Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2011 -4-337 (Ortak Girişim ) Karar Sayısı : 11-60/1558 -551 Karar Tarihi : 07.12.2011 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR , Prof. Dr. Metin TOPRAK 10 B. RAPORTÖRLER : Ali Fuat KOÇ C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Türk Hava Yollar ı A.O. D. DOSYA KONUSU: Türk Hava Yolları A.O. ta rafından
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2011 -4-337 (Ortak Girişim ) Karar Sayısı : 11-60/1558 -551 Karar Tarihi : 07.12.2011 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR , Prof. Dr. Metin TOPRAK 10 B. RAPORTÖRLER : Ali Fuat KOÇ C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Türk Hava Yollar ı A.O. D. DOSYA KONUSU: Türk Hava Yolları A.O. ta rafından kontrol edilen Uçak Koltuk Üretim Sanayi ve Ticaret A.Ş. nin adı geçen teşebbüs ve Assan Hanil Otomotiv Sanayi ve Ticaret A.Ş. nin ortak kontrolüne geçmesi suretiyle ortak girişim tesis edilmesi işlemine izin verilmesi talebi. E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 25.10.2011 tarih ve 7407 sayı ile giren ve eksiklikleri en son 24.11.2011 tarihinde tamamlanan bildirim üzerine , 4054 sayılı 20 Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve 2010 /4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken B irleşme ve Devralmal ar Hakkında Tebliğ in ilgili hükümleri çerçevesinde düzenlenen 28.11.2011 tarih ve 2011 -4-337/Öİ-11-326.AFK sayılı Ön İnceleme Raporu, 05.12.2011 tarih ve REK.0.18.00.00 -120.01.05/594 sayılı Başkanlık Önergesi ile 11 -60 sayılı Kurul toplantısında görüşü lerek karara bağlanmıştır. F. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda ; bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğu, ancak işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin 30 önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme iz in verilebileceği ifade edilm iştir. G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME G.1. Bildirim Konusu İşlem ve İlgili Pazar Söz konusu işlem, THY ve Assan Hanil tarafından yurtiçi ve yurtdışındaki müşteri ler ile pazarlar için her türlü hava araçlarının koltuk dizaynını, üretimini, yedek parça üretimini, modifikasyonunu, tamir/bakımını, pazarlanmasını ve satışını gerçekleştirmek üzere Uçak Koltuk Üretimi Sanayi ve Ticaret A.Ş. bünyesinde ortak girişim tesis edilmesi dir. Taraflar arasında 22/09/2011 tarihinde Ortak Girişi m Sözleşmesi (Sözleşme) imzalanmıştır. Sözleşme, Rekabet Kurulunun işleme izin vermesini müteakip yürürlüğe girece ktir. 40 İşlemin amacı, Ortak Girişim Şirketi nin; hava araçlarının, ekonomi ve business (üst) sınıf koltuklarının tasarımını, üretimini, lojistik desteğini, modifikasyonunu, yerli ve yabancı müşterilere pazarlamasını yapmaktır. Temsilcileri: Av. Serhat KAYA, Mustafa Cem ARTEKİN Assan Hanil Otomotiv San. ve Tic. A.Ş. adına Genel Müdür: Okan GEDİK 11-60/1558 -551 2 Bahse konu işlem çerçevesinde oluşturulmak istenen ortak girişim şirketinin faaliyet alanı dikkate alınarak ilgili ürün pazarı uçak koltuklarının dizaynı, fabrika seviyesi imalatı ve pazarlanması olarak belirlenirken, ilgili ürün pazarları bakımından bölgesel pazar tanımı yapılmasını gerektirecek koşullar bulunmadığından , ilgili coğrafi pazar Türkiye olarak belirlenm iştir. G.2. Değerlendirme G.2.1. 4054 Sayılı Kanun un 7 . Maddesi ve 2010/4 Sayılı Tebliğ Kapsamında Yapılan 50 Değerlendirme 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un (4054 sayılı Kanun) 7. maddesinde Hakim durum yaratmaya veya hakim durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak şekilde gerçekleştirilen birleşme veya devralma işlemlerinin hukuka aykırı ve yasak olduğu düzenlenmiştir. 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ in (2010/4 sayılı Tebliğ) birleşme veya devralma sayılan hallerin belirlendiği 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine göre, Bir veya daha fazla teşebbüsün tamamının ya da bir kısmının doğruda n veya dolaylı kontrolünün, hisse ya da 60 mal varlığının satın alınmasıyla, sözleşmeyle veya diğer bir yolla bir ya da daha fazla teşebbüs veya halihazırda en az bir teşebbüsü kontrol eden bir ya da daha fazla kişi tarafından devralınması 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi kapsamında birleşme veya devralma işlemi sayılmaktadır. Dosya mevcudu bilgilere göre, söz konusu işlem ile Uçak Koltuk A.Ş. hisselerinin %50 si devredilerek, THY ve Assan Hanil in ortak kontrole sahip olduğu bağımsız bir iktisadi varlık olara k bir ortak girişim şirketinin tesisinin planlandığı görülm üştür . Bu çerçevede bildirime konu işlem in 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi kapsamında devralma işlemi olduğu kanaatine varılmıştır . 2010/4 sayılı Tebliğin 7. maddesinin birinci fıkrasında 70 a) İşle m taraflarının Türkiye ciroları toplamının yüz milyon TL yi ve işlem taraflarından en az ikisinin Türkiye cirolarının ayrı ayrı otuz milyon TL yi veya b) İşlem taraflarından birinin dünya cirosunun beş yüz milyon TL yi ve diğer işlem taraflarından en az birinin Türkiye cirosunun beş milyon TL yi, aşması halinde söz konusu işlemin hukuki geçerlilik kazanabilmesi için Kuruldan izin alınması zorunludur ifadeleri yer almaktadır. Söz konusu işlemin izne tabi olup olmadığının tespiti için işlem taraflarının 2010 yılı Türkiye cirolarına bakılmış THY ve Assan Hanil in Türkiye ciroları toplamı nın yüz milyon TL yi (dolayısıyla 2010/4 sayılı Tebliğ in 7. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi nde düzenlenen ciro eşiklerini ) aştığı görülmüştür . Bu itibarla söz konusu i şlem, 80 mezkûr Tebliğ kapsamında bildirime tabi bir devralma işlemi olarak addedilmiştir. Bu çerçevede söz konusu devir işleminin 4054 sayılı Kanun ve 2010/4 sayılı Tebliğ kapsamında değerlendirilmesinde öncelikle tarafların pazardaki konumlarının incelenmes i gerekm iştir. Dosya mevcudu bilgi ve belgelere göre, söz konusu işlem ile oluşturulacak olan ortak girişim şirketi, uçak koltuklarının dizaynı, fabrika seviyesi imalatı ve pazarlanması alanında faaliyet gösterecek olan ilk yerel şirket olaca ktır. İlgili pazar büyüklüğüne ilişkin veri bulunmadığı taraflarca iletilmekle birlikte, bu alanda Türkiye de gerçekleştirilen işlemlerin niteliği hakkında, THY tarafından son 3 yılda gerçekleştirilen mal ve hizmet alımlar ı gösterge olarak kullanıl mıştır . THY tarafında n son 3 yılda uçak koltuk tedariğine ilişkin 90 olarak ( ..) ABD Doları ve yedek parça için ise ( ..) ABD Doları ödeme yapıl mıştır . THY 11-60/1558 -551 3 tarafından uçak koltuk tedariğine ilişkin hizmet alınan teşebbüsler bazında verilen bilgilerden, söz konusu teşebbüslerin hepsinin yabancı firmalar olduğu görülm üştür . Diğer yandan THY tarafından, söz konusu bilgilerin yer aldığı son üç yıllık dönemd e THY uçak filosunun büyüme trendinde olduğu ve söz konusu yüksek miktarlı alımların ilerleyen dönemde de aynı düzeyde devam edeceği şeklinde algılanmaması gerektiği vurgulanm ıştır. Uçak Koltuk A.Ş. nin mevcut durumda herhangi bir faaliyeti ve pazar payı bulunmamaktadır. Bu çerçevede dosya konusu işlem neticesinde herhangi bir yoğunlaşma artışı söz konusu olmayacaktır. Ayrıca yatay ilişki anlamında iki veya daha fazla tarafın 100 aynı ürün pazarında ticari faaliyette bulunması söz konusu değildir. Diğer tarafta n dikey ilişki anlamında , THY nin bildirime konu ortak girişim şirketinin potansiyel müşterileri arasında bulunduğu görülm üştür . Bu çerçevede THY nin faaliyette bulunduğu havayolu ile yolcu taşımacılığı pazarı dikey ilişki anlamında etkilenen pazar olarak ele alınabilecektir. THY nin havayolu ile yolcu taşımacılığı pazarında önemli pazar gücüne sahip olduğu çeşitli Kurul kararlarında1 belirtilm iştir. Ancak dosya konusu işlem neticesinde oluşturulmak istenen ortak girişim şirketinin herhangi bir pazar payına sahip olmaması, tüm dünya ölçeğinde faaliyet göstermeyi amaçlaması ile mevcut rakiplerinin küresel ölçekte büyük ve güçlü teşebbüsler olması gibi unsurlar dikkate alındığında, THY nin alt pazardaki güçlü konumunun, dosya konusu ilgili pazardaki rekabeti o lumsuz etkileme ihtimalinin çok düşük 110 olduğu kanısına varılmıştır . Diğer yandan THY nin söz konusu ortak girişim şirketinde sadece ortak kontrole sahip olması ve ortak girişim şirketinin bağımsız bir iktisadi varlık olacak olması bu argümanı destekleyen di ğer unsurlar dandır. Öte yandan bildirim formunda işlem sonucunda ortaya çıkması beklenilen etkinlikler şu şekilde açıklanm ıştır: İşlem sonucunda ortaya çıkması beklenen etkinlikler Tarafların bugüne kadar kendi ticari alanlarında kazanmış oldukları bil gi birikimi ve tecrübeyi Uçak Koltuk A.Ş. çatısı altında birleştirerek, uçak koltuğu üretimi ve pazarlamasını gerçekleştirmiş olacaktır. Uçak üretimi alanında pazarın büyük kısmına sahip Boeing ve Airbus ın tercih edilen üreticiler liste sine girmek, yeni şirketin önemli hedeflerinden birisi olacaktır. Uçak Koltuk A.Ş. nin yapılanması ve ticari 120 planları bu listeye girmek üzere şekillenecek olup, pazardaki mevcut havayolu şirketlerine gerek yen i aldıkları uçaklara, gerekse bunların mevcut uçaklarında yenilem eye ihtiyaç duydukları koltukları yüksek kalitede, daha uygun fiyatlarda ve agresif teslim sürelerinde gerçekleştirilmesi hedeflenmektedir. Uçak Koltuk A.Ş. nin faaliyete geçmesiyle hedeflenen pazardaki müşteriler için yeni bir alternatif ortaya çıkaca k ve gerçekleştirilecek faaliyet sonucunda; - İşçilik maliyetleri düşecek: Mevcut pazarda faaliyet gösteren üreticilerin bulundukları bölgelerden dolayı adam/saat ücretleri ülkemiz ile kıyaslandığında oldukça yüksek kalmaktadır. - Yerli tedarik zinciri kuru lacak : Yapılanmanın temel hedeflerinden birisi olan yerli tedarik zincinin kurulması ile daha uygun fiyatlı alt parçaların tedariği ve tamiri sağlanmış olacak, yerli firmalar kazanacaktır. 130 - Gümrük ve nakliye masrafları doğmayacak: Alt parçaların yerli üre ticilerden tedarik edilmesi ile gümrük ve nakliye masrafları doğmayacak ya da düşük seviyede olacaktır. - Elit bir sektör olan havacılık ve kolları, ülkenin gelişmişlik düzeyine paralel gerçekleşen faaliyet alanlarıdır. Gerçekleşecek bu yapılanma ile tüm d ünyada kabul edilmiş başlıca aktörler olan Boeing ve Airbus uçaklarında Türk markasını kabul ettirmek, milyonlarca insanın kullandığı bu taşıma araçların da kendi markamızın dolayısı ile Türkiye nin tanınırlığının artırılması sağlanacaktır. - Sonuç itibariyl e; etkilenen pazardaki rekabet artacak, teknolojik yatırımlar nihai kullanıcıya daha kaliteli, hızlı ve düşük maliyetli hizmet sunulması mümkün olacak; pazarın ihtiyaçları doğrultusunda ürün gamı genişletilmesi ve yeni yatırımlar ile bölgede aranan bir ür etici ve marka haline gelinecektir. Diğer yandan bildirim formunda Uçak Koltuk A.Ş. nin hizmet vermeye başlamasıyla, 140 yukarıda açıklanan faydalar ın derhal nihai kullanıcıya etki edeceği , nihai kullanıcı ların 1 Örneğin bakınız: 10.4.2008 tarih ve 08 -28/322 -106 sayılı, 15.4.2010 tarih ve 10 -31/466 -172 sayılı Re kabet Kurulu kararları. 11-60/1558 -551 4 daha düşük maliyetle daha hızl ı ve kaliteli ürün alabileceği, THY nin rakibi durumundaki havayolu şirketlerinin de filolarının koltuk ihtiyaçlarının karşılanabilmesi doğrultusunda dosya konusu işlemden fayda elde edebileceği belirtilm iştir. Dosya konusu ilgili pazara girişler değerlendirildiğinde, bir t eşebbüsün ilgili ürün pazarında faaliyete geçebilmesi için, uçak tip sertifikası sahiplerince istenen tüm tasarım şartlarının karşılanması ve kalifikasyon için istenen tüm verilerin (tasarım ve test dokümanları) teslim edilerek tip sertifika sahibi koordin asyonunda havacılık sertifikasyon otoritelerinden (FAA2, EASA3 gibi ) ürünlerin kullanılabilmesi için sertifika alı nması gerek tiği görülmüştür . Bu çerçevede ilgili pazarda gerekli yatırımların gerektirdiği yüksek maliyetler dışında bir giriş 150 engelinin bulun madığı kanaatine varılmıştır . Bu çerçevede, söz konusu devir işlemi sonrasında herhangi bir yoğunlaşma artışının söz konusu olmaması yanında ilgili pazarın yapısı, kurulacak olan ortak girişim şirketi ile küresel ölçekte mal ve hizmet sağlamanın amaçlanma sı, küresel anlamda pazarda güçlü uluslararası teşebbüslerin bulunması gibi hususlar dikkate alındığında; devir işlemi sonucunda herhangi bir hâkim durumun yaratılması ya da güçlendirilmesi yoluyla ilgili pazardaki rekabetin önemli ölçüde etkilenmesinin söz konusu olmadığı, bu çerçevede inceleme konusu işleme izin verilmesinin yerinde ola cağı düşüncesi hasıl olmuştur. H.SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054 160 sayılı Kanun un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılar ak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güç lendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir. 2 Federal Aviation Administration 3 European Aviation Safety Agency