TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR SADİ CAN BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/1163) Karar Tarihi: 18/5/2021 Başvuru Numaras ı: 2018/1163 Karar Tarihi : 18/5/2021 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM M. Emin KUZYıldız SEFERİNOĞLU Basri BAĞCI Raportör : Olcay ÖZCAN Başvurucu : Sadi CAN Vekili : Av. Fatih AYDIN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; kamula ştırmas ız el atma bedelinin de ğer kayb ına uğrat ılarak ödenmesi nedeniyle mülkiyet hakk ının
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR SADİ CAN BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/1163) Karar Tarihi: 18/5/2021 Başvuru Numaras ı: 2018/1163 Karar Tarihi : 18/5/2021 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM M. Emin KUZYıldız SEFERİNOĞLU Basri BAĞCI Raportör : Olcay ÖZCAN Başvurucu : Sadi CAN Vekili : Av. Fatih AYDIN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; kamula ştırmas ız el atma bedelinin de ğer kayb ına uğrat ılarak ödenmesi nedeniyle mülkiyet hakk ının, yarg ılaman ın uzun sürmesi nedeniyle de makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddialar ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 2/1/2018 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba ş vurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına gönderilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle olaylar özetle şöyledir: 7. Başvurucu 1951 do ğumlu olup Kocaeli'nin Gebze ilçesinde ikamet etmektedir. 8. Başvurucunun da aralar ında olduğu toplam seksen ki şi, Kocaeli'nin Gebze ilçesi Muallim köyü Hendekler mevkiinde bulunan 874 parsel say ılı taşınmaz ın hissedar ı olduklar ı ve taşınmaza kamula ştırma yap ılmaks ızın el at ıldığı gerekçesiyle Gebze Yüksek Teknoloji Başvuru Numaras ı: 2018/1163 Karar Tarihi : 18/5/2021 3Enstitüsü Rektörlü ğü (İdare) aleyhine 5/10/2010 tarihinde Gebze 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde (Mahkeme) dava açm ıştır. Bu davada ba şvurucu ve di ğer davac ılar, toplam 1.079.500 TL tazminat ın ödenmesini talep etmi ştir. 9. Mahkeme 1/11/2013 tarihinde, tapu kayd ı üzerine İdare lehine kamula ştırma şerhi konuldu ğu, fiilî el atman ın söz konusu olmad ığı, yaln ızca hukuki el atma bulundu ğu ve bu nedenle davan ın idari yarg ının görevi kapsam ında kald ığı gerekçesiyle davan ın usulden reddine karar vermi ştir. 10. Karar ın temyizi üzerine Yarg ıtay 5. Hukuk Dairesi (Yarg ıtay Dairesi) 27/10/2014 tarihinde, ke şifte yap ılan mahkeme gözlemi ve bilirki şi raporunda dava konusu taşınmaza çam fidanlar ının dikildi ğinin ve üzerinde in şaat tabelas ının bulundu ğunun anlaşıldığı, taşınmaz üzerindeki in şaat tabelas ı ve fidanlar ın hangi idare taraf ından dikildi ği araştırılarak sonucuna göre hüküm kurulmas ı gerektiği gerekçesiyle karar ı bozmuştur. 11. Bozmaya uyan Mahkeme 30/6/2015 tarihinde davan ın k ısmen kabulüne, 1.025.550 TL kamula ştırmas ız el atma tazminat ının dava tarihinden itibaren i şletilecek yasal faizi ile birlikte İdareden al ınarak tapudaki hisse ve mirasç ılık belgelerindeki paylar ı oran ında başvurucu ve di ğer davac ılara verilmesine, ta şınmaz ın tapusunun iptali ile İdare ad ına tapuya tesciline karar vermi ştir. Mahkeme karar ının gerekçesinden yap ılan keşif sonucu düzenlene n kök ve ek raporlarda el at ılan taşınmaz ın yüz ölçümünün 2.580 m² oldu ğu ve arsa niteliğindeki ta şınmaza emsal uygulamas ı sonucu 1.025.550 TL el atma bedeli tazminat ı belirlendi ği anlaşılm ıştır. Bireysel ba şvuru dosyas ı ve ekleri ile Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sisteminden (UYAP) bilirki şi raporlar ına, dolay ısıyla yap ılan hesaplamaya ve ba şvurucunun taşınmazdaki hissesine ili şkin başka bir bilgi ve belge temin edilememi ştir. 12. Başvurucu ve di ğer davac ılar 8/4/2016 tarihinde Gebze 4. İcra Dairesinde ( İcra Müdürlüğü) İdare aleyhine 850.000 TL tazminat, 421.693,15 TL i şlemiş faiz, 54.166,50 TL vekâlet ücreti, 3.779,78 TL i şlemiş faiz, 950 TL yarg ılama gideri ve 60,29 TL i şlemiş faiz olmak üzere toplam 1.330.655,72 TL'nin tahsili istemiyle icra takibi ba şlatm ıştır. 13. Karar taraflarca temyiz edilmi ştir. Yarg ıtay Dairesi 19/4/2016 tarihinde, kamulaştırmas ız el atmadan bahsedilebilmesi için el atman ın kal ıcı olmas ı ve sahiplenme kast ının bulunmas ı gerektiği, dikilen çam a ğacı fidanlar ının taşınmaz ın tamam ını kapsay ıp kapsamad ığı ve ağaçlar ın İdare taraf ından dikilip dikilmedi ğinin anlaşılamad ığı, taşınmaza fiilî ve kal ıcı el atma olmad ığı takdirde idari yarg ının görevli olabilece ği hususu da nazara alınarak mahallinde yap ılacak keşif sonucuna göre karar verilmesi gerekti ği gerekçesiyle karar ı bozmuştur. 14. Başvurucu ve di ğer davac ılar taraf ından karar düzeltme kanun yoluna başvurulmuştur. Yarg ıtay Dairesi 30/10/2017 tarihinde bozma karar ını kald ırm ış ve il k derece mahkemesi karar ını onam ıştır. 15. Nihai karar ba şvurucu vekiline 30/11/2017 tarihinde tebli ğ edilmiştir. 16.İdare taraf ından 26/12/2017 tarihinde icra dosyas ına 89.379,24 TL ödeme yap ılm ıştır. Başvuru Numaras ı: 2018/1163 Karar Tarihi : 18/5/2021 417. Başvurucu 2/1/2018 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. 18.İdare taraf ından 24/4/2018 tarihinde icra dosyas ına 1.423.164,71 TL ödeme yap ılm ıştır. Başvurucu bu ödeme ile birlikte borcun kapand ığını gösteren ekran kayd ını sunmuştur. IV. İLGİLİ HUKUK 19. Konu ile ilgili hukuk için bkz. Şevket Karata ş [GK], B. No: 2015/12554, 25/10/2018, 20-33. V.İNCELEME VE GEREKÇE 20. Mahkemenin 18/5/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Makul Sürede Yarg ılanma Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia Yönünden 1. Başvurucunun İddialar ı 21. Başvurucu, makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme 22. 9/1/2013 tarihli ve 6384 say ılı Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesine Yap ılm ış Baz ı Başvurular ın Tazminat Ödenmek Suretiyle Çözümüne Dair Kanun'a eklenen geçici 2. maddeye göre Anayasa Mahkemesine yap ılan ve münhas ıran bu maddenin yürürlü ğe girdiği 31/7/2018 tarihi itibar ıyla Anayasa Mahkemesinde derdest olan yarg ılamalar ın makul sürede sonuçland ırılmad ığı iddias ıyla ilgili bireysel ba şvurular ın Adalet Bakanl ığı İnsan Haklar ı Tazminat Komisyonu (Tazminat Komisyonu) taraf ından incelenerek karara bağlanmas ı öngörülmü ştür. Anayasa Mahkemesi Ferat Yüksel (B. No: 2014/13828, 12/9/2018, 27-36) karar ında Tazminat Komisyonuna ba şvuru imkân ının getirilmesine ili şkin yolu ula şılabilir olma, başarı şans ı sunma ve yeterli giderim sa ğlama kapasitesinin bulunup bulunmad ığı yönünden inceleyerek Tazminat Komisyonuna ba şvuru yolu tüketilmeden yap ılan başvurunun incelenmesinin bireysel ba şvurunun ikincil niteli ği ile bağdaşmayacağı sonucuna varm ış; başvuru yollar ının tüketilmemi ş olmas ı nedeniyle ba şvurunun kabul edilemezli ğine karar vermi ştir. 23. Mevcut ba şvuruda da söz konusu karardan ayr ılmay ı gerektiren bir durum bulunmamaktad ır. 24. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının diğer kabul edilebilirlik koşullar ı yönünden incelenmeksizin başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduklar ına karar verilmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2018/1163 Karar Tarihi : 18/5/2021 5B. Mülkiyet Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia Yönünden 1. Başvurucunun İddialar ı 25. Başvurucu, ta şınmaz ın m² değerinin 2011 y ılında 397 TL olarak tespit edildi ğini ancak karar ın 2017 sonunda kesinle şmesi nedeniyle ba şvuru tarihindeki m² de ğerinin 1.200-1.300 TL'ye ula ştığını, karar ın kesinle şmesinden sonra ödeme yap ıldığı da dikkate alındığında oluşan değer kayb ının faiz ile kar şılanmad ığını belirterek mülkiyet hakk ının ihlal edildiğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme 26. Anayasa n ın "Mülkiyet hakk ı" kenar başlıklı 35. maddesi şöyledir: Herkes, mülkiyet ve miras haklar ına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yarar ı amac ıyla, kanunla s ınırlanabilir. Mülkiyet hakk ının kullan ılmas ı toplum yarar ına ayk ırı olamaz. 27. Başvurucu, yarg ılaman ın uzun sürmesi ve ödemenin de geç yap ılmas ı nedeniyle bedelin de ğer kayb ına uğrat ıldığını ileri sürmü ştür. 28. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 47. maddesinin (3), 48. maddesinin (1) ve (2) numaral ı fıkralar ı uyar ınca bireysel ba şvuruda, kamu gücünün neden oldu ğu iddia edilen ihlale dair olaylar ın tarih s ıras ına göre özeti yap ılmal ı; bireysel ba şvuru kapsam ındaki haklar ın ne şekilde ihlal edildiği, buna ili şkin gerekçeler ve deliller aç ıklanmal ıdır (Veli Özdemir, B. No: 2013/276, 9/1/2014, 19, 20). 29. Başvuruya konu ihlal iddias ıyla ilgili deliller sunarak hangi Anayasa hükmünün ihlal edildi ğine ilişkin aç ıklamalarda bulunma ve iddialar ını kan ıtlama yükümlülü ğü başvurucuya aittir. Bu kapsamda, bireysel ba şvuru dosyas ı eklerinde yer alan bilgi ve belgeler ile UYAP arac ılığıyla temin edilen belgeler incelendi ğinde taşınmaz ın yaln ızca arsa niteliğinde oldu ğu, el at ılan taşınmaz ın yüz ölçümünün 2580 m² oldu ğu, el atma bedelini n emsal uygulamas ı sonucu belirlendi ği ve 1.025.550 TL tazminat hesapland ığı bilgilerine ulaşılabilmiştir. Mahkeme karar ı incelendi ğinde başvurucu ile birlikte toplam seksen ki şi davac ı konumundad ır. Mahkemece, 1.025.550 TL kamula ştırmas ız el atma tazminat ının dava tarihinden itibaren i şletilecek yasal faizi ile birlikte İdareden al ınarak tapudaki hisse ve mirasç ılık belgelerindeki paylar ı oran ında başvurucu ve di ğer davac ılara verilmesine karar verilmiştir. Ancak tapu kayd ı ve mirasç ılık belgeleri sunulmad ığından ve tespit edilemedi ğinden başvurucunun hisse miktar ı, dolay ısıyla lehine hükmedilen tazminat miktar ı belirlenememi ştir. Bu durumda ba şvurucu lehine hükmedilen tazminat ın enflasyon kar şısında değer kayb ına uğray ıp uğramad ığına ilişkin bir tespit yapmak da mümkün olmam ıştır. Dolay ısıyla değer kayb ına yönelik söz konusu iddialar ın temellendirilmemi ş şikâyet kapsam ında kabul edilmesi gerekir. 30. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının diğer kabul edilebilirlik koşullar ı yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabu l edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2018/1163 Karar Tarihi : 18/5/2021 6VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun; A. 1. Makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddia yönünden başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, 2. Mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddia yönünden açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 18/5/2021 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Engin YILDIRIM M. Emin KUZ Üye Üye Y ıldız SEFERİNOĞLU Basri BA ĞCI