Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008 -2-226 (Devralma) Karar Sayısı : 09-01/3-3 Karar Tarihi : 8.1.2009 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10 Üyeler :Tuncay SONGÖR , M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ , İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖRLER: E. Ebru ÖZTÜRK , Seda Nurtaç FİRENGİZ C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Fujitsu Limited Temsilcileri: Av. Tolga İŞMEN, Av. Zümrü t ESİN Büyükdere Caddesi Maya Akar C
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008 -2-226 (Devralma) Karar Sayısı : 09-01/3-3 Karar Tarihi : 8.1.2009 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10 Üyeler :Tuncay SONGÖR , M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ , İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖRLER: E. Ebru ÖZTÜRK , Seda Nurtaç FİRENGİZ C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Fujitsu Limited Temsilcileri: Av. Tolga İŞMEN, Av. Zümrü t ESİN Büyükdere Caddesi Maya Akar Center No:100 -102 Kat:19 34394 Esentepe/İstanbul 20 D. TARAFLAR : - Fujitsu Limited Shiodome City Center, 5 -2 Higashi -Shimbashi 1 -chome, Minato -ku Tokyo 105 -7123, JAPONYA - Siemens AG Wittelsbacherplatz 2, 80333 Münih ALMANYA E. DOSYA KONUSU: Siemens AG ve Fujitsu Limited in her birinin %50 oranında hisseye sahip oldukları Fujitsu Siemens Computers (Holding) BV deki Siemens AG hisselerinin Fujitsu Limited tarafından devralınması 30 işlemine izin verilmesi talebi . F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 28.11.2008 tarih ve 7888 sayı ile intikal eden ve eksiklikleri en son 18.12.2008 tarih ve 8239 sayılı yazı ile tamamlanan bildirim üzerine , 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 31.12.2008 tarih, 2008 -2-226/Öİ-08-EÖ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 2.1.2009 tarih, REK .0.06 .00.00 -120/1 sayılı Başkanlık Önergesi ile 09-01 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda, bildirim konusu devralma işleminin, 40 1. 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması G ereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ in Birleşme ve Devralma Sayılan Haller başlıklı 2. maddesinin (c) bendinde belirtildiği şekilde bir devralma işlemi olduğu, 2. İşlemin aynı Tebliğ in 4. maddesinin 1. fıkrası kapsamında izne tabi olduğu ve söz konusu işlemin ilgili pazarda 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında 09-01/3-3 2 Kanun un 7. maddesi kapsamında, bir hakim durum yaratmaya veya mevcut bir hakim durumu güçlendirmeye yönelik olarak rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucu doğurmayacağı ifade edilm iştir. 50 H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME H.1. İlgili İşlem ve Taraflar H.1.1. İşlemin Niteliği Bildirim konusu işlem, Siemens AG nin (Siemens) Fujitsu Siemens Computers (Holding) BV ( FSC) deki tüm hisselerinin Fujitsu Limited (Fujitsu) tarafından devralınması i şlemidir. Fujitsu ve Siemens in 11 Ağustos 1999 tarihinde imzaladıkları Ortak Girişim Anlaşması uyarınca kurulan FSC de mevcut durumda Fujitsu ve Siemens in % ( ) şer hissesi bulunmaktadır ve FSC, anılan şirketlerin ortak kontrolü altındadır. İşlem 3 Kasım 2008 tarihli Hisse Devri Anlaşması uyarınca gerçekleştirilmektedir. Buna göre Fujitsu, Siemens in FSC de sahip olduğu tüm 60 hisseleri devralacak, dolayısıyla Kapanış ı takiben Fujitsu FSC nin ihraç edilmiş sermayesinin t amamını elde ederek FSC üzerinde tek b aşına kontrole sahip olacaktır. Dosya mevcudunda ortak kontrolden tek kontrole geçişin FSC nin yönetiminde ciddi bir değişikliğe neden olmayacağı; zira son zamanlarda Siemens in ticari faaliyetlerini ana faaliyet konusuna odakladığı ve bütün dikkatini ana faaliyet alanına vermek istediği, bu nedenle Siemens in FSC deki hisselerini elinden çıkarma kararı aldığı belirtilmektedir. H.1.2. Taraflar H.1.2 .1. Devralan Taraf : Fujitsu 70 Fujitsu , Japonya menşeli bir şirket olup küresel pazarda bilişim teknolojileri ( BT) alanında faaliyet göstermektedir. Herhangi bir kişi ya da şirket tarafında n nihai olarak kontrol edilmeyip borsaya kayıtlı bir şirket tir. H.1.2.2. Devreden Taraf : Siemens Merkezi Almanya da bulunan Siemens aşağıdaki iş alanlarında faaliyet göstermekte dir: Otomasyon endüstrisi, hareket kontrolü, inşa teknolojileri, endüstri çözümleri ve mobilite bölümlerinden oluşan endüstri sektörü; Fosil enerji üretimi, yenilenebilir enerji, petrol ve gaz, enerji servisi, iletimi ve dağıtımından oluşan enerji sektörü; 80 Görüntüleme ve IT, iş akışı ve çözümler ve teşhis bölümlerinden oluşan tıp çözümleri sektörü; Etkileşimli sektörler işi ve hizmetleri, finansal hizmetler, BT çözümleri ve hizmetleri ve gayrimenkul. Siemens in yönetim kurulu Peter Löscher, Wolfgang Dehen, Joe Kaeser, Barbara Kux, Jim Reid - Anderson, Hermann Requardt, Siegfried Russwurm, Peter Y. Solmssen den oluşmaktadır. 09-01/3-3 3 H.2. İlgili Pazar 90 H.2.1. İlgili Ürün Pazarı Dosya mevcudunda , FSC nin Türkiye de ve ayrıca Avrupa, Orta Asya ve Afrika bölgesinde BT ür ünleri ve belirli BT hizmetlerinin tedariki alanında faaliyet gösterdiği; Fujitsu nun ise Türkiye de BT ürünleri alanında faaliyet göstermediği ve Türkiye deki faaliyetlerinin küresel bir anlaşma bağlamında Reuters a sağladığı BT yönetim hizmetleri1 ile sı nırlı olduğu belirtilerek, tarafların Türkiye deki faaliyetlerinde BT hizmetleri ile sınırlı olarak çok küçük bir örtüşmenin söz konusu olacağı ifade edilmektedir. Bildirim konusu işlemle hisseleri devredilen FSC, (International Data Corporation ve Gartner Inc.2 tarafından yapılan tanımlamalara göre belirlenen) aşağıdaki ürün 100 kategorilerinde faaliyet göstermektedir: 1. Kişisel Bilgisayarlar (PC ler) 2. Sunucular (servers) 3. Bellek 4. BT Hizmetleri FSC kişisel bilgisayar (PC) üretip satmaktadır. PC ler genel olarak te k kullanıcılı bilgisayar sistemleri olup laptop, masaüstü bilgisayarı ve ya workstation biçiminde olabilmektedir. Sunucular ise dağıtılmış ağdaki işleyiş sistemiyle diğer bilgisayarlara ya da terminallere hizmet sağlayan bilgisayarlar olarak sistemin karma şıklığına bağlı 110 olarak başlangıç, orta ve en yüksek düzeyde sunucu biçiminde olabilmektedir. Bellekler, çevre birimi bilgisayar aygıtları olarak bilgisayar sisteminin dış hafızasını teşkil ederler. PC lerde disket sürücüleri teyp sürücüler ve CD -ROM sürüc üler gibi birçok bellek aygıtı (yedekleme ünitesi) mevcuttur. Bu ürünlerin ayrı ayrı dağıtımından ziyade, bilişim ürünlerinin toptan satış ve dağıtımının bir bütün olarak kabul edilmesi gerekmektedir. Nitekim, bilişim ürünlerinin toptan satış ve dağıtımın ı yapan teşebbüslerin bütün ürünleri dağıtabilmeleri, değişik ürün gruplarının dağıtımının ayrı bir uzmanlık gerektirmemesi, bilakis ürün yelpazesinin geniş olmasının dağıtıcı firmalara bazı avantajlar sağlaması bu gereğin kaynağıdır. Bu çerçevede, ilgili teşebbüsler 120 üreticilere dağıtım, stoklama ve satış hizmeti sunmaktadır. Belli bir ürün grubuna odaklanmış, ancak önemli bir miktarda bilişim ürününü stoklarında bulunduran, Türkiye çapında dağıtım imkanı olan ve kısa bir sürede bu ürünleri perakendeciler e ulaştırabilecek nitelikteki dağıtıcılar da bu bağlamda geniş ürün yelpazesine sahip olan distribütörlerle aynı pazarda değerlendirilmektedir. Diğer yandan, daha çok bölgesel çapta faaliyet gösteren ve ürünlerini distribütörlerden temin ederek perakendeci lere satan ara toptancıların bu pazarda yer aldığından söz etmek mümkün değildir. Talep yönünden bakıldığında da perakendecilerin bilişim ürünlerini zaman zaman tek bir gruba odaklanmış toptancılardan sağladıklarına rastlansa da, tüm ürün 130 çeşitlerini büyü k bir sıklıkla geniş ürün yelpazesine sahip distribütörlerden temin 1 BT yönetim hizmetleri, BT varlıkları ve işlemlerinin günlük yönetimi ve işletiminden oluşmaktadır. Bunlar, BT dış kaynak yönetimini oluşturan temel değerleri temsil eder. BT yönetim hizmetleri, işletimsel hizmetler, uygulama yönetim hizmetleri ve yardım masası yönetim hizmetlerini kapsamaktadır. 2 Gartner Grubu 1979 yılından beri BT sektöründe pazar araştırmaları yapan, Avrupa Komisyonu tarafından sıkça dikkate alınan bir şirkettir . 09-01/3-3 4 ettikleri görülmektedir. Bu çerçevede, ilgili ürün pazarı "bilişim teknolojileri (BT) ürünleri toptan satış pazarı" olarak tanımlanmıştır. FSC bu ürünlerin satışının yanı sıra belirli BT h izmetlerinin tedariki alanında da faaliyet göstermektedir. BT hizmetleri pazarı, alt pazarlardan oluşan bir üst pazar olarak değerlendirilebilir. Ancak BT hizmetleri alt pazarları arasında meydana gelen yakınsama, pazarlara girişin ve pazarlar arası geçiş in kolay olmasına bağlı olarak ilgili ürün pazarı bilişim teknolojileri hizmetleri pazarı olarak tanımlanmıştır. Bununla birlikte aşağıda işleme ilişkin olarak tanımlanabilecek en dar pazar olan, FSC ve Fujitsu nun faaliyetlerinin çakıştığı, bilişim teknolojileri yönetimi hizmetleri pazarı 140 için de değerlendirme başlığında ayrıca yer verilmiştir . Bu çerçevede, ilgili ürün pazarları "bilişim teknolojileri (BT) ürünleri toptan satış pazarı" ve bilişim teknolojileri hizmetleri pazarı olarak be lirlenmiştir. H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar İşlem açısından ilgili ürün pazarında ülkenin herhangi bir bölgesindeki rekabet koşullarının diğer bölgelerden farklılık göstermemesi, bir başka deyişle rekabet koşullarının ülkenin tamamında homojen bir yapı serg ilemesi nedeniyle, ilgili coğrafi pazar Türkiye olarak belirlenmiştir. H.3. İnceleme ve D eğerlendirme H.3.1. 1997/1 Sayılı Tebliğ in 2. Maddesi Açısından Yapılan Değerlendirme 150 Bilindiği üzere Herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması veya kontrol etmesi birleşme veya devralma sayılan hallerden biri olarak belirlenmiştir. Bildirime konu işlemde Sie mens e ait % (...) oranındaki FSC hissesi, halihazırda FSC nin kalan % ( ) hissesine sahip olan Fujitsu tarafından devralınmaktadır. 11.8.1999 tarihli Ortak Girişim Anlaşması na göre FSC yönetim kurulunun mevcut toplantı ve karar alma yeter sayıları göz ön ünde bulundurulduğunda, şirketin Siemens ve Fujitsu tarafından ortak kontrol edildiği anlaşılmaktadır.3 Dolayısıyla sözkonusu devralma işlemi sonucunda FSC her iki tarafın ortak kontrolünden 160 Fujitsu nun tek kontrolüne geçecektir. Bu nedenle dosya konusu iş lemin 1997/1 sayılı Tebliğ in 2. maddesinin (b) bendi kapsamında bir devralma işlemi olduğu anlaşılmaktadır. H.3.2. 1997/1 Sayılı Tebliğ in 4. Maddesi Açısından Yapılan Değerlendirme Bilindiği üzere, 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ'i n 4. maddesinde Bu Tebliğ in 2 inci maddesinde belirtilen bir birleşme veya devralma sonucunda birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın % 25 i ni aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmibeş trilyon Türk Lirasını aşması halinde Rekabet Kurulu ndan izin almaları zorunludur. ifadesi yer 170 almaktadır. Bildirim konusu devralma işlemi bu bakımından değerlendirildiğinde, FSC nin 2007 yılında sadece PC satışından elde ettiği cironun yaklaşık ( ) YTL olduğu 3 Madde 6.6 uyarınca: Madde 6.9 a tabi olarak, JVC Kurulunun yeter sayısı asgari üç A Yönetici ve üç B Yönetici gerektirmektedir ve JVC Kurul kararları basit oy çokluğu ile geçecektir. Her yöneticin in bir oyu bulunacak, fakat her toplantıda A Yöneticiler i ile B Yöneticileri tarafından icra edilebilir oylar sayı olarak eşit olacaktır. Başkan, belirleyici oya sahip olmayacaktır. 09-01/3-3 5 görülmektedir. Bu nedenle ilgili işlem, ciro eşiğini n aşılması nedeniyle, pazar payı eşiği dikkate alınmaksızın, Rekabet Kurulu nun iznine tabi bir işlem niteliğindedir. H.3.3. 4054 sayılı Kanun un 7. Maddesi Bakımından Yapılan Değerlendirme 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi uyarınca Bir ya da birden fazla teşebbüsün hâkim durum yaratmaya veya hâkim durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin bütünü yahut bir kısm ında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak şekilde birleşmeleri veya 180 herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün mal varlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya d a kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları, miras yoluyla iktisap durumu hariç olmak üzere, devralması hukuka aykırı ve yasaktır . Buna göre, bildirim konusu işlemin ilgili pazarda hakim durum yaratmaya veya mevcut bir hakim durumu daha d a güçlendirmeye yönelik olup olmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir. FSC Türkiye de kişisel bilgisayarlar, sunucular, bellekler ve belirli BT hizmetlerinin sağlanması faaliyetleriyle iştigal etmekte, Fujitsu nun ise Türkiye de bu alanlardan sadece BT hizmeti pazarının tek bir alt segmenti olan BT yönetim hizmetleri alanında oldukça sınırlı bir faaliyeti bulunmaktadır. Bu sebeple, tarafların faaliyetleri 190 arasında Türkiye de sadece BT hizmetleri bakımından çok sınırlı bir örtüşme bulunmaktadır. Bu pazard a FSC nin 2007 yılı payı % ( ) olup, aynı yıl için Fujitsu nun payı ise % ( ) in altındadır. BT hizmetleri pazarının alt segmentlere ayrılarak in celenmesi durumunda dahi BT yönetim hizmetlerinde FSC nin 2007 yılına ait pazar payı % ( ) ve aynı yıl için Fujitsu nun payı ise % ( ) dir. Bu değerlendirmeler ışı ğında anılan devralma işlemi sonucunda önemli bir pazar payı artışı olmayacağı ve bu bakımdan herha ngi bir hakim durum yaratılmayacağı veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmeyeceği anlaşılmıştır . H.4. İşlemin Yan Sınırlamalar Açısından Değerlendirilmesi 200 Sözleşme nin 11.1 (b) maddesi uyarınca Bu paragraf 11.1(b) deki ya da Ortak Girişim Anlaşması nın 16.4. maddesindeki hiçbir şey, Satıcı Grubun halihazırdaki ya da gelecekteki hiçbir üyesini (i) haliha zırda ya da (Satıcı Grubun gelecekteki üyelerine ilişkin olarak) Satıcı Grubun bir parçası haline geldiğinde yürütmekte olduğu işini sürdürmeye devam etmesini; (ii) Satıcı Grubun bir üyesinin diğer faaliyetlerinin bir parçası olarak, bu diğer faaliyetlerin Bilgisayar Ürünleri alanı kapsamında olmaması şartıyla, rakip ürünler ya da hizmetler sunmasını; (iii) herhangi bir bağımsız şirkete azınlık pay sahibi olarak iştirak etmesini sınırlamayacaktır. Maddede yer alan bilgisayar ürünleri ifadesi FSC nin faal iyet alanını 210 tanımlamaktadır. Yukarıda anılan Ortak Girişim Anlaşması nın 16.4. maddesi ise aşağıdaki gibidir: 20. maddeye uygun olarak bu Anlaşmanın feshi halinde, (Madde 20.1 de tanımlandığı şekliyle) Fesheden Hissedar ya da (madde 20.9 da tanımlandığı şekliyle) Temerrüde Düşen Hissedar, feshin geçerli hale geldiği tarihten itibaren iki yıllık bir süre için Ortak Girişim şirketinin bilgisayar ürünlerine ilişkin Avrupa Bölgesinde sürdürdüğü faaliyetlerle rekabet etmeyecektir. Bildirim formunda Sözleşme nin yukarıda anılan 11.1 maddesinin, Ortak Girişim Anlaşması nda yer alan rekabet etmeme düzenlemesinin yerine geçtiği ve bunun sonucunda iki yıllık rekabet etmeme yükümlülüğünün devralma işleminin kapanışını takiben geçerli olacağı ifade edilmektedir. 220 09-01/3-3 6 Rekabet etmeme hükmünün alanı sadece FSC nin faaliyet alanı olan bilgisayar ürünleri ile sınırlıdır. Süresi ise iki yıldır. Genel olarak, rekabet yasaklarının bir yan sınırlama olarak değerlendirilebilmesi için, yoğunlaşma işlemiyle doğrudan ilgili ve işlem için gerekli olma kriterinin yanı sıra sadece taraflar açısından kısıtlayıcı olma ve orantılılık kriterlerini de sağlaması gerekmektedir. Bildirim konusu işl emde bu koşulların sağlandığı, dolayısıyla rekabet etmeme yükümlülüğünün makul bir yan sınırlama ol duğu kanaatine varılmıştır. I. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim k onusu işlemin 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı 230 Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devra lmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesinin ve b öylece rekabe tin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olma ması nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.