Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008-4-141 (Muafiyet) Karar Sayısı : 08-47/665-259 Karar Tarihi : 24.7.2008 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10 Üyeler : Tuncay SONGÖR , M. Sıraç ASLAN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖRLER : Kerem Tomur, Hale SAĞLAM C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Türkiye Garanti Bankası A.Ş. Levent Nispetiye Mh. Ay tar Cd. No:2, 34340 Beşiktaş/İstanbul - Denizbank A.Ş. 20 Büyük
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008-4-141 (Muafiyet) Karar Sayısı : 08-47/665-259 Karar Tarihi : 24.7.2008 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10 Üyeler : Tuncay SONGÖR , M. Sıraç ASLAN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖRLER : Kerem Tomur, Hale SAĞLAM C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Türkiye Garanti Bankası A.Ş. Levent Nispetiye Mh. Ay tar Cd. No:2, 34340 Beşiktaş/İstanbul - Denizbank A.Ş. 20 Büyükdere Cd. No:110 80496 Esentepe/İstanbul D. TARAFLAR : - Türkiye Garanti Bankası A.Ş. - Denizbank A.Ş. E. DOSYA KONUSU: Türkiye Garanti Bankası A.Ş. (Garan ti Bankası) ile Denizbank A.Ş. (Denizbank) arasında 31.12.2002 tarihinde imzalanan Bonus Kredi Kartı Paylaşım Sözleşmesi nin süresinin sona ermesi üzerine, tarafların işbirliğinin devamına yönelik olarak imzaladıkları Sözleşme ye menfi tespit verilmesi ta lebi. 30 F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 23.6.2008 tarih, 3931 sayı ile giren başvuru üzerine düzenlenen 18.7.2008 tarih, 2008 -4-141/MM-07-KOK sayılı Menfi Tespit/Muafiyet Ön İnceleme Raporu aynı tarih, REK.0.08.00.00 -130/212 sayılı Başkanlık Önergesi ile 08-47 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda, - Garanti Bankası ve Denizbankbank arasında 16.1.2008 tarihinde imzalanan Bonus Kredi Kartı Program Paylaşımı Sözleşmesi ne menfi tespit belgesi 40 verilemeyeceği, - Bonus Kredi Kartı Program Paylaşımı Sözleşmesi ne taraf teşebbüslerin rakip teşebbüsler olmaları nedeniyle, söz konusu Sözleşme nin 2002/2 sayılı Dikey 08-47/665 -259 2Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında grup muafiyetinden yararlanam ayacağı, - 04-48/639 -158 sayılı Kurul Kararı ile verilen 5 yıllık muafiyete esas teşkil eden herhangi bir hususta değişiklik olmaması nedeniyle , başvuru konusu Sözleşme ye Kanun'un 5. maddesinin ikinci fıkrası çerçevesinde imza tarihi nden itibaren 5 yıl mu afiyet tanınması gerektiği görüş lerine yer verilmiştir. 50 H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME H.1. İlgili Pazar H.1.1. Ürün Pazarı Bildirimin konusu dikkate alınarak, ilgili ürün pazarı çok markalı kredi kartları ihracı pazarı (issuing) ve üye işyeri edinme p azarı (acquiring) olarak belirlenmiştir. 60 H.1.2. Coğrafi Pazar Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde, ilgili coğrafi pazar, Türkiye Cumhuriyeti Sınırları olarak tespit edilmiştir. H.2. Bildirime Konu Sözleşme Bildirime konu Bonus Kredi Kartı Program Payl aşımı Sözleşmesi (Yeni Sözleşme), taraflar arasında 31.12.2002 tarihinde imzalanan ve 31.12.2007 tarihinde sona erecek olan Bonus Kredi Kartı Program Sözleşmesi (Eski Sözleşme), kapsamında sürdürülen işbirliğinin, Yeni Sözleşme nin imza tarihinden itibare n Yeni Sözleşme de belirtilen şekilde yürütülmesini temin etmek amacıyla akdedilmiştir. Bu şekilde Denizbank, müşterilerine Garanti 70 Bonus Kart hamillerine sağlanan avantajlara ve özelliklere sahip Bonus Kart ı, Denizbank isim ve logosunu kullanmak suretiy le pazarlamaya, basmaya, Kart ın operasyonel hizmetlerini vermeye devam edebilecektir. Sözleşme nin yürürlüğe girmesiyle birlikte Denizbank tarafından çıkartılan veya çıkartılacak olan Bonus Kartlar, Garanti Bankası ve onun yetkilendirdiği üçüncü kişilerce oluşturulan ağ içerisindeki üye işyerleri ile başkaca bir sözleşme imzalamaksızın aynı koşullarda ağ içerisinde kabul edilecek ve işlem görecektir. Sözleşme de belirtilenlerin dışındaki Bonus Kart ürünleri ve Garanti Bankası tarafından Bonus ismiyle ver ilen diğer ürün ve hizmetler ile Garanti Bankası nın başkaca isimler veya programlar altında sunduğu hizmetler ve 80 Bonus a ilişkin ürünler Sözleşme nin kapsamı dışında tutulmuştur. Sözleşme kapsamında tutulan hizmetlerin Denizbank a verilmesi Garanti Bankas ı nın iradesi ile tarafların karşılıklı mutabakatına bırakılmıştır. Sözleşme 5 yıl süre ile uygulanacaktır. 08-47/665 -259 3H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme H.3.1.Menfi Tespit ve Grup Muafiyeti Değerlendirmesi Başvurunun konusu, Garanti Bankası ile Denizb ank arasında Bonus kredi kartı markasının Denizbank tarafından da kullanılmasına yönelik olarak imzalanan 90 Bonus Kredi Kartı Paylaşım Sözleşmesi ne Kurul tarafından 2002 yılından itibaren tanınan 5 yıllık muafiyet süresinin sona ermesi üzerine, akdedilen Ye ni Sözleşme ye 5 yıl süre ile menfi tespit verilmesi talebidir. 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 4. maddesinde Belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıya n veya bu etkiyi doğuran veya doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar hukuka aykırı ve yasaktır. hükmü yer almaktadır. Bu çerçevede, Sözleşme nin taraflarının ilgili ürün pazarı olarak belirlenen kredi kartları pazarında birbirlerine ra kip durumda olmaları dolayısıyla, Sözleşme ye menfi tespit belgesi verilmesi mümkün 100 değildir. Aynı şekilde , Sözleşme ye taraf olan teşebbüsler rakip konumda oldukları için 2002/2 sayılı Tebliğ in incelemeye konu Sözleşme ye uygulanması mümkün olmayacaktır . H.3.2. Bireysel Muafiyet Değerlendirmesi 04-48/639 -158 sayılı Kurul Kararı ile verilen 5 yıllık muafiyete esas teşkil eden herhangi bir hususta değişiklik olmaması ve yenilenen Sözleşme nin Eski Sözleşme ile büyük ölçüde aynı ol ması nedeniyle başvuru konusu Sözleşme için, 4054 sayılı Kanun un 5 . maddesi çerçevesinde yeni bir muafiyet değerlendirmesine gerek olmadığı anlaşılmıştır. Ancak, Garanti Bankası ve 110 Denizbank arasında başlayan ortak kredi kartı kullanımına ilişkin işbirliğ i ile birlikte pazarda benzer işbirlikleri ortaya çıkmıştır. Dolayısıyla Garanti Bankası ve Denizbank arasındaki işbirliğinin pazardaki yoğunlaşma dikkate alınarak değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu tür sözleşmelerin ortaya çıkmasındaki temel nokta, paza rda yerleşik oyuncular nedeniyle küçük bankaların yaygın bir üye işyeri ağına ulaşmakta yaşadıkları zorluktur. Çok markalı kredi kartı çerçevesinde bir üye işyeri ağının oluşturulması için üye işyerine POS cihazı konulması gerekmekte ve bu da önemli bir ma liyet teşkil etmektedir. Ayrıca kredi kartı sayısı yüksek olmayan bankalar, işyerlerini ağa dahil olmaya ikna etmekte zorlanmaktadırlar. Ayrıca, 120 kredi kartı kullanımının giderek yaygınlaştığı ülkemizde, tüketiciler klasik kredi kartlarından çok taksit, ödü l gibi ekstra birtakım avantajlar sağlayan kredi kartlarını tercih et mektedirler. Bu nedenle rle, çok markalı kredi kartı ağı oluşturmakta zorlanan küçük bankaların mevcut bir ağ sahibi ile anlaşma yapma yoluna gitmeye başladıkları görülmektedir. Bu bağlam da, çok markalı kredi kartı ağına yönelik yapılan anlaşmalar yoluyla pazarın taksit ve ödül gibi bazı ekstra avantajlar sağlayan ve geniş bir üye iş yeri ağına sahip kredi kartlarına sahip bankalar lehine yoğunlaşma sürecine 08-47/665 -259 4girdiği değerlendirilmektedir. Ancak, aşağıda yer verilen tablodaki pazar verilerinden anlaşılacağı üzere yapılan işbirliği anlaşmaları ile birlikte büyük 130 kredi kartı ihraççılarının pazar paylarında bir artış olmuşsa da bu aşamada pazardaki rekabeti olumsuz etkileyecek bir yoğunlaşmadan bahsetmek mümkün görünmemektedir. Zira, bu anlaşmalardan önce pazarın büyük çoğunluğuna sahip bankalar ile anlaşmalardan sonra pazara hakim firmalar aynıdır. Bu bankalara ait kredi kartlarının pazar paylarında yeni katılan küçük bankaların katkısı ile cüz i bir artış olmuştur. Aşağıda , Bankalararası Kart Merkezi rakamlarına göre, söz konusu işbirliği anlaşmalarının yoğun olarak yapıldığı 2004 -2007 yılları arasında ilk 6 bankanın toplam alışveriş işlemleri tutarları üzerinden hesaplanan kredi kartları pazar ındaki pazar payları görülmektedir: 140 Banka Adı 2004 Pazar Payı (%) 2005 Pazar Payı (%) 2006 Pazar Payı (%) 2007 Pazar Payı (%) Yapı Kredi ( .) ( .) ( .) ( .) Garanti Bankası ( .) ( .) ( .) ( .) İş Bankası ( .) ( .) ( .) ( .) Akbank ( .) ( .) ( .) ( .) Finansbank ( .) ( .) ( .) ( .) HSBC ( .) ( .) ( .) ( .) Toplam ( .) ( .) ( .) ( .) Tablodan görüleceği üzere işbirliği anlaşmaları ile birlikte büyük bankaların pazar paylarında önemli olmamakla birlikte bir artış olmuştur. İlk altı bankanın pazarda ki sıralaması değişmemekle birlikte toplam pazar paylarında % ( ) civarında bir artış gerçekleşmiştir. Ancak bu artış küçük bankaların işlem hacminin de işbirliği yapan büyük bankalara dahil olması sonucunda gerçekleşmiştir. Dolayısıyla küçük bankalar aleyh ine dışlayıcı bir etkiden bahsetmek mümkün değildir. Kuruma intikal eden yeni başvurulardan , büyük banka ağına dahil olmayan 150 diğer bankaların da sözleşmeler kurarak ortak kredi kartı uygulamasına katılmaya başladıkları görülmüştür. Yakın zamanda pazardaki küçük oyuncuların tamamının daha geniş ağa sahip bankalarla işbirliği anlaşmalarına gideceğini öngörülmektedir. Bu durumun, büyük bankalara ait kredi kartları lehine bir yoğunlaşma doğursa da, rekabeti önemli ölçüde azaltan bir uygulama olmadığı anlaşılma ktadır. Çünkü hali hazırda yapılan sözleşmeler öncesinde de pazar önemli ölçüde büyük oyuncuların rekabeti ile şekillenmektedir. Uygulanmaya başlayan ortak kart kullanımı bütün büyük bankaların aynı şekilde davranması dolayısıyla pazarda tek bir banka leh ine rekabeti bozmayacağı gibi 08-47/665 -259 5tüketiciye kolaylık sağlamak ve küçük bankaların kredi kartı işlem hacimlerini 160 artırmak gibi faydalı sonuçlar doğuracaktır. I. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 1. Türkiye Garanti Bankası A.Ş. ve Denizbank A.Ş. arasında 16.1.2008 tarihinde imzalanan Bonus Kredi Kartı Program Paylaşımı Sözleşmesi ne çeşitli hükümlerinin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 4. maddesine aykırılık teşkil etmesi nedeniyle menfi tespit belgesi verilemeyeceğin e, 2. Tarafların rakip teşebbüsler olmaları nedeniyle, Sözleşme nin 2002/2 sayılı 170 Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında grup muafiyetinden yararlanamayacağına, 3. 04-48/639 -158 sayılı Kurul Kararı ile verilen 5 yıllık muafiyete esas teşkil eden herhangi bir hususta değişiklik olmaması nedeniyle, başvuru konusu Sözleşme ye Kanun'un 5. maddesinin ikinci fıkrası çerçevesinde imza tarihi olan 16.1.2008 den itibaren 5 beş yıl süreyle muafiyet tanınmasına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.