TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR MEHMET RE ŞİT ARSLAN BA ŞVURUSU (8) (Başvuru Numaras ı: 2017/14700) Karar Tarihi: 4/11/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/14700 Karar Tarihi : 4/11/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUNYusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Engin GÜNDÜZ Başvurucu : Mehmet Re şit ARSLAN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ceza infaz kurumunda hükümlü olarak bulunan ba şvurucunun maruz kald ığı iddia
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR MEHMET RE ŞİT ARSLAN BA ŞVURUSU (8) (Başvuru Numaras ı: 2017/14700) Karar Tarihi: 4/11/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/14700 Karar Tarihi : 4/11/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUNYusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Engin GÜNDÜZ Başvurucu : Mehmet Re şit ARSLAN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ceza infaz kurumunda hükümlü olarak bulunan ba şvurucunun maruz kald ığı iddia edilen uygulamalar nedeniyle kötü muamele yasa ğının; göndermek istedi ği mektuba el konulmas ı nedeniyle de haberle şme hürriyetinin ihlal edildi ği iddialar ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvurular 31/1/2017, 3/4/2017 ve 27/4/2017 tarihlerinde yap ılm ıştır. 3. Başvurular, ba şvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinde n sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurular ın kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. 2017/21548 ve 2017/22299 numaral ı başvuru dosyalar ının kişi ve konu yönlerinden hukuki irtibat nedeniyle 2017/14700 numaral ı başvuru dosyas ı ile birleştirilmesine, incelemenin 2017/14700 numaral ı başvuru dosyas ı üzerinden yap ılmas ına ve diğer dosyalar ın kapat ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüşünü bildirmi ştir. 7. Başvurucu, Bakanl ık görüşüne karşı beyanda bulunmu ştur. III. OLAY VE OLGULAR8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2017/14700 Karar Tarihi : 4/11/2020 39. Başvurucu, devletin egemenli ği alt ında bulunan topraklardan bir k ısm ını devlet idaresinden ay ırmaya çal ışma suçundan hükümlü olarak Gaziantep L Tipi Kapal ı Ceza İnfaz Kurumunda bulunmaktad ır. 10. Başvurucu, daha önce 21/7/2016 ile 3/10/2016 tarihleri aras ında tutuldu ğu Karaman M Tipi Kapal ı Ceza İnfaz Kurumunda (Kurum) 19/8/2016 ve 22/8/2016 tarihlerinde İnsan Haklar ı Derneğine (Dernek), Türkiye İnsan Haklar ı Vakf ına (Vak ıf) ve ayn ı zamanda vasisi olan ye ğeni F.A.ya birer mektup göndermek istemi ştir. 11. Başvurucu; Derne ğe ve Vakfa yazd ığı ikişer sayfadan olu şan mektuplarda 21/7/2016 günü Ankara'dan Karaman'a sevk edildi ğini, bir ay geçmesine ra ğmen eşyalar ının taraf ına teslim edilmedi ğini, sevk s ıras ında üzerinde olan giysiyle yat ıp kalkt ığını, Kurumda başta say ım ve ilaç alma olmak üzere birçok hukuksuz dayatmalarda bulunuldu ğunu, bu dayatmalar ı kabul etmedi ği için sa ğlık sorunlar ına rağmen hakk ında soru şturma aç ılıp hücreye at ıldığını belirtmiştir. Başvurucu ayr ıca yoğun sigara ve baca duman ı olan gürültülü yerlerde tutuldu ğunu, ilaçlar ının geciktirildi ğini ya da hiç verilmedi ğini, hastaneye sevkini n yap ılmad ığını, bu nedenle sa ğlığının iyice bozuldu ğunu, beş gündür benzer durumdaki ba şka bir hükümlüyle birlikte ayd ınlatma ve havaland ırmas ı olmayan sa ğlıksız bir hücrede tutulduğunu, hücreye neden konuldu ğunu ve burada ne kadar süre tutulaca ğını bilmediğini ifade etmi ştir. Başvurucu son olarak V.A. ad ındaki ikinci müdürün hakaret ve tehditlerine maruz kald ığını, can güvenli ğinin tehlikede oldu ğunu, şikâyetlerini iletti ği Savc ılık ve Bakanl ığın konuya duyars ız kald ığını, seslerini duyurmak için arkada şıyla birlikte açl ık grevine ba şlad ıklar ını, kay ıtlı olduğu uzaktan e ğitimi sürdüremedi ğini belirtmi ş; yaşadığı sorunlarla ilgili yerinde inceleme ve ba şka ceza infaz kurumuna nakil için giri şimde bulunulmas ını Dernek ve Vak ıftan talep etmi ştir. 12. Başvurucu, F.A.ya yazd ığı alt ı sayfadan olu şan mektubunda, Dernek ve Vakfa yazd ığı mektupta yer verdi ği şikâyetlerini tekrarlam ış; bunlara ek olarak taraf ına gönderilen posta evrak ının ak ıbetini bilmedi ğini, kendisine psikopatm ış gibi davran ıldığını, başmemur H.nin de hakaret ve tehdidine maruz kald ığını, hücrenin pislik içinde oldu ğunu, havaland ırmadan yararland ırılmad ığını belirtmi ş; kantin harcamas ı için para istemi ş ve Derneğe yazd ığına benzer mahiyetteki mektup örne ğini insan haklar ıyla ilgili kurulu şlar ve ilgili devlet kurumlar ına kendisi ad ına göndermesini talep etmi ştir. 13. Ceza İnfaz Kurumu Disiplin Kurulu Ba şkanl ığının (Disiplin Kurulu) 26/8/2016 tarihli sak ıncal ı mektup de ğerlendirme kararlar ıyla mektuplar ın al ıkonulmas ına karar verilmiştir. An ılan kararlarda, ilgili mevzuat hükümleri hat ırlat ıldıktan sonra mektubun içeriğinde Kurum görevlilerini hedef gösteren, iftira niteli ği taşıyan söylemlerde bulunulduğu gerekçesine yer verilmi ştir. 14. Başvurucu taraf ından Disiplin Kurulu kararlar ına karşı Karaman İnfaz Hâkimliğine (İnfaz Hâkimli ği) yap ılan itiraz 9/9/2016 ve 27/2/2017 tarihli kararlarla reddedilmi ştir. Kararlar ın gerekçesinde; Kurumda ya şadığı birtak ım olaylardan idarecileri sorumlu tuttu ğu, bu doğrultuda yazd ığı mektup içeri ğindeki ifadelerin Kurumun asayi ş ve güvenliğini tehlikeye dü şüren, görevlileri hedef gösteren, terör ve ç ıkar amaçl ı suç örgütü veya diğer suç örgütleri mensuplar ının örgütsel amaçl ı olarak haberle şmelerine neden olan, kişi veya kurulu şlar ı paniğe yöneltecek yalan ve yanl ış bilgiler niteli ğinde oldu ğu, Disiplin Kurulu kararlar ının usul veya yasaya uygun oldu ğu belirtilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2017/14700 Karar Tarihi : 4/11/2020 415. Başvurucunun İnfaz Hâkimli ği kararlar ına yapt ığı itiraz Karaman A ğır Ceza Mahkemesinin 29/9/2016 ve 10/3/2017 tarihli kararlar ıyla reddedilmi ştir. Kararlarda, İnfaz Hâkimliği kararlar ının usul ve yasaya uygun oldu ğu belirtilmi ştir. 16. Başvurucu 5/1/2017 tarihinde tebli ğ edilen nihai karara kar şı 31/1/2017 tarihinde, 16/3/2017 tarihinde tebli ğ edilen nihai karara kar şı 3/4/2017 tarihinde, 30/3/2017 tarihinde haberdar oldu ğu nihai karara kar şı 27/4/2017 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmuştur. 17. Başvurucu 8/1/2020 tarihli dilekçesiyle örgütsüz hükümlü oldu ğunu beyan etmiş, durumuna ili şkin olarak Gaziantep L Tipi Kapal ı Ceza İnfaz Kurumu İdare ve Gözlem Kurulunca al ınan terör örgütünden ayr ılma konusunda samimiyetinin tasdik edildi ğine dair 4/12/2019 tarihli karar ı Anayasa Mahkemesine sunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK 18.İlgili ulusal ve uluslararas ı hukuk için bkz. Rıdvan Türan, B. No: 2017/20669, 10/3/2020, 15-28. V.İNCELEME VE GEREKÇE 19. Mahkemenin 4/11/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Adli Yard ım Talebi Yönünden 20. Başvurucu, bireysel ba şvuru harç ve giderlerini ödeyemeyecek durumd a olduğunu belirterek adli yard ım talebinde bulunmu ştur. 21. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Şerif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013) karar ında belirtilen ilkeler dikkate al ınarak geçimini önemli ölçüde güçle ştirmeksizi n yarg ılama giderlerini ödeme gücünden yoksun oldu ğu anlaşılan başvurucunun aç ıkça dayanaktan yoksun olmayan adli yard ım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir. B. Kötü Muamele Yasa ğının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 22. Başvurucu; cezaevinde etnik kimli ğinden dolay ı bir tak ım ayr ımc ı ve düşmanca uygulamalara maruz b ırak ıldığını, bu nedenle kötü muamele yasa ğının ihlal edildi ğini iddia etmiştir. 2. Değerlendirme 23. Bireysel ba şvurunun ikincil niteli ğinin bir sonucu olarak ola ğan kanun yollar ında ve mahkemeler önünde ileri sürülmeyen iddialar ile bu mahkemelere sunulmayan bilgi ve belgeler bireysel ba şvuru konusu edilemez ( Bayram Gök , B. No: 2012/946, 26/3/2013, 20). Başvuru Numaras ı: 2017/14700 Karar Tarihi : 4/11/2020 524. Başvuruya konu olayda ba şvurucu, Kurumda ba şta say ım ve ilaç alma olmak üzere birçok hukuksuz dayatmalarda bulunuldu ğunu, bu dayatmalar ı kabul etmedi ği için sağlık sorunlar ına rağmen hakk ında soru şturma aç ılıp hücreye at ıldığını bu suretle kötü muameleye maruz b ırak ıldığını ileri sürmektedir. Bununla birlikte ba şvurucunun söz konusu iddialar ının adli ve/veya idari bir soru şturmayla incelenmedi ği anlaşılmaktad ır. Başvurucunun an ılan iddialar ını herhangi bir adli ve/veya idari bir merciye iletti ğine dair bilgi ya da belge sunmad ığı da gözetildi ğinde hukuk sisteminde mevcut yarg ısal yollar ı tüketmeksizin bireysel ba şvuruda bulundu ğu anlaşılmaktad ır (benzer yöndeki değerlendirmeler için bkz. Mehmet Hasan Altan (2) [GK], B. No: 2016/23672, 11/1/2018, 249; Ufuk Arslan, B. No: 2017/34473, 26/12/2018, 87). 25. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. C. Haberle şme Hürriyetinin İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 26. Başvurucu; ceza infaz kurumunda maruz kald ığı haks ız uygulamalar ve ya şadığı sağlık sorunlar ıyla ilgili olarak mektup yoluyla sesini duyurmaya çal ıştığını, zira kamu makamlar ına yapt ığı başvurulardan sonuç alamad ığını, yarg ılama s ıras ında yap ılan duruşmalar ın göstermelik oldu ğunu, mahkeme kararlar ının özensiz ve gerekçesiz oldu ğunu, kararlarda mektubunun incelendi ğine dair hiçbir gerekçenin bulunmad ığını, vekâlet ücretinin haks ız olarak üzerinde b ırak ıldığını belirterek haberle şme hürriyetinin, adil yarg ılanma hakk ının ve eşitlik ilkesinin ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 27. Bakanl ık görüşünde; ilgili mevzuat ve yarg ı içtihatlar ı hat ırlat ıldıktan sonra ceza infaz kurumunda tutulman ın kaç ınılmaz sonucu olarak suçun önlenmesi, disiplinin sağlanmas ı gibi güvenli ğin ve düzenin korunmas ına yönelik kabul edilebilir gerekliliklerin olmas ı durumunda mahkûmlar ın sahip oldu ğu haklara s ınırlama getirilebilece ği, haberle şme özgürlüğüne yap ıldığı iddia edilen müdahalelerin incelemesinde kanunilik ve müdahaleyi hakl ı k ılan sebeplerin var olup olmad ığının her somut olay ın kendi ko şullar ı içinde değerlendirilmesi gerekti ği belirtilmi ştir. Bu kapsamda Disiplin Kurulu, İnfaz Hâkimli ği ve Karaman A ğır Ceza Mahkemesi kararlar ının ilgili ve yeterli gerekçeler içerdi ği, kararlardaki tespit ve sonuçlar ın yasan ın uygulanmas ı niteliğinde oldu ğu, Anayasa da yer alan hak ve özgürlükleri ihlal eder nitelikte olmad ığı ifade edilmi ştir. 28. Başvurucu; Bakanl ık görüşüne karşı cevab ında başvuru formundaki iddialar ını tekrarlam ış, Bakanl ığın konuyla ilgili ilkelere ve mevzuata yer vermesine kar şın mektuplar ının gönderilmemesine dayanak olacak tek bir kelime dahi göstermedi ğini, bu tutumunun çeli şkili olduğunu belirtmi ştir. 2. Değerlendirme 29. Anayasa n ın "Haberle şme hürriyeti" kenar başlıklı 22. maddesi şöyledir: Herkes, haberle şme hürriyetine sahiptir. Haberle şmenin gizlili ği esast ır. Millî güvenlik, kamu düzeni, suç i şlenmesinin önlenmesi, genel sa ğlık ve genel ahlâk ın korunmas ı veya ba şkalar ının hak ve özgürlüklerinin korunmas ı sebeplerinden biri veya Başvuru Numaras ı: 2017/14700 Karar Tarihi : 4/11/2020 6birkaç ına bağlı olarak usulüne göre verilmi ş hâkim karar ı olmad ıkça; yine bu sebeplere bağlı olarak gecikmesinde sak ınca bulunan hallerde de kanunla yetkili k ılınm ış merciin yaz ılı emri bulunmad ıkça; haberle şme engellenemez ve gizlili ğine dokunulamaz. Yetkili merciin karar ı yirmidört saat içinde görevli hâkimin onay ına sunulur. Hâkim, karar ını kırksekiz saat içinde aç ıklar; aksi halde, karar kendili ğinden kalkar. İstisnalar ın uygulanaca ğı kamu kurum ve kurulu şlar ı kanunda belirtilir. 30. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun iddialar ının özü, göndermek istediği mektubun sak ıncal ı görülerek al ıkonulmas ı nedeniyle haberle şme hürriyetinin engellenmesine ili şkindir. Anayasa Mahkemesinin önceki kararlar ında bu tür ba şvurular haberleşme hürriyeti kapsam ında incelenmi ştir (Ahmet Temiz , B. No: 2013/1822, 20/5/2015, 23; Özkan Kart (2) , B. No: 2013/1201, 20/5/2015, 22; Akif İpek, B. No: 2013/9456, 24/6/2015, 23; Ramazan Vural , B. No: 2013/1148, 7/7/2015, 24; Eren Y ıldız, B. No: 2013/759, 7/7/2015, 25; Mustafa Aydin , B. No: 2013/275, 6/10/2015, 24). Somut başvuruda da bu kararlardan ayr ılmay ı gerektirecek bir durum bulunmamakta olup başvurucunun ihlal iddialar ının haberle şme hürriyeti kapsam ında incelenmesi uygun görülmüştür. a. Kabul Edilebilirlik Yönünden 31. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek bir neden de bulunmad ığı anlaşılan haberle şme hürriyetinin ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. b. Esas Yönünden i. Müdahalenin Varl ığı 32. Anayasa n ın 22. maddesinde, herkesin haberle şme hürriyetine sahip oldu ğu ve haberleşmenin gizlili ğinin esas oldu ğu hüküm alt ına al ınm ıştır. Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi nin (Sözle şme) 8. maddesinde de herkesin haberle şmesine sayg ı gösterilmesini isteme hakk ına sahip oldu ğu düzenlemesine yer verilmi ştir. Anayasa ve Sözle şme nin orta k koruma alan ı, haberle şme hürriyetinin yan ı s ıra içeriği ve biçimi ne olursa olsun haberleşmenin gizlili ğini de güvence alt ına almaktad ır. Haberle şme bağlam ında, bireylerin karşılıklı ve toplu olarak sözlü, yaz ılı ve görsel ileti şimlerine konu olan ifadelerinin gizliliğinin sağlanmas ı gerekir. Posta, elektronik posta, telefon, faks ve internet arac ılığıyla yap ılan haberle şme faaliyetlerinin haberle şme hürriyeti ve haberle şmenin gizlili ği kapsam ında değerlendirilmesi gerekir ( Mehmet Koray Erya şa, B. No: 2013/6693, 16/4/2015, 49; Ahmet Temiz, 31). 33. Kamu makamlar ının bireyin haberle şme hürriyetine ve haberle şmesinin gizliliğine keyfî bir şekilde müdahale etmelerinin önlenmesi, Anayasa ve Sözle şme ile sağlanan güvenceler kapsam ında yer almaktad ır. Haberle şmenin içeri ğinin denetlenmesi, haberleşmenin gizlili ğine ve dolay ısıyla haberle şme hürriyetine yönelik a ğır bir müdahale oluşturur. Bununla birlikte haberle şme hürriyeti mutlak nitelikte olmay ıp meşru birtak ım sınırlamalara tabidir. Bu kapsamdaki özel s ınırlama ölçütleri, Anayasa n ın 22. maddesinin ikinci f ıkras ında say ılm ıştır (Mehmet Koray Erya şa, 50; Ahmet Temiz, 32). Başvuru Numaras ı: 2017/14700 Karar Tarihi : 4/11/2020 734. Somut olayda Disiplin Kurulu, ba şvurucunun göndermek istedi ği mektubun sak ıncal ı olduğunu değerlendirerek al ıkonulmas ına karar vermi ştir. Dolay ısıyla an ılan işlem ile kamu makamlar ı taraf ından başvurucunun haberle şme hürriyetine bir müdahalede bulunuldu ğu aç ıktır. ii. Müdahalenin İhlal Oluşturup Olu şturmad ığı 35. Haberle şme hürriyetine yap ılan müdahale, Anayasa'n ın 22. maddesinin ikinci fıkras ında belirtilen hakl ı sebeplerden bir veya daha fazlas ına dayanmad ığı ve Anayasa'n ın 13. maddesinde belirtilen ko şullara uygun olmad ığı takdirde Anayasa'n ın 22. maddesinin ihlalini te şkil edecektir. Anayasa n ın 13. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "Temel hak ve hürriyetler, ...yaln ızca Anayasan ın ilgili maddelerinde belirtile n sebeplere ba ğlı olarak ve ancak kanunla s ınırlanabilir. Bu s ınırlamalar, ...demokrati k toplum düzeninin ...gereklerine ve ölçülülük ilkesine ayk ırı olamaz." 36. Müdahalenin Anayasa n ın 13. maddesinde öngörülen ve somut ba şvuruya uygun dü şen, kanun taraf ından öngörülme, Anayasa n ın 22. maddesinin ikinci f ıkras ında belirtilen hakl ı sebeplerden bir veya daha fazlas ına dayanma, demokratik toplum düzeninin gereklerine ve ölçülülük ilkesine ayk ırı olmama ko şullar ına uygun olup olmad ığının belirlenmesi gerekir ( Ahmet Temiz, 36). (1) Kanunilik 37. Anayasan ın 13. ve 22. maddeleri uyar ınca haberle şme hürriyetine yap ılan müdahale öncelikle kanunla öngörülmelidir. Müdahalenin yasal dayana ğını oluşturan mevzuat ın ulaşılabilir, yeterince aç ık ve belirli bir eylemin gerektirdi ği sonuçlar aç ısından öngörülebilir olmas ı gerekir ( Ahmet Temiz, 37, 38). 38. Anayasa Mahkemesinin Ahmet Temiz karar ında, somut olayda da uygulanan 5275 say ılı Kanun'un 68. maddesinin hükümlülerin ceza infaz kurumlar ından yapt ıklar ı yaz ışmalar ın denetimi ve s ınırland ırılmas ının kanuni dayana ğını oluşturduğu ve düzenlemenin kanunilik ölçütünü kar şılad ığı tespiti yap ılm ıştır (Ahmet Temiz, 37-46). Öte yandan Anayasa'n ın haberle şme hürriyetinin düzenlendi ği 22. maddesinin ikinci f ıkras ında, söz konusu s ınırlama sebeplerine ba ğlı kal ınarak yap ılacak s ınırlaman ın ancak usulüne uygun olarak verilecek hâkim karar ıyla mümkün olabilece ği belirtildikten sonra üçüncü f ıkras ında "İstisnalar ın uygulanaca ğı kamu kurum ve kurulu şlar ı kanunda belirtilir. " denilerek bu kural ın da mutlak olmad ığı ve bu kurala baz ı kurumlar yönünden kanunla s ınırlamalar getirilebilece ği aç ıkça düzenlenmi ştir (AYM, E.2014/122, K.2015/123, 30/12/2015, 71). Bu bağlamda ceza infaz kurumlar ı, Anayasa'n ın 22. maddesinin üçüncü f ıkras ı kapsam ında istisnalar ın uygulanaca ğı kamu kurumlar ındand ır (Mehmet Koray Erya şa, 74-76; Ahmet Temiz, 41). (2) Meşru Amaç 39. Haberle şme hürriyetine yap ılan müdahalenin me şru kabul edilebilmesi için bu müdahalenin Anayasa n ın 22. maddesinin ikinci f ıkras ında say ılm ış olan millî güvenlik, kamu düzeni, suç i şlenmesinin önlenmesi, genel sa ğlık ve ahlak ın korunmas ı vey a başkalar ının hak ve özgürlüklerinin korunmas ı sebeplerinden biri veya birkaç ına dayanmas ı gerekir ( Ahmet Temiz, 47). Başvuru Numaras ı: 2017/14700 Karar Tarihi : 4/11/2020 840. Somut olayda haberle şme hürriyetine yap ılan müdahalenin ceza infaz kurumunun düzeni ile disiplinin sa ğlanmas ı, kamu düzeninin ve güvenli ğinin sağlanmas ı kapsam ında yap ıldığı, bu bağlamda yaz ışmalar ın denetlenmesine yönelik uygulaman ın meşru amaç taşıdığı sonucuna var ılm ıştır. (3) Demokratik Toplum Düzeninin Gereklerine Uygunluk (a) Genel İlkeler 41. Tutuklu ve hükümlüler, Anayasa ve Sözle şme'nin ortak koruma alan ı kapsam ında kalan temel hak ve hürriyetlerin tamam ına kural olarak sahiptir ( Recep Bekik ve diğerleri [GK], B. No: 2016/12936, 27/3/2019, 27; Mehmet Re şit Arslan ve di ğerleri, B. No: 2013/583, 10/12/2014, 65). Bu ba ğlamda tutuklu ve hükümlülerin haberle şme hürriyeti de Anayasa ve Sözle şme kapsam ında koruma alt ındad ır (Ahmet Temiz, 66; Musa Kaya (2), B. No: 2013/2351, 16/9/2015, 62). 42. Bununla birlikte ceza infaz kurumunda tutulman ın kaç ınılmaz sonucu olarak suçun önlenmesi ve disiplinin temini gibi kurumda güvenli ğin sağlanmas ına yönelik kabul edilebilir makul gerekliliklerin olmas ı durumunda tutuklu ve hükümlülerin sahip olduklar ı haklar s ınırlanabilir ( Turan Günana, B. No: 2013/3550, 19/11/2014, 35; Ahmet Temiz, 66). 43. Temel hak ve özgürlüklere yönelik bir müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun kabul edilebilmesi için zorunlu bir toplumsal ihtiyac ı karşılamas ı ve orant ılı olmas ı gerekir. Aç ıktır ki bu ba şlık alt ındaki de ğerlendirme, sınırlaman ın amac ı ile bu amac ı gerçekle ştirmek üzere ba şvurulan araç aras ındaki ilişki üzerinde temellenen ölçülülük ilkesinden ba ğıms ız yap ılamaz. Çünkü Anayasa n ın 13. maddesinde demokratik toplum düzeninin gereklerine ayk ırı olmama ve ölçülülük ilkesin e ayk ırı olmama biçiminde iki ayr ı kritere yer verilmi ş olmakla birlikte bu iki kriter bir bütünün parçalar ı olup aralar ında s ıkı bir ilişki vard ır (Ferhat Üstünda ğ, B. No: 2014/15428, 17/7/2018, 45). 44. Müdahaleyi olu şturan tedbirin zorunlu bir toplumsal ihtiyac ı karşılad ığının kabul edilebilmesi için amaca ula şmaya elveri şli olmas ı, başvurulabilecek en son çare ve alınabilecek en hafif önlem olarak kendisini göstermesi gerekmektedir. Amaca ula şmaya yard ımc ı olmayan veya ula şılmak istenen amaca nazaran bariz bir biçimde a ğır olan bir müdahalenin zorunlu bir toplumsal ihtiyac ı karşılad ığı söylenemeyecektir ( Ferhat Üstünda ğ, 46). 45.Orant ılılık ise s ınırlamayla ula şılmak istenen amaç ile ba şvurulan s ınırlama tedbiri aras ında dengesizlik bulunmamas ına işaret etmektedir. Di ğer bir ifadeyle orant ılılık, bireyin hakk ı ile kamunun menfaatleri veya -müdahalenin amac ı başkalar ının haklar ını korumak ise- di ğer bireylerin hak ve menfaatleri aras ında adil bir dengenin kurulmas ına işaret etmektedir. Dengeleme sonucu müdahalede bulunulan hakk ın sahibine terazinin di ğer kefesinde bulunan kamu menfaati veya di ğer bireylerin menfaatine nazaran aç ıkça orant ısız bir külfet yüklendi ğinin tespiti hâlinde orant ılılık ilkesi yönünden bir sorunun varl ığından söz edilebilir ( Ferhat Üstünda ğ, 48). Başvuru Numaras ı: 2017/14700 Karar Tarihi : 4/11/2020 9(b) Hükümlü ve Tutuklular ın Mektuplar ının Denetlenmesi Suretiyle Haberleşme Hürriyetine Yap ılan Müdahalelerin Demokratik Toplum Gereklerine Uygunluğunun Denetiminde Gözetilmesi Gereken Hususlar 46. Ceza infaz kurumu yetkilileri, mektup gönderme ve alman ın ceza infaz kurumlar ında bulunan hükümlülerin ve tutuklular ın d ış dünya ile ba ğlant ısında en önemli araçlardan biri oldu ğu gerçeğini gözönünde bulundurarak d ış dünya ile yeterli bir ileti şim sürdürmelerinde mahkûmlara yard ım etmeli, bunun için onlara uygun deste ği sunmal ıdır (Kahraman Güvenç, B. No: 2013/2072, 3/2/2016, 49; Musa Kaya (2) , 66; Orhan Bingöl , B. No: 2016/9154, 12/11/2019, 29; Mustafa Baysal, B. No: 2016/58482, 11/9/2019, 33, 34). 47. Haberle şme hürriyetine yönelik bir müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun kabul edilebilmesi için zorunlu bir toplumsal ihtiyac ı karşılamas ı ve orant ılı bir müdahale olmas ı gerekir (benzer yöndeki kararlar için bkz. Ahmet Temiz, 58; Musa Kaya (2), 54; AYM, E.2007/4, K.2007/81, 18/10/2007). 48. Müdahaleyi olu şturan tedbirin zorunlu bir toplumsal ihtiyac ı karşılad ığının kabul edilebilmesi için amaca ula şmaya elveri şli olmas ı, başvurulabilecek en son çare ve alınabilecek en hafif önlem olarak kendisini göstermesi gerekmektedir (baz ı farkl ılıklarla birlikte bkz. Ahmet Temiz, 64, 65; Özkan Kart (2) , 66, 67). Orant ılılık ise bireyin hakk ına yap ılan müdahale ile ula şılmak istenen amaç aras ında adil bir dengenin gözetilmesi gerekliliğini ifade etmektedir (benzer de ğerlendirmeler için bkz. Mehmet Koray Erya şa, 89; Veysi Akta ş (2), B. No: 2015/15982, 6/2/2019, 36). 49. Haberle şme hürriyetine yönelik bir müdahale bak ımından adil dengenin sağlan ıp sağlanmad ığının tespitinde müdahaleyi gerçekle ştiren kamu makamlar ının ve derece mahkemelerinin karar gerekçesi büyük önem ta şır. Kamu makamlar ının ve derece mahkemelerinin temel hak ve özgürlüklere yönelik müdahalenin zorunlu bir ihtiyaca kar şılık geldiğini ve orant ılı olduğunu ilgili ve yeterli bir gerekçe ile ortaya koyma yükümlülü ğü vard ır. Aksi durumda temel haklara yönelik müdahalelerin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olarak kabul edilebilmesi mümkün de ğildir. Dolay ısıyla haberle şme hürriyetine gerekçesiz olarak veya Anayasa Mahkemesince ortaya konulan kriterler i karşılamayan bir gerekçe ile yap ılan müdahaleler Anayasa'n ın 22. maddesini ihlal edecektir (benzer yöndeki kararlar için bkz. Ahmet Temiz, 67, 68; Musa Kaya (2) , 64-66; Mehmet Reşit Arslan (3), B. No: 2013/1770, 10/3/2016, 48, 49; Kahraman Güvenç , B. No: 43, 44). 50. Mevcut ba şvuruya benzer şikâyetlerde derece mahkemelerinin ve kamu gücünü kullanan di ğer organlar ın gerekçelerinin ilgili ve yeterli say ılabilmesi için kararlarda bulunmas ı gereken ve benzer ba şvurular ın koşullar ına göre de ğişebilecek unsurlar şu şekilde sıralanabilir: i. Ceza infaz kurumlar ına gelen veya bu kurumlardan gönderilen yaz ışmalara yap ılan müdahalelere gerekçe olarak gösterilebilecek makul nedenler, somut olay ın tüm koşullar ı dâhilinde objektif bir gözlemciyi haberle şme hakk ının kötüye kullan ıldığına ikna edebilecek nitelikte, olaya has olgu ve bilgilerle, somut mektuba özgü kabul edilebilir makul gerekçelerle aç ıklanmal ıdır. Sak ıncal ı bulunan mektuptaki hangi ifadelerin hangi nedenlerle ceza infaz kurumu güvenli ğini Başvuru Numaras ı: 2017/14700 Karar Tarihi : 4/11/2020 10tehlikeye dü şürdüğünün somut verilere dayan ılarak gerekçelendirilmesi gerekir. 5275 say ılı Kanun'un 68. maddesinin (3) numaral ı fıkras ında Kurumun asayi ş ve güvenliğini tehlikeye dü şüren, görevlileri hedef gösteren, terör ve ç ıkar amaçl ı suç örgütü veya di ğer suç örgütleri mensuplar ının haberle şmelerine neden olan, ki şi veya kurulu şlar ı paniğe yöneltecek yalan ve yanl ış bilgileri, tehdit ve hakareti içeren mektup, faks ve telgraflar ın hükümlüye verilmeyece ği, hükümlü taraf ından yaz ılm ış ise gönderilmeyece ği düzenlenmi ştir. Ceza infaz kurumu disiplin kurulu karar ında veya infaz hâkimli ğinin karar ında sadece bu madde hükmünün yaz ılm ış olmas ı ilgili ve yeterli gerekçe say ılmaz (benzer de ğerlendirmeler için bkz. Ahme t Temiz , 69, 70; Ramazan Vural, 71, 72; Musa Kaya (2) , 67; Kahraman Güvenç , 50-52; Mehmet Re şit Arslan (3) , 56-58; Ercan Oral , B. No: 2013/3827, 3/2/2016, 43, 44; Musa Kaya (3) , 2013/3828, 1/12/2015, 60, 61; Veysel Kaplan , B. No: 2013/1830, 18/11/2015, 63-65; Turan Günana (4), B. No: 2013/8554, 4/11/2015, 67, 68; Abdulvahap Kavak, B. No: 2013/7477, 6/10/2015, 66, 67; Mustafa Aydin , 74; Akif İpek, 72-74; Eren Y ıldız, 80, 81; Mehmet Sabri Yakut, B. No: 2013/9709, 23/3/2016, 48-50; Cumali Karsu, B. No: 2014/971, 19/4/2017, 33, 35; Özkan Kart (3) , B. No: 2016/2251, 12/6/2019, 34; Orhan Bingöl , 35; K.Ö., B. No: 2017/34068, 28/1/2020, 35, 36). ii. Mektubun içeri ği ile birlikte muhatab ının kim oldu ğu da yap ılan değerlendirmede dikkate al ınmal ı, mektubun bu muhataba gönderilmesinin hangi nedenlerle ceza infaz kurumu güvenli ğini ve kamu düzenini tehlikeye dü şüreceği açıklanmal ıdır. Muhatab ın kim oldu ğuna yönelik olarak imkânlar ölçüsünde bir araştırma yap ılmas ı, bu hususta idari ve yarg ısal makamlarca elde edilen bilgilerin karar gerekçelerine yans ıtılmas ı gerekmektedir ( Ercan Oral, 40; avukata gönderilen mektup ile ilgili olarak bkz. Kemal Yi ğit, B. No: 2013/1700, 20/1/2016, 56; Süleyman Araç, B. No: 2016/9882, 12/6/2019, 39-41; hükümlünün avukat ına ve vasisine gönderdi ği mektuplar ile ilgili olarak bkz. Mehmet Re şit Arslan (3) , 53, 54, 56-58; Ba şbakan'a gönderilen mektup ile ilgili olarak bkz. Abdulvahap Kavak , 66; milletvekillerine gönderilen mektup ile ilgili olarak bkz. Kahraman Güvenç , 47, 50; Mecit Şahinkaya ve Tamer Korkmaz, B. No: 2016/463, 12/9/2019, 39; bir siyasi partinin genel merkezine gönderilen mektup ile ilgili olarak bkz. Mehmet Sabri Yakut, 43, 44; gazetecilere gönderilen mektup ile ilgili olarak bkz. Musa Kaya (2) , 60; Ercan Oral , 44; Mustafa Baysal, 33, 34; sivil toplum kurulu şlar ına ve insan haklar ı derneklerine gönderilen mektup ile ilgili olarak bkz. Orhan Bingöl , 31-33; Keyfo Ba şak ve Şeyhmus Musa , B. No: 2015/17258, 20/9/2018, 36; Murat Türk (5) , B. No: 2016/2826, 20/9/2018, 36, 37; Naif Bal , B. No: 2015/17982, 20/9/2018, 42; Mustafa Aydin , 71; Musa Kaya (2), 66; Akif İpek, 72; Ramazan Vural , 71). iii. Mektup içeri ği hakk ında yap ılan değerlendirmede mahpus hakk ında uygulanan infaz rejiminin ve mahkûmiyet sebeplerinin de dikkate al ınmas ı gerekir (Ahmet Temiz, 67; Mehmet Re şit Arslan (3) , 48; Kahraman Güvenç , 43; Musa Kaya (2), 57; Veysel Kaplan , 60; Mustafa Aydin , 68; Murat Karayel, B. No: 2013/2125, 16/9/2015, 70; Ramazan Vural , 68; Eren Y ıldız, 69). Söz konusu bilgilerin somut mektubun al ınmas ı veya gönderilmesine olan etkilerinin (terör ve çıkar amaçl ı suç örgütü veya di ğer suç örgütleri mensuplar ının haberle şmelerine neden olan yahut örgüt üyeleri aras ında motivasyonu art ırmaya yönelik mektupla r gibi) karar gerekçelerinde gösterilmesi gerekmektedir. Başvuru Numaras ı: 2017/14700 Karar Tarihi : 4/11/2020 11iv. Her somut olay ın kendine özgü ko şullar ı çerçevesinde mektubun tamam ının alıkonulmas ına karar vermek yerine mektup içinde sak ıncal ı olduğu değerlendirilen baz ı cümlelerin okunmayacak şekilde karalanarak mektubun gönderilmesinin veya muhatab ına verilmesinin mümkün olup olmad ığı değerlendirilmelidir. Bu şekilde mektubun tamam ının al ıkonulmas ı şeklindeki müdahalenin orant ılı olup olmad ığı ortaya konulmal ıdır (Musa Kaya (3), 69, 70; Mehmet Çelebi Çalan (6) , B. No: 2016/14536, 10/12/2019, 31; Osman Evcan, B. No: 2016/10176, 12/6/2019, 35; Murat Karayel (6), B. No: 2013/5034, 9/3/2016, 45; Zeyni Arat, B. No: 2013/3951, 18/2/2016, 46; Turan Günana (4), 73; Ahmet Temiz (4) , B. No: 2013/6208, 18/11/2015, 65; Özkan Kart (2) , 72). iii.İlkelerin Olaya Uygulanmas ı 51. Somut olayda ba şvurucu, insan haklar ı alan ında çal ışmalar yapan dernek ve vak ıf ile ayn ı zamanda vasisi olan ye ğenine gönderdi ği mektuplarda Kurumda bizzat ya şadığı sağlık sorunlar ından ve Kurum uygulamalar ından bahsetmi ştir. 52. Buna kar şılık Disiplin Kurulu kararlar ında, mektubun içeri ğinde Kurum görevlilerini hedef gösteren ve iftira niteli ği taşıyan ifadeler oldu ğu belirtilmi ş ancak mektuptaki hangi ifadelerin neden sak ıncal ı görüldü ğü gerekçelendirilmemi ştir. Diğer taraftan İnfaz Hâkimli ği muhatap Dernek ve Vakf ın yasal kurulu şlar olduğunu gözetmeden ve başvurucunun ye ğeninin terör örgütü üyesi oldu ğuna dair somut bir veriye dayanmadan, mektubun örgütsel amaçl ı haberleşme niteliğinde oldu ğu şeklinde bir gerekçeye yer vermi ştir. 53. Söz konusu mektuplar ın tüzel ki şi olan muhataplar ının, dernek ve vak ıflarla ilgili mevzuata uygun olarak kurulmu ş ve insan haklar ı alan ında faaliyet gösteren sivil toplum kurulu şu olduğu, mektubun di ğer muhatab ının ise başvurucuyu hukuken temsil etme, haklar ını korumak ad ına girişimlerde bulunma yetki ve görevini haiz vasisi ve ayn ı zamanda yeğeni olduğu hat ırda tutulmal ıdır. 54. Şayet Kurum, mektupta ikinci müdür ve ba şmemurun isimlerine yer verilmesini bu kişilerin hedef gösterildi ği kanaatiyle sak ıncal ı bulmuş ise Kurumun mektubun tamam ını alıkoymak yerine ilgili personelin isim ve unvan ını karartmak suretiyle söz konusu sak ıncay ı kolay bir şekilde ortadan kald ırma imkân ına sahip oldu ğu gözard ı edilemez. 55. Bu kapsamda ba şvuruya konu mektubun içeri ğinde yer alan ifadelere yönelik olarak müdahalede, kamu düzeninin korunmas ı, suçun önlenmesi ile ceza infaz kurumunda disiplinin ve güvenli ğin sağlanmas ına yönelik kabul edilebilir makul gereklilikler somut bilgilere dayal ı olarak ortaya konulamam ıştır. 56. Sonuç olarak somut olayda ba şvurucunun göndermek istedi ği mektubun alıkonulmas ı suretiyle haberle şme hürriyetine yap ılan müdahale ilgili ve yeterli gerekçelere dayand ırılmad ığından müdahalenin demokratik bir toplumda gerekli olmad ığı kanaatine var ılm ıştır. 57. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurucunun Anayasa'n ın 22. maddesinde güvence altına al ınan haberle şme hürriyetinin ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2017/14700 Karar Tarihi : 4/11/2020 1258. Başvurucunun adil yarg ılanma hakk ının ve eşitlik ilkesinin ihlal edildi ğine yönelik şikâyetleri haberle şme özgürlü ğü yönünden ihlal bulunmas ı nedeniyle ayr ıca incelenmemi ştir. D. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 59. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: (1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya d a edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. 60. Başvurucu, maddi ve manevi tazminat ödenmesine karar verilmesini talep etmi ş ancak miktar belirtmemi ştir. 61. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Do ğan karar ında ihlal sonucuna var ıldığında ihlalin nas ıl ortadan kald ırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmi ştir (B. No: 2014/8875, 7/6/2018, [GK]). Mahkeme di ğer bir karar ında ise bu ilkelerle birlikte ihlal karar ının yerine getirilmemesinin sonuçlar ına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devam ı anlam ına gelece ği gibi ilgili hakk ın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanaca ğına da işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve diğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019). 62. Bireysel ba şvuru kapsam ında bir temel hakk ın ihlal edildi ğine karar verildi ği takdirde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırıldığından söz edilebilmesi için temel kural mümkün oldu ğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmas ıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kayna ğı belirlenerek devam eden ihlali n durdurulmas ı, ihlale neden olan karar veya i şlemin ve bunlar ın yol açt ığı sonuçlar ın ortadan kald ırılmas ı, varsa ihlalin sebep oldu ğu maddi ve manevi zararlar ın giderilmesi, ayr ıca bu bağlamda uygun görülen di ğer tedbirlerin al ınmas ı gerekmektedir ( Mehmet Do ğan, 55, 57). 63.İhlalin mahkeme karar ından kaynakland ığı veya mahkemenin ihlali gideremedi ği durumlarda Anayasa Mahkemesi, 6216 say ılı Kanun un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı ile İçtüzük ün 79. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (a) bendi uyar ınca, ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere karar ın bir örneğinin ilgili mahkemeye gönderilmesine hükmeder. An ılan yasal düzenleme, usul hukukundaki benzer hukuki kurumlardan farkl ı olarak, ihlali ortadan kald ırmak amac ıyla yeniden yarg ılama sonucunu do ğuran ve bireysel ba şvuruya özgülenen bir giderim yolunu öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi taraf ından ihlal karar ına bağlı olarak yeniden yarg ılama karar ı verildiğinde, usul hukukundaki yarg ılaman ın yenilenmesi kurumundan farkl ı olarak ilgili mahkemenin yeniden yarg ılama sebebinin varl ığını kabul Başvuru Numaras ı: 2017/14700 Karar Tarihi : 4/11/2020 13hususunda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktad ır. Dolay ısıyla böyle bir karar kendisine ulaşan mahkemenin yasal yükümlülü ğü, ilgilinin talebini beklemeksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ı nedeniyle yeniden yarg ılama karar ı vererek devam eden ihlali n sonuçlar ını gidermek üzere gereken i şlemleri yerine getirmektir ( Mehmet Do ğan, 58-59; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , 57-59, 66-67). 64.İncelenen ba şvuruda, ba şvurucunun mektuplar ının gönderilmemesi nedeniyle haberleşme hürriyetinin ihlal edildi ği sonucuna ula şılm ıştır. Dolay ısıyla ihlalin Kurumun işleminden kaynakland ığı anlaşılmaktad ır. Bununla birlikte Mahkeme de ihlali giderememi ştir. 65. Bu durumda haberle şme hürriyetinin ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Yap ılacak yeniden yarg ılama ise bireysel ba şvuruya özgü düzenleme içeren 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ına göre ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ına yöneliktir. Bu kapsamda yap ılmas ı gereken i ş yeniden yarg ılama karar ı verilerek Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple karar ın bir örne ğinin yeniden yarg ılama yap ılmak üzere İnfaz Hâkimli ğine gönderilmesine karar verilmesi gerekmektedir. 66. Öte yandan somut olayda ihlalin tespit edilmesinin ba şvurucunun u ğrad ığı zararlar ın giderilmesi bak ımından yetersiz kalaca ğı aç ıktır. Dolay ısıyla eski hâle getirme kural ı çerçevesinde ihlalin bütün sonuçlar ıyla ortadan kald ırılabilmesi için haberle şme hürriyetinin ihlali nedeniyle yaln ızca ihlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlar ı karşılığında başvurucuya net 3.000 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir. 67. Anayasa Mahkemesinin maddi tazminata hükmedebilmesi için ba şvurucunun uğrad ığını iddia etti ği maddi zarar ile tespit edilen ihlal aras ında illiyet ba ğı bulunmal ıdır. Başvurucunun bu konuda herhangi bir belge sunmam ış olmas ı nedeniyle maddi tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Adli yard ım talebinin KABULÜNE, B. 1. Haberle şme hürriyetinin ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, 2. Kötü muamele yasa ğının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, C. Anayasa n ın 22. maddesinde güvence alt ına al ınan haberle şme hürriyetini n İHLAL ED İLDİĞİNE, D. Karar ın bir örne ğinin haberle şme hürriyetine yönelik ihlalin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere Karaman İnfaz Hâkimli ğine (E.2016/768, E.2016/776 ve E.2016/788 say ılı dosyalar) GÖNDER İLMESİNE, Başvuru Numaras ı: 2017/14700 Karar Tarihi : 4/11/2020 14E. Başvurucuya net 3.000 TL manevi tazminat ÖDENMES İNE, tazminata ili şkin diğer taleplerin REDD İNE, F. Ödemenin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, G. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 4/11/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Üye Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş