLAM 100,0 Yukarıdaki tablolarda sunulan devralma öncesi ve sonrası pazar payı verileri nden işlemin, yoğunlaşmada bir artışa neden olacağı ancak , rekabetin seviyesi dikkate alındığında ilgili pazarlarda hâkim durum yaratılmasına yol açacak düzeyde bir yoğunlaşma doğur mayacağı kanaatine varılmıştır . Diğer taraftan devralmalara konu Tesco nun mevcut mağazalarının formatları arasındaki fark göz önünde bulundurulduğunda , işlem ile 190 Tesco nun bölgede hâlihazırda sahip olmadığı mağaza formatları ile mağaza ağını genişletmeye , pazarda önemli bir büyüklük teşkil eden Carrefour , Migros ve diğer ulusal zincirler gibi süpermarket bölümüne dâhil olmaya ça lıştığı kanaati oluşmuştur . Dolayısıyla Tesco nun devralma işlemi öncesinde hipermarket formatında faaliyette bulunduğu bu bölgelerdeki faaliyetini mağaza ağına küçük süpermarket ve süpermarket formatında mağazalar eklemek suretiyle artırma çabasında olduğ u, bu mağazaların görece küçük satış alanı dolayısıyla müşterilere yakınlık avantajından faydalanılmasının hedeflendiği anlaşılmaktadır. G.3.2.2. Alım (Tedarik) Pazarı Bakımından Değerlendirme 200 Organize perakende sektöründe Tesco nun Türkiye genelindeki 2011 yılı pazar payı ( ..) olup, Ardaş ın ise pazar payı %1 in altında dır. Ardaş ın 51 mağazasından 21 ini n devri dikkate alındığında, devralama işlemi Tesco nun alım pazarındaki pazar payını düşük oranda etkileyecektir. Tesco nun tedarik pazarında , işlem s onucunda sahip olacağı öngörülen pazar payının düşük ol masın dan hareketle, ürün grupları bazında tanımlanan tedarik pazarı için ayrıca değerlendirme yapmaya gerek görülmemiştir . 12-06/185-47 6 H. SONUÇ 210 Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konu su işlemin 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir. 220