T.C. DENİZLİ BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 4. HUKUK DAİRESİ DOSYA NO : ... KARAR NO : ... KARAR TARİHİ : 08/01/2026 T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I BAŞKAN : ... ÜYE : ... ÜYE : ... KATİP : ... İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : ... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TARİHİ : 11/06/2025 NUMARASI : ... Esas ... Karar DAVACI : ... VEKİLİ : Av. ... DAVALI : ... VEKİLİ : Av. ... DAVANIN KONUSU : Banka Teminat Mektubundan Kaynaklanan Alacak G.KARAR YAZ…
T.C. DENİZLİ BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 4. HUKUK DAİRESİ DOSYA NO : ... KARAR NO : ... KARAR TARİHİ : 08/01/2026 T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I BAŞKAN : ... ÜYE : ... ÜYE : ... KATİP : ... İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : ... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TARİHİ : 11/06/2025 NUMARASI : ... Esas ... Karar DAVACI : ... VEKİLİ : Av. ... DAVALI : ... VEKİLİ : Av. ... DAVANIN KONUSU : Banka Teminat Mektubundan Kaynaklanan Alacak G.KARAR YAZIM TARİHİ : 08/01/2026 İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına yönelik davacı tarafça istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi. GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Müvekkili davacı şirketinin, dava dışı ....Peyzaj Hafriyat İnşaat ve Turizm Yatırımları Sanayi Ticaret Anonim Şirketi'nin haksız ve tek taraflı feshettiği sözleşmeden doğan alacaklarının ödenmesi için, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 240.000,00 TL'lik alacak davası açtığını, iş bu husustaki yargılama ....Asliye Ticaret Mahkemesinin ... E. Sayılı dosyasında derdest olduğunu, müvekkili şirketi dava dışı ...Peyzaj Hafriyat İnşaat ve Turizm Yatırımları Sanayi Ticaret Anonim Şirketi'ne 1.000.000,00 TL (BirMilyonTürkLirası)'lik Süreli (Vadeli) Banka Teminat Mektubunu 08/08/2023 tarihinde verdiğini, söz konusu Banka Teminat Mektubunun süresi 08/09/2023 tarihinde dolduğunu, söz konusu teminat mektubu avans karşılığı verilmeyip müvekkili tarafından ifa edilen iş karşılığında ve tamamen karşılıklı güven ilkesi esasına göre verildiğini, Banka Teminat Mektubuna konu bedel olan 1.000.000,00 TL'lik bedelin dahi ilgili sözleşme maddesi ile aynı olduğu ve sözleşmede açıkça ifa edilen iş karşılığı verileceğinin belirtildiğini, müvekkil şirket tarafından sözleşmeye konu işin tamamlanma oranının %90 üzerinde (%99,217) olduğunu, taraflarınca bu hususta ....Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Değişik İş sayılı dosyasında Delil Tespiti Davası açıldığını, ....Asliye Ticaret Mahkemesince talimat yoluyla ... Asliye Ticaret Mahkemesince... Değişik İş sayılı dosyasında yaptırılan Bilirkişi İncelemesi sonucu Bilirkişi Raporunda belirtildiği üzere, sözleşme bedelinin toplam 8.369.296,95 TL+KDV olduğu, işin tamamlanma oranının %99,217 oranında olduğunun anlaşıldığını, ekte sunulan Bilirkişi Raporuna göre müvekkilin kalan 1.878.837,94 TL + yapılan toplam iş bedelinin kdv'si tutarındaki hakedişini henüz alamadığını, müvekkilin dava dışı şirketten alacağının KDV ile birlikte yaklaşık 3.500.000,00 TL civarında olduğunun bilindiğini, teminat mektubunun süreli olması nedeniyle hükümsüz kaldığı açıkça belli iken teminat mektubu miktarının dava dışı ...Peyzaj Hafriyat İnşaat Ve Turizm Yatırımları Sanayi Ticaret Anonim Şirketi'ne ödenmiş olması açıkça hukuka aykırılık teşkil ettiğinden Bankanın sorumluluğu söz konusu olmamasına rağmen işlemlere devam etmesi nedeniyle müvekkilin 19/04/2024 tarihinde ödemiş olduğu 1.065.000,00 TL bedelin müvekkile iadesini talep etme zaruretimiz hasıl olduğunu, haklı davanın kabulü ile müvekkilin 19/04/2024 tarihinde bankaya ödemiş olduğu 1.065.000,00 TL bedelin ödeme gününden itibaren işleyecek ticari faiz ile birlikte müvekkile ödenmesine , yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: Davacı şirket, dava dışı ... Peyzaj Hafriyat İnşaat Ve Turizm Yatırımları Sanayi Ticaret Anonim Şirketi ile arasında sözleşme akdetmiş, sözleşme doğrultusunda müvekkil bankaya dava dışı şirket lehine düzenlenecek teminat mektubu verilmesini istediğini, davacı şirketin talebi üzerine, .... seri numaralı 08.08.2023 düzenleme tarihli, 262.100599.419 sayılı ve 1.000.000-TL tutarlı Kesin ve Süreli Teminat Mektubu düzenlendiğini, davacı şirket ile dava dışı şirket arasında görülmekte olan ve ...Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ...Esas sayılı dosyası ile görülen yargılamada 31.08.2023 tarihinde ara karar kurularak teminat karşılığından teminat mektubunun nakde çevrilmesinin durdurulmasına karar verildiğini, ilgili karara istinaden müvekkil bankaya 01/09/2024 tarihinde müzekkere yazılarak ihtiyati tedbir kararının uygulanması bildirildiğini, bu süreçte dava dışı ... Peyzaj Hafriyat İnşaat Ve Turizm Yatırımları Sanayi Ticaret Anonim Şirketi tarafından 08/09/2024 tarihinde müvekkil bankanın Karya Şubesi’ne başvurularak, davaya konu teminat mektubunun nakde çevrilerek kendilerine ödenilmesi, aksi durumda bahse konu talebin işleme alınarak teminat mektubunun nakde çevrilmesi süresinin durdurulmasını ve .... Asliye Ticaret Mahkemesi’nin... Esas sayılı dosyasının 31.08.02023 tarihli kararı kaldırıldığı takdirde dava konusu teminat mektubunun nakde çevrilerek bildirilen banka hesabına ödenmesi talep edildiğini, müvekkili banka tarafından teminat mektubunun nakde çevrilmesi konusunda tedbir kararı bulunması sebebiyle tedbir kararına uyularak bu aşamada herhangi bir ödeme yapılmamış, ancak ilgili başvurunun işlem kaydı yapıldığını, daha sonrasında, ...Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ...Esas sayılı dosyasının 15/04/2024 tarihli ara kararı ile dava konusu teminat mektubu hakkında tesis edilen 31.08.2023 tarihli nakde çevirmenin durdurulması tedbirinin kaldırılması yönünde ara karar kurularak müvekkil bankaya tedbirin kalktığı bildirildiğini, tedbirin kaldırılması akabinde dava dışı ... Peyzaj Hafriyat İnşaat Ve Turizm Yatırımları Sanayi Ticaret Anonim Şirketi tarafından 18/04/2024 tarihinde yeniden başvurulmuş, tedbirin kaldırıldığı bildirilerek güvenceye alınan teminat tutarının nakde çevrilerek bildirdikleri banka hesabına ödenmesi istendiğini, dava dışı şirkete 18/04/2024 tarihinde ödeme yapıldığını, müvekkil banka tarafından teminat tutarı nakde çevrilerek muhataba ödendiğinden davacı şirkete başvurulmuş, davacı şirket tarafından müvekkil bankanın riski ise ödendiğini, müvekkil bankanın işlemlerinin hukuka uygun olduğunu, teminat mektuplarında tedbir kararı verilmesi ile süre durduğunu, dava dışı muhatap şirket tarafından hem tedbir sürecinde süresi içerisinde hem de tedbirin kalkması akabinde süresi içerisinde mektubun nakde çevrilmesi talebinde bulunulduğundan müvekkil bankanın ödemede bulunması hukuka uygun olduğunu, teminat mektubu veren bankanın yükümlülüğünün başka bir sözleşmenin varlığına, başka bir sözleşmenin hukuki olarak geçerli olup olmamasına ya da dava edilebilir olup olmamasına bağlı olmadığını, temel ilişkiden bağımsız borç yüklenicisi olan müvekkilin dava dışı muhataba süresi içerisindeki başvurusu uyarınca teminat mektubunu nakde çevirerek ödeme yapması usul ve yasaya uygun olup davacının iddialarının haksız ve mesnetsiz olduğunun kabulü ile davanın reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı yana tahmiline karar verilmesini talep etmiştir. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile;.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyasından verilen tedbir kararının 31/08/2023 ve 15/04/2024 tarihleri aralığını kapsadığı, dava dışı mektup lehtarının 08/09/2023 tarihinde ve tedbirin kaldırıldığı gün olan 15/04/2024 tarihinde mektubun tazmini için bankaya başvuruda bulunduğu, tedbir süresi mektubun vadesine eklendiğinde dava dışı mektup lehtarının bankaya başvurusunun süresi içerisinde yapıldığı ve mektubun kesin olduğu göz önüne alındığında davalı bankanın mektup bedelini lehtara ödemesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesi ile; "Davanın REDDİNE" dair karar verilmiştir. İSTİNAF SEBEPLERİ: Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde: Her ne kadar dava dışı ... Peyzaj Hafriyat İnşaat Ve Turizm Yatırımları Sanayi Ticaret Anonim Şirketi'nin 08/09/2023 tarihinde vade tarihi içinde bankaya başvurması, talep işleme alınmışsa da tedbir nedeniyle nakde çevrilememesi, talebin 18/04/2024 tarihinde yenilenmesi sonrasında talep yerine getirilmişse de; yapılan işlem hukuka aykırı olup davalı bankanın şahsi sorumluluğunu doğurduğunu, zira davalı yanın vade içerisindeki başvurusu şu halde önem kazanacaktı; eğer davalı yanca tedbire yapılan itirazlar kabul edilmiş olsaydı, davalı banka; süreli banka teminat mektubu miktarını davalıya ödemekle yükümlü olacaktı, zira zamanında yapılan bir talep ve tedbire itirazın kabulü olmuş olacaktı, ancak davalı banka tarafından her ne kadar süresinde bir talep var ise de; tedbire yapılan itirazların reddedilmesi ve kararların kesinleşmesi, süreli olan banka teminat mektubunun süresinin dolması karşısında Süreli Banka Teminat Mektubunun hükümsüz kaldığını, süreli banka teminat mektubunu süresiz banka teminat mektubundan ayıran en önemli hususun bu olduğunu, işin özü gereği tarafımızca tedbir kararı alınmış ancak tedbire yapılan itirazların reddedilerek kararların kesinleşmesi ve süreli teminat mektubundaki sürenin geçmiş olması karşısında, banka teminat mektubu hükümsüz kaldığı için tarafımızca yapılan talep üzerine tedbirin kaldırıldığını, durum böyleyken davalı yanın sırf zamanında yapılan başvuruyu ve tedbirin kalkmış olmasını dikkate alarak yaptığı ödemenin kötü niyetli bir ödeme olup davalı bankanın şahsi sorumluluğunu gerektirdiğini, ... AŞ'ye yapılan tazmin ödemesinin Mahkeme kararına "rağmen" yapılmış olduğunu, çünkü mahkemenin kararı, mektubun süresinin dolduğu ve geçersiz hale geldiği gerekçesine dayanmakta olduğunu, mahkeme kararı hatalı olabilir, ancak bir yargı makamının kararı varken, kararın gerekçelerini yorumlamak, dikkate almamak banka için özensiz bir uygulama olduğunu, bankanın kredili müşterisi olan ... AŞ'nin menfaati için gerekli özenin gösterilmediğini, bu nedenlerle istinaf başvuru talebinin kabulü ile haksız ve hukuka aykırı olan ... Asliye Ticaret Mahkemesi.... Esas ... Karar sayılı 11/06/2025 tarihli kararının kaldırılmasını ve istinaf incelemesi neticesinde davanın kabulü ile müvekkilin 19/04/2024 tarihinde bankaya ödemiş olduğu 1.065.000,00 TL bedelin ödeme gününden itibaren işleyecek ticari faiz ile birlikte müvekkile ödenmesine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini istemiştir. Davalı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle: Teminat mektuplarında tedbir kararı verilmesi ile süre durmakta olup dava dışı muhatap şirket tarafından hem tedbir sürecinde süresi içerisinde hem de tedbirin kalkması akabinde süresi içerisinde mektubun nakde çevrilmesi talebinde bulunulduğundan müvekkil bankanın ödemede bulunmasının hukuka uygun olduğunu, teminat mektupları lehtar ile muhatap arasındaki temel ilişkiden bağımsız olup belli bir riskin garanti veren tarafından üstlenildiği sözleşmeler olduğunu [REİSOĞLU, Kontrgaranti. s. 36;], bu bağlamda teminat mektubu veren bankanın yükümlülüğü; başka bir sözleşmenin varlığına, başka bir sözleşmenin hukuki olarak geçerli olup olmamasına ya da dava edilebilir olup olmamasına bağlı olmadığını [DOĞAN. 22], dolayısıyla temel ilişki tamamen geçersiz olsa da teminat mektubu hukuken geçerli olmaya devam edeceğini [....... ........ 43.; ..... 95.], müvekkili banka, teminat mektubunun nakte çevrilmesinin durdurulması yönündeki ihtiyati tedbirin kaldırılmasına ilişkin kararın “hüküm/karar” kısmı ile bağlı olup mahkemenin hüküm kısmından ayrıca gerekçeleri yorumlama hak ve yetkisi bulunmadığını, bu nedenle, bilirkişi raporunda, “bankanın, hatalı mahkeme gerekçesini yorumlamadığından” bahisle, bankanın özensiz davrandığının kabul edilmesinin mümkün olmadığını, müvekkil bankanın hatalı olup olmadığına bakmaksızın ve araştırmaksızın, ara kararın “Hüküm-Karar:” kısmındaki yazanlar ile bağlı olup hüküm kısmını uygulamakla yükümlü olduğunu, bu nedenlerle davacının istinaf başvurusunun esastan reddine, usul ve yasaya uygun yerel mahkeme kararının onanmasına karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE: Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçesinde belirtilen hususlarla sınırlı olmak üzere ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen dikkate alınarak yapılan inceleme neticesinde; Dava, teminat mektubunun paraya çevrilmesinin haklı nedene dayanmadığı ileri sürülerek bankaya ödenen mektup bedelinin ödeme gününden faiziyle davacıya iadesi istemine ilişkindir. Dosya kapsamından; davacı şirketin, dava dışı ... Peyzaj Hafriyat İnşaat Ve Turizm Yatırımları Sanayi Ticaret Anonim Şirketi ile arasında "Çerçeve, Tedarik, tesisat ve Eser Sözleşmesi başlıklı sözleşme akdettiği; sözleşmeye göre davacı şirketin yüklenici, dava dışı ... Peyzaj Hafriyat İnşaat Ve Turizm Yatırımları Sanayi Ticaret Anonim Şirketinin ise iş sahibi olduğu, sözleşmenin 15. Maddesi ve sözleşme eki Ek-A Özel şartların 1.6. Maddesinin 1. fıkrası uyarınca davacı şirketin dava dışı ...... A.Ş.'nin iş sahibi olarak iş bedeline yönelik yaptığı ödemenin teminatı amacı ile teminat mektubu ibraz etmesi gerektiğinden; davalı bankanın ... Şubesi'den ... seri numaralı 08.08.2023 düzenleme tarihli, 262.100599.419 sayılı ve 1.000.000-TL tutarlı Kesin ve Süreli Teminat Mektubu alarak dava dışı ... Peyzaj Hafriyat İnşaat Ve Turizm Yatırımları Sanayi Ticaret Anonim Şirketi'ne verdiği; teminat mektubunun dava dışı şirkete hitaben "...Şirketiniz ile ... Mühendislik Mimarlık Taahhüt Ticaret Anonim Şirketi arasında imzalanmış olan, güvence bedeli teminatı olarak azami 1.000.000,00 (Yalnız Birmilyon TL.)’na kadar bankamız garanti ettiğinden abonenin borcunu kısmen veya tamamen yerine getirmediği tarafınızdan yazılı olarak bankamıza bildirildiği takdirde, protesto çekmeye hüküm elde etmeye ve borçlunun rızasını almaya gerek olmaksızın garanti edilmiş olan yukarıda yazılı azami TL 1.000.000,00 (Yalnız Birmilyon TL.)’na kadar talep edilen miktarı ilk yazılı isteğiniz üzere derhal ve tamamen ve nakden ödeyeceğimizi bankamızın imzaya yetkili ve sorumlu temsilcileri sıfatıyla bankamız nam ve hesabına beyan ve taahhüt ederiz. İşbu teminat mektubu kesindir.” şeklinde düzenlendiği; teminat mektubunun süresinin 08/09/2023'e kadar geçerli olduğu ve süreli olduğu anlaşılmaktadır. Davacı tarafın, dava dışı ... Peyzaj Hafriyat İnşaat Ve Turizm Yatırımları Sanayi Ticaret Anonim Şirketi ile aralarında imzalanan eser sözleşmesine dayalı olarak ... ... ....Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/478 E. Sayılı dosyasına kayden açtığı alacak davasında, yukarıda anılan teminat mektubunun nakde çevrilmesinin tedbiren durdurulmasını talep ettiği; mahkemece tedbir talebinin 31/08/2023 tarihli ara karar ile kabulüne ve sözkonusu teminat mektubunun nakde çevrilmesinin durdurulmasına ve bu hususta ilgili bankaya müzekkere yazılmasına karar verildiği; dava dışı şirket tarafından davalı bankaya teminat mektubunun nakde çevrilmesi için yapılan 08/09/2023 tarihli başvurunun tedbir kararı nedeni ile davalı banka tarafından reddedildiği; tedbir kararına yapılan itirazın ise 12/.../2023 tarihli ara karar ile mahkemece reddedildiği; kararın istinaf incelemesinden geçerek 18/01/2024 tarihinde kesinleştiği; akabinde ise ilgili dosyada davacı şirket vekilinin talebi ile sözkonusu ihtiyati tedbirin 15/04/2024 tarihinde kaldırıldığı; tedbirin kaldırılması sonrasında dava dışı ... Peyzaj Hafriyat İnşaat Ve Turizm Yatırımları Sanayi Ticaret Anonim Şirketinin davalı bankaya 18/04/2024 tarihinde başvuru yaparak teminat mektubunun nakde çevrilmesini talep ettiği; davalı banka tarafından ise 18/04/2024 tarihinde teminat mektubu bedelinin dava dışı şirkete ödendiği; davacı şirket tarafından davalı bankaya teminat mektubu bedelinin ödenmesi nedeni ile davalı bankanın dava dışı şirkete ödememesi gereken teminat mektubu bedelini ödediğinden bahisle iş bu davayı ikame ederek teminat mektubu bedelini davalı bankadan talep ettiği anlaşılmaktadır. Davacı tarafın, teminat mektubunun vadesi dolmasına ve hükümsüz kalmasına rağmen davalı bankaca nakde çevrildiği yönündeki istinaf başvurusunun değerlendirilmesinde; Mevzuatımızda Garanti Akdine ilişkin bir düzenleme mevcut olmamakla birlikte, Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Kurulu'nun 1.12.1967 gün 1966/16 esas, 1967/7 karar sayılı ve 11.6.1969 gün 1969/4-6 sayılı kararlarında açıklandığı ve öğretide baskın şekilde kabul edildiği gibi Banka Teminat Mektupları Garanti Akdi niteliğinde bulunduğu kabul edilmektedir. Bunun doğal sonucu olarak banka, teminat mektubu vermekle bir asli borç yüklenmiş olmaktadır. Teminat mektubunu öderken kendi borcunu ödemiş olmaktadır. Banka mücbir sebepleri, beklenmeyen halleri, imkansızlığı, muhatap ile lehtar arasındaki aktin geçersizliğini, lehtarın ölümünü, iflasını ileri sürerek tazmin talebini reddedemez. Banka teminat mektubunun geçersiz olduğunu, zamanaşımına uğradığını, mahkemece ödememe konusunda tedbir bulunduğu gibi sırf kendisine ait defileri ileri sürmek suretiyle mektup bedelini ödemekten kaçınabilir ( YHGK. E: 1979/11-1941 K:1981/560, aynı kurulun 19.4.1995 gün 5:1995/11-124 K:1995/408, Y. 11. H.D. 22.3.1985 gün E:1001/1619 aynı dairenin 2.11.1993 gün E:1992/5977 K:7001 ). Bu açıklamalara göre, teminat mektubu düzenleyen banka ile garanti verilen muhatap arasında, muhatap ile lehtar arasındaki borç ilişkisinden bağımsız bir borç doğmaktadır. Yani, kefalet sözleşmesinde olduğunun aksine, garanti sözleşmesi feri nitelikte bir borç doğurmayıp, ayrı ve bağımsız bir borç doğurmaktadır. Banka teminat mektupları süreleri bakımından, vadeli-vadesiz teminat mektupları olarak ikiye ayrılmaktadırlar. Söz konusu ayrım teminat mektubu veren bankanın sorumluluk süresinin tespiti bakımından önem arz etmektedir. Bankaların verdikleri teminat mektuplarından doğan sorumluluklarının belirli bir süre ile sınırlandırıldığı teminat mektupları, vadeli teminat mektupları olarak kabul edilmektedir. Vadeli teminat mektuplarında riskin öngörülen vade içinde gerçekleşmesi gerekmektedir. Vade risk içinde gerçekleşmez ise, bankanın sorumluluğu da söz konusu olmayacaktır. Ayrıca vadeli teminat mektuplarında muhatabın riskin vade içinde doğduğunu ispat etmesi koşulu ile bankanın sorumluluğu on yıl süre ile devam etmektedir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 14.11.2001 tarih ve 11-996 E., 1026 K. sayılı ilamında da belirttiği gibi, ''Vadeli teminat mektuplarında, ihtiyati tedbir kararı sorun yaratabilecektir. Muhatap tarafından teminat mektubunun tazmininin istenmesinin ihtiyati tedbir kararı ile durdurulması ve tedbir devam ederken vadenin dolması halinde; tedbirin devam ettiği süre kadar vadenin uzatılmış olduğu kabul edilmelidir. Buna karşılık, sadece mektubun tazmini ihtiyati tedbir kararı ile durdurulmuş ise, muhatabın vade içinde tazmin talebinde bulunması gerekecektir. (Prof. Dr. Seza Reisoğlu'nun Banka Teminat Mektupları Uygulamalarından Ortaya Çıkan Başlıca Sorunlar adlı çalışması)''. Yukarıda da ifade edildiği gibi, vadeli bir teminat mektubu hakkında ihtiyati tedbir kararı alındığının bankaya bildirildiği gün vadenin dolmasına ne kadar süre kalmışsa, o kadar gün saklı tutulacak ve süre işlemeyecektir. İhtiyati tedbir kararı kalktıktan sonra, saklı tutulan söz konusu gün kadar süre içinde, muhatabın tazmin talebinde bulunabileceği kabul edilmektedir. Aksi takdirde, ihtiyati tedbir kararı alınıp davanın açılırken teminat mektubunun vadesi dolabilecek ve bu da muhatabın zararına olacaktır. (Yargıtay HGK 14.11.2001 tarih ve 11-996 E, 1026 sayılı ilamına atıf yapan, Yargıtay 23. Hukuk Dairesi 2015 / 2481 E., 2015 / 8540 K. Sayılı kararı ) Ancak, muhatabın ihtiyati tedbir kararından haberdar olmaması ve vade içerisinde tazmin talebinde bulunmaması halinde, daha sonra öğrendiği ihtiyati tedbir kararına dayanarak vadenin uzadığını ileri süremeyecektir. Bu düzenleme, esasen kanunda mevcut olmamakla beraber, kanun boşluğunun doldurulması yoluyla kabul edilmiş genel kabul görmüş bir kuraldır. Buna göre somut dava dosyasında dava dışı muhatap şirketin vade içerisinde teminat mektubunun paraya çevrilmesini talep ettiği fakat mahkeme tedbir kararı nedeni ile davalı bankaca bu talebin reddedildiği; tedbir kararının kaldırılmasının ardından dava dışı muhatap şirketçe yeniden teminat mektubunun nakde çevrilmesinin talep edildiği; bankaca yukarıda anılan Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı uyarınca ihtiyati tedbir kararı kalktıktan sonra saklı tutulan süre içinde talepte bulunulduğundan talebin kabul edilerek teminat mektubunun nakde çevrildiği anlaşılmakla davacı tarafın, teminat mektubunun süresinin dolması nedeni ile hükümsüz kaldığı ve bankaca muhataba yapılan ödemenin hukuka aykırı olduğu yönündeki istinaf başvuruları yerinde görülmemiştir. Davacı tarafın, teminat mektubunda bulunan "abonenin (lehtarın) borcunu kısmen veya tamamen yerine getirmediği tarafınızdan yazılı olarak bankamıza bildirildiği takdirde protesto çekmeye, hüküm elde etmeye ve borçlunun rızasını almaya gerek olmaksızın" koşulunu gözetmeden bankaca ödeme yapıldığı, bankanın üzerine düşen özen yükümlülüğünü yerine getirmediği ve teminat mektubunun tazminin gerektirecek risk gerçekleşmeden ödendiği yönündeki istinaf başvurusunun değerlendirilmesinde; Teminat mektupları kesin teminat mektubu, geçici teminat mektubu, avans teminat mektubu gibi çeşitli türlere ayrılmaktadır. Ancak tüm bu teminat mektubu türleri için yukarıdaki hukuki niteleme geçerlidir. Kesin teminat mektuplarında garanti edilen risk “işin sözleşme ve eklerine göre gereği gibi ve zamanında yapılmaması halinde" ortaya çıkmakta olup, bu tür teminat mektuplarında muhatabın “ işin sözleşmeye uygun olarak yerine getirilmediğini” bildiren tazmin talebi üzerine Banka kural olarak ödeme yapmakla yükümlüdür. Bu tür teminat mektuplarında Bankanın inceleme yükümlülüğü yalnızca tazmin oluşturması ve bu hususun da geçerli, açık ve tartışmaya mahal bırakmayacak delillerle kanıtlanmış olması halinde söz konusu olabilmektedir. Kesin teminat mektupları ilk talepte ödeme emrine havi olduğu için, muhatap öngörülen riskin gerçekleşmesiyle birlikte temel ilişkiden kaynaklanan hiçbir defi ile karşılaşmadan bankanın ödeme yapmasını talep edebilmektedir. Zira doktrin ve mahkeme kararlarında, böyle bir taahhüt ile garanti veren bankanın asli ve bağımsız bir yükümlülük altına girdiği ve bu kayıtla def'i ve itiraz hakkından feragat ettiği kabul edilmektedir. Gerçekten de ilk talepte ödeme kaydının taşıyan banka teminat mektuplarında banka, muhatabın talebi üzerine herhangi bir itiraza mahal vermeden, def'i ileri sürmeden ve talebin haklılığına ilişkin ispat araçları talep etmeden muhatabın ilk talebi neticesinde ödeme yapmayı taahhüt etmektedir. Avans teminat mektupları ise, eser sözleşmelerinde iş sahibinin (somut olayda muhatap ... şirketinin) yükleniciye ödediği avansı garanti altına almakta olup, bu tür teminat mektuplarında Banka, lehtarın (somut olayda davacı yüklenici şirketin) taahhüdünü yerine getirmemesi ve bu sebeple aldığı avansın istihkakı ile mahsup edilememesi halinde muhatabın talebi üzerine mektupta belirtilen meblağı ödemeyi taahhüt etmektedir. Kısaca, teminat türlerinden olan avans teminat mektubunun amacı, iş sahibinin işin süresinde bitirilmesi için yükleniciye avans olarak verdiği miktarın geri alınmasını garanti altına almaktır. Yani, avans teminat mektuplarının konusu, müteahhide veya imalatçıya verilecek avansları bir bankanın garanti etmesidir. Müteahhidin hak ediş bedelleri, daha önce alınan avansa mahsup edilerek avans karşılığının ifa edilmesi sağlanır. Avans karşılığında müteahhidin hiç hakediş düzenlememesi, işi yapmaması gibi durumlarda, teminat mektubu nakde çevrilerek avans verenin alacağına kavuşması sağlanır. Ancak, avans teminat mektubunun haksız olarak paraya çevrildiğini iddia ve ispat hakkı bankaya ait olmayıp, eser sözleşmesinin tarafı olan lehtara aittir. Aşağıda açıklanacağı üzere, banka, lehtar ile muhatap arasındaki temel ilişkiden kaynaklanan itiraz ve defilere dayanarak ödeme yapmaktan kaçınamaz. Kısaca, teminat mektuplarının genel olarak kesin teminat mektubu ve avans teminat mektubu şeklinde düzenlendikleri, kesin teminat mektuplarında bankanın inceleme yükümlülüğünün yalnızca (tazmin talebinde bulunan kişinin gerçek hak sahibi olup olmadığı, teminat mektubunun sahte olup olmadığı gibi) şekli unsurlarla sınırlı olup bunun dışında, riskin gerçekten doğup doğmadığını araştırma yükümlülüğü ve yetkisi bulunmadığı; avans teminat mektuplarında ise muhatap şirketin yüklenici firmaya ödediği avansı garanti altına almakta olup bu tür teminat mektuplarında bankanın lehtarın taahhüdünü yerine getirmemesi ve bu nedenle aldığı avansı istihkakıyla mahsup edilmemesi halinde muhatabın ilk talebi üzerine mektupta belirlenen meblağı ödemeyi taahhüt ettiği anlaşılmaktadır. Nitekim Hukuk Genel Kurulu'nun 07/.../2009 tarihli kararında da "Avans teminat mektupları, teminat mektubu lehtarının muhataptan aldığı avansın gerekli kıldığı edimini temel ilişkiye konu anlaşmayla kararlaştırılan biçimde ifa etmeme halini güvence altına almak amacıyla avans ödemesinde bulunan sözleşme tarafına verilir. Böylece, lehtar ile muhatap arasındaki asıl sözleşmede edim borçlusunun edimini ifa için şart koşulan karşı tarafın ön avans ödemesi kural olarak edim borçlusunun sözleşmeyle öngörülen hak edişlerinden kesilecek olmasının taşıdığı riziko, avans ödeyen bakımından avans teminat mektubu ile güvence altına alınmış olur. Yani, muhatap tarafından avans teminat mektubunun paraya çevrilebilmesi için sözleşmeyle kararlaştırılan biçimde ödenen avansın konusuz kalması, ödeme yapılanın hak edişlerinden kesilme olanağının kalmaması veya teminat mektubu verenin (lehtar) üstlendiği edimini yerine getirmemesi gerekir. HGK 7/.../2009 gün ve 2009/11-313 esas 421 karar)" olarak uygulanmıştır. Dava konusu 08/08/2023 tarihli teminat mektubu, avans teminat mektubu niteliğinde olmakla birlikte "ilk yazılı isteğiniz üzerine, derhal ve tamamen nakden" taahhüdünü içermektedir. Söz konusu taahhüt uyarınca teminat mektubunda muhatap konumunda olan somut olaydaki üçüncü kişinin talebi üzerine, davalı banka başkaca bir açıklamaya ihtiyaç duymaksızın teminat mektubu bedelini nakde çevirmekle yükümlüdür. Bu durumda, davalı bankanın teminat mektubunu paraya çevirmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamaktadır. (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi’nin 05/02/2025 tarih ve 2023/6886 Esas 2025/592 Karar sayılı kararı) Bu nedenle, mahkemece davanın reddinde isabetsizlik bulunmamaktadır. Davacı vekilinin bu yöne ilişkin istinaf başvurusu da yerinde görülmediğinden reddi gerekmiştir. Açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 11/06/2025 tarih, ... Esas ... Karar sayılı kararına karşı davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2-Alınması gerekli 732,00 TL istinaf karar harcından, peşin alınan 615,40 TL'nin mahsubu ile bakiye 116,60 TL eksik harcın davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına, 3-Davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına, 4-Gider avansından kalan kısmın karar kesinleştiğinde re'sen yatırana iadesine, 5-İstinaf kararının dairemizce taraflara tebliğine, 6-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, 7-Harç ve avans iadesi işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, HMK'nın 361. maddesi uyarınca kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi.08/01/2026 Başkan Üye Üye Katip Bu belge güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır.