TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ADNAN B İLEN BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2021/3827) Karar Tarihi: 18/10/2022 Başvuru Numaras ı: 2021/3827 Karar Tarihi : 18/10/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYELYusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Yusuf Enes KAYA Başvurucu : Adnan BİLEN Vekili : Av. Murat T İMUR I. BAŞVURUNUN ÖZET İ 1. Başvuru, tutuklaman ın hukuki olmamas ı nedeniyle ki şi hürriyeti ve güvenli ği
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ADNAN B İLEN BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2021/3827) Karar Tarihi: 18/10/2022 Başvuru Numaras ı: 2021/3827 Karar Tarihi : 18/10/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYELYusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Yusuf Enes KAYA Başvurucu : Adnan BİLEN Vekili : Av. Murat T İMUR I. BAŞVURUNUN ÖZET İ 1. Başvuru, tutuklaman ın hukuki olmamas ı nedeniyle ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. 2. Başvurucu, PKK terör örgütüne üye olma suçlamas ıyla 6/10/2020 tarihinde gözalt ına al ınm ıştır. 9/10/2020 tarihinde ba şvurucunun kollukta ifadesi al ınm ıştır. Müdafi eşliğinde gerçekle şen ifade alma i şlemi s ıras ında başvurucuyla suçlamalara ili şkin belgeleriyle birlikte ayr ıntılı sorular sorulmu ştur. 3. Başvurucu sorgusunun ard ından 9/10/2020 tarihinde terör örgütüne üye olma suçundan tutuklanm ıştır. 4. Başvurucu 29/12/2011 tarihli tutuklulu ğun devam ı karar ına yapt ığı itiraz ın 12/1/2022 tarihinde reddedilmesinden sonra 2/2/2021 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmuştur. 5. Başvurucu 2/4/2021 tarihinde tahliye edilmi ştir. 6. 11/2/2021 tarihinde ba şvurucu hakk ında iddianame düzenlenmi ştir. İddianamede ifade alma i şlemi s ıras ında yöneltilen suçlamalara dayan ılm ıştır. 7. Yap ılan yarg ılama sonucunda ba şvurucunun 6/1/2022 tarihinde beraatine karar verilmiştir. Beraat karar ı istinaf edilmeden 14/1/2022 tarihinde kesinle şmiştir. 8. Başvurucu dava ederken tahliye talepleri ile tutuklulu ğa yönelik itirazlar ın karara ba ğlanmamas ı, tutukluluk incelemelerinin yap ılmamas ı nedeniyle 4/12/2004 tarihli ve Başvuru Numaras ı: 2021/3827 Karar Tarihi : 18/10/2022 35271 say ılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 141. maddesi kapsam ında tazminat davas ı açm ıştır. İlk derece mahkemesi dava devam etti ği için davay ı reddetmi ştir. Bölge Adliye Mahkemesi, dava konusu taleplerin as ıl davan ın sonucuna ba ğlı olmad ığı gerekçesiyle karar ı bozmuştur. Bozma karar ı üzerine ilk derece mahkemesi tekrar davan ın reddine kara r vermiştir. İstinaf incelemesi devam etmektedir. Ba şvurucu beraat karar ı kesinleştikten sonra tutuklama tedbirinin hukuka ayk ırı olduğu iddias ıyla ayr ı bir tazminat davas ı daha açm ıştır. Bu dava ilk derece mahkemesinde derdesttir. 9. Komisyonca adli yard ım talebinin kabulüne, ba şvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. II. DEĞERLEND İRME A. Kişi Hürriyeti ve Güvenli ği Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 10. Başvurucu, tutuklaman ın hukuka ayk ırı olmas ı nedeniyle ki şi hürriyeti ve güvenliği hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. Adalet Bakanl ığı; ilgili mevzua t hükümleri, Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesi içtihatlar ı ile somut olay ın kendine özgü ko şullar ının gözönüne al ınarak değerlendirme yap ılmas ı gerektiğini belirtmiştir. Başvurucu Bakanl ık görüşüne kat ılmad ığını belirtmi ş ve ihlal iddialar ını yinelemiştir. 11. Başvuru, kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ı kapsam ında incelenmi ştir. 12. Anayasa Mahkemesi tutuklamaya konu davan ın kesinle şmiş olmas ı hâlinde başvurucular ın tutuklaman ın hukuka ayk ırı olduğu iddias ına yönelik olarak 5271 say ılı Kanun'un 141. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (a) bendi kapsam ında tazminat davas ı açabileceğini belirtmi ş ve an ılan iddiay ı başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez bulmu ştur (Reşat Ertan , B. No: 2013/5700, 15/4/2015, 26; Ömer Köse , B. No: 2014/12036, 16/11/2016, 34; Eyyüp Güne ş [GK], B. No: 2017/28308, 21/10/2021, 88; Murat Ağırel ve diğerleri [GK], B. No: 2020/11655, 7/4/2022, 23-26). Somut olayda da kesinleşmiş bir hüküm bulundu ğundan başvurucunun tutuklama tedbiri aç ısından 5271 say ılı Kanun'un 141. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (a) bendinde düzenlenen tazminat yoluna başvurabilmesi mümkündür. Nitekim ba şvurucunun açt ığı tazminat davas ı ilk derece mahkemesinde derdesttir. Ba şvurucunun bu tazminat yolunu tüketip bu yoldan herhangi bir sonuç alamazsa tekrar ba şvuruda bulunmas ı mümkündür. 13. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. B. Diğer İhlal İddialar ı 14. Başvurucunun soru şturma dosyas ına erişimin k ısıtland ığına ilişkin iddias ının Süleyman Ba ğrıyan ık ve diğerleri (B. No: 2015/9756, 16/11/2016, 248-257); Günay Da ğ ve diğerleri ([GK], B. No: 2013/1631, 17/12/2015, 168-176) kararlar ı doğrultusund a açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle; tutuklama dolay ısıyla ifade ve bas ın özgürlüğünün ihlal edildi ğine ilişkin iddias ının Murat Ağırel ve diğerleri ( 30-32), Kıvanç Ersoy ve di ğerleri (B. No: 2016/7095, 12/1/2021, 58) kararlar ı doğrultusunda; tahliye talepleri ile tutuklulu ğa yönelik itirazlar ının karara ba ğlanmad ığı/geç karara ba ğland ığı, tutukluluk incelemelerinin yap ılmad ığına/geç yap ıldığına ilişkin iddialar ının Cafer Y ıldız (B. Başvuru Numaras ı: 2021/3827 Karar Tarihi : 18/10/2022 4No: 2014/9308, 9/1/2018, 37-40), Ali Efendi Peksak (B. No: 2017/29428, 17/7/2019, 101-112) kararlar ı doğrultusunda; tutuklulu ğun makul süreyi a ştığına ilişkin iddias ının Ahmet Kubilay Tezcan (B. No: 2014/3473, 25/1/2018, 26) karar ı doğrultusunda başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. III. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Tutuklaman ın hukuki olmamas ı dolay ısıyla kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddialar ın başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Diğer ihlal iddialar ının KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, C. 12/1/2011 tarihli ve 6100 say ılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu nun 339. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı uyar ınca tahsil edilmesi ma ğduriyetine neden olaca ğından adli yard ım talebi kabul edilen ba şvurucunun yarg ılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA 18/10/2022 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.