TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR H.K.T. VE I.T. BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/6427) Karar Tarihi: 13/1/2021 Başvuru Numaras ı: 2017/6427 Karar Tarihi : 13/1/2021 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR GİZLİLİK TALEBİ KABUL Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCIRıdvan GÜLEÇ Basri BAĞCI Raportör : Sinan ARMA ĞAN Başvurucu : 1.H.K.T. 2.I.T. Vekilleri : Av. Mahmut KAÇAN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, uluslararas ı koruma talebinin geri çekilmi ş say ılmas ın
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR H.K.T. VE I.T. BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/6427) Karar Tarihi: 13/1/2021 Başvuru Numaras ı: 2017/6427 Karar Tarihi : 13/1/2021 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR GİZLİLİK TALEBİ KABUL Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCIRıdvan GÜLEÇ Basri BAĞCI Raportör : Sinan ARMA ĞAN Başvurucu : 1.H.K.T. 2.I.T. Vekilleri : Av. Mahmut KAÇAN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, uluslararas ı koruma talebinin geri çekilmi ş say ılmas ından dolay ı kötü muameleye maruz kalma riski bulunan ülkeye s ınır d ışı edilme gerekçesiyle kötü muamele yasağının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 24/2/2017 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvurucular, Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü nün (İçtüzük) 73. maddesi uyar ınca s ınır d ışı işleminin yürütmesinin tedbiren durdurulmas ına karar verilmesini talep etmişlerdir. 4. Komisyonca -ba şvurucular hakk ında al ınm ış sınır d ışı etme işlemi bulunmamas ı sebebiyle- tedbir talebinin Bölüm taraf ından incelenmesine gerek görülmemi ştir. 5. Komisyonca ba şvurucular ın adli yard ım talebinin geçici olarak kabulüne ve başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ve ilgili kurumlardan temin edilen bilgilere göre olaylar özetle şöyledir. Başvuru Numaras ı: 2017/6427 Karar Tarihi : 13/1/2021 37. Evli olan ba şvurucular 1988 ve 1989 do ğumlu olup İran İslam Cumhuriyeti (İran) vatanda şıdır. 8. Başvurucular beyanlar ına göre ülkelerinde ya şanan insan haklar ı ihlalleri nedeniyle 25/11/2012 tarihinde yasal yollarla Türkiye'ye gelmi ştir. 9. Yalova'ya yerle şen başvurucular, uluslararas ı koruma talebinde bulunmu ştur. Başvurucular ayr ıca Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserli ğine (BMMYK) de başvurmuş; işlemler sonucunda mülteci olarak kabul edilmi ş, üçüncü bir ülkeye yerle ştirme kapsam ına al ınm ıştır. 10. Başvurucular 3/5/2016 tarihinde bir akrabalar ını ziyaret etmek amac ıyla İstanbul'a gitmi ştir. Burada bulunduklar ı sırada bir al ışveriş merkezinde h ırsızlık yapt ıklar ı isnad ıyla gözalt ına al ınm ış fakat sonras ında serbest b ırak ılm ışlard ır. 11. Yalova Valili ği başvurucular ın ikamet ilini izinsiz terk ettikleri gerekçesiyle 12/5/2016 tarihinde uluslararas ı koruma talebinin geri çekilmi ş say ılmas ına karar vermi ştir. 12. Başvuruculardan H.K.T. bu i şlemin iptali amac ıyla Bursa 1. İdare Mahkemesinde ( İdare Mahkemesi) dava açm ıştır. İdare Mahkemesi 8/9/2016 tarihli karar ıyla davan ın reddine karar vermi ştir. Karar ın ilgili k ısm ı şu şekildedir: "... Bu durumda, davac ının izinsiz olarak ikamet yeri olan Yalova İlinden ayr ılıp, başka bi r İle gittiği ve burada adli bir olaya kar ıştığı hususu de ğerlendirildi ğinde, yükümlülüklerin e ayk ırı davrand ığı ve 6458 say ılı yasan ın 77. maddesi gere ğince tesis edilen 12.5.2016 tari h ve 3685 say ılı işlemin hukuka uygun oldu ğu sonucuna var ılmıştır. Bu nedenlerle, davan ın reddine..." 13. Başvurucunun istinaf talebi İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Dokuzuncu İdare Dava Dairesinin 25/1/2017 tarihli karar ıyla kesin olarak reddedilmi ştir. 14. Başvurucular 22/2/2017 tarihinde tebli ğ edilen karara kar şı 24/2/2017 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu şlard ır. IV.İLGİLİ HUKUK 15.İlgili hukuk için bkz. A.A. ve A.A. ([GK]), B. No: 2015/3941, 1/3/2017, 28-38. V.İNCELEME VE GEREKÇE 16. Mahkemenin 13/1/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucular ın İddialar ı 17. Başvurucular; politik dü şünce ve faaliyetleri nedeniyle ülkelerini terk etmek zorunda kald ıklar ını, BMMYK taraf ından da mülteci olarak kabul edildiklerini, uluslararas ı koruma taleplerinin geri çekilmi ş say ılmas ının haks ızlık olduğunu, açt ıklar ı davada Başvuru Numaras ı: 2017/6427 Karar Tarihi : 13/1/2021 4gerekçesiz şekilde karar verildi ğini, kendilerine temyiz hakk ı tan ınmad ığını, s ınır d ışı edildikleri takdirde ülkelerinde zulme maruz kalacaklar ının muhakkak oldu ğunu belirterek adil yarg ılanma ve etkili ba şvuru haklar ı ile kötü muamele yasa ğının ihlal edildi ğini ileri sürmüşlerdir. B. Değerlendirme 18. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucular ın s ınır d ışı edilmesi hâlinde kötü muameleye maruz kalabilece ğine, İdare Mahkemesince verilen karar ın gerekçesinin yetersiz ve hatal ı olduğuna ilişkin iddialar ı ve diğer şikâyetleri kötü muamele yasa ğı kapsam ında değerlendirilmi ştir. 19. Siyasi faaliyetleri nedeniyle ülkelerini terk etmek zorunda kald ıklar ını iddia eden başvurucular, s ınır d ışı edildikleri takdirde kötü muameleye maruz kalabileceklerinin Mahkeme taraf ından değerlendirilmedi ğini ileri sürmü şlerdir. 20. 4/4/2013 tarihli ve 6458 say ılı Yabanc ılar ve Uluslararas ı Koruma Kanunu'nun "Sınır d ışı etme karar ı al ınacaklar" kenar ba şlıklı 54. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (i) bendinde uluslararas ı koruma ba şvurusu geri çekilmi ş say ılan da belirtilmi ş ise de ayn ı Kanun'un "Sınır d ışı etme karar ı al ınmayacaklar" kenar başlıklı 55. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (a) bendinde yer alan "sınır d ışı edileceği ülkede ölüm cezas ına, işkenceye, insanl ık dışı ya da onur k ırıcı ceza veya muameleye maruz kalaca ğı konusunda ciddi emare bulunanlar" düzenlemesi de bu noktada önem ta şımaktad ır. Her iki madde birlikte incelendiğinde uluslararas ı koruma talebinin geri çekilmi ş say ılmas ı karar ının kendiliğinden sınır d ışı etme sonucunu do ğurmad ığı anlaşılmaktad ır (M.S.S., B. No: 2014/19690, 26/12/2018, 30). 21. Somut olayda ba şvurucular, haklar ında al ındığını ifade ettikleri s ınır d ışı karar ının doğuracağı sonuçlar ı iddia konusu yapm ış iseler de söz konusu karar ı sunmam ış; ayr ıca mahkemede yap ılan yarg ılamada da böyle bir karardan söz etmemi şlerdir. Bu durumd a başvurucular ın uluslararas ı koruma talebinin geri çekilmi ş say ılmas ı kararlar ı d ışında ülkelerine gönderilmeleri konusunda bir karar veya i şlem bulunmad ığı anlaşılmaktad ır. Zaten idarenin söz konusu kararlar ı da s ınır dışı karar ı olmadan tek ba şına başvurucular ın ülkelerine geri gönderilmelerine yol açacak icrai bir nitelik ta şımamaktad ır. Yabanc ılar ın s ınır d ışı edilmesi her hâlükârda bu konuda verilmi ş bir karar ı gerektirmektedir. Ba şvurucular da bu durumun aksini ortaya koyamam ıştır. 22. Ülkesine geri gönderilmesi durumunda kötü muameleye maruz kalabilecek yabanc ılar ın maddi ve manevi varl ığına yönelik riske kar şı korunmas ının devletin poziti f yükümlülükleri aras ında yer ald ığı konusunda ku şku bulunmamaktad ır. Ancak devletin bu pozitif yükümlülü ğünün harekete geçebilmesi için s ınır d ışı işlemlerine ba şlanm ış olmas ı gerekir. Oysa uluslararas ı koruma talebinin reddine veya geri çekilmi ş say ılmas ına karar verilmesi s ınır d ışı işlemlerine ba şland ığı anlam ına gelmemektedir. Söz konusu kararlar tesis edildiği hâlde yabanc ının ilgili kanundaki gereklilikleri yerine getirmesi şart ıyla Türkiye de kalmas ı mümkündür. S ınır d ışı süreci yabanc ının s ınır d ışı edilmesine ili şkin idari karar ile başlamaktad ır. Dolay ısıyla devletin de ğinilen pozitif yükümlülü ğü, yetkili otoritelerin yabanc ının s ınır d ışı edilmesine yönelik olarak karar alacaklar ı aşamada devreye girmektedir (M.S.S., 31). Bu itibarla ba şvurucular ın kötü muamele yasa ğının ihlal edildi ğine ilişkin iddialar ının anayasal temelden yoksun oldu ğu sonucuna ula şılm ıştır. Başvuru Numaras ı: 2017/6427 Karar Tarihi : 13/1/2021 523. Aç ıklanan gerekçelerle kötü muamele yasa ğının ihlal edildi ği iddias ının temellendirilemedi ği sonucuna var ıldığından başvurunun di ğer kabul edilebilirlik ko şullar ı yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. Kamuya aç ık belgelerde ba şvurucular ın kimlik bilgilerinin gizli tutulmas ı taleplerinin KABULÜNE, B. Kötü muamele yasa ğının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, C. 12/1/2011 tarihli ve 6100 say ılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu nun 339. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı uyar ınca tahsil edilmesi ma ğduriyete neden olaca ğından adli yard ım talebi kabul edilen ba şvurucular ın yarg ılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA 13/1/2021 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCI Üye Üye R ıdvan GÜLEÇ Basri BA ĞCI