Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2007-3-12 (Devralma) Karar Sayısı : 07-29/278-104 Karar Tarihi : 29.3.2007 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Tuncay SONGÖR (İkinci Başkan) Üyeler : Rıfkı ÜNAL , Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M.Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN B. RAPORTÖRLER: Orçun SENYÜCEL, Hüseyin COŞGUN C. BİLDİRİMDE BULUNAN : JTI (UK) Management Temsilcileri: Av. Gönenç GÜRKAYNAK ile Av. Zümrüt ESİN Çitlenbik Sokak No:12 Yıldız Mah. Beşik
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2007-3-12 (Devralma) Karar Sayısı : 07-29/278-104 Karar Tarihi : 29.3.2007 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Tuncay SONGÖR (İkinci Başkan) Üyeler : Rıfkı ÜNAL , Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M.Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN B. RAPORTÖRLER: Orçun SENYÜCEL, Hüseyin COŞGUN C. BİLDİRİMDE BULUNAN : JTI (UK) Management Temsilcileri: Av. Gönenç GÜRKAYNAK ile Av. Zümrüt ESİN Çitlenbik Sokak No:12 Yıldız Mah. Beşiktaş İstanbul 20 D. TARAFLAR : Japan Tobacco Inc. JTI (UK) Management Ltd. 20-22 Bedford Row Londra WC1R4Js, İNGİLTERE Gallaher Group Plc. Member s Hill, Brooklands Road, Weybridge Surrey , KT13 0QU, İNGİLTERE E. DOSYA KONUSU: Gallaher Group Plc. nin ihraç edilmiş ve edilecek olan 30 hisselerinin tamamının Japan Tobacco Inc. tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi. F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 31.1.2007 tarih ve 824 sayı ile giren ve en son 19.3.2007 tarih ve 2130 sayı ile eksikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Teb liğ in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 26.3.2007 tarih ve 2007 -3- 12/Öİ -07-OS sayılı Birleşme/Devralma Raporu, 2 7.3.2007 tarih ve REK.0.07.00.00 - 120/70 sayılı Başkanlık Önergesi ile 07 -29 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek 40 karara bağlanmıştır. G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da; Gallaher Group Plc nin ihraç edilmiş ve edilecek tüm hisselerinin Japan Tobacco Inc tarafından devralınmasına izin verilmesi başvurusuna konu olan işlemin; - 1998/2, 1998/6 ve 2002/2 sayılı sa yılı Tebliğler ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ in 2. maddesinin (b) fıkrası anlamında Tebliğ kapsamında bir devralma işlemi olduğu, 07-29/278 -104 2- Japa n Tobacco Inc nin cirosu itibarı yla anılan işlemin Tebliğ kapsamında izne tabi 50 olduğu, - bununla birlikte, bu işle min 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi kapsamında bir hakim durum yaratan veya mevcut bir hakim durumu güçlendiren ve bunun sonucunda ülkenin bütünü yahut bir kısmında ilgili piyasadaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran nitelikte olmadığı, dolayısıyla bildirim konusu devralmaya izin verilmesinin uygun olacağı sonucuna ulaşıldığı ifade edilmektedir. 60 H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME H.1. Taraflar H.1.1. Japan Tobacco Inc. (Japan Tobacco ) Merkezi Japonya da bulunan teşebbüsün ana faaliyet a lanı sigara ve diğer tütün mamullerinin üretimi ve satımıdır. Tütün üretimi konusunda Japonya da tekel hakkına sahip bulunan teşebbüs ayrıca ilaç ve gıda maddeleri alanında da faaliyet göstermektedir. 70 Fabrika yapımı sigara pörtföyünde Camel, Mild, Salem ve Winston markaları bulunan Japan Tobacco, Mayıs 1999 da RJ Reynold s International şirketini devralarak Japan Tobacco International (JTI) şirketini kurmuştur. Ağırlıklı olarak fabrika üretimi sigara alanında faaliyet göstermekte olan şirketin Kanada, Ma lezya, Rusya, Tanzanya, Türkiye, Ukrayna, Almanya ve İsviçre de üretim tesisleri bulunmaktadır. Türkiye deki üretim biriminde yukarıdaki markaların yanı sıra Monte Carlo, More, Winchester, Wings ve Anadolu markalı sigaraların üretimi ve satışı yapılmaktad ır. Japan Tobacco nun ve Türkiye de kontrol ettiği JTI Tütün Ürünleri AŞ, JTI Tütün 80 Ürünleri Pazarlama AŞ ve çoğunluk hissesine sahip olduğu Reytek Tütün Sanayi ve Ticaret AŞ nin hissedarlık yapıları sırasıyla, aşağıdaki tablolar da yer verilmiştir . Tablo 1 - Japan Tobacco Ortaklık Yapısı Hissedarın Adı/Unvanı Hisse Adedi Hisse Oranı Japon Devleti Maliye Bakanlığı ( .) ( .) Japan Tobacco Inc. ( .) ( .) The Master Trust Bank Of Japan Ltd. ( .) ( .) State Street Bank and Trust Company ( .) ( .) Morgan Stanley and Company Inc ( .) ( .) Japan Trustees Services Bank Ltd. ( .) ( .) State Street Bank and Trust Company 505113 ( .) ( .) Mizuho Bank Ltd. ( .) ( .) The Chase Manhattan Bank 385036 ( .) ( .) UBS AG London -IPB Client Account ( .) ( .) Küçük Hissedarlara Ait Hisseler ( .) ( .) TOPLAM ( .) %100 07-29/278 -104 3Tablo 2 JTI Tütün Ürünleri Sanayi A Ş'nin Hissedarlık Yapısı 90 Hissedarın Adı/Unvanı Hisse Adedi Hisse Oranı JTI Company Netherlands B.V ( .) % ( .) JTI Holding B.V ( .) % ( .) Sibel Akaltun ( .) ( ) Anlas Bilgehan ( .) ( ) Besim Göçer ( .) ( ) TOPLAM ( .) 100 Tablo 3 - JTI Pazarlama AŞ Hissedarlık Yapısı Hissedarın Adı/Unvanı Hisse Adedi Hisse Oranı JTI Company Netherlands B.V ( .) % ( .) JTI Holding B.V ( .) % ( .) Sibel Akaltun ( .) ( ) Anlas Bilgehan ( .) ( ) Besim Göçer ( .) ( ) TOPLAM ( .) 100 Tablo 4 - Reytek AŞ Hissedarlık Yapısı Hissedarın Adı/Unvanı Hisse Adedi Hisse Oranı JTI Company Netherlands B.V ( .) % ( ) Peter Bilikisdorf ( .) % ( .) Paul Bourassa ( .) % ( ) TEKEL ( .) % ( ) Tekel Çalışanları Yardımlaşma Vakfı ( .) % ( ) TOPLAM ( .) 100 H.1.2. Gallaher Group Plc. (Gallaher ) Teşebbüs sigara, puro, sar ma tütün, pipo tütünü ve snus ( dudak ile diş eti arasında tutulan bir çeşit tütün) üretim ve pazarlama alanlarında faaliyet göstermektedir. Marka portföyünde Benson& Hedges, Silk Cut ve Mayfair i bulunduran teşebbüs 100 esasen İngiltere, diğer Avrupa ülkeleri ve Bağımsız Devletler Topluluğu pazarlarında çalışmaktadır. Gallaher in, Türkiye nin yanı sıra, İngi ltere, Polonya, Avusturya, İspanya, Rusya, Ukrayna, Kazakistan, Romanya, Güney Afrika ve Singapur da sigara üretim tesisleri bulunmaktadır. Teşebbüs birçok Avrupa ülkesinde tütün ürünleri toptancılığı ve Almanya da tütün ürünlerinin perakende dağıtıcılığın ı da yapmaktadır. Gallaher Türkiye pazarına 2005 yılında kurulan Gallaher Sigara ve Tütüncülük Sanayi ve Anonim Şirketi ile girmiştir (Gallaher Türkiye). Bu şirket 9 Kasım 2005 te 110 Menemen de yerleşik Altab Tütün Tesisleri İşletmelerini devralmış, TAPDK y a yaptığı başvurular neticesinde 30.11.2006 tarihinde Smart markası için satış izni almıştır. Şirket 2006 nın ikinci yarısından itibaren dağıtım ağı oluşturmak amacıyla 50 den fazla distribütörle sözleşme yapmış ve 400 adet araç satın almıştır. Gallaher in Türkiye de kontrol ettiği diğer şirket Smart Tütün Ürünleri Dağıtım Pazarlama ve Ticaret AŞ dir (Smart A.Ş). Bu şirket Gallaher Türkiye tarafından üretilen ürünleri satın alacak ve bunları 67 adet distribütöre dağıtacaktır. Dosya mevcudu bilgi ve bel geden, ihmal edilebilir düzeydeki ROY ve puro türü 120 ürünlerde grup içi satışlar hariç olmak üzere Gallaher Türkiye nin ve Smart AŞ nin Türkiye de herhangi bir satışı ve cirosu nun bulunmadığı, Gallaher in bildirim 07-29/278 -104 4formunda belirtilen cirosunun gümrüksüz sat ış mağazalarından gerçekleştirildiği ve Gallaher Austria Tabak Europe GmbH tarafından faturalandırıldığı anlaşılmıştır. Gallaher in, Gallaher Türkiye nin ve Smart AŞ nin ortaklık yapı larına sırasıyla, aşağıdaki tablolarda yer verilmiştir. Tablo 5 - Gallaherin Ortaklık Yapısı Hissedarın Adı/Unvanı Hisse Adedi ( Milyon) Hisse Oranı UBS Global Asset Management (UK) Ltd. ( .) % ( ) The Capital Group Companies Inc. ( .) % ( ) Barclays Global Investors (UK) Ltd. ( .) % ( ) Legal & General Investment Management Limited (UK) ( .) % ( ) Diğer ( .) ( .) TOPLAM ( .) %100 130 Tablo 6 - Gallaher Türkiyenin Ortaklık Yapısı Hissedarın Adı/Unvanı Hisse Tutarı ( YTL) Hisse Oranı Gallaher (Austria) GmbH ( .) % ( ) Gallaher Austria Tabak Europea GmbH & CoKG ( .) % ( ) Gallaher Austria Tabak Europea GmbH ( .) % ( ) Austria Tabak GmbH ( .) % ( ) Austria Tabak GmbH & CoKG ( .) % ( ) TOPLAM ( .) % 100 Tablo 7 - Smart A.Ş. Ortaklık Yapısı Hissedarın Adı/Unvanı Hisse Tutarı ( YTL) Hisse Oranı Moving Media & Marketing GmbH ( .) % ( ) AT Mobiliten und Immobilitenverwaltung GmbH ( .) % ( ) Austria Tabak Beteiligungen im Handel GmbH ( .) % ( ) Austria T abak GmbH ( .) % ( ) Austria Tabak GmbH & CoKG ( .) % ( ) TOPLAM ( .) % 100 H.2. İlgili pazar H.2.1. Sektöre İlişkin Bilgiler Dosya mevcudu bilgi ve belgeler ışığında; sektörü genel olarak fabrika üretimi sigaralar, kendin sar ve kendin yap s igaralar olmak üzere üç ana bölüme ayırmak 140 mümkündür. Kendin yap (MOY) ve kendin sar (ROY) tipi sigaralar devralma açısından önem taşımadığından, fabrika üretimi sigaralar ele alınmıştır. Teşebbüsler tarafından gerçekleştirilen fiyatlandırmalar farklı dü zeylerde olabilmekle birlikte, sadece aynı fiyat düzeyinde olan ürünler arasında değil, yakın fiyat düzeyleri arasında da tüketici tercihleri sebebiyle piyasanın rekabetçi bir yapı arz ettiği söylenebilir. Bunun yanı sıra hammadde temininin zor olmaması ve dağıtım ağlarının mevcudiyeti de işaret edilmesi gereken diğer bir olgudur. 150 Sigara pazarına giriş özellikle bu alandaki yoğun düzenleme yükümlülükler nedeniyle ilk bakışta zor gibi görünmektedir. 2002 tarihli Tütün Kanunu nda Türkiye sigara pazarına yeni giren teşebbüslere yıllık üretim kapasitesi 2 milyar adet sigara olan 07-29/278 -104 5(diğer tütün mamülleri için 15.000 tondan az olmayan) tesisler kurma yükümlülüğü getirilmiştir. Ayrıca, yeni kurulan fabrikalarda yeni makinelerin kullanılması yükümlülüğü de yatırı m maliyetlerini artıran bir unsurdur. Anılan kanunda ithalata yönelik bazı düzenlemeler de bulunmaktadır. Buna göre, ancak bir takvim yılında belli bir markadan en az 1.2 milyar adet üreten üreticiler aynı marka sigarayı serbestçe ithal etme olanağına sahi p olacaktır. 160 Bu alanda faaliyet göstermek isteyen yatırımcıların fabrika kurulum, üretim ve satış için ayrı ayrı lisans almaları zorunluluğu da göz önüne alınması gereken bir faktördür. Bunlara ek olarak sektörde reklam yasağının bulunması, ürünlerin bel li yaş gruplarına ve ayrıca internet üzerinden satışının yasak olması gibi unsurlar da pazara giriş engeli bağlamında değerlendirilmelidir. Yukarıda ifade edildiği gibi, sayılan bu faktörlerin her biri bir pazara giriş engeli gibi görünse de, bu faktörle r British American Tobacco, Imperial Tobacco, European 170 Tobacco gibi teşebbüslerin son dört yıl içinde pazara girişlerini engellememiştir. H.2.2. İlgili Ürün Pazar ı Mevcut dosya bakımından, devralma işleminin pazarda hemen hemen hiç bir etkisi olmayacağ ından, bir pazar tanımı yapmanın gerekli olmadığı kanaatine varılmıştır. Bu bağlamda ilgili coğrafi pazarın da tanımlanmasının işlem açısından bir önemi bulunmaması sebebiyle, coğrafi pazar tanımına da gidilmemiştir. H.3.Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerl endirme 180 H.3.1. Devralma İşlemi Gallaher in ihraç edilmiş ve edilecek tüm hisselerinin Japan Tobacco tarafından devralınması İngiliz hukukuna tabi bir hukuki işlemdir ve Birleşik Krallık Şirketler Yasası nın 425. maddesi ve İngiliz Birleşme Devralmalar Kanunu uyarınca bir İşlem Planı ve bu planın mahkemece onaylanarak Gallaher in mevcut hisselerinin iptalinin kabulü ve buna karşılık olarak nakdi ödeme ile tamamlanacaktır. Devralmaya konu teşebbüslerin Türkiye deki iştirakleri nedeniyle 4054 sayılı 190 Kanu n un 2. maddesinde yer verilen etki prensibi çerçevesinde, öncelikle, bu devralmanın aynı Kanun un 7. maddesi ve 1998/2, 1998/6 ve 2002/2 sayılı Tebliğler ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ hükümleri kapsamında olup olmadığı değerlendirilecektir. Anılan Teb liğ in Birleşme veya Devralma Sayılan Haller başlıklı 2. maddesinin (b) bendinde herhangi bir teşebbüsün .diğer bir teşebbüsün ortaklık paylarının tümünü devralması hali, Tebliğ in 4. maddesine bağlı olarak kuruldan izin alınması gereken hallerden s ayılmıştır. Birleşme veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin ilgili ürün pazarındaki toplam paylarının %25 i aşması veya toplam cirolarının 25 200 Milyon YTL nin üzerinde olması halinde Kurul dan izin alınmasının zorunlu olduğu kurala bağlanmıştır. 07-29/278 -104 6Dosy a mevcudu bilgi ve belgeden, Japan Tobacco nun fabrika üretimi sigaralar için Türkiye pazar payı nın %( .) civarında olduğu , Gallaher in ise fabrika üretimi sigara satışı nın oldukça düşük ve ihmal edilebilir bir düzeyde olduğu , bu nedenle burada n sağlıklı b ir pazar payı bilgisine ulaşılamadığı anlaşılmıştır. Japan Tobacco nun 2006 Türkiye bürüt satış tutarı ( ) YTL, Gallaher in 2006 da gümrüksüz satış mağazalarındaki brüt satış tutarı ise ( ) YTL dir. Bu 210 veriler ışığında, başvuruya konu devralma işlemi tebliğ kapsamında izne tabi bir işlemdir. H.3.2. İncelenen Belgeler Ve Hukuki Değerlendirme H.3.2.1. Uygulama Anlaşması 15 Aralık 2006 tarihini taşıyan ve tarafların yetkili temsilcileri tarafından imzalanmış 14 maddeden oluşan anlaşmada, basın ila nı, gerekli izinler için başvuruların yapılması, gerekli belgelerin hazırlanması ve karşılıklı bilgilendirme yükümlülükleri, 220 devralım sirkülerlerinin hazırlanması, devralımın tamamlanmasına kadar faaliyetlerin ne şekilde yürütüleceği, telkin ücreti ve taah hütler, fesih gibi konulara yer verilmiştir. Anlaşmanın ekinde zaman çizelgesi ve istihdam ve emeklilik konuları başlıklı bölümlere yer verilmektedir. Yukarıda yer verilen bu bölümlerin tetkikinden, devralma süreci dışında rekabeti sınırlayıcı etkisi ola bilecek herhangi bir düzenlemeye yer verilmediği görülmüştür. H.3.2.2. Gizlilik Anlaşması 230 6 Aralık 2006 tarihli Gallaher den Japan Tobacco ya gönderilen ve Japan Tobacco yetkilisinin imzasını taşıyan 15 maddeden oluşan anlaşmada ; gizli bilgiler, gizli bilgilerin izin verilen ifşası, kayıtlar ve gizli bilgilerin iadesi, her bir tarafın ve grup üyelerinin fiili tutumları ile ilgili düzenleme, süre, teşvik ettirmeme, takrirler, telafiler gibi madde başlıklarına yer verilmiştir. Anlaşma nın 6.2 maddesinde taraflardan hiç birinin teklifle ilgili görüşmeler esnasında ya da teklifin herhangi bir sebeple gerçekleşmemesi durumunda ve bu mektup tarihinden itibaren geçecek bir yıllık süre zarfında doğrudan ya da dolaylı olarak görüşmeler esnasında diğer taraf ya da diğer tarafın grubunun herhangi bir 240 üyesi için üst düzey yönetici olarak ya da teklifle doğrudan alakalı olarak çalışmakta olan herhangi bir şahısla temasta bulunmayacak, böyle bir şahsı istihdam etmeyecek, etmeye çalışmayacak ya da böyle bir şahısla h erhangi bir hizmet sözleşmesine girmeyecektir.. ifadesine yer verilmiştir. Anlaşmanın 6.3 maddesinde ise yukarıdaki maddede yer verilen hiçbir şeyin, herhangi bir tarafı, yukarıda anlatılan şahısları, bu şahısların genel iş ilanlarına başvurmaları durumu nda, bu şahısları değerlendirme ve işe alma hakkından mahrum bırakamayacağı ifade olunmuştur. Bu iki hüküm birlikte değerlendirildiğinde, madde 6.2 de yer alan hükmün rekabeti kısıtlayıcı bir etkisi olabileceği düşünülse bile, öncelikle uygulama süresini n bir yıl 250 olmasının ve takip eden madde ile getirilen genel ilanlar istisnası böyle bir etki görülmesini engelleyici nitelikte dir. 07-29/278 -104 7Buraya kadar yapılan incelemeler ışığında Gallaher in ihraç edilmiş ve edilecek tüm hisselerinin Japan T obacco tarafından de vralınması, gerek tarafların sahip olduğu düşük pazar payları gerekse de pazarın yapısal olarak hali hazırda ve potansiyel olarak rekabetçi bir özellik taşı dığı kanaatine varılmıştır. I. SONUÇ 260 Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; Bildiri m konusu işlemin 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi ve bu Kanun a dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna, ancak işlem sonucunda aynı Kanun maddesind e belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına, dolayısıyla bildirim konusu işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.